Fucicort: Χρήσεις, Δοσολογία, Παρενέργειες & Εξετάσεις Αίματος σε Δερματικές Λοιμώξεις

1Τι είναι το Fucicort

Το Fucicort είναι τοπική δερματική κρέμα που περιέχει δύο διαφορετικές κατηγορίες δραστικών ουσιών: φουσιδικό οξύ, που είναι τοπικό αντιβιοτικό, και βηταμεθαζόνη, που είναι ισχυρό κορτικοστεροειδές. Ο συνδυασμός αυτός έχει νόημα όταν υπάρχει φλεγμονή στο δέρμα, όπως έκζεμα ή δερματίτιδα, και ταυτόχρονα υπάρχει ύποπτη ή επιβεβαιωμένη βακτηριακή επιμόλυνση.

Δεν είναι απλό αντισηπτικό, δεν είναι ενυδατική, δεν είναι προϊόν για καθημερινή χρήση και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε κάθε κοκκινίλα, πληγή ή ερεθισμό. Η παρουσία κορτιζόνης σημαίνει ότι μπορεί να μειώνει γρήγορα ερυθρότητα, κνησμό και φλεγμονή, αλλά μπορεί επίσης να κρύψει σημεία λοίμωξης ή να επιδεινώσει ορισμένες καταστάσεις όταν η διάγνωση δεν είναι σωστή.

Για τον ασθενή το σημαντικό είναι να καταλάβει ότι το Fucicort έχει συγκεκριμένη θέση: δερματική φλεγμονή με πιθανή βακτηριακή συμμετοχή. Αν η βλάβη έχει πύον, εξαπλώνεται, συνοδεύεται από πυρετό ή δεν βελτιώνεται, η σωστή ερώτηση δεν είναι «να βάλω περισσότερη κρέμα;», αλλά αν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση, καλλιέργεια τραύματος ή εξετάσεις αίματος.

2Δραστικές ουσίες και τρόπος δράσης

Το φουσιδικό οξύ δρα τοπικά απέναντι σε ορισμένα βακτήρια του δέρματος, κυρίως σταφυλόκοκκους, και χρησιμοποιείται σε επιφανειακές βακτηριακές λοιμώξεις όταν υπάρχει ένδειξη. Η βηταμεθαζόνη μειώνει τη φλεγμονώδη αντίδραση του δέρματος, δηλαδή την ερυθρότητα, το πρήξιμο, τον κνησμό και την αίσθηση καύσου.

Η λογική του συνδυασμού είναι διπλή: το αντιβιοτικό στοχεύει το μικροβιακό στοιχείο και το κορτικοστεροειδές μειώνει τη φλεγμονή. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο συνδυασμός είναι πάντα καλύτερος από ένα απλό τοπικό αντιβιοτικό ή από ένα απλό κορτικοστεροειδές. Όταν δεν υπάρχει βακτηριακή επιμόλυνση, το αντιβιοτικό είναι περιττό. Όταν υπάρχει καθαρή λοίμωξη χωρίς έντονη φλεγμονώδη δερματίτιδα, η κορτιζόνη μπορεί να μην είναι η σωστή επιλογή.

Η χρήση συνδυασμών αντιβιοτικού και κορτιζόνης χρειάζεται προσοχή γιατί η γρήγορη υποχώρηση της κοκκινίλας μπορεί να δώσει ψευδή αίσθηση βελτίωσης. Αν το μικρόβιο παραμένει, αν υπάρχει απόστημα ή αν η λοίμωξη είναι βαθύτερη, η βλάβη μπορεί να συνεχίσει να εξελίσσεται κάτω από την επιφάνεια.

3Πότε χρησιμοποιείται

Το Fucicort χρησιμοποιείται συνήθως σε φλεγμονώδεις δερματοπάθειες που έχουν επιμολυνθεί ή υπάρχει ισχυρή υποψία επιμόλυνσης. Τέτοιες καταστάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν ατοπική δερματίτιδα, έκζεμα εξ επαφής, σμηγματορροϊκή δερματίτιδα ή άλλες μορφές δερματίτιδας όταν συνυπάρχουν σημεία βακτηριακής συμμετοχής.

Η εικόνα που οδηγεί τον γιατρό να σκεφτεί τέτοιο συνδυασμό είναι συνήθως φλεγμονώδες δέρμα με επιφανειακές διαβρώσεις, εκδορές από ξύσιμο, κιτρινωπές κρούστες, υγρό που βγαίνει από τη βλάβη ή υποψία σταφυλοκοκκικής επιμόλυνσης. Δεν αρκεί όμως η λέξη «κόκκινο» για να δικαιολογήσει το φάρμακο. Κοκκινίλα προκαλούν και αλλεργίες, μύκητες, ιογενείς βλάβες, ψωρίαση, ροδόχρους νόσος, ερεθιστική δερματίτιδα και τραύματα χωρίς λοίμωξη.

Η διάρκεια και η περιοχή εφαρμογής πρέπει να καθορίζονται από τον γιατρό. Σε γενικές γραμμές, τέτοια σκευάσματα προορίζονται για σύντομη χρήση, σε περιορισμένη επιφάνεια, και όχι για επαναλαμβανόμενη εφαρμογή κάθε φορά που εμφανίζεται ερεθισμός.

4Πότε δεν είναι κατάλληλο

Το Fucicort δεν είναι κατάλληλο για κάθε δερματικό εξάνθημα. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αυθαίρετα σε μυκητιάσεις, ιογενείς βλάβες, έρπητα, ανεμοβλογιά, ακμή, ροδόχρου νόσο, περιστοματική δερματίτιδα ή βλάβες όπου η κορτιζόνη μπορεί να επιδεινώσει την εικόνα. Επίσης δεν είναι σωστή επιλογή όταν υπάρχει βαθιά λοίμωξη, εκτεταμένη κυτταρίτιδα ή απόστημα που χρειάζεται παροχέτευση.

Ένα συχνό λάθος είναι η χρήση του σε «πληγή που άνοιξε» χωρίς σαφή διάγνωση. Αν υπάρχει τραύμα, η πρώτη ανάγκη είναι σωστός καθαρισμός, αξιολόγηση βάθους, έλεγχος για ξένο σώμα, εκτίμηση τετάνου όταν χρειάζεται και παρακολούθηση για σημεία λοίμωξης. Η κρέμα δεν αντικαθιστά αυτά τα βήματα.

Άλλο λάθος είναι η επανάληψη της ίδιας κρέμας επειδή είχε βοηθήσει παλαιότερα. Το ίδιο σύμπτωμα δεν σημαίνει πάντα την ίδια αιτία. Μια βλάβη που μοιάζει με έκζεμα μπορεί να είναι μύκητας, ψώρα, ιογενής λοίμωξη ή αλλεργική αντίδραση. Σε τέτοιες περιπτώσεις η κορτιζόνη μπορεί να αλλάξει την εικόνα και να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.

5Fucicort και Fucidin: ποια είναι η διαφορά;

Το Fucidin περιέχει φουσιδικό οξύ χωρίς κορτιζόνη. Το Fucicort περιέχει φουσιδικό οξύ μαζί με βηταμεθαζόνη. Αυτή η διαφορά είναι σημαντική. Το Fucidin είναι καθαρό τοπικό αντιβιοτικό, ενώ το Fucicort είναι συνδυασμός αντιβιοτικού και ισχυρού αντιφλεγμονώδους κορτικοστεροειδούς.

Στην πράξη, το Fucidin μπορεί να συζητηθεί όταν υπάρχει μικρή επιφανειακή βακτηριακή βλάβη που χρειάζεται τοπικό αντιβιοτικό, ενώ το Fucicort συζητείται όταν η βακτηριακή επιμόλυνση συνυπάρχει με φλεγμονώδη δερματίτιδα. Δεν είναι «πιο δυνατό Fucidin» με απλή έννοια. Είναι διαφορετικό φάρμακο, με διαφορετικούς περιορισμούς λόγω της κορτιζόνης.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το καθαρό φουσιδικό οξύ, μπορείτε να δείτε τον οδηγό για Fucidin κρέμα και αλοιφή. Αν η βλάβη είναι δερματική λοίμωξη με πύον, υποτροπές ή αποτυχία προηγούμενης αγωγής, πιο σημαντικό από το εμπορικό όνομα είναι να αξιολογηθεί αν χρειάζεται καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα.

6Πώς εφαρμόζεται

Η εφαρμογή γίνεται μόνο στο σημείο που έχει υποδείξει ο γιατρός, σε λεπτή ποσότητα, σε καθαρό και στεγνό δέρμα. Δεν χρειάζεται παχύ στρώμα κρέμας για να δράσει καλύτερα. Αντίθετα, η υπερβολική ποσότητα αυξάνει την έκθεση του δέρματος σε κορτικοστεροειδές χωρίς να σημαίνει καλύτερο αποτέλεσμα.

Συνήθως τέτοια σκευάσματα εφαρμόζονται για μικρό χρονικό διάστημα. Η παρατεταμένη χρήση δεν είναι ασφαλής, ειδικά σε πρόσωπο, πτυχές, γεννητική περιοχή, λεπτό δέρμα ή σε παιδιά. Δεν πρέπει να καλύπτεται η περιοχή με αεροστεγή επίδεση, πλαστική μεμβράνη ή σφιχτό κάλυμμα, εκτός αν το έχει ζητήσει ρητά ο γιατρός, γιατί η κάλυψη μπορεί να αυξήσει την απορρόφηση της κορτιζόνης.

Μετά την εφαρμογή πλένονται τα χέρια, εκτός αν η θεραπεία αφορά τα ίδια τα χέρια. Αποφεύγεται η επαφή με μάτια, στόμα και βλεννογόνους. Αν η κρέμα μπει κατά λάθος στο μάτι, χρειάζεται καλό ξέπλυμα και επικοινωνία με γιατρό αν υπάρχει ερεθισμός ή θολή όραση.

7Γιατί δεν θέλει παρατεταμένη χρήση

Η παρατεταμένη χρήση Fucicort δημιουργεί δύο βασικά προβλήματα. Το πρώτο αφορά το αντιβιοτικό στοιχείο. Όταν ένα τοπικό αντιβιοτικό χρησιμοποιείται συχνά, χωρίς σαφή ένδειξη ή σε επαναλαμβανόμενους κύκλους, μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος ανάπτυξης αντοχής. Αυτό σημαίνει ότι μελλοντικά το φουσιδικό οξύ μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματικό απέναντι σε μικρόβια που προηγουμένως ήταν ευαίσθητα.

Το δεύτερο πρόβλημα αφορά την κορτιζόνη. Η βηταμεθαζόνη είναι ισχυρό τοπικό κορτικοστεροειδές. Με παρατεταμένη ή λανθασμένη χρήση μπορεί να προκαλέσει λέπτυνση του δέρματος, ευρυαγγείες, ραβδώσεις, εύκολες μελανιές, επιδείνωση ακμής ή περιστοματικής δερματίτιδας και αλλαγή στην εικόνα λοιμώξεων.

Επιπλέον, η κορτιζόνη μπορεί να μειώσει προσωρινά τη φλεγμονή και να κάνει μια λοίμωξη να φαίνεται καλύτερη, ενώ στην πραγματικότητα δεν έχει ελεγχθεί. Για αυτό, όταν μια βλάβη δεν βελτιώνεται μέσα στο αναμενόμενο διάστημα ή επιστρέφει γρήγορα μετά τη διακοπή, χρειάζεται επανεκτίμηση και όχι αυτόματη επανάληψη της κρέμας.

8Παρενέργειες στο δέρμα

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενοχλήσεις από τοπικές κρέμες αυτού του τύπου είναι κάψιμο, τσούξιμο, κνησμός, ξηρότητα, ερεθισμός ή τοπική ευαισθησία. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, δηλαδή επιδείνωση της κοκκινίλας, φαγούρα ή εξάνθημα λόγω ευαισθησίας σε δραστική ουσία ή έκδοχο.

Με την κορτιζόνη, οι παρενέργειες σχετίζονται ιδιαίτερα με τη διάρκεια, την ποσότητα, την περιοχή και το πάχος του δέρματος. Λεπτό δέρμα, πρόσωπο, μασχάλες, βουβωνικές πτυχές και περιοχή γεννητικών οργάνων είναι πιο ευαίσθητα. Εκεί μπορεί να εμφανιστεί πιο εύκολα λέπτυνση, ευρυαγγείες, ραβδώσεις ή επιδείνωση ροδόχρου νόσου και περιστοματικής δερματίτιδας.

Αν μετά την εφαρμογή εμφανιστεί έντονο κάψιμο, εξάπλωση του εξανθήματος, πρήξιμο, φυσαλίδες, πόνος ή επιδείνωση της βλάβης, η χρήση πρέπει να διακοπεί μέχρι να υπάρξει ιατρική οδηγία. Η επιδείνωση μετά από κορτιζονούχα κρέμα μπορεί να σημαίνει λάθος διάγνωση, αλλεργία, μύκητα, ιογενή λοίμωξη ή μικρόβιο που δεν καλύπτεται.

9Πρόσωπο, πτυχές και μάτια

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η βλάβη βρίσκεται στο πρόσωπο, κοντά στα μάτια, στα βλέφαρα, γύρω από το στόμα, στις μασχάλες, στις βουβωνικές πτυχές ή στην περιοχή των γεννητικών οργάνων. Οι περιοχές αυτές απορροφούν ευκολότερα τοπικά κορτικοστεροειδή και είναι πιο επιρρεπείς σε ανεπιθύμητες ενέργειες.

Στο πρόσωπο, η λανθασμένη χρήση κορτιζονούχας κρέμας μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει περιστοματική δερματίτιδα, ροδόχρου νόσο, ακμοειδές εξάνθημα ή λέπτυνση του δέρματος. Κοντά στα μάτια, η παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών μπορεί να σχετιστεί με οφθαλμολογικές επιπλοκές σε ευαίσθητα άτομα, γι’ αυτό η επαφή με τα μάτια πρέπει να αποφεύγεται.

Στις πτυχές υπάρχει επίσης αυξημένη υγρασία και τριβή. Αυτό σημαίνει ότι μια βλάβη μπορεί να είναι μυκητιασική, ερεθιστική ή μικτή. Αν χρησιμοποιηθεί κορτιζόνη σε μύκητα, η εικόνα μπορεί να αλλάξει και να καθυστερήσει η σωστή θεραπεία. Γι’ αυτό οι βλάβες σε πτυχές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται εμπειρικά για πολλές ημέρες.

10Παιδιά, εγκυμοσύνη και θηλασμός

Στα παιδιά η χρήση ισχυρών τοπικών κορτικοστεροειδών χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Το παιδικό δέρμα έχει μεγαλύτερη αναλογία επιφάνειας σώματος προς βάρος και μπορεί να απορροφήσει αναλογικά περισσότερο φάρμακο, ειδικά αν η κρέμα μπει σε μεγάλη περιοχή, κάτω από πάνα ή κάτω από κάλυψη.

Σε βρέφη και μικρά παιδιά, πολλές δερματικές βλάβες μοιάζουν μεταξύ τους: ατοπική δερματίτιδα, ερεθισμός από πάνα, μυκητίαση, βακτηριακή επιμόλυνση, ιογενές εξάνθημα ή αλλεργική αντίδραση. Η λανθασμένη χρήση κορτιζονούχου αντιβιοτικού μπορεί να επιδεινώσει τη διάγνωση ή να κρύψει σημεία λοίμωξης.

Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό, η χρήση πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει σαφής ένδειξη και με ιατρική καθοδήγηση. Ιδιαίτερα στον θηλασμό, αποφεύγεται η εφαρμογή σε περιοχή που μπορεί να έρθει σε επαφή με το στόμα του βρέφους. Η μικρή τοπική χρήση σε περιορισμένη περιοχή διαφέρει από τη συχνή ή εκτεταμένη χρήση και αυτό πρέπει να το αξιολογεί ο γιατρός.

11Πότε μια δερματική βλάβη μοιάζει μολυσμένη

Μια δερματική βλάβη μπορεί να θεωρηθεί ύποπτη για βακτηριακή επιμόλυνση όταν η κοκκινίλα αυξάνεται, το δέρμα γίνεται θερμό και επώδυνο, υπάρχει οίδημα, πύον, κιτρινωπές κρούστες, κακοσμία ή υγρό που γίνεται παχύρρευστο. Σε έκζεμα, η έντονη φαγούρα οδηγεί συχνά σε ξύσιμο και μικρές εκδορές, μέσα από τις οποίες μπορούν να μπουν βακτήρια.

Το πιο συχνό μικρόβιο σε αρκετές επιφανειακές δερματικές επιμολύνσεις είναι ο σταφυλόκοκκος, αλλά μπορεί να εμπλέκονται και άλλα βακτήρια. Δεν μπορεί όμως ο ασθενής να ξεχωρίσει με βεβαιότητα το μικρόβιο μόνο από την εικόνα. Ακόμη και ο γιατρός σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται καλλιέργεια για να επιβεβαιώσει το αίτιο.

Η υποψία λοίμωξης αυξάνεται όταν η βλάβη χειροτερεύει αντί να βελτιώνεται, όταν υπάρχει πόνος μεγαλύτερος από τον αναμενόμενο, όταν η ερυθρότητα εξαπλώνεται ή όταν υπάρχουν γενικά συμπτώματα όπως πυρετός, ρίγος, κακουχία ή διογκωμένοι λεμφαδένες κοντά στην περιοχή.

12Πότε δεν αρκεί η κρέμα

Το Fucicort, όπως και άλλες τοπικές κρέμες, δεν αρκεί όταν η λοίμωξη είναι βαθύτερη, εκτεταμένη ή συστηματική. Κυτταρίτιδα, ερυσίπελας, απόστημα, γρήγορη επέκταση ερυθρότητας, πυρετός ή έντονος πόνος χρειάζονται ιατρική εκτίμηση. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αντιβιοτικό από το στόμα ή άλλη παρέμβαση.

Ιδιαίτερα στο απόστημα, η βασική θεραπευτική ανάγκη μπορεί να είναι η παροχέτευση. Όταν υπάρχει συλλογή πύου, η απλή εφαρμογή κρέμας στην επιφάνεια συχνά δεν φτάνει στο πρόβλημα. Η πίεση, ο παλμός, η αυξανόμενη ευαισθησία και η μαλακή περιοχή με πύον είναι σημεία που χρειάζονται αξιολόγηση.

Δεν αρκεί επίσης η κρέμα σε τραύματα που δεν επουλώνονται, διαβητικό πόδι, έλκη, μετεγχειρητικές τομές με εκροή υγρού, δήγματα ζώων ή ανθρώπου και βλάβες κοντά σε άρθρωση, μάτι ή γεννητικά όργανα. Εκεί η διάγνωση πρέπει να είναι πιο προσεκτική και συχνά χρειάζεται συνδυασμός κλινικής εξέτασης, εργαστηριακού ελέγχου και καλλιέργειας.

13Καλλιέργεια τραύματος: πότε έχει νόημα

Η καλλιέργεια τραύματος δεν χρειάζεται για κάθε μικρή εκδορά. Έχει μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει πύον, υποτροπιάζουσα λοίμωξη, αποτυχία προηγούμενης αγωγής, ύποπτο ανθεκτικό μικρόβιο, χρόνια πληγή, διαβητικό πόδι, μετεγχειρητική επιπλοκή ή λοίμωξη σε άτομο με ανοσοκαταστολή. Σε αυτές τις περιπτώσεις η καλλιέργεια μπορεί να δείξει ποιο μικρόβιο υπάρχει και το αντιβιόγραμμα ποια αντιβιοτικά είναι πιθανότερο να δράσουν.

Η σωστή λήψη δείγματος είναι κρίσιμη. Ένα επιφανειακό πέρασμα πάνω από ξηρή κρούστα μπορεί να δώσει παραπλανητικό αποτέλεσμα, επειδή το δέρμα φιλοξενεί φυσιολογικά μικρόβια. Όταν υπάρχει πύον ή βαθύτερο τραύμα, το δείγμα πρέπει να λαμβάνεται από το κατάλληλο σημείο, μετά από καθαρισμό, και πριν από νέα αντιβιοτική αγωγή όταν αυτό είναι εφικτό.

Η καλλιέργεια δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση. Ένα θετικό αποτέλεσμα μπορεί να σημαίνει πραγματική λοίμωξη ή απλό αποικισμό, ανάλογα με την εικόνα. Για αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να συσχετίζεται με πόνο, ερυθρότητα, θερμότητα, πύον, καθυστερημένη επούλωση και γενικά συμπτώματα.

14Σταφυλόκοκκος, στρεπτόκοκκος και MRSA

Σε επιφανειακές δερματικές λοιμώξεις, συχνά συζητούνται ο σταφυλόκοκκος και ο στρεπτόκοκκος. Ο σταφυλόκοκκος μπορεί να σχετίζεται με μολυσματικό κηρίο, θυλακίτιδα, μικρά αποστήματα και επιμόλυνση εκζέματος. Ο στρεπτόκοκκος σχετίζεται συχνότερα με ερυσίπελας ή κυτταρίτιδα, αν και η κλινική εικόνα μπορεί να επικαλύπτεται.

Το MRSA είναι σταφυλόκοκκος ανθεκτικός στη μεθικιλλίνη και μπορεί να έχει σημασία σε υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, ιστορικό νοσηλείας, επαφή με χώρους υγειονομικής περίθαλψης, προηγούμενη ανίχνευση MRSA ή αποτυχία συνηθισμένης αγωγής. Δεν φαίνεται πάντα διαφορετικός με γυμνό μάτι. Η υποψία βασίζεται στο ιστορικό, στην τοπική επιδημιολογία και στην πορεία της λοίμωξης.

Το Fucicort δεν είναι λύση για κάθε πιθανό σταφυλόκοκκο ή κάθε δερματική λοίμωξη. Όταν υπάρχει υποτροπή, αποτυχία αγωγής ή πύον, η λογική προσέγγιση είναι καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα. Έτσι αποφεύγεται η τυφλή αλλαγή από τη μία κρέμα στην άλλη και επιλέγεται θεραπεία με βάση πραγματικό μικροβιολογικό αποτέλεσμα.

15Εξετάσεις αίματος: πότε χρειάζονται

Οι εξετάσεις αίματος δεν χρειάζονται επειδή κάποιος έβαλε Fucicort. Χρειάζονται όταν η δερματική εικόνα δείχνει πιθανή βαθύτερη ή συστηματική λοίμωξη, όταν υπάρχει πυρετός, γρήγορη επέκταση, έντονος πόνος, κακουχία, υποτροπές ή όταν ο ασθενής ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Σε μια μικρή επιφανειακή δερματική βλάβη χωρίς πυρετό, χωρίς επέκταση και με καλή γενική κατάσταση, μπορεί να μη χρειάζεται κανένας εργαστηριακός έλεγχος. Αν όμως η βλάβη μοιάζει με κυτταρίτιδα, υπάρχει διαβήτης, ανοσοκαταστολή, χρόνια νεφρική νόσος, ηλικιωμένος ασθενής ή αποτυχία προηγούμενης θεραπείας, οι εξετάσεις βοηθούν να εκτιμηθεί η βαρύτητα και η ασφάλεια της θεραπείας.

Για πιο αναλυτική σύνδεση αντιβιοτικών και εργαστηριακού ελέγχου, δείτε και τον οδηγό Αντιβιοτικά και Εξετάσεις Αίματος.

16Γενική αίματος και λευκά αιμοσφαίρια

Η γενική αίματος είναι από τις πιο χρήσιμες βασικές εξετάσεις όταν μια δερματική λοίμωξη φαίνεται πιο σοβαρή από μια μικρή επιφανειακή βλάβη. Τα λευκά αιμοσφαίρια και ο τύπος τους, ιδιαίτερα τα ουδετερόφιλα, μπορούν να βοηθήσουν στην εκτίμηση της φλεγμονώδους αντίδρασης του οργανισμού.

Αυξημένα λευκά ή ουδετεροφιλία μπορεί να στηρίζουν την υποψία βακτηριακής λοίμωξης, αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους το μικρόβιο ούτε καθορίζουν ποιο αντιβιοτικό χρειάζεται. Αντίθετα, φυσιολογικά λευκά δεν αποκλείουν πάντα λοίμωξη, ειδικά στην αρχή, σε ηλικιωμένους ή σε άτομα με ανοσοκαταστολή.

Η γενική αίματος είναι χρήσιμη επίσης γιατί δίνει εικόνα αιμοσφαιρίνης και αιμοπεταλίων. Σε σοβαρότερες λοιμώξεις, σε χρόνια τραύματα ή σε ασθενείς με άλλα νοσήματα, η συνολική αιματολογική εικόνα βοηθά τον γιατρό να εκτιμήσει τον ασθενή και όχι μόνο τη δερματική βλάβη. Το αποτέλεσμα όμως πρέπει πάντα να διαβάζεται μαζί με την κλινική εικόνα.

17CRP, ΤΚΕ και προκαλσιτονίνη

Η CRP είναι δείκτης φλεγμονής που αυξάνεται σε πολλές λοιμώξεις αλλά και σε μη λοιμώδεις φλεγμονώδεις καταστάσεις. Σε δερματικές λοιμώξεις μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει υποψία βαθύτερης λοίμωξης, κυτταρίτιδας, επιδείνωσης ή ανάγκης παρακολούθησης της πορείας.

Η ΤΚΕ είναι πιο αργός και λιγότερο ειδικός δείκτης. Μπορεί να έχει αξία σε παρατεταμένες φλεγμονώδεις εικόνες, χρόνια έλκη ή όταν η αξιολόγηση δεν αφορά μόνο την οξεία λοίμωξη αλλά και ευρύτερη φλεγμονώδη κατάσταση. Δεν είναι όμως εξέταση που απαντά άμεσα αν μια μικρή πληγή χρειάζεται αντιβιοτικό.

Η προκαλσιτονίνη δεν είναι εξέταση ρουτίνας για κάθε δερματική βλάβη. Μπορεί να συζητηθεί σε πιο σοβαρές συστηματικές λοιμώξεις, κυρίως νοσοκομειακά ή σε ειδικές περιπτώσεις, αλλά δεν αντικαθιστά την κλινική αξιολόγηση, τη γενική αίματος, την CRP και την καλλιέργεια όταν υπάρχει κατάλληλο δείγμα.

18Διαβήτης, νεφρά, ήπαρ και υποτροπές

Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή σε δερματικές βλάβες, ιδιαίτερα στα πόδια. Μια μικρή πληγή μπορεί να εξελιχθεί πιο εύκολα όταν υπάρχει νευροπάθεια, κακή κυκλοφορία ή υψηλό σάκχαρο. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι σωστό να καλύπτεται το πρόβλημα με επαναλαμβανόμενη τοπική κρέμα χωρίς αξιολόγηση.

Ο νεφρικός και ηπατικός έλεγχος δεν απαιτείται επειδή εφαρμόστηκε το Fucicort τοπικά σε μικρή περιοχή. Μπορεί όμως να χρειαστεί αν η δερματική λοίμωξη οδηγήσει σε αντιβιοτικό από το στόμα, αν ο ασθενής έχει χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο, αν παίρνει πολλά φάρμακα ή αν η θεραπεία πρόκειται να είναι πιο σύνθετη.

Σε υποτροπιάζουσες δερματικές λοιμώξεις, ο γιατρός μπορεί να αναζητήσει προδιαθεσικούς παράγοντες: διαβήτη, έκζεμα, χρόνια δερματοπάθεια, φορεία σταφυλόκοκκου, επαγγελματική έκθεση, κακή φροντίδα τραύματος ή ανοσολογικό υπόβαθρο. Εκεί οι εξετάσεις αίματος δεν είναι απλώς «έλεγχος λοίμωξης», αλλά μέρος συνολικής διερεύνησης.

19Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση

Άμεση ιατρική εκτίμηση χρειάζεται όταν η ερυθρότητα εξαπλώνεται γρήγορα, υπάρχει πυρετός, ρίγος, έντονος πόνος, πρήξιμο, κόκκινες γραμμές προς τα πάνω, πύον, μαύρο ή νεκρωτικό δέρμα, δυσάρεστη οσμή ή βλάβη που βρίσκεται κοντά σε μάτι, άρθρωση, γεννητικά όργανα ή χειρουργική τομή.

Επίσης, πιο γρήγορη αξιολόγηση χρειάζονται άτομα με διαβήτη, ανοσοκαταστολή, χρόνια νεφρική νόσο, αγγειακά προβλήματα, ηλικιωμένοι, ασθενείς με προσθετικά υλικά ή άτομα που έχουν ήδη πάρει αγωγή χωρίς βελτίωση. Σε αυτές τις ομάδες η καθυστέρηση μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία.

Η κρέμα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως τρόπος αναβολής της εξέτασης όταν η εικόνα είναι ανησυχητική. Αν υπάρχει πιθανότητα κυτταρίτιδας, αποστήματος ή επιπλεγμένου τραύματος, ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί να ζητήσει γενική αίματος, CRP, καλλιέργεια, αντιβιόγραμμα ή άλλη διερεύνηση ανάλογα με την περίπτωση. Δείτε επίσης τον κεντρικό οδηγό για αντιβιοτικά σε δερματικές λοιμώξεις.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Το Fucicort είναι συνδυασμός φουσιδικού οξέος και βηταμεθαζόνης. Έχει θέση σε επιλεγμένες φλεγμονώδεις δερματίτιδες με ύποπτη ή επιβεβαιωμένη βακτηριακή επιμόλυνση. Δεν είναι γενική κρέμα για κάθε πληγή, κάθε κοκκινίλα ή κάθε ερεθισμό.

Η βηταμεθαζόνη μειώνει γρήγορα τη φλεγμονή, αλλά η κορτιζόνη μπορεί να κρύψει σημεία λοίμωξης, να επιδεινώσει μύκητες ή ιογενείς βλάβες και να προκαλέσει παρενέργειες όταν χρησιμοποιείται για μεγάλο διάστημα ή σε ευαίσθητες περιοχές.

Αν υπάρχει πύον, γρήγορη επέκταση, πυρετός, έντονος πόνος, υποτροπή ή αποτυχία προηγούμενης αγωγής, η απάντηση δεν είναι περισσότερη κρέμα. Μπορεί να χρειάζεται ιατρική εκτίμηση, καλλιέργεια τραύματος, αντιβιόγραμμα και εξετάσεις αίματος όπως γενική αίματος, CRP και ΤΚΕ.

Σε άτομα με διαβήτη, ανοσοκαταστολή, χρόνια νεφρική νόσο, ηλικιωμένους ή ασθενείς με χρόνια τραύματα, η προσοχή πρέπει να είναι μεγαλύτερη. Η σωστή διάγνωση προστατεύει από άσκοπη χρήση αντιβιοτικών, καθυστέρηση θεραπείας και μικροβιακή αντοχή.

22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30