Depon (Παρακεταμόλη): Δοσολογία 500 και 1000 mg, Κάθε Πόσες Ώρες, Παρενέργειες και Εξετάσεις Αίματος

1Τι είναι το Depon και τι περιέχει

Το Depon περιέχει παρακεταμόλη (paracetamol ή acetaminophen), ένα αναλγητικό και αντιπυρετικό που χρησιμοποιείται για τη μείωση του πυρετού και την ανακούφιση από ήπιο έως μέτριο πόνο. Δεν είναι κλασικό μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες, επομένως δεν έχει το ίδιο αντιφλεγμονώδες προφίλ με την ιβουπροφαίνη ή τη ναπροξένη.

Η παρακεταμόλη θεωρείται συνήθως καλά ανεκτή όταν χρησιμοποιείται σωστά. Η βασική προϋπόθεση ασφάλειας είναι να υπολογίζεται η συνολική ποσότητα παρακεταμόλης μέσα στο 24ωρο, επειδή η ίδια δραστική ουσία υπάρχει σε πολλά διαφορετικά προϊόντα.

2Depon 1000: πόσα μπορώ να πάρω την ημέρα;

Το όριο των 4.000 mg δεν είναι συνιστώμενος καθημερινός στόχος. Χρησιμοποιείται η μικρότερη αποτελεσματική δόση για το μικρότερο απαραίτητο διάστημα. Το DEPON 1000 mg δεν είναι η κατάλληλη περιεκτικότητα για άτομα κάτω των 50 kg.

Αν έχει ήδη ληφθεί άλλο φάρμακο που περιέχει παρακεταμόλη, η ποσότητα αυτή προσμετράται στο συνολικό 24ωρο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό με προϊόντα για κρυολόγημα και γρίπη.

3Depon 500: πόσα μπορώ να πάρω την ημέρα;

Τα 2 δισκία των 500 mg αντιστοιχούν σε εφάπαξ δόση 1.000 mg. Δεν χρειάζονται όμως σε κάθε περίπτωση. Για ήπιο πόνο ή πυρετό μπορεί να αρκεί η μικρότερη δόση.

*Για άτομα άνω των 14 ετών με βάρος ≥50 kg, όταν δεν υπάρχει λόγος για χαμηλότερο όριο.

4Κάθε πόσες ώρες παίρνουμε Depon;

Δεν επαναλαμβάνουμε τη δόση νωρίτερα επειδή ο πυρετός ή ο πόνος δεν υποχώρησε αμέσως. Αν τα συμπτώματα δεν ελέγχονται, χρειάζεται επανεκτίμηση της αιτίας και όχι συμπίεση του χρονικού διαστήματος μεταξύ των δόσεων.

Στα παιδιά το παιδικό σιρόπι έχει διαφορετικές οδηγίες και συνήθως ελάχιστο διάστημα 6 ωρών. Σε σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία μπορεί επίσης να απαιτείται μεγαλύτερο μεσοδιάστημα.

5Μορφές και περιεκτικότητες DEPON: γιατί τα mg έχουν σημασία

Το DEPON κυκλοφορεί σε διαφορετικές μορφές και περιεκτικότητες, όπως δισκία 500 mg, μορφές 1000 mg, αναβράζοντα, διασπειρόμενα δισκία, παιδικό σιρόπι 120 mg/5 ml και υπόθετα. Η ονομασία «Depon» από μόνη της δεν αρκεί για να γνωρίζουμε τη δόση.

Στα υγρά σκευάσματα πρέπει να διαχωρίζονται τα mg από τα ml. Τα mg δείχνουν πόση δραστική ουσία χορηγείται, ενώ τα ml δείχνουν τον όγκο του υγρού. Για το παιδικό DEPON 120 mg/5 ml, κάθε 5 ml περιέχουν 120 mg παρακεταμόλης.

6Depon στα παιδιά: δόση με βάση το βάρος και υπολογιστής σιροπιού

Στα παιδιά η δόση παρακεταμόλης καθορίζεται κυρίως από το σωματικό βάρος και από τη συγκεκριμένη μορφή του προϊόντος. Για το DEPON σιρόπι 120 mg/5 ml, οι επίσημες οδηγίες δίνουν συγκεκριμένες ζώνες βάρους.

Σε παιδιά με πυρετό έχει σημασία η συνολική κλινική εικόνα και όχι μόνο η θερμοκρασία. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε βρέφη, αφυδάτωση, δυσκολία στην αναπνοή, έντονη υπνηλία, σπασμούς, εξάνθημα ή πιθανή υπερδοσολογία.

Δείτε επίσης τον κεντρικό οδηγό για βρέφη και παιδιά και τον οδηγό Παιδί με Πυρετό.

7Πότε χρησιμοποιείται και πότε δεν είναι η σωστή επιλογή

Το Depon χρησιμοποιείται για πυρετό και για συμπτωματική ανακούφιση από ήπιο έως μέτριο πόνο, όπως πονοκέφαλο, πονόδοντο, μυαλγίες, πόνο από ίωση ή δυσμηνόρροια. Μειώνει τη θερμοκρασία και τον πόνο αλλά δεν θεραπεύει την αιτία μιας λοίμωξης.

Δεν είναι σωστό να χρησιμοποιείται επανειλημμένα για να «σκεπάζει» πόνο στο στήθος, έντονο κοιλιακό άλγος, νευρολογικά συμπτώματα, δύσπνοια ή πυρετό που επιμένει και συνοδεύεται από επιδείνωση της γενικής κατάστασης. Σε αυτές τις περιπτώσεις προέχει η ιατρική εκτίμηση.

8Πότε πιάνει το Depon και πόσο διαρκεί;

Μετά τη λήψη από το στόμα, η παρακεταμόλη απορροφάται σχετικά γρήγορα. Η ανακούφιση συχνά αρχίζει μέσα σε περίπου 30–60 λεπτά, αν και ο χρόνος μπορεί να επηρεαστεί από το σκεύασμα, το γεύμα και τη γαστρική κένωση.

Η δράση διαρκεί μερικές ώρες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η δόση πρέπει να επαναλαμβάνεται μόλις αρχίσει να επιστρέφει ο πόνος. Πρέπει να τηρείται το μεσοδιάστημα του συγκεκριμένου προϊόντος.

Στο ήπαρ, ένα μικρό μέρος της παρακεταμόλης μετατρέπεται στον δραστικό μεταβολίτη NAPQI, ο οποίος φυσιολογικά εξουδετερώνεται από τη γλουταθειόνη. Σε υπερδοσολογία η προστατευτική αυτή ικανότητα μπορεί να εξαντληθεί και να προκληθεί σοβαρή ηπατοκυτταρική βλάβη.

9Depon με ή χωρίς φαγητό;

Η παρακεταμόλη μπορεί συνήθως να λαμβάνεται με ή χωρίς φαγητό. Δεν απαιτείται γεύμα για προστασία του στομάχου όπως συχνά συμβαίνει με ορισμένα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη.

Ένα μεγάλο γεύμα μπορεί να καθυστερήσει την απορρόφηση και επομένως την έναρξη της δράσης. Σε άτομα που εμφανίζουν ναυτία, η λήψη μετά από ελαφρύ γεύμα μπορεί να είναι πιο άνετη. Για την ασφάλεια, όμως, πολύ σημαντικότερα είναι η σωστή δόση και το σωστό μεσοδιάστημα.

10Διπλή λήψη και συνδυαστικά σκευάσματα: πώς συμβαίνει το λάθος

Πολλά φάρμακα για κρυολόγημα, γρίπη, πόνο ή ρινική συμφόρηση περιέχουν παρακεταμόλη μαζί με άλλες δραστικές ουσίες. Έτσι μπορεί κάποιος να πάρει απλό Depon και λίγο αργότερα ένα δεύτερο προϊόν χωρίς να αντιληφθεί ότι έλαβε ξανά παρακεταμόλη.

Στο ημερήσιο σύνολο προστίθενται όλα τα mg παρακεταμόλης, ανεξάρτητα από την εμπορική ονομασία. Δείτε ξεχωριστά το Depon Cold & Flu και το Panadol Cold & Flu.

11Depon και αλκοόλ: τι πρέπει να γνωρίζετε

Ο κίνδυνος ηπατοτοξικότητας είναι μεγαλύτερος σε άτομα με χρόνιο αλκοολισμό, κακή θρέψη, παρατεταμένη νηστεία ή επαναλαμβανόμενες υψηλές δόσεις παρακεταμόλης. Για αυτό το συνηθισμένο ανώτατο όριο των 4 g/24ωρο δεν πρέπει να εφαρμόζεται μηχανικά σε τέτοιες περιπτώσεις.

Ο πρακτικός ασφαλέστερος κανόνας είναι να αποφεύγεται το αλκοόλ όταν απαιτούνται επαναλαμβανόμενες δόσεις Depon. Άτομο με χρόνια κατανάλωση αλκοόλ ή γνωστή ηπατική νόσο χρειάζεται εξατομικευμένη δοσολογική οδηγία.

12Ήπαρ, βάρος κάτω από 50 kg, αφυδάτωση και χαμηλότερα όρια

Η τυπική δοσολογία ενηλίκων δεν εφαρμόζεται αυτόματα σε όλους. Σε ορισμένες ομάδες, όπως άτομα με βάρος κάτω από 50 kg, χρόνια ή αντιρροπούμενη ενεργό ηπατοπάθεια, σύνδρομο Gilbert, χρόνιο αλκοολισμό, χρόνια πλημμελή θρέψη ή αφυδάτωση, μπορεί να χρειάζεται μέγιστη ημερήσια δόση έως 60 mg/kg/ημέρα και όχι πάνω από 2.000 mg/ημέρα.

Επομένως, το «μέχρι 4 γραμμάρια» δεν είναι καθολικός κανόνας. Η καταλληλότερη δόση εξαρτάται από το βάρος, τη λειτουργία του ήπατος, τη θρέψη, το αλκοόλ και τα υπόλοιπα φάρμακα.

13Νεφρική λειτουργία: πότε αλλάζει το διάστημα και το μέγιστο 24ώρου

Σε σημαντική νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερο διάστημα ανάμεσα στις δόσεις και χαμηλότερο ημερήσιο όριο.

Σε σοβαρή νεφρική νόσο, αιμοκάθαρση ή σύνθετο ιστορικό, η δοσολογία πρέπει να εξατομικεύεται από τον θεράποντα. Εργαστηριακά μπορεί να αξιολογηθούν κρεατινίνη, eGFR, ουρία και ηλεκτρολύτες.

14Αλληλεπιδράσεις με αντιπηκτικά και άλλα φάρμακα

Η περιστασιακή χρήση παρακεταμόλης έχει σχετικά λίγες σημαντικές αλληλεπιδράσεις, αλλά η επαναλαμβανόμενη χρήση μπορεί να αποκτήσει κλινική σημασία. Σε ασθενείς που λαμβάνουν βαρφαρίνη ή άλλα κουμαρινικά αντιπηκτικά, η συχνή χρήση μπορεί να επηρεάσει το INR και να χρειαστεί στενότερη παρακολούθηση.

Προσοχή απαιτείται επίσης με πολυφαρμακία, φάρμακα που επηρεάζουν τον ηπατικό μεταβολισμό, άλλα δυνητικά ηπατοτοξικά φάρμακα και συνδυαστικά προϊόντα που ήδη περιέχουν παρακεταμόλη. Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται με βάση τις δραστικές ουσίες και όχι μόνο τις εμπορικές ονομασίες.

15Παρενέργειες: ποιες είναι οι σημαντικές;

Στις σωστές θεραπευτικές δόσεις, η παρακεταμόλη είναι συνήθως καλά ανεκτή. Μπορεί να εμφανιστούν ναυτία, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, εξάνθημα ή αντίδραση υπερευαισθησίας. Σπάνια μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές δερματικές ή αιματολογικές αντιδράσεις.

Άμεση ιατρική εκτίμηση χρειάζεται σε δύσπνοια, οίδημα προσώπου ή γλώσσας, εκτεταμένο εξάνθημα με φουσκάλες, ίκτερο, ασυνήθιστες αιμορραγίες, έντονη αδυναμία, σύγχυση ή αισθητή μείωση των ούρων.

Η ηπατική βλάβη συνδέεται κυρίως με υπερδοσολογία ή επαναλαμβανόμενες υπερθεραπευτικές δόσεις, αλλά ο κίνδυνος αυξάνεται όταν συνυπάρχουν παράγοντες ευπάθειας.

16Υπερδοσολογία παρακεταμόλης: δεν περιμένουμε να εμφανιστούν συμπτώματα

Στις πρώτες ώρες μπορεί να μην υπάρχουν καθόλου συμπτώματα ή να εμφανίζονται μόνο ναυτία, έμετος, εφίδρωση και κακουχία. Η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει σοβαρή τοξικότητα.

Δεν περιμένουμε να αυξηθούν οι τρανσαμινάσες για να ζητήσουμε βοήθεια. Η εκτίμηση πιθανής υπερδοσολογίας γίνεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον, όπου μπορεί να χρειαστούν επίπεδα παρακεταμόλης, ηπατικός έλεγχος, INR, νεφρική λειτουργία και έγκαιρη χορήγηση Ν-ακετυλοκυστεΐνης.

17Παρακεταμόλη στο αίμα και νομόγραμμα Rumack–Matthew

Σε πιθανή οξεία εφάπαξ υπερδοσολογία, η συγκέντρωση παρακεταμόλης στο αίμα αξιολογείται σε σχέση με τον χρόνο από τη λήψη. Δεν είναι ένα απλό αποτέλεσμα «φυσιολογικό ή παθολογικό» και δεν πρέπει να ερμηνεύεται χωρίς το κλινικό ιστορικό.

Το νομόγραμμα Rumack–Matthew χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένο πλαίσιο και δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε άγνωστο χρόνο λήψης, επαναλαμβανόμενες υπερθεραπευτικές δόσεις ή πολλαπλές λήψεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνεκτιμώνται επίπεδα παρακεταμόλης, ALT/AST, INR, νεφρική λειτουργία και κλινική εικόνα.

18ALT, AST, INR και άλλες εξετάσεις αίματος μετά από παρακεταμόλη

Ένας υγιής ενήλικας που πήρε περιστασιακά μία ή δύο σωστές δόσεις Depon δεν χρειάζεται συνήθως προληπτικές εξετάσεις αίματος. Ο εργαστηριακός έλεγχος αποκτά σημασία όταν υπάρχει ηπατική ή νεφρική νόσος, επαναλαμβανόμενη χρήση, πολυφαρμακία, συμπτώματα ηπατικής βλάβης ή πιθανή υπερδοσολογία.

Οι τρανσαμινάσες δείχνουν κυτταρική βλάβη, όχι από μόνες τους την αιτία ούτε το σύνολο της ηπατικής λειτουργίας. Μια αυξημένη ALT ή AST δεν αποδεικνύει ότι ευθύνεται το Depon, ενώ μία αρχική φυσιολογική τιμή δεν αποκλείει πρόσφατη τοξική λήψη.

Δείτε επίσης τους οδηγούς για τρανσαμινάσες, γ-GT και ALP, ηπατικό έλεγχο, χολερυθρίνη και αλβουμίνη αίματος.

19Depon στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό

Η παρακεταμόλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εγκυμοσύνη όταν υπάρχει κλινική ανάγκη. Η γενική αρχή είναι η χαμηλότερη αποτελεσματική δόση για το μικρότερο απαραίτητο διάστημα και όσο το δυνατόν πιο αραιά.

Στον θηλασμό η παρακεταμόλη χρησιμοποιείται επίσης ευρέως. Αν όμως πρόκειται για συνδυαστικό προϊόν, πρέπει να αξιολογούνται ξεχωριστά και οι υπόλοιπες δραστικές ουσίες.

Επίμονος πυρετός ή πόνος στην εγκυμοσύνη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο με επαναλαμβανόμενη αυτοθεραπεία. Χρειάζεται διερεύνηση της αιτίας, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν έντονος κοιλιακός πόνος, αιμορραγία, δύσπνοια, αφυδάτωση ή άλλα ανησυχητικά συμπτώματα.

20Depon, Panadol, Apotel και αντιφλεγμονώδη: ποια είναι η διαφορά;

Depon, Panadol και Apotel συνδέονται με την ίδια δραστική ουσία, την παρακεταμόλη, αλλά διαφέρουν ως προϊόντα και μπορεί να διαφέρουν σε μορφή ή περιεκτικότητα. Για αυτό η συνολική ημερήσια δόση υπολογίζεται με βάση τα mg παρακεταμόλης και όχι με βάση το brand.

Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη έχουν διαφορετικό μηχανισμό δράσης και διαφορετικό προφίλ κινδύνου για στομάχι, νεφρούς, αρτηριακή πίεση και αιμορραγία. Δεν είναι απλώς «πιο δυνατό Depon».

• Παρακεταμόλη: πλήρης οδηγός ασθενών
• Apotel
• Buscopan vs Depon vs Ponstan
• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη

21Συχνές ερωτήσεις για το Depon

22Τι να θυμάστε, ραντεβού και βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

• DEPON – Επίσημη δοσολογία προϊόντων. Δοσολογία DEPON
• DEPON – Φύλλα οδηγιών χρήσης. Επίσημες οδηγίες
• European Medicines Agency (EMA). Paracetamol during pregnancy
• NHS – Paracetamol for adults. Patient guidance
• Μικροβιολογικό Λαμία – Οδηγοί Φαρμάκων και Εξετάσεις Αίματος. Κεντρικός κόμβος