Elocon: Χρήσεις, Δοσολογία, Παρενέργειες & Πότε Χρειάζονται Εξετάσεις

Το Elocon είναι τοπικό κορτικοστεροειδές με δραστική ουσία τη μομεταζόνη. Χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες φλεγμονώδεις δερματοπάθειες που ανταποκρίνονται στα κορτικοστεροειδή, όπως ορισμένες μορφές εκζέματος, δερματίτιδας και ψωρίασης, πάντα σύμφωνα με ιατρική οδηγία.

Δεν είναι αντιβιοτικό, δεν είναι αντιμυκητιασικό και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για κάθε κοκκινίλα ή φαγούρα χωρίς διάγνωση. Η σωστή χρήση μειώνει τον κνησμό και τη φλεγμονή, ενώ η λάθος ή παρατεταμένη χρήση μπορεί να κρύψει λοίμωξη, να λεπτύνει το δέρμα ή να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, ειδικά σε πρόσωπο, πτυχές, παιδιά και μεγάλες επιφάνειες σώματος.

1Τι είναι το Elocon

Το Elocon είναι φαρμακευτικό σκεύασμα για το δέρμα που περιέχει μομεταζόνη, ένα τοπικό κορτικοστεροειδές. Η βασική του χρήση είναι να μειώσει τη φλεγμονή, την ερυθρότητα, το οίδημα και τον κνησμό σε δερματοπάθειες που ανταποκρίνονται στα κορτικοστεροειδή. Δεν χρησιμοποιείται για κάθε δερματικό σύμπτωμα και δεν πρέπει να θεωρείται γενική «κρέμα για κοκκινίλες», γιατί πολλές δερματικές εικόνες μοιάζουν μεταξύ τους αλλά χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.

Στην πράξη, το Elocon μπορεί να δοθεί από ιατρό όταν υπάρχει φλεγμονώδης δερματική έξαρση, όπως έκζεμα ή δερματίτιδα, και χρειάζεται γρήγορος έλεγχος των συμπτωμάτων. Η βελτίωση του κνησμού έχει μεγάλη σημασία, επειδή το ξύσιμο επιδεινώνει τον δερματικό φραγμό, αυξάνει τον ερεθισμό και μπορεί να ευνοήσει δευτερογενή λοίμωξη. Όμως η προσωρινή υποχώρηση της κοκκινίλας δεν σημαίνει πάντα ότι λύθηκε το αίτιο.

Το σημαντικότερο σημείο είναι ότι πρόκειται για φάρμακο με συγκεκριμένη ένδειξη, συγκεκριμένη διάρκεια και συγκεκριμένες περιοχές εφαρμογής. Όταν χρησιμοποιείται σωστά, μπορεί να είναι πολύ χρήσιμο. Όταν χρησιμοποιείται χωρίς διάγνωση, σε λάθος βλάβη ή για μεγάλο διάστημα, μπορεί να κρύψει συμπτώματα, να αλλάξει την εικόνα του δέρματος και να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.

2Πώς δρα η μομεταζόνη

Η μομεταζόνη είναι κορτικοστεροειδές που δρα τοπικά στο δέρμα. Μειώνει την παραγωγή και τη δράση φλεγμονωδών μεσολαβητών, περιορίζει την τοπική ανοσολογική αντίδραση και μειώνει την αγγειοδιαστολή που προκαλεί ερυθρότητα και θερμότητα στην περιοχή. Έτσι μπορεί να μειωθεί ο κνησμός, το πρήξιμο, η αίσθηση καύσου και η φλεγμονώδης εικόνα.

Η δράση αυτή είναι χρήσιμη σε φλεγμονώδεις δερματοπάθειες, αλλά είναι δίκοπο μαχαίρι όταν υπάρχει λοίμωξη. Αν το πρόβλημα οφείλεται κυρίως σε βακτήριο, μύκητα, ιό ή παράσιτο, η καταστολή της τοπικής φλεγμονής μπορεί να κάνει την περιοχή να φαίνεται προσωρινά καλύτερη, ενώ ο μικροοργανισμός συνεχίζει να υπάρχει. Για αυτό το Elocon δεν αντικαθιστά την κλινική διάγνωση.

Η απορρόφηση από το δέρμα συνήθως είναι περιορισμένη όταν εφαρμόζεται μικρή ποσότητα σε μικρή επιφάνεια για σύντομο διάστημα. Αυξάνεται όμως όταν το φάρμακο μπαίνει σε μεγάλη έκταση, κάτω από κλειστή περίδεση, σε λεπτό δέρμα, σε πτυχές, σε κατεστραμμένο δερματικό φραγμό ή σε παιδιά. Γι’ αυτό η ποσότητα και η διάρκεια είναι εξίσου σημαντικές με την επιλογή του ίδιου του φαρμάκου.

3Σε ποιες δερματοπάθειες χρησιμοποιείται

Το Elocon χρησιμοποιείται σε δερματοπάθειες που ανταποκρίνονται στα κορτικοστεροειδή. Σε αυτή την ομάδα μπορούν να ανήκουν μορφές εκζέματος, ατοπικής δερματίτιδας, δερματίτιδας εξ επαφής και ορισμένες μορφές ψωρίασης, ανάλογα με την περιοχή, την έκταση, τη βαρύτητα και την κλινική εκτίμηση. Η λοσιόν χρησιμοποιείται συχνότερα όταν η περιοχή βρίσκεται στο τριχωτό της κεφαλής ή όταν χρειάζεται μορφή που απλώνεται ευκολότερα σε τριχωτή επιφάνεια.

Το φάρμακο δεν είναι κατάλληλο για όλες τις μορφές εξανθήματος. Μια μυκητίαση, μια βακτηριακή δερματική λοίμωξη, ο έρπης, η ροδόχρους νόσος, η περιστοματική δερματίτιδα ή ένα ερεθιστικό εξάνθημα από λάθος προϊόν μπορεί να χρειάζονται άλλη αντιμετώπιση. Αν η διάγνωση δεν είναι καθαρή, η αυτοθεραπεία με κορτικοστεροειδές μπορεί να θολώσει την εικόνα και να δυσκολέψει τον ιατρό στην επόμενη εξέταση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η βλάβη έχει πύον, κίτρινη κρούστα, έντονο πόνο, ταχεία επέκταση, φυσαλίδες, πληγές, κακοσμία, πυρετό ή διόγκωση λεμφαδένων. Αυτά τα σημεία δεν ταιριάζουν με απλό φλεγμονώδες έκζεμα και μπορεί να χρειάζονται έλεγχο για λοίμωξη, καλλιέργεια ή διαφορετική φαρμακευτική αγωγή.

4Κρέμα, αλοιφή ή λοσιόν: ποια μορφή διαφέρει

Η ίδια δραστική ουσία μπορεί να υπάρχει σε διαφορετική μορφή, και αυτό έχει πρακτική σημασία. Η κρέμα είναι συνήθως πιο ελαφριά, απλώνεται εύκολα και μπορεί να προτιμηθεί σε περιοχές που δεν χρειάζονται πολύ λιπαρό υπόστρωμα. Η αλοιφή είναι πιο λιπαρή και μπορεί να βοηθά περισσότερο σε ξηρές, παχιές ή απολεπιζόμενες βλάβες, αλλά δεν είναι πάντα κατάλληλη για κάθε περιοχή. Η λοσιόν απλώνεται πιο εύκολα σε τριχωτές περιοχές, όπως το τριχωτό της κεφαλής.

Η επιλογή δεν πρέπει να γίνεται μόνο με βάση το τι υπάρχει στο σπίτι. Άλλο είναι ένα υγρό, ορορροούν έκζεμα, άλλο μια ξηρή, παχιά πλάκα, άλλο μια βλάβη σε πτυχή και άλλο μια βλάβη στο κεφάλι. Η βάση του φαρμάκου επηρεάζει την αίσθηση, την απορρόφηση, την άνεση και μερικές φορές τον κίνδυνο ερεθισμού ή υπερβολικής δράσης.

Αν μια μορφή προκαλεί τσούξιμο, έντονο κάψιμο, επιδείνωση ή δυσανεξία, χρειάζεται επικοινωνία με τον ιατρό. Δεν είναι σωστή πρακτική να αλλάζει κάποιος μόνος του από κρέμα σε αλοιφή ή από αλοιφή σε λοσιόν σε ευαίσθητη περιοχή, επειδή μπορεί να αλλάξει και η τοπική απορρόφηση.

5Πώς εφαρμόζεται σωστά

Η σωστή εφαρμογή είναι συνήθως σε λεπτό στρώμα πάνω στην πάσχουσα περιοχή, σύμφωνα με την οδηγία του ιατρού. Δεν χρειάζεται παχύ στρώμα για να δράσει καλύτερα. Αντίθετα, η υπερβολική ποσότητα αυξάνει την έκθεση του δέρματος χωρίς να σημαίνει καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα. Πριν από την εφαρμογή, η περιοχή πρέπει να είναι καθαρή και στεγνή, εκτός αν ο ιατρός έχει δώσει διαφορετική οδηγία.

Μετά την εφαρμογή πρέπει να πλένονται τα χέρια, εκτός αν η θεραπεία αφορά τα ίδια τα χέρια. Αποφεύγεται η επαφή με μάτια, στόμα, βλεννογόνους και ανοιχτές πληγές, εκτός αν υπάρχει ειδική ιατρική οδηγία. Σε περίπτωση τυχαίας επαφής με τα μάτια, χρειάζεται καλό ξέπλυμα και επικοινωνία με ιατρό αν υπάρχει πόνος, θολή όραση ή επίμονη ενόχληση.

Η περιοχή δεν πρέπει να καλύπτεται με μεμβράνη, στενή επίδεση ή αεροστεγές υλικό χωρίς οδηγία. Η κάλυψη μπορεί να αυξήσει σημαντικά την απορρόφηση. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε παιδιά, σε περιοχές με πάνα, σε πτυχές και σε μεγάλη επιφάνεια σώματος. Αν υπάρχει ανάγκη για επίδεση λόγω τραύματος, η χρήση κορτικοστεροειδούς πρέπει να έχει σαφή ιατρική ένδειξη.

6Πόσο καιρό χρησιμοποιείται

Τα τοπικά κορτικοστεροειδή χρησιμοποιούνται γενικά για όσο χρειάζεται ώστε να ελεγχθεί η έξαρση, όχι ως μόνιμη καθημερινή κρέμα. Η διάρκεια εξαρτάται από τη διάγνωση, την ηλικία, την περιοχή, την έκταση, την ένταση της φλεγμονής και το αν υπάρχει ιστορικό υποτροπών. Σε πολλές περιπτώσεις ο στόχος είναι σύντομη και στοχευμένη χρήση, με επανεκτίμηση αν δεν υπάρχει ανταπόκριση.

Η παρατεταμένη καθημερινή χρήση χωρίς παρακολούθηση αυξάνει τον κίνδυνο ατροφίας δέρματος, ραβδώσεων, ευρυαγγειών, αλλαγής χρώματος, ακμοειδούς εξανθήματος, περιστοματικής δερματίτιδας και κάλυψης λοιμώξεων. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε λεπτό δέρμα, στο πρόσωπο, σε πτυχές, σε γεννητική περιοχή και όταν εφαρμόζεται μεγαλύτερη ποσότητα από την αναγκαία.

Αν η βλάβη επανέρχεται αμέσως μόλις σταματήσει το φάρμακο, δεν είναι πάντα λύση να συνεχίζεται επ’ αόριστον. Μπορεί να χρειάζεται καλύτερη διάγνωση, ενυδάτωση και αποκατάσταση δερματικού φραγμού, έλεγχος αλλεργικού ή ερεθιστικού παράγοντα, αλλαγή θεραπευτικής στρατηγικής ή διερεύνηση για λοίμωξη. Η επαναλαμβανόμενη ανάγκη για δυνατό κορτικοστεροειδές είναι λόγος επανεκτίμησης.

7Τι πρέπει να αποφεύγετε

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται Elocon σε άγνωστο εξάνθημα μόνο και μόνο επειδή υπάρχει φαγούρα. Ο κνησμός υπάρχει και σε έκζεμα, αλλά υπάρχει επίσης σε μυκητιάσεις, ψώρα, αλλεργικές αντιδράσεις, τσιμπήματα, ουρτικάρια και άλλες καταστάσεις. Η λανθασμένη εφαρμογή μπορεί να μειώσει προσωρινά την κοκκινίλα και να δώσει ψευδή αίσθηση βελτίωσης, ενώ το αίτιο παραμένει.

Πρέπει να αποφεύγεται η χρήση σε ανοιχτά τραύματα, μολυσμένες βλάβες, φυσαλιδώδεις βλάβες που μοιάζουν με έρπη, περιοχές με πύον ή κίτρινη κρούστα, εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένη οδηγία. Επίσης δεν πρέπει να μπαίνει κοντά στα μάτια, στα βλέφαρα ή σε βλεννογόνους χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Η περιοχή της πάνας στα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, επειδή η πάνα δρα σαν κλειστή κάλυψη.

Δεν είναι σωστό να συνδυάζεται αυθαίρετα με αντιβιοτική ή αντιμυκητιασική κρέμα. Οι συνδυασμοί μπορεί να χρειάζονται σε ειδικές περιπτώσεις, αλλά πρέπει να έχουν διάγνωση και στόχο. Η λογική «βάζω λίγο από όλα» αυξάνει τον κίνδυνο ερεθισμού, αλλεργίας εξ επαφής και καθυστέρησης της σωστής θεραπείας.

8Πρόσωπο, βλέφαρα και πτυχές: γιατί θέλουν προσοχή

Το δέρμα στο πρόσωπο, στα βλέφαρα, στις μασχάλες, στη βουβωνική περιοχή και κάτω από το στήθος είναι πιο λεπτό ή βρίσκεται σε συνθήκες αυξημένης υγρασίας και τριβής. Σε αυτές τις περιοχές η απορρόφηση μπορεί να είναι μεγαλύτερη και ο κίνδυνος τοπικών παρενεργειών αυξημένος. Για αυτό η χρήση ισχυρότερων τοπικών κορτικοστεροειδών σε αυτές τις περιοχές πρέπει να είναι πολύ προσεκτική.

Στο πρόσωπο μπορεί να εμφανιστούν ή να επιδεινωθούν ακμοειδείς βλάβες, περιστοματική δερματίτιδα, ροδόχρους νόσος ή ευρυαγγείες. Στα βλέφαρα η λανθασμένη ή παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών κοντά στα μάτια χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή η περιοχή είναι ευαίσθητη και η οφθαλμική ασφάλεια δεν πρέπει να υποτιμάται. Αν υπάρχει εξάνθημα γύρω από τα μάτια, χρειάζεται εξατομικευμένη ιατρική οδηγία.

Στις πτυχές η εικόνα μπορεί να μπερδεύεται με μυκητίαση ή ερεθιστική δερματίτιδα. Αν υπάρχει έντονη υγρασία, κακοσμία, ρωγμές, δορυφορικές μικρές βλάβες ή επιδείνωση μετά από κορτικοστεροειδές, πρέπει να εξεταστεί άλλη διάγνωση. Το Elocon μπορεί να μειώσει πρόσκαιρα τη φλεγμονή, αλλά δεν θεραπεύει μυκητιασική λοίμωξη.

9Χρήση σε παιδιά

Στα παιδιά τα τοπικά κορτικοστεροειδή χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή, επειδή η αναλογία επιφάνειας σώματος προς βάρος είναι μεγαλύτερη και το δέρμα μπορεί να απορροφά αναλογικά περισσότερο φάρμακο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρησιμοποιούνται ποτέ. Σημαίνει όμως ότι η επιλογή, η ποσότητα, η περιοχή και η διάρκεια πρέπει να είναι αυστηρά καθορισμένες.

Ιδιαίτερα ευαίσθητες είναι οι περιοχές με πάνα, οι πτυχές και το πρόσωπο. Η πάνα ή το στενό ρούχο μπορεί να λειτουργήσει σαν κλειστή κάλυψη, αυξάνοντας την απορρόφηση. Για αυτό η χρήση σε «σύγκαμα» ή ερεθισμό από πάνα χωρίς παιδιατρική ή δερματολογική οδηγία δεν είναι ασφαλής πρακτική.

Αν ένα παιδί έχει συχνές εξάρσεις εκζέματος, το βασικό πλάνο δεν είναι μόνο το κορτικοστεροειδές. Συνήθως χρειάζεται σωστή ενυδάτωση, αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων, έλεγχος ξυσίματος, αναγνώριση πιθανών εκλυτικών παραγόντων και σαφείς οδηγίες για το πότε ξεκινά και πότε σταματά η αγωγή. Αν υπάρχουν κρούστες, πύον, πυρετός ή γρήγορη επέκταση, πρέπει να αποκλειστεί λοίμωξη.

10Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό η χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει σαφής ένδειξη και με την ελάχιστη αποτελεσματική ποσότητα για το συντομότερο αναγκαίο διάστημα. Η τοπική εφαρμογή σε μικρή έκταση διαφέρει από τη συστηματική λήψη κορτιζόνης, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική εκτίμηση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην εφαρμογή σε μεγάλη επιφάνεια, κάτω από κάλυψη ή για μεγάλο διάστημα. Στον θηλασμό πρέπει να αποφεύγεται η εφαρμογή σε περιοχή που μπορεί να έρθει σε άμεση επαφή με το στόμα του βρέφους. Αν χρειάζεται θεραπεία σε περιοχή κοντά στο στήθος, ο ιατρός θα δώσει συγκεκριμένες οδηγίες για χρόνο εφαρμογής, καθαρισμό και ασφάλεια.

Πολλές δερματικές καταστάσεις στην εγκυμοσύνη μοιάζουν μεταξύ τους. Κνησμός, εξάνθημα, έκζεμα, κνίδωση ή άλλες δερματοπάθειες κύησης χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση. Αν ο κνησμός είναι γενικευμένος, έντονος, χωρίς εμφανές εξάνθημα ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς με τοπική κρέμα.

11Τοπικές παρενέργειες

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες αντιδράσεις από τοπικά κορτικοστεροειδή αφορούν το ίδιο το δέρμα. Μπορεί να εμφανιστεί κάψιμο, τσούξιμο, ξηρότητα, ερεθισμός ή επιδείνωση του εξανθήματος. Σε παρατεταμένη ή λανθασμένη χρήση αυξάνεται ο κίνδυνος λέπτυνσης του δέρματος, ευρυαγγειών, ραβδώσεων, αλλαγής χρώματος, εύκολων μωλώπων και καθυστερημένης επούλωσης.

Σε ορισμένες περιοχές μπορεί να εμφανιστούν ακμοειδείς βλάβες, θυλακίτιδα ή περιστοματική δερματίτιδα. Αν μια περιοχή που αρχικά βελτιώθηκε αρχίσει να καίει, να πονά, να βγάζει σπυράκια ή να εμφανίζει πύον, χρειάζεται επανεκτίμηση. Δεν είναι σωστό να συνεχίζεται αυτόματα το φάρμακο επειδή στην αρχή βοήθησε.

Μπορεί επίσης να υπάρχει αλλεργία ή ευαισθησία σε έκδοχο της κρέμας ή της αλοιφής. Σε αυτή την περίπτωση το πρόβλημα δεν είναι η «δύναμη» του φαρμάκου αλλά η ανοχή του δέρματος στο συγκεκριμένο προϊόν. Αν μετά την εφαρμογή υπάρχει έντονη επιδείνωση, διάχυτη ερυθρότητα ή κνησμός πέρα από την αρχική περιοχή, πρέπει να ενημερωθεί ο ιατρός.

12Συστηματικές παρενέργειες: πότε υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος

Τα τοπικά κορτικοστεροειδή προορίζονται για τοπική δράση, αλλά ένα μέρος μπορεί να απορροφηθεί. Στις περισσότερες σωστές, σύντομες και περιορισμένες χρήσεις αυτό δεν δημιουργεί πρόβλημα. Ο κίνδυνος συστηματικής δράσης αυξάνεται όταν χρησιμοποιείται μεγάλη ποσότητα, σε μεγάλη επιφάνεια, για πολλές εβδομάδες, κάτω από κλειστή κάλυψη, σε λεπτό ή τραυματισμένο δέρμα ή σε παιδιά.

Πιθανές συστηματικές επιδράσεις από υπερβολική απορρόφηση κορτικοστεροειδών περιλαμβάνουν καταστολή του άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–επινεφριδίων, μεταβολές σακχάρου και σπανιότερα άλλες επιδράσεις που σχετίζονται με κορτικοστεροειδή. Αυτά δεν είναι αναμενόμενα με μικρή και σωστή χρήση, αλλά εξηγούν γιατί δεν πρέπει να γίνεται χρόνια χρήση χωρίς ιατρική παρακολούθηση.

Ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, ιστορικό ενδοκρινολογικών προβλημάτων, χρόνια δερματοπάθεια μεγάλης έκτασης ή ανάγκη για επαναλαμβανόμενους κύκλους θεραπείας πρέπει να συζητούν με τον ιατρό τους τη συνολική έκθεση σε κορτικοστεροειδή. Δεν έχει σημασία μόνο το Elocon, αλλά και αν ο ασθενής λαμβάνει παράλληλα εισπνεόμενα, ρινικά, από του στόματος ή ενέσιμα κορτικοστεροειδή.

13Elocon και λοιμώξεις δέρματος

Το Elocon δεν σκοτώνει μικρόβια, μύκητες ή ιούς. Αν υπάρχει δερματική λοίμωξη, η χρήση κορτικοστεροειδούς μπορεί να μειώσει την ορατή φλεγμονή χωρίς να αντιμετωπίσει την αιτία. Αυτό είναι σημαντικό σε μολυσμένο έκζεμα, θυλακίτιδα, μολυσμένο τραύμα, μυκητίαση, έρπητα ή δερματικές βλάβες με πύον.

Σημεία που πρέπει να οδηγήσουν σε ιατρική εκτίμηση είναι ο αυξανόμενος πόνος, η θερμότητα στην περιοχή, το πρήξιμο, το πύον, η κίτρινη κρούστα, οι κόκκινες γραμμές γύρω από βλάβη, ο πυρετός, η κακουχία ή η γρήγορη επέκταση. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται καλλιέργεια, αντιβιόγραμμα ή άλλη θεραπεία. Για σχετική ενημέρωση μπορείτε να δείτε τον οδηγό για τα αντιβιοτικά σε δερματικές λοιμώξεις.

Η διάκριση μεταξύ φλεγμονής και λοίμωξης δεν γίνεται πάντα με το μάτι. Ένα έντονο έκζεμα μπορεί να είναι πολύ κόκκινο και να τσούζει χωρίς να είναι μολυσμένο. Αντίθετα, μια λοίμωξη μπορεί στην αρχή να μοιάζει με απλό ερεθισμό. Η κλινική εικόνα, η πορεία στον χρόνο και, όταν χρειάζεται, οι εργαστηριακές εξετάσεις βοηθούν στη σωστή απόφαση.

14Πότε χρειάζεται καλλιέργεια δέρματος ή τραύματος

Η καλλιέργεια δεν χρειάζεται σε κάθε δερματίτιδα ή σε κάθε έκζεμα. Χρειάζεται όμως να εξεταστεί όταν υπάρχουν σημεία λοίμωξης, υποτροπές, αποτυχία εμπειρικής αγωγής, ανοσοκαταστολή, σακχαρώδης διαβήτης, χρόνιο τραύμα ή ανάγκη επιλογής στοχευμένης αντιβίωσης. Η καλλιέργεια βοηθά να εντοπιστεί αν υπάρχει βακτηριακό αίτιο και το αντιβιόγραμμα δείχνει σε ποια αντιβιοτικά είναι ευαίσθητο το μικρόβιο.

Σε βλάβη με πύον, υγρό έκκριμα ή τραύμα, το δείγμα πρέπει να ληφθεί σωστά, ιδανικά πριν ξεκινήσει αντιβίωση όταν αυτό είναι κλινικά εφικτό. Η λανθασμένη λήψη μπορεί να δώσει αποικισμό αντί για πραγματικό παθογόνο. Για περισσότερα μπορείτε να δείτε τον αναλυτικό οδηγό για την καλλιέργεια τραύματος.

Το Elocon δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να «ηρεμήσει» μια βλάβη πριν από καλλιέργεια χωρίς οδηγία, επειδή μπορεί να αλλάξει την τοπική εικόνα. Αν ο ιατρός υποψιάζεται λοίμωξη, μπορεί να ζητήσει πρώτα δείγμα και μετά να αποφασίσει αν χρειάζεται αντιβίωση, αντισηπτική φροντίδα, τοπική αγωγή ή συνδυασμός θεραπείας.

15Εξετάσεις αίματος, CRP και φλεγμονή

Στις περισσότερες απλές, τοπικές δερματοπάθειες που αντιμετωπίζονται με Elocon δεν χρειάζονται εξετάσεις αίματος μόνο και μόνο επειδή χρησιμοποιήθηκε η κρέμα. Οι εξετάσεις βοηθούν κυρίως όταν υπάρχει υποψία συστηματικής φλεγμονής, λοίμωξης, επιπλοκής ή υποκείμενης κατάστασης. Για παράδειγμα, πυρετός, κακουχία, έντονη επέκταση, λεμφαδενίτιδα ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις μπορεί να αλλάξουν τη διαγνωστική προσέγγιση.

Η Γενική Αίματος μπορεί να δώσει πληροφορίες για λευκά αιμοσφαίρια, ουδετερόφιλα, ηωσινόφιλα, αιμοσφαιρίνη και αιμοπετάλια. Δεν βγάζει μόνη της διάγνωση δερματίτιδας, αλλά βοηθά όταν η κλινική εικόνα δείχνει πιθανή λοίμωξη, αλλεργική εικόνα ή γενικότερο πρόβλημα.

Η CRP είναι δείκτης φλεγμονής που μπορεί να αυξηθεί σε λοιμώξεις και άλλες φλεγμονώδεις καταστάσεις. Δεν ξεχωρίζει από μόνη της αν η δερματική βλάβη είναι βακτηριακή, μυκητιασική ή φλεγμονώδης, αλλά μαζί με την κλινική εικόνα μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση βαρύτητας. Σε εκτεταμένη λοίμωξη, σε διαβητικό ασθενή ή σε ασθενή με ανοσοκαταστολή, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει επιπλέον έλεγχο.

16Δερματίτιδα, μυκητίαση ή λοίμωξη: γιατί μπερδεύονται

Πολλά δερματικά προβλήματα μοιάζουν στην αρχή. Η δερματίτιδα μπορεί να έχει κοκκινίλα, κνησμό και απολέπιση. Η μυκητίαση μπορεί επίσης να έχει κοκκινίλα, κνησμό και απολέπιση. Η βακτηριακή λοίμωξη μπορεί να ξεκινήσει ως ερεθισμός και μετά να εμφανίσει κρούστα, υγρό ή πόνο. Για αυτό η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στη λέξη «κοκκινίλα».

Σε μυκητίαση, η χρήση κορτικοστεροειδούς μπορεί να αλλοιώσει την εικόνα και να κάνει τη βλάβη λιγότερο χαρακτηριστική. Μπορεί να μειωθεί η φαγούρα, αλλά η μυκητιασική λοίμωξη να επεκτείνεται. Αυτό είναι γνωστό κλινικό πρόβλημα σε δερματικές μυκητιάσεις που έχουν αντιμετωπιστεί λανθασμένα με κορτικοστεροειδή.

Σε βακτηριακή λοίμωξη, το κρίσιμο είναι αν υπάρχει έκκριμα, πύον, πόνος, θερμότητα ή συστηματικά συμπτώματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις η θεραπεία μπορεί να απαιτεί αντισηπτική φροντίδα, καλλιέργεια, τοπικό ή συστηματικό αντιβιοτικό, ανάλογα με τη βαρύτητα. Η χρήση Elocon χωρίς διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει αυτή την απόφαση.

17Elocon σε έκζεμα και ατοπική δερματίτιδα

Στο έκζεμα και στην ατοπική δερματίτιδα ο δερματικός φραγμός είναι συχνά ευάλωτος. Το δέρμα χάνει υγρασία, ερεθίζεται ευκολότερα και αντιδρά σε σαπούνια, αρώματα, ιδρώτα, κρύο, τριβή ή αλλεργιογόνα. Το Elocon μπορεί να βοηθήσει σε εξάρσεις με έντονη φλεγμονή, αλλά δεν αντικαθιστά την καθημερινή φροντίδα του δερματικού φραγμού.

Η σωστή βάση στη χρόνια φροντίδα είναι η τακτική ενυδάτωση, η αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων, η ήπια καθαριότητα και η αναγνώριση παραγόντων που προκαλούν έξαρση. Το κορτικοστεροειδές χρησιμοποιείται όταν υπάρχει ενεργή φλεγμονή, όχι ως απλή ενυδατική. Αν ο ασθενής χρειάζεται συχνά ισχυρή τοπική αγωγή, πρέπει να επανεξεταστεί το συνολικό πλάνο.

Το έκζεμα μπορεί να μολυνθεί, ειδικά όταν υπάρχει έντονο ξύσιμο. Τότε μπορεί να εμφανιστούν κίτρινες κρούστες, υγρό, αυξανόμενος πόνος ή επιδείνωση παρά τη θεραπεία. Αυτή είναι διαφορετική κατάσταση από την απλή έξαρση και μπορεί να χρειάζεται μικροβιολογική αξιολόγηση ή αντιμικροβιακή θεραπεία.

18Ψωρίαση και τριχωτό κεφαλής

Σε ορισμένες μορφές ψωρίασης, τα τοπικά κορτικοστεροειδή χρησιμοποιούνται για να μειώσουν φλεγμονή, πάχυνση, απολέπιση και κνησμό. Η θεραπεία της ψωρίασης όμως είναι εξατομικευμένη. Εξαρτάται από την έκταση, την περιοχή, το πάχος των πλακών, το ιστορικό υποτροπών, πιθανή συμμετοχή νυχιών ή αρθρώσεων και προηγούμενες θεραπείες.

Στο τριχωτό της κεφαλής η λοσιόν μπορεί να είναι πιο πρακτική από την κρέμα ή την αλοιφή, επειδή απλώνεται ευκολότερα ανάμεσα στις τρίχες. Ωστόσο, κάθε απολέπιση στο κεφάλι δεν είναι ψωρίαση. Μπορεί να είναι σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, μυκητίαση, ερεθισμός ή άλλη δερματοπάθεια. Η διάγνωση επηρεάζει τη θεραπεία.

Αν υπάρχει έντονη απολέπιση, πληγές από ξύσιμο, πύον, τριχόπτωση σε πλάκες ή πόνος, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Η γυροειδής αλωπεκία, οι φλεγμονώδεις παθήσεις του τριχωτού και οι λοιμώξεις του δέρματος της κεφαλής δεν αντιμετωπίζονται όλες με τον ίδιο τρόπο.

19Τι σημαίνει αν το εξάνθημα δεν βελτιώνεται

Αν το εξάνθημα δεν βελτιώνεται μέσα στο διάστημα που έχει ορίσει ο ιατρός, δεν πρέπει απλώς να συνεχίζεται η ίδια αγωγή. Η μη ανταπόκριση μπορεί να σημαίνει λάθος διάγνωση, ανεπαρκή εφαρμογή, συνεχή έκθεση σε ερεθιστικό παράγοντα, αλλεργία σε συστατικό, μυκητιασική λοίμωξη, βακτηριακή επιμόλυνση ή άλλη δερματοπάθεια που χρειάζεται διαφορετική θεραπεία.

Αν υπάρχει αρχική βελτίωση και μετά γρήγορη υποτροπή, το πρόβλημα μπορεί να είναι χρόνιο ή να υπάρχει εκλυτικός παράγοντας που δεν έχει αφαιρεθεί. Σε δερματίτιδα εξ επαφής, για παράδειγμα, αν ο ασθενής συνεχίζει να έρχεται σε επαφή με το αλλεργιογόνο ή ερεθιστικό προϊόν, η κρέμα απλώς καταστέλλει προσωρινά την αντίδραση.

Πρέπει να αναζητηθεί άμεσα ιατρική εκτίμηση αν εμφανιστεί πόνος, πύον, πυρετός, γρήγορη επέκταση, φυσαλίδες κοντά στα μάτια, έντονο πρήξιμο στο πρόσωπο, γενική κακουχία ή εξάνθημα σε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή. Αυτές οι περιπτώσεις δεν είναι απλή δερματίτιδα για παρακολούθηση στο σπίτι.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Το Elocon είναι χρήσιμο φάρμακο όταν υπάρχει σωστή ένδειξη, σωστή περιοχή εφαρμογής και σωστή διάρκεια. Η δραστική ουσία του, η μομεταζόνη, μειώνει τη φλεγμονή και τον κνησμό, αλλά δεν αντιμετωπίζει μικρόβια, μύκητες ή ιούς. Η βασική παγίδα είναι να χρησιμοποιηθεί ως γενική κρέμα για κάθε εξάνθημα, χωρίς διάγνωση.

Η ασφαλής χρήση σημαίνει λεπτό στρώμα, μικρή ποσότητα, αποφυγή ματιών και βλεννογόνων, προσοχή σε πρόσωπο και πτυχές, και όχι κάλυψη της περιοχής χωρίς οδηγία. Στα παιδιά η χρήση πρέπει να είναι ακόμη πιο περιορισμένη και καθοδηγούμενη. Αν υπάρχουν σημεία λοίμωξης, η προτεραιότητα είναι η ιατρική εκτίμηση και όχι η συνέχιση κορτικοστεροειδούς.

Εξετάσεις αίματος δεν χρειάζονται για κάθε τοπική χρήση, αλλά μπορεί να βοηθήσουν όταν υπάρχει πυρετός, υποψία συστηματικής φλεγμονής, έντονη λοίμωξη, υποτροπές ή ειδικό ιστορικό. Καλλιέργεια τραύματος ή δερματικού εκκρίματος μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει πύον, έκκριμα, αποτυχία αγωγής ή ανάγκη στοχευμένης αντιβίωσης.

22Κλείστε ραντεβού & βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30