Lasix (Φουροσεμίδη): Κάλιο, Νάτριο, Κρεατινίνη/eGFR & Εξετάσεις Αίματος

1Γιατί το Lasix συνδέεται με εξετάσεις αίματος

Η φουροσεμίδη δρα στους νεφρούς και αυξάνει την αποβολή νατρίου και νερού. Μαζί με τη διούρηση όμως μπορεί να μεταβληθούν και άλλοι ηλεκτρολύτες, ιδιαίτερα το κάλιο και το μαγνήσιο. Παράλληλα, μεγάλες μεταβολές στον όγκο των υγρών μπορούν να επηρεάσουν την αιμάτωση των νεφρών και συνεπώς την κρεατινίνη, το eGFR και την ουρία.^[1][2]

Για αυτό η σωστή παρακολούθηση δεν βασίζεται μόνο στο αν ο ασθενής «ουρεί περισσότερο» ή αν μειώθηκε το πρήξιμο. Χρειάζεται να αξιολογείται αν η διούρηση επιτυγχάνεται χωρίς σημαντική διαταραχή των ηλεκτρολυτών, χωρίς υπερβολική αφυδάτωση και χωρίς επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας.

2Ποιες εξετάσεις αίματος παρακολουθούνται με Lasix

Δεν χρειάζεται κάθε ασθενής ακριβώς το ίδιο πακέτο εξετάσεων. Οι βασικές παράμετροι όμως που συνδέονται περισσότερο με τη θεραπεία με φουροσεμίδη είναι οι εξής:^[3]

3Lasix και κάλιο (K): η σημαντικότερη εξέταση ηλεκτρολυτών

Το κάλιο είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική εξέταση που συνδέεται με τη φουροσεμίδη. Η αυξημένη διούρηση μπορεί να συνοδεύεται από μεγαλύτερη νεφρική απώλεια καλίου και σε ορισμένους ασθενείς να οδηγήσει σε υποκαλιαιμία.^[1]

Χαμηλό κάλιο μπορεί να σχετίζεται με μυϊκή αδυναμία, κράμπες, κόπωση, δυσκοιλιότητα ή αίσθημα παλμών. Σε σημαντική υποκαλιαιμία αυξάνεται η σημασία της παρακολούθησης του καρδιακού ρυθμού, ιδιαίτερα όταν υπάρχει καρδιακή νόσος ή συγχορηγούνται φάρμακα όπως διγοξίνη ή φάρμακα που επηρεάζουν το QT.

Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε ασθενής που παίρνει Lasix χρειάζεται αυτόματα συμπλήρωμα καλίου. Η τελική συγκέντρωση καλίου εξαρτάται και από τη νεφρική λειτουργία και από άλλα φάρμακα. Για παράδειγμα, σπιρονολακτόνη, ACE inhibitors ή ARB μπορούν να μεταβάλουν το κάλιο προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Δείτε επίσης: Κάλιο (K): Εξέταση Αίματος, Χαμηλό και Υψηλό Κάλιο.

4Lasix και νάτριο (Na): τι δείχνει η εξέταση

Το νάτριο αίματος δεν αντιπροσωπεύει απλώς την ποσότητα αλατιού που καταναλώνουμε. Αποτελεί δείκτη της πολύπλοκης σχέσης ανάμεσα στο νάτριο και το νερό του οργανισμού.

Σε ασθενή που λαμβάνει Lasix, χαμηλό νάτριο μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικά κλινικά πλαίσια. Μπορεί να συνυπάρχουν αυξημένη απώλεια νατρίου, καρδιακή ανεπάρκεια, ηπατική νόσος, άλλα διουρητικά, διάρροια ή έμετοι.

Σημαντική υπονατριαιμία μπορεί να εκδηλωθεί με αδυναμία, ναυτία, πονοκέφαλο, αστάθεια, υπνηλία ή σύγχυση. Η ερμηνεία όμως χρειάζεται πάντοτε την κλινική εικόνα: ο χαμηλός αριθμός Na σε έναν αφυδατωμένο ασθενή δεν έχει απαραίτητα την ίδια σημασία με τον ίδιο αριθμό σε έναν ασθενή που παραμένει εμφανώς συμφορημένος.

Δείτε επίσης: Νάτριο (Na): Εξέταση Αίματος και Ερμηνεία.

5Κρεατινίνη και eGFR: πώς παρακολουθούνται οι νεφροί

Η κρεατινίνη και το eGFR αποτελούν βασικούς δείκτες για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας και έχουν ιδιαίτερη σημασία κατά τη θεραπεία με φουροσεμίδη.

Η κρεατινίνη μπορεί να αυξηθεί όταν η διούρηση είναι έντονη και μειώνεται ο ενδαγγειακός όγκος ή η νεφρική αιμάτωση. Η μεταβολή όμως δεν ερμηνεύεται μηχανικά ούτε απομονωμένα. Χρειάζεται να αξιολογηθούν μαζί:

• η προηγούμενη τιμή κρεατινίνης,
• το eGFR,
• η ουρία,
• το κάλιο και το νάτριο,
• η αρτηριακή πίεση,
• το σωματικό βάρος,
• η κλινική εικόνα συμφόρησης ή αφυδάτωσης,
• η ποσότητα των ούρων,
• τα υπόλοιπα φάρμακα.

Το eGFR έχει μεγαλύτερη αξία όταν αξιολογείται ως τάση. Μια σειρά προηγούμενων αποτελεσμάτων μπορεί να δώσει πολύ περισσότερες πληροφορίες από μία μόνο μέτρηση.

Δείτε επίσης Ουρία και Κρεατινίνη και eGFR: Τι Δείχνει και Πώς Ερμηνεύεται.

6Ουρία: γιατί ελέγχεται μαζί με την κρεατινίνη

Η ουρία συχνά συμπληρώνει την εικόνα της κρεατινίνης και της νεφρικής λειτουργίας. Μπορεί να αυξηθεί όταν υπάρχει αφυδάτωση ή μειωμένη νεφρική αιμάτωση, αλλά δεν είναι ειδικός δείκτης μόνο για τα νεφρά.

Η συγκέντρωσή της επηρεάζεται και από παράγοντες όπως η διατροφή, ο καταβολισμός και ορισμένες άλλες κλινικές καταστάσεις. Για αυτό σε ασθενή με Lasix αξιολογείται κυρίως σε συνδυασμό με κρεατινίνη, eGFR, βάρος, αρτηριακή πίεση και κλινικά σημεία ενυδάτωσης.

7Μαγνήσιο, χλώριο και άλλοι ηλεκτρολύτες

Η φουροσεμίδη μπορεί να αυξήσει την αποβολή μαγνησίου. Το Mg αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν ο ασθενής εμφανίζει κράμπες, αρρυθμίες ή όταν υπάρχει υποκαλιαιμία που δεν διορθώνεται εύκολα.

Η έντονη ή παρατεταμένη διούρηση μπορεί επίσης να συνοδεύεται από μεταβολές στο χλώριο και στην οξεοβασική ισορροπία. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί εικόνα μεταβολικής αλκάλωσης, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν χαμηλό κάλιο, χαμηλό χλώριο, μεγάλη απώλεια υγρών ή χρήση περισσότερων διουρητικών.

Δεν σημαίνει ότι απαιτείται πλήρης έλεγχος όλων των ηλεκτρολυτών σε κάθε εξέταση. Το ιστορικό, τα συμπτώματα και οι προηγούμενες τιμές καθορίζουν ποιοι επιπλέον δείκτες έχουν πραγματική χρησιμότητα.

Δείτε επίσης: Κράμπες και Μυϊκή Αδυναμία: Κάλιο, Μαγνήσιο και Άλλες Αιτίες.

8Ουρικό οξύ και γλυκόζη: πότε έχουν σημασία

Ουρικό οξύ

Η θεραπεία με φουροσεμίδη μπορεί να συνδέεται με αύξηση του ουρικού οξέος και να ευνοήσει επεισόδιο ουρικής αρθρίτιδας σε άτομα με σχετική προδιάθεση.^[1]

Ο έλεγχος αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει γνωστή υπερουριχαιμία, προηγούμενη ουρική αρθρίτιδα ή χρόνια νεφρική νόσος.

Γλυκόζη

Η φουροσεμίδη μπορεί επίσης να επηρεάσει την ανοχή στη γλυκόζη. Σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, ο έλεγχος γλυκόζης και HbA1c εντάσσεται στο συνολικό πρόγραμμα παρακολούθησης και όχι απαραίτητα σε ένα ειδικό «πακέτο εξετάσεων Lasix».

9Πότε επαναλαμβάνονται οι εξετάσεις μετά την έναρξη ή αλλαγή δόσης

Η συχνότητα των εξετάσεων δεν είναι ίδια για όλους. Πριν από την έναρξη ή όταν επανεκτιμάται η θεραπεία συνήθως χρειάζεται να υπάρχει εικόνα της αρτηριακής πίεσης, του νατρίου, του καλίου και της νεφρικής λειτουργίας.^[3]

Μετά την έναρξη ή την αλλαγή της δόσης, σε έναν σταθερό ασθενή ο εργαστηριακός επανέλεγχος μπορεί να γίνεται περίπου σε 1–2 εβδομάδες. Σε ασθενείς υψηλότερου κινδύνου μπορεί να απαιτείται νωρίτερα, ακόμη και περίπου σε 5–7 ημέρες.^[3]

Μεγαλύτερη ανάγκη για στενή παρακολούθηση μπορεί να υπάρχει όταν συνυπάρχουν:

• χρόνια νεφρική νόσος,
• μεγαλύτερη ηλικία,
• σακχαρώδης διαβήτης,
• ACE inhibitor ή ARB,
• σπιρονολακτόνη ή άλλο διουρητικό,
• υπόταση,
• σημαντική μεταβολή βάρους,
• διάρροια, έμετοι ή μειωμένη πρόσληψη υγρών.

Όταν η κατάσταση είναι σταθερή, το χρονικό διάστημα μεταξύ των εξετάσεων εξατομικεύεται.

10Ποια συμπτώματα μπορεί να οδηγήσουν σε εργαστηριακό έλεγχο

Οι εξετάσεις δεν γίνονται μόνο σε προκαθορισμένες ημερομηνίες. Νέα συμπτώματα μπορεί να οδηγήσουν σε νωρίτερο έλεγχο ηλεκτρολυτών ή νεφρικής λειτουργίας.

11Άλλα φάρμακα που αλλάζουν την εργαστηριακή παρακολούθηση

Η ανάγκη για εξετάσεις συχνά καθορίζεται όχι μόνο από το Lasix, αλλά από τον συνδυασμό φαρμάκων.

Lasix και Aldactone

Η φουροσεμίδη τείνει να μειώνει το κάλιο, ενώ η σπιρονολακτόνη μπορεί να το αυξάνει. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δύο επιδράσεις «ακυρώνουν» πάντα η μία την άλλη. Το κάλιο πρέπει να μετράται.

Δείτε επίσης: Aldactone: Σπιρονολακτόνη, Κάλιο, Νεφρά και Εξετάσεις.

12Τι είναι το Lasix και πώς δρα

Το Lasix είναι εμπορική ονομασία της φουροσεμίδης (furosemide), ενός ισχυρού διουρητικού της αγκύλης. Η φουροσεμίδη δρα κυρίως στο παχύ ανιόν σκέλος της αγκύλης του Henle και αναστέλλει τον συμμεταφορέα Na-K-2Cl.^[1]

Το αποτέλεσμα είναι αυξημένη αποβολή νατρίου και χλωρίου. Το νερό ακολουθεί το νάτριο, με αποτέλεσμα μεγαλύτερη παραγωγή ούρων και μείωση της υπερφόρτωσης υγρών.

Η δράση αυτή εξηγεί παράλληλα γιατί το Lasix συνδέεται τόσο στενά με τις εργαστηριακές εξετάσεις: η αποβολή δεν αφορά αποκλειστικά το νερό, αλλά μπορεί να επηρεάζει ηλεκτρολύτες και νεφρικούς δείκτες.

Για συνολική εικόνα δείτε: Διουρητικά Φάρμακα: Τύποι, Χρήσεις, Παρενέργειες και Εξετάσεις.

13Πότε χρησιμοποιείται το Lasix

Η φουροσεμίδη χρησιμοποιείται κυρίως όταν υπάρχει οίδημα ή υπερφόρτωση υγρών. Αυτό μπορεί να συμβαίνει σε καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική νόσο ή ορισμένες ηπατικές παθήσεις.

Καρδιακή ανεπάρκεια

Το Lasix χρησιμοποιείται για αποσυμφόρηση και μείωση συμπτωμάτων όπως πρήξιμο των κάτω άκρων και δύσπνοια όταν αυτά σχετίζονται με κατακράτηση υγρών.

Νεφρική νόσος

Σε χρόνια νεφρική νόσο ή νεφρωσικό σύνδρομο μπορεί να υπάρχει σημαντική κατακράτηση νατρίου και νερού. Σε αυτό το πλαίσιο η νεφρική λειτουργία και οι ηλεκτρολύτες αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Κίρρωση και ασκίτης

Στον ασκίτη μπορεί να χρησιμοποιείται μαζί με σπιρονολακτόνη. Ο συνδυασμός απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή σε Na, K και κρεατινίνη.

14Δοσολογία και τρόπος λήψης

Η δοσολογία της φουροσεμίδης είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από την ένδειξη, τη βαρύτητα του οιδήματος, τη νεφρική λειτουργία, την αρτηριακή πίεση, το βάρος, τους ηλεκτρολύτες και τη συνολική αγωγή.

Το γεγονός ότι ένα γνωστό σκεύασμα είναι Lasix 40 mg δεν σημαίνει ότι η ίδια δόση είναι κατάλληλη για όλους.

Το φάρμακο συχνά λαμβάνεται το πρωί ώστε η αυξημένη διούρηση να μην προκαλεί έντονη νυκτουρία. Όταν έχει δοθεί δεύτερη δόση, η ώρα λήψης καθορίζεται από το θεραπευτικό σχήμα.

15Καρδιά, νεφρά, ήπαρ και ηλικιωμένοι: πότε χρειάζεται στενότερος έλεγχος

Χρόνια νεφρική νόσος

Σε μειωμένο eGFR η ανταπόκριση στη φουροσεμίδη μπορεί να διαφέρει. Κάθε αλλαγή θεραπείας χρειάζεται να εκτιμάται μαζί με κρεατινίνη, eGFR, Na και K.

Καρδιακή ανεπάρκεια

Η παρακολούθηση συνδυάζει εργαστηριακές εξετάσεις με καθημερινό βάρος, αρτηριακή πίεση, οίδημα και συμπτώματα συμφόρησης. Η αύξηση κρεατινίνης δεν ερμηνεύεται χωρίς να γνωρίζουμε αν ο ασθενής παραμένει συμφορημένος ή έχει αφυδατωθεί.

Ηπατική νόσος και ασκίτης

Η ταχεία απομάκρυνση υγρών μπορεί να μεταβάλει τη νεφρική αιμάτωση, το Na και το K. Η εργαστηριακή παρακολούθηση επομένως αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας.

Ηλικιωμένοι

Οι ηλικιωμένοι μπορεί να είναι περισσότερο ευάλωτοι σε αφυδάτωση, υπόταση, διαταραχές ηλεκτρολυτών και μεταβολές νεφρικής λειτουργίας, ιδιαίτερα όταν λαμβάνουν πολλά φάρμακα.

16Συχνές ερωτήσεις

17Τι να θυμάστε για Lasix και εξετάσεις αίματος

18Βιβλιογραφία