Movatec: Κρεατινίνη, eGFR, Κάλιο, Γενική Αίματος & Εξετάσεις

1
Τι είναι το Movatec;

Το Movatec περιέχει μελοξικάμη, μία δραστική ουσία της κατηγορίας των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ).

Έχει αντιφλεγμονώδη, αναλγητική και αντιπυρετική δράση και χρησιμοποιείται για συγκεκριμένες μυοσκελετικές παθήσεις. Σύμφωνα με την ελληνική Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος, τα δισκία μελοξικάμης χρησιμοποιούνται για:

• βραχείας διάρκειας συμπτωματική θεραπεία εξάρσεων οστεοαρθρίτιδας,
• μακράς διάρκειας συμπτωματική θεραπεία ρευματοειδούς αρθρίτιδας,
• μακράς διάρκειας συμπτωματική θεραπεία αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας. ^[1]

Η δράση του είναι κυρίως συμπτωματική. Μπορεί να μειώσει πόνο, φλεγμονή και δυσκαμψία, αλλά δεν αποτελεί τροποποιητική θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας και δεν θεραπεύει την υποκείμενη αιτία κάθε πόνου.

2
Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται με Movatec;

Δεν χρειάζεται κάθε ασθενής τις ίδιες εξετάσεις. Μία σύντομη αγωγή σε νεότερο ασθενή χωρίς συνοδά προβλήματα δεν αντιμετωπίζεται εργαστηριακά με τον ίδιο τρόπο όπως η παρατεταμένη θεραπεία ενός ηλικιωμένου με χρόνια νεφρική νόσο, υπέρταση ή πολλά φάρμακα.

Οι συχνότερες εξετάσεις που μπορεί να έχουν πρακτική αξία είναι:

• κρεατινίνη και eGFR,
• ουρία,
• κάλιο και νάτριο,
• γενική αίματος,
• ALT, AST και χολερυθρίνη κατά περίπτωση.

Παράλληλα μπορεί να χρειάζεται παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης, του σωματικού βάρους και τυχόν οιδήματος.

3
Κρεατινίνη και eGFR: γιατί έχουν ιδιαίτερη σημασία;

Τα ΜΣΑΦ μειώνουν τη σύνθεση προσταγλανδινών. Οι προσταγλανδίνες συμμετέχουν στη διατήρηση της νεφρικής αιμάτωσης, ιδιαίτερα όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση μειωμένου κυκλοφορούντος όγκου.

Σε ευάλωτους ασθενείς η μελοξικάμη μπορεί να προκαλέσει μείωση της σπειραματικής διήθησης, αύξηση της κρεατινίνης και οξεία νεφρική επιδείνωση. ^[1]

Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε:

• ηλικιωμένους,
• χρόνια νεφρική νόσο,
• καρδιακή ανεπάρκεια,
• αφυδάτωση από εμετούς, διάρροια, πυρετό ή μειωμένη πρόσληψη υγρών,
• θεραπεία με διουρητικό,
• θεραπεία με αναστολέα ΜΕΑ ή σαρτάνη,
• σοβαρή ηπατική νόσο.

Η κρεατινίνη αίματος και το eGFR επιτρέπουν την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας και τη σύγκριση με προηγούμενες τιμές.

Ο συνδυασμός «ΜΣΑΦ + διουρητικό + ACEi/ARB»

Ο συνδυασμός ενός ΜΣΑΦ με διουρητικό και αναστολέα ΜΕΑ ή σαρτάνη μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο οξείας νεφρικής βλάβης, ιδιαίτερα σε αφυδάτωση.

Σε αυτούς τους ασθενείς η αξιολόγηση κρεατινίνης/eGFR και καλίου έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία.

4
Κάλιο, νάτριο και ουρία

Η νεφρική επίδραση των ΜΣΑΦ δεν περιορίζεται στην κρεατινίνη. Η μελοξικάμη μπορεί να συμβάλει σε κατακράτηση νατρίου και νερού και σε ορισμένους ασθενείς σε αύξηση του καλίου.

Ο κίνδυνος υπερκαλιαιμίας αυξάνεται όταν συνυπάρχουν:

• χρόνια νεφρική νόσος,
• σακχαρώδης διαβήτης,
• αναστολείς ΜΕΑ,
• σαρτάνες,
• σπιρονολακτόνη ή άλλα καλιοσυντηρητικά διουρητικά,
• συμπληρώματα καλίου,
• τριμεθοπρίμη,
• κυκλοσπορίνη ή τακρόλιμους. ^[1]

Η ουρία αποτελεί συμπληρωματική παράμετρο και μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας και της ενυδάτωσης, ιδιαίτερα όταν αξιολογείται μαζί με κρεατινίνη και κλινική εικόνα.

Το νάτριο μπορεί επίσης να έχει αξία όταν υπάρχει κατακράτηση υγρών, καρδιακή ανεπάρκεια, διουρητική αγωγή ή άλλος λόγος διαταραχής ηλεκτρολυτών.

5
Γενική αίματος: αιμοσφαιρίνη, αιματοκρίτης και αιμοπετάλια

Η γενική αίματος δεν χρειάζεται ως υποχρεωτική εξέταση πριν από κάθε σύντομη χρήση μελοξικάμης. Έχει όμως μεγαλύτερη αξία σε παρατεταμένη θεραπεία ή όταν υπάρχει υποψία αιμορραγίας ή αιματολογικής διαταραχής.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν:

• αιμοσφαιρίνη και αιματοκρίτης όταν υπάρχει πιθανή απώλεια αίματος,
• αιμοπετάλια όταν εμφανίζονται εύκολες μελανιές ή αιμορραγίες,
• λευκά αιμοσφαίρια όταν υπάρχει σχετικό κλινικό εύρημα ή συγχορήγηση άλλου φαρμάκου με αιματολογική τοξικότητα.

Μία χρόνια μικρή γαστρεντερική απώλεια αίματος δεν προκαλεί πάντα εμφανή αιματέμεση ή μαύρα κόπρανα από την αρχή. Σε κατάλληλο κλινικό πλαίσιο μπορεί να εμφανιστεί σταδιακή πτώση αιμοσφαιρίνης.

Η ανάγκη για γενική αίματος είναι μεγαλύτερη σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά, κορτικοστεροειδή ή άλλα φάρμακα που αυξάνουν τον αιμορραγικό κίνδυνο.

6
ALT, AST και ηπατική λειτουργία

Με τη μελοξικάμη μπορεί να παρατηρηθούν μεταβολές στις τρανσαμινάσες ή στη χολερυθρίνη. Οι ηπατικές εξετάσεις δεν αποτελούν υποχρεωτικό περιοδικό έλεγχο για κάθε ασθενή που λαμβάνει για λίγες ημέρες Movatec.

Έχουν μεγαλύτερη σημασία όταν:

• υπάρχει γνωστή ηπατική νόσος,
• η θεραπεία είναι παρατεταμένη,
• συγχορηγούνται άλλα δυνητικά ηπατοτοξικά φάρμακα,
• εμφανιστούν ίκτερος, σκουρόχρωμα ούρα, έντονος κνησμός ή ανεξήγητη κόπωση.

Συνήθως αξιολογούνται ALT, AST και χολερυθρίνη και, ανάλογα με το κλινικό ερώτημα, μπορεί να χρειάζονται και γ-GT ή ALP.

Δείτε επίσης τον οδηγό για ALT, AST, γ-GT και ALP.

7
Κάθε πότε χρειάζονται εξετάσεις;

Δεν υπάρχει μία σταθερή συχνότητα εξετάσεων που να ισχύει για όλους όσοι παίρνουν Movatec.

Ο χρόνος επανελέγχου εξαρτάται από:

• τη διάρκεια της θεραπείας,
• την ηλικία,
• την αρχική νεφρική λειτουργία,
• την ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας ή υπέρτασης,
• την παρουσία διαβήτη,
• τη συγχορήγηση διουρητικών, ACEi ή ARB,
• την εμφάνιση αφυδάτωσης ή οξείας νόσου,
• τυχόν μεταβολή της δόσης,
• τα προηγούμενα εργαστηριακά αποτελέσματα.

Σε ασθενή υψηλού κινδύνου ο θεράπων μπορεί να ζητήσει έλεγχο νεφρικής λειτουργίας και ηλεκτρολυτών νωρίτερα μετά την έναρξη ή μετά από μία σημαντική αλλαγή της κλινικής κατάστασης.

8
Στομάχι, έλκος και γαστρεντερική αιμορραγία

Οι γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες αποτελούν σημαντικό ζήτημα με τα ΜΣΑΦ.

Η μελοξικάμη μπορεί να προκαλέσει:

• δυσπεψία,
• ναυτία,
• κοιλιακό άλγος,
• γαστρίτιδα,
• γαστρικό ή δωδεκαδακτυλικό έλκος,
• γαστρεντερική αιμορραγία,
• σπανιότερα διάτρηση. ^[1]

Η σοβαρή αιμορραγία μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και χωρίς έντονα προειδοποιητικά συμπτώματα.

Μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν:

• ηλικιωμένοι,
• άτομα με προηγούμενο έλκος ή αιμορραγία,
• ασθενείς σε υψηλότερη ή παρατεταμένη δόση,
• όσοι λαμβάνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά,
• όσοι λαμβάνουν κορτικοστεροειδή ή ορισμένα SSRI,
• όσοι χρησιμοποιούν ταυτόχρονα περισσότερα ΜΣΑΦ.

9
Αρτηριακή πίεση, καρδιά και κατακράτηση υγρών

Η μελοξικάμη μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση νατρίου και νερού. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:

• οίδημα στα κάτω άκρα,
• αύξηση βάρους λόγω υγρών,
• αύξηση αρτηριακής πίεσης,
• μείωση της αποτελεσματικότητας ορισμένων αντιυπερτασικών,
• επιδείνωση καρδιακής ανεπάρκειας.

Πριν από μακροχρόνια θεραπεία χρειάζεται ιδιαίτερη αξιολόγηση σε άτομα με υπέρταση, καρδιαγγειακή νόσο, περιφερική αρτηριοπάθεια, προηγούμενο εγκεφαλικό, σακχαρώδη διαβήτη ή άλλους σημαντικούς παράγοντες κινδύνου.

Η σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια περιλαμβάνεται στις αντενδείξεις της θεραπείας. ^[1]

10
Movatec 7,5 mg και 15 mg

Στην Ελλάδα το Movatec διατίθεται σε διαφορετικές περιεκτικότητες με την ίδια δραστική ουσία.

Η επιλογή δεν γίνεται μόνο από την ένταση του πόνου. Η ηλικία, η νεφρική λειτουργία, η αρτηριακή πίεση, το ιστορικό έλκους και η υπόλοιπη αγωγή επηρεάζουν την ασφάλεια.

11
Δοσολογία και σωστή λήψη

Η δοσολογία καθορίζεται από την ένδειξη και τον θεράποντα ιατρό.

• Σε έξαρση οστεοαρθρίτιδας χρησιμοποιείται συνήθως αρχικά 7,5 mg ημερησίως και ο γιατρός μπορεί να αυξήσει έως 15 mg εφόσον απαιτείται.
• Σε ρευματοειδή αρθρίτιδα ή αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα η εγκεκριμένη δόση μπορεί να είναι 15 mg ημερησίως, με δυνατότητα μείωσης ανάλογα με την ανταπόκριση. ^[1]

Η συνολική ημερήσια ποσότητα λαμβάνεται συνήθως μία φορά την ημέρα και τα δισκία λαμβάνονται με υγρό μαζί με τροφή.

Σε αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς με σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια η δόση δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 7,5 mg ημερησίως, σύμφωνα με την ΠΧΠ. ^[1]

12
Ποιοι χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή;

Η θεραπεία χρειάζεται ιδιαίτερη αξιολόγηση όταν υπάρχει:

• ιστορικό έλκους ή γαστρεντερικής αιμορραγίας,
• νεφρική δυσλειτουργία,
• ηπατική νόσος,
• καρδιακή ανεπάρκεια,
• αρρύθμιστη υπέρταση,
• μεγάλη ηλικία,
• αντιπηκτική ή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή,
• λήψη διουρητικού, ACEi ή ARB,
• ιστορικό αντίδρασης σε ασπιρίνη ή άλλα ΜΣΑΦ.

Η μελοξικάμη αντενδείκνυται μεταξύ άλλων σε ενεργό ή υποτροπιάζον πεπτικό έλκος/αιμορραγία, σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια, σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια χωρίς αιμοκάθαρση και σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια. ^[1]

13
Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η μελοξικάμη συγχορηγείται με:

Η πλήρης λίστα φαρμάκων πρέπει να είναι γνωστή στον θεράποντα, συμπεριλαμβανομένων μη συνταγογραφούμενων παυσίπονων και συμπληρωμάτων.

14
Παρενέργειες του Movatec

Μεταξύ των ανεπιθύμητων ενεργειών που μπορεί να εμφανιστούν περιλαμβάνονται:

• δυσπεψία, ναυτία, κοιλιακό άλγος, διάρροια ή δυσκοιλιότητα,
• κεφαλαλγία, ζάλη ή υπνηλία,
• οίδημα,
• αύξηση της αρτηριακής πίεσης,
• αύξηση κρεατινίνης ή ουρίας,
• υπερκαλιαιμία,
• αύξηση τρανσαμινασών ή χολερυθρίνης,
• αναιμία. ^[1]

Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές αντιδράσεις όπως γαστρεντερική αιμορραγία, οξεία νεφρική ανεπάρκεια, σοβαρή ηπατική βλάβη, αναφυλακτική αντίδραση ή σοβαρές δερματικές αντιδράσεις.

15
Εγκυμοσύνη, θηλασμός και γονιμότητα

Η χρήση ΜΣΑΦ κατά την εγκυμοσύνη απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.

Η μελοξικάμη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στο πρώτο και δεύτερο τρίμηνο εκτός εάν κριθεί απολύτως αναγκαία από τον γιατρό. Από περίπου την 20ή εβδομάδα η παρατεταμένη χρήση ΜΣΑΦ μπορεί να επηρεάσει τη νεφρική λειτουργία του εμβρύου και να οδηγήσει σε ολιγοϋδράμνιο.

Στο τρίτο τρίμηνο αντενδείκνυται. ^[1]

Η ελληνική πληροφορία προϊόντος περιλαμβάνει επίσης τη γαλουχία στις αντενδείξεις.

Επειδή η αναστολή των προσταγλανδινών μπορεί να επηρεάσει την ωορρηξία, η μελοξικάμη μπορεί να μην είναι κατάλληλη σε γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν χωρίς προηγούμενη ιατρική αξιολόγηση.

16
Ηλικιωμένοι και παιδιά

Οι ηλικιωμένοι παρουσιάζουν μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών από ΜΣΑΦ, ιδίως:

• γαστρεντερικής αιμορραγίας,
• νεφρικής επιδείνωσης,
• κατακράτησης υγρών,
• απορρύθμισης της αρτηριακής πίεσης.

Γι’ αυτό πριν από παρατεταμένη χρήση έχει ιδιαίτερη σημασία να είναι γνωστά η κρεατινίνη/eGFR, η πίεση, η υπόλοιπη φαρμακευτική αγωγή και το ιστορικό αιμορραγίας.

Τα δισκία Movatec δεν προορίζονται για παιδιά και εφήβους κάτω των 16 ετών, σύμφωνα με την πληροφορία προϊόντος. ^[1]

17
Movatec και άλλα αντιφλεγμονώδη

Το Movatec δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα «πιο ασφαλές» για κάθε ασθενή σε σχέση με όλα τα άλλα ΜΣΑΦ.

Η επιλογή μεταξύ μελοξικάμης, ιβουπροφαίνης, ναπροξένης, δικλοφενάκης ή ενός πιο εκλεκτικού COX-2 αναστολέα εξαρτάται από:

• την πάθηση,
• την απαιτούμενη διάρκεια θεραπείας,
• τον γαστρεντερικό κίνδυνο,
• τη νεφρική λειτουργία,
• τον καρδιαγγειακό κίνδυνο,
• την υπόλοιπη φαρμακευτική αγωγή.

Δεν συνδυάζουμε δύο διαφορετικά ΜΣΑΦ επειδή το πρώτο δεν ανακούφισε επαρκώς τον πόνο.

Δείτε επίσης τον πλήρη οδηγό για τα ΜΣΑΦ.

18
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Άμεση αξιολόγηση χρειάζεται σε περίπτωση:

• μαύρων κοπράνων, αίματος στα κόπρανα ή αιματέμεσης,
• έντονου και επίμονου κοιλιακού πόνου,
• σημαντικής μείωσης των ούρων,
• έντονου ή γρήγορα αυξανόμενου οιδήματος,
• δύσπνοιας ή πόνου στο στήθος,
• πρηξίματος προσώπου, γλώσσας ή λαιμού,
• σοβαρού εξανθήματος με φουσκάλες ή πληγές στους βλεννογόνους,
• ίκτερου ή πολύ σκουρόχρωμων ούρων,
• αιφνίδιας έντονης αδυναμίας, λιποθυμίας ή νευρολογικών συμπτωμάτων.

Σε λήψη μεγαλύτερης ποσότητας από τη συνταγογραφημένη απαιτείται άμεση επικοινωνία με γιατρό ή Κέντρο Δηλητηριάσεων.

Συχνές Ερωτήσεις για το Movatec