Lumigan Κολλύριο: Βιματοπρόστη, Γλαύκωμα, Χρήση και Παρενέργειες

1Τι είναι το Lumigan

Το Lumigan είναι οφθαλμικό φάρμακο για τη μείωση της αυξημένης πίεσης μέσα στο μάτι. Η δραστική του ουσία είναι η βιματοπρόστη (bimatoprost), ένας ισχυρός οφθαλμικός υποτασικός παράγοντας.

Κατατάσσεται στα αντιγλαυκωματικά φάρμακα και ειδικότερα στην ομάδα των αναλόγων προσταγλανδινών. Φαρμακολογικά, η βιματοπρόστη περιγράφεται επίσης ως συνθετική προσταμίδη, δομικά συγγενής με την προσταγλανδίνη F2α.

Δεν είναι κολλύριο για απλό κόκκινο μάτι, επιπεφυκίτιδα, ξηροφθαλμία ή αλλεργία. Χρησιμοποιείται μετά από οφθαλμολογική αξιολόγηση και μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης.

2Τι περιέχει και ποιες μορφές υπάρχουν

Στην ελληνική φαρμακευτική καταχώρηση το LUMIGAN εμφανίζεται σε μορφές που περιέχουν βιματοπρόστη 0,3 mg/ml, μεταξύ άλλων ως φιαλίδιο πολλαπλών δόσεων και ως περιέκτες μιας δόσης.

Σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές υπάρχει επίσης μορφή LUMIGAN 0,1 mg/ml. Για τον ασθενή έχει σημασία να ακολουθεί το συγκεκριμένο σκεύασμα και τις οδηγίες που έχουν συνταγογραφηθεί και να μην θεωρεί ότι διαφορετικές συγκεντρώσεις ή συσκευασίες είναι αυτομάτως ανταλλάξιμες.

3Σε τι χρησιμοποιείται

Το Lumigan χρησιμοποιείται για τη μείωση της αυξημένης ενδοφθάλμιας πίεσης σε ενήλικες με:

• χρόνιο γλαύκωμα ανοικτής γωνίας,
• οφθαλμική υπερτονία.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο του ή, όταν ο οφθαλμίατρος το κρίνει απαραίτητο, σε συνδυασμό με άλλα αντιγλαυκωματικά κολλύρια.

Η αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση αποτελεί σημαντικό τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για βλάβη του οπτικού νεύρου. Η μείωσή της έχει στόχο να περιορίσει τον κίνδυνο περαιτέρω απώλειας της όρασης.

4Πώς δρα η βιματοπρόστη

Η πίεση μέσα στο μάτι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ισορροπία μεταξύ παραγωγής και αποχέτευσης του υδατοειδούς υγρού.

Η βιματοπρόστη μειώνει την ενδοφθάλμια πίεση κυρίως αυξάνοντας την αποχέτευση του υδατοειδούς υγρού. Ενισχύει τόσο την αποχέτευση μέσω του δοκιδωτού δικτύου όσο και την ουveοσκληρική οδό.

Η έναρξη της υποτασικής δράσης παρατηρείται μέσα στις πρώτες ώρες μετά τη χορήγηση και η δράση της μίας ημερήσιας δόσης διατηρείται για περίπου 24 ώρες.

5Lumigan και ενδοφθάλμια πίεση

Το αποτέλεσμα της θεραπείας δεν αξιολογείται από το αν ο ασθενής «αισθάνεται καλύτερα». Το γλαύκωμα και η οφθαλμική υπερτονία συχνά δεν προκαλούν αισθητά συμπτώματα στα αρχικά στάδια.

Η αποτελεσματικότητα ελέγχεται κυρίως με:

• μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης,
• εξέταση του οπτικού νεύρου,
• οπτικά πεδία,
• απεικόνιση του οπτικού νεύρου και των νευρικών ινών, όταν ενδείκνυται.

Ο στόχος της πίεσης δεν είναι ίδιος για όλους. Καθορίζεται από τον οφθαλμίατρο ανάλογα με το στάδιο της νόσου, το οπτικό νεύρο, τα οπτικά πεδία και άλλους παράγοντες κινδύνου.

6Δοσολογία

Η συνήθης εγκεκριμένη δοσολογία για ενήλικες είναι:

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται συχνότερα από μία φορά την ημέρα χωρίς ειδική ιατρική οδηγία. Με τη βιματοπρόστη, η συχνότερη χορήγηση μπορεί αντίθετα να μειώσει την υποτασική δράση.

Η δοσολογία που έχει δοθεί από τον θεράποντα οφθαλμίατρο υπερισχύει οποιασδήποτε γενικής πληροφορίας.

7Πώς χρησιμοποιείται σωστά το κολλύριο

1. Πλύνετε καλά τα χέρια σας.
2. Γείρετε ελαφρά το κεφάλι προς τα πίσω.
3. Τραβήξτε απαλά προς τα κάτω το κάτω βλέφαρο.
4. Ρίξτε μία σταγόνα χωρίς το άκρο της συσκευασίας να ακουμπήσει το μάτι, τις βλεφαρίδες ή το δέρμα.
5. Κλείστε απαλά το μάτι.
6. Σκουπίστε τυχόν υγρό που έτρεξε στο δέρμα.

Η αποφυγή επαφής του σταγονόμετρου με το μάτι ή το δέρμα μειώνει τον κίνδυνο επιμόλυνσης του περιεχομένου.

Αν χρησιμοποιείτε μονοδόση, η ανοιγμένη μονοδόση απορρίπτεται μετά τη χρήση σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας.

8Τι γίνεται αν ξεχάσετε μία δόση

Αν παραλειφθεί μία δόση, δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί διπλάσια ποσότητα για να αναπληρωθεί η χαμένη δόση.

Κατά κανόνα, συνεχίζετε με την επόμενη προγραμματισμένη δόση σύμφωνα με τις οδηγίες του οφθαλμιάτρου ή του φύλλου οδηγιών του συγκεκριμένου σκευάσματος.

Οι συχνές παραλείψεις έχουν μεγαλύτερη σημασία από μία μεμονωμένη χαμένη δόση, επειδή η σταθερή καθημερινή θεραπεία είναι βασικό στοιχείο του ελέγχου του γλαυκώματος.

9Πόσο καιρό χρησιμοποιείται

Το Lumigan δεν είναι συνήθως θεραπεία λίγων ημερών. Το γλαύκωμα είναι χρόνια νόσος και η αντιγλαυκωματική θεραπεία συχνά συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ακόμη και αν η πίεση έχει επανέλθει σε επιθυμητά επίπεδα, αυτό μπορεί να οφείλεται ακριβώς στη δράση του φαρμάκου. Η αυθαίρετη διακοπή μπορεί να επιτρέψει στην ενδοφθάλμια πίεση να αυξηθεί ξανά.

Μην διακόπτετε το Lumigan χωρίς συνεννόηση με τον οφθαλμίατρο.

10Ποιες είναι οι συχνότερες παρενέργειες

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες της βιματοπρόστης είναι κυρίως τοπικές και αφορούν το μάτι και την περιοχή γύρω από αυτό.

Μπορεί να εμφανιστούν:

• κοκκίνισμα του ματιού,
• κνησμός ή αίσθημα ερεθισμού,
• κάψιμο ή ενόχληση,
• ξηροφθαλμία,
• δακρύρροια,
• αίσθημα ξένου σώματος,
• παροδική θόλωση της όρασης,
• αύξηση μήκους, πάχους ή αριθμού των βλεφαρίδων,
• σκουρόχρωση των βλεφαρίδων ή του δέρματος των βλεφάρων.

Η ένταση και η συχνότητα των ανεπιθύμητων ενεργειών διαφέρει μεταξύ των διαθέσιμων συγκεντρώσεων και μορφών.

11Το Lumigan προκαλεί κοκκίνισμα στα μάτια;

Ναι. Η υπεραιμία του επιπεφυκότα, δηλαδή το κοκκίνισμα του ματιού, αποτελεί μία από τις χαρακτηριστικότερες ανεπιθύμητες ενέργειες της βιματοπρόστης.

Ήπια υπεραιμία χωρίς πόνο ή σημαντική διαταραχή της όρασης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει λοίμωξη. Ωστόσο, νέο ή έντονο κόκκινο μάτι δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στο φάρμακο.

Ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από έντονο πόνο, φωτοφοβία, πτώση όρασης ή σημαντική έκκριση, χρειάζεται οφθαλμολογική αξιολόγηση.

12Βλεφαρίδες και αλλαγή χρώματος της ίριδας

Η βιματοπρόστη μπορεί να προκαλέσει αύξηση του μήκους, του πάχους και της πυκνότητας των βλεφαρίδων. Μπορεί επίσης να τις κάνει πιο σκούρες.

Επιπλέον, μπορεί να αυξήσει σταδιακά την καφέ χρώση της ίριδας. Η αλλαγή συνήθως εξελίσσεται αργά και μπορεί να μην γίνει αντιληπτή για μήνες ή ακόμη και περισσότερο.

13Μπορεί να αλλάξει η εμφάνιση γύρω από τα μάτια;

Ναι. Τα ανάλογα προσταγλανδινών, συμπεριλαμβανομένης της βιματοπρόστης, μπορούν να προκαλέσουν μεταβολές των ιστών γύρω από το μάτι, γνωστές ως περιοφθαλμοπάθεια από ανάλογα προσταγλανδινών.

Οι αλλαγές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• βαθύτερη αύλακα του άνω βλεφάρου,
• φαινομενικά πιο «βαθύ» μάτι,
• πτώση ή μεταβολή της θέσης των βλεφάρων,
• αλλαγές στο λίπος γύρω από τον οφθαλμό,
• σκουρόχρωση του δέρματος γύρω από τα μάτια.

Ορισμένες από αυτές τις αλλαγές μπορεί να υποχωρήσουν μερικώς ή πλήρως μετά από αλλαγή ή διακοπή της θεραπείας, αλλά η απόφαση αυτή ανήκει στον οφθαλμίατρο.

14Lumigan και φακοί επαφής

Οι οδηγίες για τους φακούς επαφής εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη μορφή του προϊόντος και από το αν περιέχει συντηρητικό.

Σε μορφές που περιέχουν χλωριούχο βενζαλκόνιο, οι μαλακοί φακοί πρέπει να αφαιρούνται πριν από την ενστάλαξη και συνήθως μπορούν να επανατοποθετηθούν τουλάχιστον 15 λεπτά αργότερα.

Ασθενείς με ξηροφθαλμία, προβλήματα κερατοειδούς ή πολλαπλά κολλύρια με συντηρητικά χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και τακτικό οφθαλμολογικό έλεγχο.

15Lumigan μαζί με άλλα κολλύρια

Σε ορισμένους ασθενείς ένα μόνο αντιγλαυκωματικό φάρμακο δεν αρκεί για να επιτευχθεί η επιθυμητή ενδοφθάλμια πίεση.

Αν χρησιμοποιούνται περισσότερα από ένα τοπικά οφθαλμικά φάρμακα, συνήθως πρέπει να μεσολαβούν τουλάχιστον 5 λεπτά μεταξύ των διαφορετικών κολλυρίων.

Το Lumigan έχει χρησιμοποιηθεί μαζί με τοπικούς β-αναστολείς. Αντίθετα, η παράλληλη χρήση περισσότερων από ενός αναλόγων προσταγλανδινών δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετα, καθώς μπορεί να μην προσφέρει πρόσθετο όφελος και μπορεί ακόμη και να μεταβάλει δυσμενώς την υποτασική απόκριση.

16Πότε χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή

Πριν από την έναρξη του Lumigan ο οφθαλμίατρος πρέπει να γνωρίζει αν υπάρχει ιστορικό:

• ραγοειδίτιδας ή ιρίτιδας,
• σοβαρής οφθαλμικής λοίμωξης, ιδιαίτερα από έρπητα,
• παραγόντων κινδύνου για οίδημα ωχράς κηλίδας,
• επέμβασης καταρράκτη με προβλήματα στον οπίσθιο περιφάκιο,
• σοβαρής ξηροφθαλμίας ή νόσου του κερατοειδούς,
• άσθματος ή χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας,
• τάσης για βραδυκαρδία ή χαμηλή αρτηριακή πίεση,
• σημαντικής νεφρικής ή ηπατικής δυσλειτουργίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το φάρμακο απαγορεύεται σε όλες αυτές τις περιπτώσεις. Σημαίνει ότι η επιλογή και η παρακολούθηση πρέπει να εξατομικεύονται.

17Lumigan, Xalatan και Cosopt – ποιες είναι οι διαφορές;

Τα τρία κολλύρια μπορεί να χρησιμοποιούνται για τη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης, αλλά δεν είναι το ίδιο φάρμακο.

Η επιλογή δεν γίνεται με βάση το ποιο θεωρείται γενικά «ισχυρότερο». Εξαρτάται από την πίεση-στόχο, την αποτελεσματικότητα στον συγκεκριμένο ασθενή, τις ανεπιθύμητες ενέργειες, τις αντενδείξεις και το αν απαιτείται συνδυαστική θεραπεία.

18Lumigan στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό

Τα διαθέσιμα δεδομένα για τη χρήση βιματοπρόστης κατά την εγκυμοσύνη είναι περιορισμένα. Η επίσημη πληροφορία του προϊόντος αναφέρει ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά την εγκυμοσύνη εκτός αν κρίνεται σαφώς απαραίτητο.

Για τον θηλασμό δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα αν η βιματοπρόστη απεκκρίνεται στο ανθρώπινο μητρικό γάλα. Η απόφαση για συνέχιση της θεραπείας ή του θηλασμού πρέπει να γίνεται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ιατρό.

Η θεραπεία γλαυκώματος δεν πρέπει να διακόπτεται αυθαίρετα επειδή υπάρχει εγκυμοσύνη ή σχεδιάζεται εγκυμοσύνη.

19Χρήση σε παιδιά και ηλικιωμένους

Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του Lumigan σε παιδιά και εφήβους κάτω των 18 ετών δεν έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς για τη συνήθη εγκεκριμένη χρήση.

Στους ηλικιωμένους δεν απαιτείται γενικά ειδική αλλαγή της δόσης μόνο λόγω ηλικίας. Η οφθαλμολογική παρακολούθηση, όμως, παραμένει απαραίτητη.

20Χρειάζονται εξετάσεις αίματος με το Lumigan;

Για τον συνήθη ασθενή που χρησιμοποιεί Lumigan δεν απαιτείται ειδικός τακτικός εργαστηριακός έλεγχος αίματος μόνο και μόνο λόγω της βιματοπρόστης.

Η σημαντικότερη παρακολούθηση είναι οφθαλμολογική και περιλαμβάνει την ενδοφθάλμια πίεση και, ανάλογα με την περίπτωση, το οπτικό νεύρο, τα οπτικά πεδία και άλλες εξετάσεις.

Εξετάσεις αίματος μπορεί να χρειάζονται για άλλες παθήσεις, άλλα φάρμακα ή συνοδά προβλήματα υγείας, αλλά δεν αποτελούν τυπική παρακολούθηση του Lumigan.

21Πότε χρειάζεται άμεσα οφθαλμίατρος

Ζητήστε άμεση ιατρική αξιολόγηση αν κατά τη διάρκεια της θεραπείας εμφανιστούν:

• αιφνίδια ή σημαντική μείωση της όρασης,
• έντονος πόνος στο μάτι,
• έντονη φωτοφοβία,
• αιφνίδιο σημαντικό πρήξιμο,
• σοβαρή αλλεργική αντίδραση,
• έντονο κόκκινο μάτι με πόνο ή διαταραχή όρασης,
• νέα σημαντική δύσπνοια ή επιδείνωση αναπνευστικής νόσου.

Η απλή υπεραιμία είναι συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια, αλλά συμπτώματα όπως πόνος και πτώση της όρασης απαιτούν διαφορετική προσέγγιση.

22Τι να θυμάστε

• Το Lumigan περιέχει βιματοπρόστη και μειώνει την ενδοφθάλμια πίεση.
• Χρησιμοποιείται κυρίως σε γλαύκωμα ανοικτής γωνίας και οφθαλμική υπερτονία.
• Η συνήθης δοσολογία είναι μία σταγόνα μία φορά την ημέρα, το βράδυ.
• Η συχνότερη χρήση δεν προσφέρει μεγαλύτερο αποτέλεσμα και μπορεί να μειώσει τη δράση του.
• Κοκκίνισμα, κνησμός και αύξηση των βλεφαρίδων είναι χαρακτηριστικές ανεπιθύμητες ενέργειες.
• Η αυξημένη καφέ χρώση της ίριδας μπορεί να είναι μόνιμη.
• Η θεραπεία δεν πρέπει να διακόπτεται επειδή «η πίεση έγινε φυσιολογική» χωρίς οδηγία οφθαλμιάτρου.
• Η παρακολούθηση είναι κυρίως οφθαλμολογική και όχι εργαστηριακή.

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. European Medicines Agency – Lumigan EPAR. Ευρωπαϊκή αξιολόγηση, ενδείξεις, τρόπος χρήσης, αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της βιματοπρόστης.
2. LUMIGAN 0.3 mg/ml – Summary of Product Characteristics. Δοσολογία, προειδοποιήσεις, ανεπιθύμητες ενέργειες, εγκυμοσύνη, αλληλεπιδράσεις και φαρμακολογικά χαρακτηριστικά.
3. LUMIGAN 0.1 mg/ml – Summary of Product Characteristics. Ευρωπαϊκή πληροφορία προϊόντος για τη χαμηλότερη συγκέντρωση.
4. Γαληνός – LUMIGAN. Ελληνική καταχώρηση φαρμάκου, δραστική ουσία, θεραπευτική ταξινόμηση και διαθέσιμες μορφές.