Φάρμακα & Εξετάσεις: Οδηγός Εργαστηριακής Παρακολούθησης
Γρήγορη απάντηση: Σε αυτόν τον οδηγό μπορείτε να βρείτε συχνά φάρμακα και ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται για παρακολούθηση, όπως γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, κρεατινίνη/eGFR, ηλεκτρολύτες, TSH/FT4, HbA1c, λιπίδια, INR ή anti-Xa, ανάλογα με το φάρμακο και την οδηγία του θεράποντος ιατρού.
Η σελίδα δεν αντικαθιστά την ιατρική οδηγία. Λειτουργεί ως πρακτικό ευρετήριο για να ξέρει ο ασθενής ποιες εργαστηριακές εξετάσεις συνδέονται συχνά με συγκεκριμένες κατηγορίες φαρμάκων και πότε χρειάζεται συζήτηση με τον γιατρό.
Πώς να χρησιμοποιήσετε τον οδηγό Φάρμακα & Εξετάσεις
Ξεκινήστε από την κατηγορία αγωγής ή αναζητήστε το φάρμακο αλφαβητικά. Ο πίνακας δείχνει ενδεικτικά ποιες εξετάσεις μπορεί να σχετίζονται με την παρακολούθηση.
Σημαντικό: Μην αλλάζετε ή διακόπτετε φάρμακο λόγω μίας εξέτασης χωρίς οδηγία γιατρού. Η εργαστηριακή τιμή αξιολογείται μαζί με ιστορικό, συμπτώματα, δόση, ηλικία και συνυπάρχοντα νοσήματα.
Κατηγορίες φαρμάκων και βασικές εξετάσεις ελέγχου
Οι κάρτες οδηγούν σε βασικές θεραπευτικές ομάδες όπου η εργαστηριακή παρακολούθηση έχει πρακτική σημασία.
Αλφαβητικό ευρετήριο φαρμάκων και σκευασμάτων
Βρείτε γρήγορα το εμπορικό όνομα, τη δραστική ουσία ή το σκεύασμα που σας ενδιαφέρει και μεταβείτε στον αντίστοιχο οδηγό.
Κατηγορίες φαρμάκων και συγκριτικοί οδηγοί
Αν δεν ψάχνετε συγκεκριμένο εμπορικό όνομα, ξεκινήστε από την κατηγορία αγωγής ή από έναν συγκριτικό οδηγό.
Αντιβιοτικά
Αντιβίωση, καλλιέργειες, αντιβιόγραμμα, CRP και γενική αίματος.
Αντιδιαβητικά φάρμακα
Μετφορμίνη, GLP-1, HbA1c, γλυκόζη και νεφρική λειτουργία.
Αντιυπερτασικά φάρμακα
Πίεση, διουρητικά, κάλιο, νάτριο, κρεατινίνη και eGFR.
Αντιπηκτικά / Αντιαιμοπεταλιακά
INR, αιμοπετάλια, γενική αίματος, anti-Xa και νεφρική λειτουργία.
Αντιφλεγμονώδη / Παυσίπονα
ΜΣΑΦ, παρακεταμόλη, ήπαρ, νεφρά και γαστρεντερική ασφάλεια.
Αντιισταμινικά
Αλλεργία, ρινίτιδα, κνίδωση, IgE και εξετάσεις αλλεργίας.
Αναπνευστικά / Εισπνεόμενα
Άσθμα, ΧΑΠ, εισπνεόμενα, ηωσινόφιλα, IgE και φλεγμονή.
Δερματολογικά φάρμακα
Κρέμες, κορτιζονούχα, αντιμυκητιασικά και δερματικές λοιμώξεις.
Φάρμακα για το Στομάχι
PPI, αντιόξινα, αλγινικά, φαμοτιδίνη και μακροχρόνια χρήση.
Αναστολείς Αντλίας Πρωτονίων (PPI)
Losec, Nexium, Controloc, μαγνήσιο, Β12 και μακροχρόνια λήψη.
Αντιόξινα & Αλγινικά
Καούρα, παλινδρόμηση και διαφορές από PPI.
Σκευάσματα σιδήρου
Χάπια, πόσιμα, ενδοφλέβιος σίδηρος, φερριτίνη και TSAT.
Χάπι, σιρόπι ή ενδοφλέβιος σίδηρος
Σύγκριση μορφών σιδήρου και εργαστηριακή παρακολούθηση.
Στατίνες
LDL, λιπιδαιμικό προφίλ, ηπατικά ένζυμα και CK όπου χρειάζεται.
Φάρμακα για τριγλυκερίδια
Φαινοφιβράτη, λιπίδια, ήπαρ και εργαστηριακός έλεγχος.
Σύγκριση αντιισταμινικών
Aerius, Xozal, Zyrtec, Allegra, Bilaz και Clarityne.
Αντιισταμινικά και εξετάσεις αλλεργίας
Πότε επηρεάζουν αλλεργικό έλεγχο και πότε χρειάζεται διακοπή.
Peptan ή Losec, Nexium & Controloc;
Σύγκριση φαμοτιδίνης με αναστολείς αντλίας πρωτονίων.
Πίνακας φαρμάκων και εξετάσεων που μπορεί να χρειάζονται
Ο πίνακας είναι πρακτικός οδηγός προσανατολισμού. Δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής πρέπει να κάνει όλες τις εξετάσεις που αναφέρονται.
| Φάρμακο / κατηγορία | Δραστική / ομάδα | Εξετάσεις που μπορεί να ζητηθούν | Τι παρακολουθούν | Οδηγός |
|---|---|---|---|---|
| Angoron | Αμιωδαρόνη | TSH, FT4, ALT/AST, γGT, χολερυθρίνη, κάλιο, μαγνήσιο | Θυρεοειδής, ήπαρ, ηλεκτρολύτες και ασφάλεια αγωγής | Angoron |
| Euthyrox | Λεβοθυροξίνη | TSH, FT4, κατά περίπτωση FT3 | Ρύθμιση θυρεοειδούς και επανέλεγχος μετά από αλλαγή δόσης | Euthyrox |
| Στατίνες | Ροσουβαστατίνη, σιμβαστατίνη, ατορβαστατίνη | Λιπιδαιμικό προφίλ, ALT/AST, CK όταν υπάρχουν μυαλγίες ή ειδικός κίνδυνος | LDL, τριγλυκερίδια, ήπαρ και μυϊκές ενοχλήσεις | Στατίνες |
| Aldactone | Σπιρονολακτόνη | Κάλιο, νάτριο, κρεατινίνη, eGFR | Υπερκαλιαιμία και νεφρική λειτουργία | Aldactone |
| Lasix | Φουροσεμίδη | Κάλιο, νάτριο, μαγνήσιο, κρεατινίνη/eGFR, ουρικό οξύ | Ηλεκτρολύτες, αφυδάτωση, νεφρική λειτουργία | Lasix |
| Cozaar / ARBs | Λοσαρτάνη και συγγενή | Κρεατινίνη, eGFR, κάλιο, νάτριο | Νεφρική λειτουργία και κάλιο μετά από έναρξη ή αλλαγή δόσης | Cozaar |
| Glucophage | Μετφορμίνη | Γλυκόζη, HbA1c, κρεατινίνη/eGFR, Β12 σε μακροχρόνια λήψη | Ρύθμιση σακχάρου, νεφρική λειτουργία και πιθανή έλλειψη Β12 | Glucophage |
| Ozempic / Trulicity / Mounjaro | GLP-1 / GIP-GLP-1 αγωγές | Γλυκόζη, HbA1c, κρεατινίνη/eGFR, λιπίδια, ηπατικά όπου υπάρχει ένδειξη | Μεταβολική ρύθμιση, νεφρική λειτουργία και συνολικός καρδιομεταβολικός κίνδυνος | Αντιδιαβητικά |
| Clexane / ηπαρίνες | Ενοξαπαρίνη / χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνη | Γενική αίματος, αιμοπετάλια, κρεατινίνη/eGFR, anti-Xa σε ειδικές περιπτώσεις | Αιμορραγικός κίνδυνος, αιμοπετάλια, νεφρική λειτουργία | Αντιπηκτικά |
| DOACs | Απιξαμπάνη, ριβαροξαμπάνη κ.ά. | Γενική αίματος, ηπατικά, ουρία/ηλεκτρολύτες, κρεατινίνη/CrCl | Αιμορραγικός κίνδυνος, ήπαρ και σωστή εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας | Αντιπηκτικά |
| Μεθοτρεξάτη | Ανοσοτροποποιητικό | Γενική αίματος, αιμοπετάλια, ALT/AST, αλβουμίνη, κρεατινίνη/eGFR | Μυελός, ήπαρ και νεφρική λειτουργία | Οδηγοί φαρμάκων |
| Medrol / κορτιζόνη | Μεθυλπρεδνιζολόνη / κορτικοστεροειδή | Γλυκόζη, HbA1c σε διαβήτη, ηλεκτρολύτες, γενική αίματος, λιπίδια σε μακροχρόνια αγωγή | Σάκχαρο, κατακράτηση, λοιμώξεις και μεταβολικός κίνδυνος | Medrol |
| Depakine | Βαλπροϊκό νάτριο | Γενική αίματος/αιμοπετάλια, ηπατικά ένζυμα, πήξη, επίπεδα φαρμάκου όπου ζητηθεί | Ήπαρ, αιμοπετάλια, αιμορραγική διάθεση και θεραπευτικό εύρος | Depakine |
| Tegretol | Καρβαμαζεπίνη | Γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, νάτριο, επίπεδα φαρμάκου όπου ζητηθεί | Αιματολογική ασφάλεια, ήπαρ και υπονατριαιμία | Tegretol |
| Φάρμακα σιδήρου | Tardyferon, Ferro Sanol, Ferinject, Ferosac κ.ά. | Γενική αίματος, φερριτίνη, σίδηρος, τρανσφερρίνη, TIBC, TSAT | Αναιμία, αποθήκες σιδήρου και ανταπόκριση στην αγωγή | Σίδηρος |
| Controloc / PPI | Παντοπραζόλη και αναστολείς αντλίας πρωτονίων | Μαγνήσιο, Β12, φερριτίνη/σίδηρος, κρεατινίνη/eGFR σε ειδικές περιπτώσεις | Μακροχρόνια λήψη, ελλείψεις και νεφρική ασφάλεια όταν υπάρχει ένδειξη | Στομάχι |
| Augmentin / αντιβιοτικά | Αμοξικιλλίνη/κλαβουλανικό και άλλα | Καλλιέργεια, αντιβιόγραμμα, CRP, γενική αίματος, ηπατικά/νεφρικά όπου υπάρχει ένδειξη | Λοίμωξη, φλεγμονή και ασφάλεια σε ειδικούς ασθενείς | Αντιβιοτικά |
| ΜΣΑΦ / παυσίπονα | Ιβουπροφαίνη, δικλοφενάκη κ.ά. | Κρεατινίνη/eGFR, γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, κάλιο σε ειδικό κίνδυνο | Νεφρική λειτουργία, πιθανή αιμορραγία και ηπατική ασφάλεια | Πόνος |
| Εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή | Symbicort, Relvar, Foster κ.ά. | IgE, ηωσινόφιλα, CRP ή γενική αίματος όταν υπάρχει κλινική ένδειξη | Αλλεργική/φλεγμονώδης εικόνα και διαφοροδιάγνωση λοιμώξεων | Αναπνευστικό |
Οι εξετάσεις παρακολούθησης δεν είναι ίδιες για όλους
Το ίδιο φάρμακο μπορεί να χρειάζεται διαφορετική παρακολούθηση σε έναν νέο ασθενή, σε έναν ηλικιωμένο, σε άτομο με νεφρική νόσο, σε κύηση ή σε ασθενή που παίρνει πολλά φάρμακα μαζί.
Μην ζητάτε εξετάσεις μηχανικά
Να αναφέρετε την αγωγή στην αιμοληψία
Η ερμηνεία γίνεται από γιατρό
Συχνές ερωτήσεις για φάρμακα και εξετάσεις
Πρέπει να κάνω όλες τις εξετάσεις που γράφει ο πίνακας;
Γιατί το Angoron συνδέεται με TSH και FT4;
Οι στατίνες θέλουν πάντα CK;
Γιατί τα φάρμακα πίεσης συνδέονται με κρεατινίνη και κάλιο;
Να σταματήσω το φάρμακο πριν την εξέταση;
Βιβλιογραφία
https://www.sps.nhs.uk/monitorings/amiodarone-monitoring/
https://www.sps.nhs.uk/monitorings/statins-monitoring/
https://www.sps.nhs.uk/monitorings/ace-inhibitors-and-angiotensin-ii-receptor-blockers-monitoring/
https://www.sps.nhs.uk/monitorings/methotrexate-monitoring/
https://www.sps.nhs.uk/monitorings/doacs-direct-oral-anticoagulants-monitoring/
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
