Lotemax Κολλύριο: Κορτιζόνη στο Μάτι, Λοτεπρεδνόλη, Χρήση και Παρενέργειες

1
Τι είναι το Lotemax;

Το Lotemax είναι οφθαλμικό κορτικοστεροειδές, δηλαδή ένα φάρμακο που μειώνει τη φλεγμονώδη αντίδραση μέσα και γύρω από τους ιστούς του ματιού.

Η δραστική του ουσία είναι η λοτεπρεδνόλη εταβονική. Στην Ελλάδα διατίθεται ως Lotemax 0,5% οφθαλμικές σταγόνες, εναιώρημα, συγκέντρωσης 5 mg/ml.

Επειδή είναι κορτικοστεροειδές, δεν πρόκειται για ένα απλό κολλύριο που χρησιμοποιείται χωρίς διάγνωση. Χρειάζεται οφθαλμολογική εκτίμηση, ιδιαίτερα όταν το μάτι είναι κόκκινο, πονάει, παρουσιάζει εκκρίσεις ή υπάρχει μείωση της όρασης.

2
Τι είναι η λοτεπρεδνόλη;

Η λοτεπρεδνόλη είναι συνθετικό κορτικοστεροειδές για τοπική οφθαλμική χρήση. Καταστέλλει τη φλεγμονώδη αντίδραση και επομένως μπορεί να μειώσει συμπτώματα όπως ερυθρότητα, οίδημα, πόνο και φλεγμονή όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη.

Έχει σχεδιαστεί ώστε, αφού δράσει τοπικά, να μεταβολίζεται σχετικά γρήγορα σε λιγότερο δραστικούς μεταβολίτες. Αυτό συνδέεται με μικρότερη τάση αύξησης της ενδοφθάλμιας πίεσης σε σύγκριση με ορισμένα παλαιότερα ισχυρά οφθαλμικά κορτικοστεροειδή.

Μικρότερος κίνδυνος δεν σημαίνει μηδενικός κίνδυνος. Αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης μπορεί να εμφανιστεί και με λοτεπρεδνόλη.

3
Τι περιέχει το Lotemax 0,5%;

Κάθε 1 ml του εναιωρήματος περιέχει 5 mg λοτεπρεδνόλης εταβονικής, δηλαδή συγκέντρωση 0,5%. Κάθε σταγόνα περιέχει περίπου 0,19 mg δραστικής ουσίας.

Το Lotemax περιέχει επίσης χλωριούχο βενζαλκόνιο ως συντηρητικό. Το συγκεκριμένο έκδοχο έχει σημασία κυρίως για ασθενείς με ξηροφθαλμία, ευαίσθητο κερατοειδή ή χρήση μαλακών φακών επαφής.

Επειδή πρόκειται για εναιώρημα και όχι για απλό διαυγές διάλυμα, το φιαλίδιο πρέπει να ανακινείται καλά πριν από κάθε χρήση.

4
Πότε χρησιμοποιείται το Lotemax;

Η εγκεκριμένη ευρωπαϊκή ένδειξη του Lotemax 0,5% είναι η αντιμετώπιση της μετεγχειρητικής φλεγμονής μετά από οφθαλμική χειρουργική επέμβαση.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η φλεγμονή που μπορεί να εμφανιστεί μετά από επέμβαση καταρράκτη. Ο οφθαλμίατρος αποφασίζει αν απαιτείται κορτικοστεροειδές, ποιο σκεύασμα είναι κατάλληλο και για πόσο διάστημα.

5
Πώς δρα η κορτιζόνη στο μάτι;

Τα κορτικοστεροειδή περιορίζουν πολλαπλά στάδια της φλεγμονώδους αντίδρασης. Έτσι μειώνονται η ερυθρότητα, το οίδημα και άλλες εκδηλώσεις της φλεγμονής.

Αυτή ακριβώς η ισχυρή αντιφλεγμονώδης δράση εξηγεί όμως και γιατί ένα κορτικοστεροειδές μπορεί να καλύψει τα συμπτώματα μιας λοίμωξης. Το μάτι μπορεί να φαίνεται λιγότερο κόκκινο ενώ το υποκείμενο λοιμώδες αίτιο εξακολουθεί να υπάρχει ή να επιδεινώνεται.

6
Lotemax: δοσολογία

Σύμφωνα με την επίσημη ευρωπαϊκή Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος, για ενήλικες και ηλικιωμένους η συνήθης δοσολογία είναι:

Η θεραπεία συνήθως ξεκινά 24 ώρες μετά την επέμβαση και συνεχίζεται κατά τη μετεγχειρητική περίοδο σύμφωνα με τις οδηγίες του οφθαλμιάτρου.

Η δόση που έχει δώσει ο θεράπων ιατρός υπερισχύει οποιασδήποτε γενικής πληροφορίας. Δεν αυξάνουμε τη συχνότητα και δεν παρατείνουμε τη θεραπεία μόνοι μας.

7
Πώς μπαίνουν σωστά οι σταγόνες;

1. Πλύνετε καλά τα χέρια.
2. Ανακινήστε καλά το φιαλίδιο, επειδή το Lotemax είναι εναιώρημα.
3. Γείρετε ελαφρά το κεφάλι προς τα πίσω.
4. Τραβήξτε απαλά το κάτω βλέφαρο ώστε να δημιουργηθεί ένας μικρός θύλακος.
5. Ενσταλάξτε τον αριθμό σταγόνων που έχει συστήσει ο γιατρός.
6. Μην ακουμπάτε το ρύγχος του φιαλιδίου στο μάτι, στις βλεφαρίδες, στα δάχτυλα ή σε άλλη επιφάνεια.
7. Κλείστε αμέσως το φιαλίδιο.

Αν χρησιμοποιούνται περισσότερα από ένα διαφορετικά οφθαλμικά φάρμακα, ακολουθήστε το χρονικό διάστημα και τη σειρά που έχει συστήσει ο οφθαλμίατρος.

8
Πόσες μέρες χρησιμοποιείται;

Για τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή μορφή του Lotemax, η επίσημη τεκμηρίωση αναφέρει ότι η διάρκεια της θεραπείας δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 2 εβδομάδες.

Αν δεν υπάρχει βελτίωση μέσα σε περίπου 2 ημέρες, απαιτείται επανεκτίμηση της κατάστασης από τον γιατρό. Αυτό είναι σημαντικό επειδή η επιμονή του πόνου ή της φλεγμονής μπορεί να σημαίνει ότι χρειάζεται διαφορετική διάγνωση ή θεραπεία.

Η χρήση για μεγαλύτερο διάστημα χωρίς παρακολούθηση αυξάνει την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών όπως οφθαλμική υπέρταση, γλαύκωμα, καταρράκτης ή δευτερογενής λοίμωξη.

9
Μπορώ να σταματήσω το Lotemax απότομα;

Το Lotemax δεν πρέπει να διακόπτεται ή να τροποποιείται χωρίς συνεννόηση με τον οφθαλμίατρο.

Το αν χρειάζεται σταδιακή μείωση της συχνότητας εξαρτάται από τη διάρκεια της θεραπείας, τη δόση, το είδος της επέμβασης και την κατάσταση του ματιού. Δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας που να ισχύει για όλους.

Επομένως, αν ο γιατρός έχει δώσει συγκεκριμένο σχήμα όπως 4 φορές την ημέρα και στη συνέχεια μικρότερη συχνότητα, ακολουθείται ολόκληρο το σχήμα και όχι μόνο το πρώτο μέρος.

10
Lotemax και ενδοφθάλμια πίεση

Η αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης είναι μία από τις σημαντικότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των οφθαλμικών κορτικοστεροειδών.

Η λοτεπρεδνόλη φαίνεται να έχει μικρότερη πιθανότητα σημαντικής αύξησης της πίεσης από ορισμένα παλαιότερα στεροειδή. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πίεση δεν μπορεί να αυξηθεί.

Σε συγκεντρωτικά δεδομένα ελεγχόμενων μελετών όπου η λοτεπρεδνόλη χρησιμοποιήθηκε για 28 ημέρες ή περισσότερο, σημαντική αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης κατά τουλάχιστον 10 mmHg καταγράφηκε περίπου στο 2% των ασθενών που έλαβαν λοτεπρεδνόλη.

11
Lotemax και γλαύκωμα

Αν υπάρχει ήδη γλαύκωμα ή αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση, ο οφθαλμίατρος πρέπει να το γνωρίζει πριν από την έναρξη θεραπείας.

Η παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών μπορεί να οδηγήσει σε οφθαλμική υπέρταση και, σε ευαίσθητα άτομα, σε βλάβη του οπτικού νεύρου, μείωση της οπτικής οξύτητας ή διαταραχές του οπτικού πεδίου.

Ακόμη και όταν ο ασθενής λαμβάνει ήδη κολλύριο για τη μείωση της πίεσης, η προσθήκη λοτεπρεδνόλης μπορεί να επηρεάσει τον έλεγχο της ενδοφθάλμιας πίεσης. Η μέτρηση της πίεσης γίνεται επομένως μέρος της παρακολούθησης όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.

12
Είναι το Lotemax αντιβιοτικό;

Όχι. Το Lotemax περιέχει κορτικοστεροειδές και όχι αντιβιοτικό.

Δεν σκοτώνει βακτήρια και δεν αποτελεί από μόνο του θεραπεία για βακτηριακή επιπεφυκίτιδα ή άλλη βακτηριακή λοίμωξη.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή η κορτιζόνη μπορεί να μειώσει την ερυθρότητα και τη φλεγμονή χωρίς να αντιμετωπίζει το λοιμώδες αίτιο. Σε ορισμένες λοιμώξεις μπορεί μάλιστα να επιτρέψει την επιδείνωσή τους.

13
Λοιμώξεις και αντενδείξεις

Το Lotemax αντενδείκνυται σε αρκετές λοιμώξεις του ματιού, μεταξύ άλλων σε:

• επιθηλιακή κερατίτιδα από έρπητα απλό,
• ορισμένες άλλες ιογενείς παθήσεις του κερατοειδούς ή του επιπεφυκότα,
• μυκητιασικές παθήσεις των οφθαλμικών δομών,
• οφθαλμικές λοιμώξεις από μυκοβακτηρίδια,
• ορισμένες μη θεραπευμένες οξείες πυώδεις λοιμώξεις,
• λοίμωξη από αμοιβάδα.

Τα κορτικοστεροειδή μπορούν επίσης να μειώσουν την τοπική άμυνα του οργανισμού και να αυξήσουν τον κίνδυνο δευτερογενούς λοίμωξης.

Για τον λόγο αυτό, ένα κόκκινο μάτι άγνωστης αιτίας δεν αποτελεί λόγο για έναρξη Lotemax χωρίς προηγούμενη οφθαλμολογική διάγνωση.

14
Lotemax και φακοί επαφής

Μετά από χειρουργική επέμβαση καταρράκτη γενικά δεν συνιστάται η χρήση φακών επαφής μέχρι να επιτραπεί από τον οφθαλμίατρο.

Επιπλέον, το Lotemax περιέχει χλωριούχο βενζαλκόνιο, το οποίο μπορεί να απορροφηθεί από τους μαλακούς φακούς επαφής και να επηρεάσει το χρώμα τους.

Όταν η χρήση φακών έχει εγκριθεί από τον γιατρό, οι μαλακοί φακοί πρέπει να αφαιρούνται πριν από την ενστάλαξη και να τοποθετούνται ξανά τουλάχιστον 15 λεπτά αργότερα.

15
Ποιες είναι οι συχνές παρενέργειες;

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν εμφανίζονται σε όλους. Στις συχνότερες οφθαλμικές αντιδράσεις που έχουν αναφερθεί περιλαμβάνονται:

• ενόχληση ή αίσθημα ξένου σώματος,
• κάψιμο κατά την ενστάλαξη,
• ερυθρότητα,
• κνησμός,
• ξηροφθαλμία,
• δακρύρροια,
• οφθαλμικές εκκρίσεις,
• διαταραχές της επιφάνειας του κερατοειδούς,
• αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης.

Μπορεί επίσης να εμφανιστεί παροδική θολή όραση μετά την εφαρμογή.

Με παρατεταμένη χρήση, οι σημαντικότεροι κίνδυνοι των οφθαλμικών στεροειδών περιλαμβάνουν αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης, γλαύκωμα, οπίσθιο υποκαψικό καταρράκτη και δευτερογενείς λοιμώξεις.

16
Πότε χρειάζεται άμεσα οφθαλμίατρος;

Απαιτείται γρήγορη ιατρική εκτίμηση αν κατά τη διάρκεια της θεραπείας εμφανιστούν:

• επιδείνωση του πόνου,
• έντονη φωτοφοβία,
• νέα ή αυξανόμενη ερυθρότητα,
• σημαντική μείωση ή αλλαγή της όρασης,
• έντονες ή πυώδεις εκκρίσεις,
• οίδημα του ματιού ή των βλεφάρων,
• συμπτώματα αλλεργικής αντίδρασης,
• απουσία βελτίωσης μέσα στις πρώτες περίπου 48 ώρες.

Η ξαφνική σημαντική πτώση της όρασης ή ο έντονος οφθαλμικός πόνος δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στο κολλύριο.

17
Άλλα κολλύρια και αλληλεπιδράσεις

Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει όλα τα οφθαλμικά και συστηματικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν ο ασθενής λαμβάνει ήδη κολλύρια για αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση ή γλαύκωμα, καθώς η λοτεπρεδνόλη μπορεί να επηρεάσει την πίεση του ματιού.

Η ταυτόχρονη χρήση ορισμένων κυκλοπληγικών φαρμάκων μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο ανόδου της ενδοφθάλμιας πίεσης.

Ορισμένοι ισχυροί αναστολείς του ενζύμου CYP3A, όπως φάρμακα που περιέχουν ritonavir ή cobicistat, μπορεί να αυξήσουν τη συστηματική έκθεση στα κορτικοστεροειδή και χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

18
Lotemax στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό

Για την εγκυμοσύνη δεν υπάρχουν επαρκή κλινικά δεδομένα έκθεσης. Η επίσημη τεκμηρίωση αναφέρει ότι το Lotemax δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη εκτός εάν είναι σαφώς απαραίτητο και το κρίνει ο θεράπων ιατρός.

Για τον θηλασμό, η ευρωπαϊκή Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος αναφέρει ότι η χρήση λοτεπρεδνόλης αντενδείκνυται στις θηλάζουσες γυναίκες.

Εγκυμοσύνη, προσπάθεια σύλληψης ή θηλασμός πρέπει επομένως να αναφέρονται στον οφθαλμίατρο πριν από την έναρξη του φαρμάκου.

19
Lotemax σε παιδιά και ηλικιωμένους

Για τους ηλικιωμένους η επίσημη δοσολογία είναι η ίδια με εκείνη των ενηλίκων, εκτός εάν ο θεράπων οφθαλμίατρος ορίσει διαφορετικά.

Για τα παιδιά και τους εφήβους, τα διαθέσιμα δεδομένα για τη συγκεκριμένη ευρωπαϊκή μορφή δεν θεωρούνται επαρκή και η Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος αναφέρει ότι το Lotemax δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στην παιδιατρική ηλικιακή ομάδα μέχρι να υπάρξουν περισσότερα δεδομένα.

20
Οδήγηση, φύλαξη και άνοιγμα του φιαλιδίου

Μετά την ενστάλαξη μπορεί να εμφανιστεί προσωρινή θόλωση της όρασης. Δεν πρέπει να οδηγείτε ή να χειρίζεστε μηχανήματα μέχρι η όραση να επανέλθει πλήρως.

Το φιαλίδιο πρέπει να:

• φυλάσσεται σε όρθια θέση,
• διατηρείται σε θερμοκρασία έως 25°C,
• μην καταψύχεται,
• παραμένει καλά κλεισμένο.

Το υπόλοιπο περιεχόμενο πρέπει να απορρίπτεται 28 ημέρες μετά το πρώτο άνοιγμα του φιαλιδίου, ακόμη και αν έχει απομείνει φάρμακο.

21
Συχνές ερωτήσεις για το Lotemax

22
Τι πρέπει να θυμάστε

• Το Lotemax 0,5% περιέχει λοτεπρεδνόλη, ένα οφθαλμικό κορτικοστεροειδές.
• Η ευρωπαϊκή ένδειξη αφορά μετεγχειρητική φλεγμονή μετά από οφθαλμική χειρουργική.
• Δεν είναι αντιβιοτικό.
• Η συνήθης δοσολογία είναι 1–2 σταγόνες 4 φορές την ημέρα στους ενήλικες και ηλικιωμένους.
• Η διάρκεια της θεραπείας δεν πρέπει κανονικά να ξεπερνά τις 2 εβδομάδες.
• Για χρήση 10 ημερών ή περισσότερο απαιτείται παρακολούθηση της ενδοφθάλμιας πίεσης.
• Δεν χρησιμοποιείται αυθαίρετα για κόκκινο μάτι ή πιθανή λοίμωξη.
• Το φιαλίδιο ανακινείται πριν από κάθε χρήση και απορρίπτεται 28 ημέρες μετά το άνοιγμα.

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. Γαληνός – LOTEMAX: δραστική ουσία, ταξινόμηση και στοιχεία κυκλοφορίας.
2. Γαληνός – LOTEMAX 0,5% w/v, 5 mg/ml, φιαλίδιο 5 ml.
3. Electronic Medicines Compendium – Lotemax 0.5% Eye Drops, Suspension: Summary of Product Characteristics.
4. Electronic Medicines Compendium – Lotemax 0.5% Eye Drops: Patient Information Leaflet.
5. Pleyer U, Ursell PG, Rama P. Intraocular pressure effects of common topical steroids for post-cataract inflammation.
6. Sheppard JD et al. Impact of the Topical Ophthalmic Corticosteroid Loteprednol Etabonate on Intraocular Pressure.
7. Amon M, Busin M. Loteprednol etabonate ophthalmic suspension 0.5%: efficacy and safety for postoperative anti-inflammatory use.