Aerolin (Σαλβουταμόλη): Χρήσεις, Δόση, Παρενέργειες, Συχνά Λάθη και Εξετάσεις Αίματος

1Τι είναι το Aerolin και πώς δρα

Το Aerolin είναι εισπνεόμενο φάρμακο με δραστική ουσία τη σαλβουταμόλη. Η σαλβουταμόλη ανήκει στους βραχείας δράσης β2-αγωνιστές, δηλαδή στα φάρμακα που χαλαρώνουν γρήγορα τους λείους μυς γύρω από τους βρόγχους. Όταν οι βρόγχοι στενεύουν από βρογχόσπασμο, ο αέρας περνά δυσκολότερα, ο ασθενής ακούει συριγμό, νιώθει σφίξιμο στο στήθος και δυσκολεύεται να πάρει βαθιά ανάσα.

Με την εισπνοή, το φάρμακο φτάνει απευθείας στους αεραγωγούς και προκαλεί γρήγορη βρογχοδιαστολή. Αυτός είναι ο λόγος που το Aerolin ονομάζεται συχνά ανακουφιστικό εισπνεόμενο. Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει σύμπτωμα ή όταν ο γιατρός έχει δώσει ειδικό πλάνο για πρόληψη βρογχόσπασμου, για παράδειγμα πριν από άσκηση σε άτομα με τεκμηριωμένο βρογχόσπασμο από άσκηση.

Το σημαντικό είναι ότι το Aerolin αντιμετωπίζει το «στένεμα» των αεραγωγών, όχι τη φλεγμονή που συχνά υπάρχει πίσω από το άσθμα. Μπορεί να δώσει εντυπωσιακή ανακούφιση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η νόσος είναι καλά ελεγχόμενη. Αν η ανάγκη για ανακουφιστικό είναι συχνή, πρέπει να ελεγχθεί αν υπάρχει ανεπαρκής θεραπεία βάσης, κακή τεχνική εισπνοής, έκθεση σε εκλυτικούς παράγοντες ή άλλη αιτία δύσπνοιας.

2Σε τι βοηθά: άσθμα, ΧΑΠ και βρογχόσπασμος

Το Aerolin βοηθά όταν το βασικό πρόβλημα είναι ο βρογχόσπασμος. Αυτό μπορεί να συμβεί σε άσθμα, σε ΧΑΠ, μετά από έκθεση σε κρύο αέρα, καπνό, αλλεργιογόνα, έντονη άσκηση ή σε ορισμένες λοιμώξεις που προκαλούν υπεραντιδραστικότητα των αεραγωγών. Το τυπικό σύμπτωμα είναι ο συριγμός, δηλαδή ο «σφυριχτός» ήχος στην αναπνοή, μαζί με δύσπνοια ή αίσθημα ότι το στήθος δεν ανοίγει.

Στο άσθμα, η χρήση του Aerolin ως ανακουφιστικό μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά η συχνότητα χρήσης έχει μεγάλη σημασία. Αν ο ασθενής χρειάζεται ανακουφιστικό συχνά, αν ξυπνά τη νύχτα με βήχα ή δύσπνοια ή αν αποφεύγει δραστηριότητες, η νόσος πιθανότατα δεν είναι καλά ελεγχόμενη. Στη ΧΑΠ, η χρήση εντάσσεται στο συνολικό πλάνο αντιμετώπισης της δύσπνοιας και των παροξύνσεων.

Σε έναν απλό βήχα από ίωση χωρίς συριγμό, χωρίς σφίξιμο και χωρίς ιστορικό βρογχόσπασμου, το Aerolin συνήθως δεν είναι η λύση. Ο βήχας μπορεί να οφείλεται σε ρινική καταρροή, ερεθισμό λαιμού, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, λοίμωξη ή άλλο μηχανισμό. Αν όμως η ίωση πυροδοτεί συριγμό σε άτομο με άσθμα, τότε το ανακουφιστικό μπορεί να έχει ρόλο, σύμφωνα με το ιατρικό πλάνο.

3Τι δεν θεραπεύει το Aerolin

Το Aerolin δεν είναι κορτιζόνη, δεν είναι αντιβιοτικό, δεν είναι αντιισταμινικό και δεν είναι φάρμακο που καθαρίζει βλέννες. Δεν θεραπεύει την υποκείμενη φλεγμονή του άσθματος και δεν προστατεύει από μόνο του από μελλοντικές παροξύνσεις. Η ανακούφιση που δίνει είναι σημαντική, αλλά αφορά κυρίως τη χαλάρωση των βρόγχων.

Το πιο συχνό λάθος είναι να χρησιμοποιείται το Aerolin σαν μοναδική θεραπεία σε ασθενή που έχει συχνά συμπτώματα. Ο ασθενής νιώθει καλύτερα για λίγες ώρες, όμως η φλεγμονή συνεχίζει. Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένας κύκλος: περισσότερα συμπτώματα, περισσότερα puffs, προσωρινή βελτίωση, ξανά επιδείνωση. Αυτός ο κύκλος δείχνει ότι πρέπει να αξιολογηθεί η θεραπεία ελέγχου.

Επίσης, το Aerolin δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για κάθε δύσπνοια χωρίς σκέψη. Δύσπνοια μπορεί να προκαλέσουν αναιμία, καρδιακή ανεπάρκεια, αρρυθμία, πνευμονία, πνευμονική εμβολή, υπερθυρεοειδισμός, κρίση πανικού ή μεταβολικές διαταραχές. Αν δεν υπάρχει σαφής βελτίωση μετά τη σωστή χρήση ή αν τα συμπτώματα είναι διαφορετικά από τις συνηθισμένες κρίσεις του ασθενούς, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

4Δόση Aerolin σε ενήλικες: πρακτικός οδηγός

Η δοσολογία του Aerolin στους ενήλικες καθορίζεται από τον γιατρό και εξαρτάται από τη διάγνωση, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τη συσκευή που χρησιμοποιείται και το προσωπικό πλάνο δράσης. Στην πράξη, το Aerolin χρησιμοποιείται συνήθως κατ’ επίκληση, δηλαδή όταν υπάρχει δύσπνοια, συριγμός ή σφίξιμο στο στήθος, και όχι ως σταθερή καθημερινή θεραπεία χωρίς λόγο.

Αν μικρός αριθμός εισπνοών ανακουφίζει γρήγορα, αυτό ταιριάζει με τη φυσιολογική δράση της σαλβουταμόλης. Αν όμως χρειάζονται επαναλαμβανόμενες δόσεις μέσα στην ίδια ημέρα ή αν το φάρμακο κρατά όλο και λιγότερο, αυτό είναι προειδοποιητικό σημείο. Ο στόχος δεν είναι να αυξάνεται συνεχώς το ανακουφιστικό, αλλά να ελεγχθεί γιατί εμφανίζονται τόσο συχνά τα συμπτώματα.

Η υπερβολική χρήση μπορεί να προκαλέσει τρέμουλο, ταχυκαρδία, νευρικότητα, πονοκέφαλο, μυϊκές κράμπες και διαταραχές ηλεκτρολυτών. Ειδικά σε παροξύνσεις, όπου ο ασθενής μπορεί να παίρνει επαναλαμβανόμενες εισπνοές ή νεφελοποιήσεις, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει έλεγχο καλίου, γλυκόζης και καρδιακής εικόνας, ανάλογα με την περίπτωση.

5Δόση σε παιδιά και ρόλος του spacer

Στα παιδιά, η χρήση του Aerolin πρέπει να βασίζεται σε σαφές πλάνο από παιδίατρο ή παιδοπνευμονολόγο. Η ηλικία, η τεχνική εισπνοής, η βαρύτητα των συμπτωμάτων, το ιστορικό παροξύνσεων και η ύπαρξη αλλεργικού υποβάθρου αλλάζουν την προσέγγιση. Η αυθαίρετη χρήση επειδή «το παιδί βήχει» μπορεί να καλύψει προσωρινά συμπτώματα αλλά να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.

Το spacer, δηλαδή ο αεροθάλαμος, είναι συχνά απαραίτητο στα παιδιά. Πολλά παιδιά δεν μπορούν να συγχρονίσουν το πάτημα του spray με την εισπνοή. Με το spacer, το φάρμακο εισπνέεται πιο αργά και αποτελεσματικά. Αυτό αυξάνει την ποσότητα που φτάνει στους πνεύμονες και μειώνει την απώλεια φαρμάκου στο στόμα ή στον αέρα.

Αν ένα παιδί χρειάζεται συχνά Aerolin, αν ξυπνά τη νύχτα με βήχα, αν κουράζεται στο παιχνίδι ή αν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται, το πρόβλημα δεν λύνεται με περισσότερα puffs. Χρειάζεται έλεγχος του άσθματος, της τεχνικής, των αλλεργιών, της ρινίτιδας και πιθανή προσαρμογή της θεραπείας βάσης.

6Σε πόσο χρόνο πιάνει και πόσο κρατά

Η σαλβουταμόλη έχει γρήγορη έναρξη δράσης. Όταν η τεχνική είναι σωστή και το πρόβλημα είναι βρογχόσπασμος, η ανακούφιση μπορεί να αρχίσει μέσα σε λίγα λεπτά. Ο ασθενής συχνά νιώθει ότι ο αέρας περνά καλύτερα, ο συριγμός μειώνεται και το στήθος «ανοίγει».

Η διάρκεια δράσης είναι σχετικά σύντομη, συνήθως περίπου 4 ώρες. Αυτό σημαίνει ότι το Aerolin είναι ιδανικό ως γρήγορο ανακουφιστικό, αλλά όχι ως μακροχρόνια προστασία. Αν τα συμπτώματα επανέρχονται γρήγορα, αν ο ασθενής μετρά τις ώρες μέχρι την επόμενη δόση ή αν δεν μπορεί να κοιμηθεί χωρίς ανακουφιστικό, τότε η νόσος χρειάζεται καλύτερη αξιολόγηση.

Αν το Aerolin δεν πιάνει, υπάρχουν πολλές πιθανές εξηγήσεις: λάθος τεχνική, άδειο ή ληγμένο εισπνεόμενο, βαρύτερη παρόξυνση, λοίμωξη, βλέννες, αλλεργική επιβάρυνση, καρδιακό πρόβλημα ή άλλη αιτία δύσπνοιας. Η απάντηση δεν είναι να συνεχίζονται ανεξέλεγκτα οι δόσεις, αλλά να ζητείται βοήθεια όταν η βελτίωση δεν είναι σαφής.

7Σωστή τεχνική εισπνοής με ή χωρίς spacer

Η λάθος τεχνική είναι από τους συχνότερους λόγους αποτυχίας. Ακόμη και το σωστό φάρμακο, στη σωστή δόση, μπορεί να έχει μικρό αποτέλεσμα αν δεν φτάσει στους πνεύμονες. Ο ασθενής μπορεί να πιστεύει ότι «το φάρμακο δεν με πιάνει», ενώ στην πραγματικότητα μεγάλο μέρος του ψεκάζεται στο στόμα, στον λαιμό ή στον αέρα.

Στο κλασικό spray, ο ασθενής πρέπει να εκπνεύσει πρώτα, να εφαρμόσει σωστά το επιστόμιο, να ξεκινήσει αργή βαθιά εισπνοή και να πατήσει το δοσομετρητή στην αρχή της εισπνοής. Μετά, κρατά την αναπνοή για λίγα δευτερόλεπτα, εφόσον μπορεί. Η πολύ γρήγορη εισπνοή, το πάτημα πριν ξεκινήσει η εισπνοή ή η άμεση εκπνοή μειώνουν την αποτελεσματικότητα.

Το spacer βοηθά σε παιδιά, ηλικιωμένους, ασθενείς με κρίση δύσπνοιας και γενικά σε όσους δυσκολεύονται στον συγχρονισμό. Δεν είναι «υποβάθμιση» της θεραπείας, αλλά τρόπος να φτάσει περισσότερο φάρμακο στους πνεύμονες. Η τεχνική πρέπει να ελέγχεται περιοδικά στο ιατρείο ή στο φαρμακείο, γιατί με τον χρόνο συχνά δημιουργούνται μικρά λάθη.

8Παρενέργειες: τι είναι συχνό και τι είναι καμπανάκι

Οι συχνότερες παρενέργειες της σαλβουταμόλης είναι το τρέμουλο, η ταχυκαρδία, το αίσθημα παλμών, η νευρικότητα, ο πονοκέφαλος και μερικές φορές οι μυϊκές κράμπες. Συνήθως είναι παροδικές και εμφανίζονται πιο εύκολα όταν ο ασθενής παίρνει πολλές δόσεις σε μικρό διάστημα ή όταν είναι ευαίσθητος στη δράση των β2-αγωνιστών.

Η ταχυκαρδία μετά από μία μικρή δόση μπορεί να είναι ήπια και να περάσει. Αν όμως είναι έντονη, επιμένει, συνοδεύεται από πόνο στο στήθος, ζάλη, ακανόνιστο ρυθμό ή λιποθυμική τάση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο, αρρυθμίες, υπερθυρεοειδισμό ή χαμηλό κάλιο.

Πολύ σημαντικό καμπανάκι είναι η επιδείνωση της δύσπνοιας μετά τη χρήση. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η κρίση είναι σοβαρή ή, σπάνια, ότι υπάρχει παράδοξος βρογχόσπασμος. Σε τέτοια εικόνα δεν συνεχίζουμε απλώς να πατάμε το εισπνεόμενο. Χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.

9Aerolin και εξετάσεις αίματος: πότε έχουν νόημα

Το Aerolin δεν χρειάζεται ειδική εξέταση «επιπέδων φαρμάκου» στο αίμα. Δεν παρακολουθείται όπως η θεοφυλλίνη, όπου σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να μετρηθούν επίπεδα. Η σαλβουταμόλη αξιολογείται κυρίως κλινικά: πόσο συχνά χρειάζεται, αν ανακουφίζει, αν προκαλεί παρενέργειες και αν η νόσος είναι ελεγχόμενη.

Οι εξετάσεις αίματος έχουν νόημα όταν υπάρχει κλινικό ερώτημα. Σε ήπια περιστασιακή χρήση, συνήθως δεν χρειάζεται κάτι ειδικό. Σε συχνή χρήση, παρόξυνση, θεραπεία με νεφελοποιήσεις, ταχυκαρδία, κράμπες, διαβήτη, καρδιολογικό ιστορικό ή δύσπνοια που δεν εξηγείται πλήρως, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει έλεγχο ηλεκτρολυτών, γλυκόζης, φλεγμονής, αναιμίας ή θυρεοειδούς.

Η εργαστηριακή παρακολούθηση δεν αντικαθιστά τη σπιρομέτρηση, την ακρόαση, την οξυμετρία ή την πνευμονολογική εκτίμηση. Συμπληρώνει όμως την εικόνα, ειδικά όταν υπάρχουν συμπτώματα που μπορεί να έχουν περισσότερες από μία αιτίες. Ένας ασθενής με δύσπνοια μπορεί να έχει άσθμα, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να έχει αναιμία, λοίμωξη, χαμηλό κάλιο, θυρεοειδική διαταραχή ή απορρύθμιση σακχάρου.

Για γενικό εργαστηριακό προσανατολισμό μπορείτε να δείτε τον οδηγό Εξετάσεις Αίματος: Τι Δείχνουν τα Αποτελέσματα και τον Αιματολογικό Έλεγχο.

10Κάλιο, γλυκόζη και γαλακτικό: τι μπορεί να επηρεαστεί

Η σαλβουταμόλη μπορεί, κυρίως σε υψηλές ή επαναλαμβανόμενες δόσεις, να μετακινήσει κάλιο από το αίμα προς τα κύτταρα και έτσι να προκαλέσει υποκαλιαιμία. Αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία σε παροξύνσεις, σε νεφελοποιήσεις, σε ηλικιωμένους, σε ασθενείς που παίρνουν διουρητικά, σε καρδιολογικούς ασθενείς ή σε όσους έχουν ήδη χαμηλό κάλιο.

Το χαμηλό κάλιο μπορεί να εκδηλωθεί με μυϊκή αδυναμία, κράμπες, αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες. Γι’ αυτό, όταν ένας ασθενής κάνει πολλές δόσεις και μετά εμφανίζει έντονη ταχυκαρδία ή κράμπες, δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα ότι «είναι άγχος». Μπορεί να υπάρχει φαρμακολογική δράση, ηλεκτρολυτική διαταραχή, υποξία ή βαρύτερη παρόξυνση.

Σε διαβήτη ή προδιαβήτη, η συχνή χρήση σαλβουταμόλης μπορεί να συνοδεύεται από παροδική αύξηση γλυκόζης, ειδικά όταν συνυπάρχει λήψη κορτιζόνης για παρόξυνση. Σε σοβαρές κρίσεις, η ταχύπνοια και η έντονη εργασία της αναπνοής μπορεί να συνοδεύονται και από μεταβολική επιβάρυνση. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει έλεγχο γαλακτικού, κυρίως όταν η κλινική εικόνα δεν εξηγείται πλήρως.

Για πρακτικές οδηγίες πριν από αιμοληψία, ειδικά όταν πρόκειται για γλυκόζη, λιπίδια ή επαναληπτικό έλεγχο, δείτε την ενότητα Προετοιμασία Εξετάσεων Αίματος.

11Ηωσινόφιλα, IgE και αλλεργικό προφίλ σε άσθμα

Το Aerolin δεν είναι αντιαλλεργικό φάρμακο και δεν θεραπεύει το αλλεργικό υπόβαθρο. Όμως, σε πολλούς ασθενείς με άσθμα, οι αλλεργίες, η αλλεργική ρινίτιδα, η σκόνη, η γύρη, τα ζώα, η μούχλα ή το έκζεμα παίζουν σημαντικό ρόλο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει να κατανοηθεί καλύτερα το προφίλ του ασθενούς.

Η γενική αίματος μπορεί να δείξει αυξημένα ηωσινόφιλα. Τα ηωσινόφιλα δεν σημαίνουν αυτόματα άσθμα, αλλά σε σωστό κλινικό πλαίσιο μπορεί να υποστηρίζουν αλλεργικό ή ηωσινοφιλικό πρότυπο φλεγμονής. Η ολική IgE και οι ειδικές IgE μπορούν να βοηθήσουν όταν υπάρχει υποψία συγκεκριμένων αλλεργιογόνων.

Η εργαστηριακή εικόνα πρέπει πάντα να ερμηνεύεται μαζί με το ιστορικό. Ένας ασθενής με υψηλή IgE αλλά χωρίς αντίστοιχα συμπτώματα δεν αντιμετωπίζεται μόνο με βάση έναν αριθμό. Αντίστοιχα, ένας ασθενής με συχνό συριγμό, ρινίτιδα και εποχικότητα μπορεί να χρειάζεται αλλεργιολογική διερεύνηση ακόμη και αν οι βασικές εξετάσεις είναι οριακές.

Η πρακτική αξία είναι ότι ο ασθενής δεν μένει μόνο στο «παίρνω Aerolin όταν κλείνει η αναπνοή». Αναζητείται τι πυροδοτεί τα επεισόδια και αν χρειάζεται καλύτερη αντιμετώπιση της ρινίτιδας, αποφυγή αλλεργιογόνων ή θεραπεία ελέγχου.

12Ποιοι χρειάζονται προσοχή: καρδιά, θυρεοειδής, διαβήτης

Η σαλβουταμόλη μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία και τρέμουλο, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο, αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια ή έντονο αίσθημα παλμών. Δεν σημαίνει ότι το Aerolin απαγορεύεται πάντα, αλλά σημαίνει ότι η χρήση πρέπει να είναι στοχευμένη και να αποφεύγονται οι άσκοπες επαναλήψεις.

Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί από μόνος του να προκαλεί ταχυκαρδία, τρόμο, νευρικότητα, απώλεια βάρους και δυσανεξία στη ζέστη. Αν ένας τέτοιος ασθενής χρησιμοποιεί συχνά Aerolin, τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν εντονότερα και η εικόνα να μπερδευτεί. Σε αυτά τα περιστατικά, ο έλεγχος με TSH και θυρεοειδικές ορμόνες μπορεί να είναι χρήσιμος.

Σε διαβητικούς, η παρόξυνση αναπνευστικού προβλήματος συχνά συνοδεύεται από στρες, λιγότερο φαγητό, περισσότερα φάρμακα και πιθανή κορτιζόνη. Η σαλβουταμόλη από μόνη της μπορεί να συμβάλει σε παροδική αύξηση γλυκόζης, αλλά στην πράξη η συνολική κατάσταση του ασθενούς έχει μεγαλύτερη σημασία. Γι’ αυτό, σε διαβητικούς ασθενείς με παρόξυνση, ο έλεγχος γλυκόζης πρέπει να είναι πιο προσεκτικός.

Για ασθενείς με έντονες ταχυκαρδίες ή αίσθημα παλμών, χρήσιμος σχετικός οδηγός είναι το άρθρο Ταχυκαρδίες και Αίσθημα Παλμών: Ποιες Εξετάσεις Χρειάζονται.

13Αλληλεπιδράσεις: τι να αναφέρετε στον γιατρό

Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει όλα τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής: εισπνεόμενα, χάπια, σταγόνες, αποσυμφορητικά, συμπληρώματα και φάρμακα που χρησιμοποιούνται περιστασιακά. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι β-αναστολείς, που δίνονται συχνά για καρδιακά προβλήματα ή υπέρταση και μπορεί να επηρεάσουν τη δράση των β2-αγωνιστών ή να επιδεινώσουν βρογχόσπασμο σε ευαίσθητα άτομα.

Προσοχή χρειάζεται επίσης με άλλα βρογχοδιασταλτικά, αποσυμφορητικά ρινός, διεγερτικά φάρμακα, θεοφυλλίνη και φάρμακα που επηρεάζουν τον καρδιακό ρυθμό. Όταν χρησιμοποιούνται πολλά φάρμακα που μπορούν να αυξήσουν τους παλμούς ή να μειώσουν το κάλιο, ο κίνδυνος παρενεργειών αυξάνεται.

Ο μεγαλύτερος πρακτικός κίνδυνος δεν είναι πάντα μια σπάνια αλληλεπίδραση, αλλά το μπέρδεμα πολλών εισπνεόμενων. Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ποιο φάρμακο είναι ανακουφιστικό, ποιο είναι θεραπεία βάσης, ποιο λαμβάνεται καθημερινά και ποιο μόνο σε κρίση. Ένα απλό γραπτό πλάνο μειώνει πολύ τα λάθη.

14Πότε η συχνή χρήση σημαίνει μη ελεγχόμενο άσθμα

Η συχνή ανάγκη για Aerolin είναι από τα πιο σημαντικά σημάδια ότι το άσθμα δεν είναι καλά ελεγχόμενο. Αν ο ασθενής χρειάζεται ανακουφιστικό πολλές ημέρες την εβδομάδα, αν ξυπνά τη νύχτα, αν περιορίζει άσκηση, αν αποφεύγει σκάλες ή αν τελειώνει γρήγορα ένα εισπνεόμενο, χρειάζεται επανεκτίμηση.

Η υπερκατανάλωση SABA δεν είναι απλή συνήθεια. Μπορεί να δείχνει ότι η φλεγμονή των αεραγωγών παραμένει ενεργή και ότι ο ασθενής βασίζεται σε προσωρινή ανακούφιση αντί για έλεγχο της νόσου. Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος παροξύνσεων, επειγόντων επισκέψεων και απώλειας ελέγχου.

Σε τέτοια εικόνα, ο γιατρός συνήθως ελέγχει τεχνική εισπνοής, συμμόρφωση στη θεραπεία βάσης, αλλεργική ρινίτιδα, κάπνισμα, επαγγελματικούς ερεθισμούς, λοιμώξεις και πιθανή ανάγκη αλλαγής σχήματος. Το ζητούμενο είναι να μειωθεί η ανάγκη για Aerolin, όχι να συνηθίσει ο ασθενής περισσότερα puffs.

15Πότε να πάτε ΤΕΠ ή να καλέσετε 112

Ορισμένα συμπτώματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται στο σπίτι με συνεχείς εισπνοές. Αν υπάρχει έντονη δύσπνοια, δυσκολία στην ομιλία, μπλε χείλη, σύγχυση, υπνηλία, εξάντληση, πόνος στο στήθος, λιποθυμική τάση ή απουσία βελτίωσης μετά το ανακουφιστικό, χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.

Επείγουσα είναι και η εικόνα όπου ο ασθενής χρησιμοποιεί συνεχώς Aerolin αλλά η αναπνοή χειροτερεύει. Σε σοβαρή κρίση άσθματος, οι αεραγωγοί μπορεί να στενέψουν τόσο πολύ ώστε ο συριγμός να μειωθεί επειδή δεν περνά αρκετός αέρας. Αυτό μπορεί να είναι επικίνδυνο σημείο και δεν πρέπει να καθησυχάζει.

Ασθενείς με ιστορικό σοβαρών παροξύνσεων, νοσηλείας, διασωλήνωσης, καρδιολογικών προβλημάτων ή πολλά φάρμακα πρέπει να έχουν γραπτό πλάνο δράσης. Το πλάνο πρέπει να αναφέρει πότε αυξάνεται η αγωγή, πότε γίνεται επικοινωνία με γιατρό και πότε απαιτείται άμεση μετάβαση σε ΤΕΠ ή κλήση στο 112.

16Aerolin, εισπνεόμενη κορτιζόνη και συνδυαστικά εισπνεόμενα

Το Aerolin είναι ανακουφιστικό. Η εισπνεόμενη κορτιζόνη είναι θεραπεία ελέγχου. Τα συνδυαστικά εισπνεόμενα, όπως εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές με μακράς δράσης βρογχοδιασταλτικό, έχουν διαφορετικό ρόλο. Το ότι όλα είναι «εισπνεόμενα» δεν σημαίνει ότι είναι ίδια.

Το Flixotide είναι παράδειγμα εισπνεόμενου κορτικοστεροειδούς που στοχεύει τη φλεγμονή. Το Rolenium, το Foster και το Symbicort είναι παραδείγματα συνδυαστικών θεραπειών που μπορεί να χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένα πλάνα άσθματος ή ΧΑΠ.

Η σωστή θεραπεία δεν επιλέγεται με βάση το χρώμα της συσκευής ή την εμπειρία άλλου ασθενούς. Επιλέγεται με βάση διάγνωση, σπιρομέτρηση, συχνότητα συμπτωμάτων, ιστορικό παροξύνσεων, ηλικία, συννοσηρότητες, αλλεργικό προφίλ και δυνατότητα σωστής χρήσης της συσκευής. Ο ασθενής πρέπει να ξέρει ποιο εισπνεόμενο τον ανακουφίζει άμεσα και ποιο τον προστατεύει μακροπρόθεσμα.

17Εγκυμοσύνη, θηλασμός, ηλικιωμένοι και αθλητές

Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό, η απόφαση χρήσης γίνεται εξατομικευμένα. Ο μη ελεγχόμενος βρογχόσπασμος και η υποξία μπορεί να είναι επικίνδυνα, άρα η διακοπή φαρμάκων χωρίς ιατρική οδηγία δεν είναι ασφαλής. Η έγκυος πρέπει να ακολουθεί το πλάνο του γιατρού και να ζητά βοήθεια σε επιδείνωση δύσπνοιας.

Στους ηλικιωμένους, η προσοχή αφορά κυρίως την καρδιά, τις αρρυθμίες, την πολυφαρμακία, τα διουρητικά, το χαμηλό κάλιο και τη σωστή τεχνική. Πολλοί ηλικιωμένοι δεν εισπνέουν σωστά από το spray και ωφελούνται από spacer ή αλλαγή συσκευής, εφόσον το κρίνει ο γιατρός. Σε αυτούς τους ασθενείς, η συχνή χρήση πρέπει να οδηγεί πιο εύκολα σε έλεγχο ηλεκτρολυτών και συνολικής καρδιοαναπνευστικής εικόνας.

Σε αθλητές, το Aerolin μπορεί να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει τεκμηριωμένος βρογχόσπασμος από άσκηση, σύμφωνα με ιατρικό πλάνο. Αν η άσκηση προκαλεί συχνά συμπτώματα, χρειάζεται έλεγχος του άσθματος και όχι απλή αύξηση προληπτικών δόσεων. Η σωστή προθέρμανση, η αποφυγή ψυχρού αέρα και η ρύθμιση αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να βοηθήσουν.

18Αποθήκευση, δόσεις που απομένουν και πρακτικά tips

Το Aerolin πρέπει να φυλάσσεται σε θερμοκρασία δωματίου, μακριά από έντονη ζέστη, άμεσο ήλιο και υγρασία. Δεν είναι καλή πρακτική να μένει μέσα στο αυτοκίνητο το καλοκαίρι, στο μπάνιο ή δίπλα σε πηγή θερμότητας. Η σωστή αποθήκευση βοηθά να λειτουργεί σωστά ο μηχανισμός και να αποδίδεται η προβλεπόμενη δόση.

Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει πόσες δόσεις απομένουν. Το ότι ένα spray «ακούγεται» ή «ψεκάζει» δεν σημαίνει πάντα ότι αποδίδει σωστή ποσότητα δραστικής ουσίας. Αν υπάρχει μετρητής δόσεων, πρέπει να παρακολουθείται. Αν δεν υπάρχει, είναι χρήσιμο να σημειώνεται η ημερομηνία έναρξης και η συχνότητα χρήσης.

Αν ένα Aerolin τελειώνει πιο γρήγορα από το αναμενόμενο, αυτό είναι σημαντική πληροφορία. Μπορεί να σημαίνει συχνή χρήση λόγω μη ελεγχόμενου άσθματος, λάθος τεχνική ή άγχος γύρω από τη δύσπνοια. Σε κάθε περίπτωση, δεν αρκεί να αγοραστεί απλώς άλλο ένα εισπνεόμενο. Χρειάζεται αξιολόγηση του λόγου που καταναλώνεται τόσο γρήγορα.

19Συχνά λάθη με το Aerolin

Το πρώτο συχνό λάθος είναι η χρήση του Aerolin σε κάθε βήχα. Το δεύτερο είναι η χρήση χωρίς διάγνωση. Το τρίτο είναι η χρήση ως μοναδική θεραπεία σε άσθμα με συχνά συμπτώματα. Το τέταρτο είναι η κακή τεχνική εισπνοής. Το πέμπτο είναι η υποτίμηση της ταχυκαρδίας, του τρόμου ή των μυϊκών κραμπών μετά από πολλές δόσεις.

Ένα ακόμη λάθος είναι να μπερδεύεται το Aerolin με εισπνεόμενη κορτιζόνη. Ο ασθενής μπορεί να σταματά τη θεραπεία βάσης επειδή «δεν νιώθει κάτι άμεσα» και να κρατά μόνο το Aerolin επειδή «τον πιάνει». Αυτό είναι κατανοητό, αλλά επικίνδυνο, γιατί η θεραπεία ελέγχου δρα προληπτικά και όχι σαν άμεσο ανακουφιστικό.

Τέλος, λάθος είναι να μη λέει ο ασθενής στον γιατρό πόσο συχνά το χρησιμοποιεί. Η πραγματική κατανάλωση ανακουφιστικού είναι κλινική πληροφορία. Μπορεί να δείξει αν το άσθμα επιδεινώνεται, αν χρειάζεται αλλαγή αγωγής ή αν υπάρχουν εκλυτικοί παράγοντες που δεν έχουν αντιμετωπιστεί.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Το Aerolin είναι χρήσιμο και συχνά απαραίτητο ανακουφιστικό φάρμακο, αλλά δεν είναι θεραπεία βάσης. Ανοίγει γρήγορα τους βρόγχους, όμως δεν αντιμετωπίζει τη χρόνια φλεγμονή του άσθματος. Όταν χρειάζεται συχνά, το μήνυμα είναι ότι πρέπει να ελεγχθεί καλύτερα η νόσος.

Η σωστή τεχνική εισπνοής είναι κρίσιμη. Πολλές φορές το φάρμακο δεν αποδίδει επειδή δεν φτάνει στους πνεύμονες. Το spacer είναι πρακτικό εργαλείο και όχι ένδειξη αποτυχίας. Η τεχνική πρέπει να επανελέγχεται, ιδιαίτερα σε παιδιά, ηλικιωμένους και ασθενείς με συχνές κρίσεις.

Εξετάσεις αίματος δεν χρειάζονται σε όλους. Έχουν όμως θέση όταν υπάρχει συχνή χρήση, παρόξυνση, ταχυκαρδία, μυϊκές κράμπες, διαβήτης, καρδιολογικό ιστορικό, υποψία λοίμωξης, αλλεργικό άσθμα ή δύσπνοια που δεν εξηγείται πλήρως. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει κάλιο, γλυκόζη, γενική αίματος, ηωσινόφιλα, IgE, CRP, TSH, μαγνήσιο ή νεφρική λειτουργία.

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία