Travocort: Μυκητίαση, Κορτιζόνη, Παρενέργειες & Πότε Χρειάζεται Καλλιέργεια Μύκητα
← Επιστροφή στους Οδηγούς Φαρμάκων
Το Travocort είναι κρέμα που συνδυάζει αντιμυκητιασικό παράγοντα με ισχυρό τοπικό κορτικοστεροειδές. Χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες επιφανειακές μυκητιάσεις του δέρματος όταν υπάρχει έντονη φλεγμονή, ερυθρότητα, κνησμός ή εκζεματική εικόνα. Δεν είναι όμως απλή «κρέμα για μύκητες» ούτε πρέπει να χρησιμοποιείται παρατεταμένα χωρίς ιατρική επανεκτίμηση.
- Το Travocort περιέχει ισοκοναζόλη 10 mg/g και βαλεριανική διφθοριοκορτολόνη 1 mg/g.
- Η ισοκοναζόλη δρα ως αντιμυκητιασικό· η διφθοριοκορτολόνη μειώνει γρήγορα φλεγμονή, κνησμό και κάψιμο.
- Η χρήση του πρέπει να είναι σύντομη. Η ΠΧΠ αναφέρει διακοπή μετά την υποχώρηση της φλεγμονής, το αργότερο μετά από δύο εβδομάδες.
- Η κορτιζόνη μπορεί να «κρύψει» τη μυκητίαση, να αλλάξει την εικόνα της και να οδηγήσει σε tinea incognito αν χρησιμοποιείται λάθος.
- Καλλιέργεια ή μυκητολογικός έλεγχος χρειάζεται όταν η εικόνα είναι άτυπη, υποτροπιάζει, δεν ανταποκρίνεται ή υπάρχουν νύχια, πέλματα ή βουβωνική χώρα με επίμονες βλάβες.
1Τι είναι το Travocort
Το Travocort είναι τοπική κρέμα για το δέρμα που συνδυάζει δύο διαφορετικές φαρμακολογικές δράσεις: αντιμυκητιασική δράση και αντιφλεγμονώδη δράση κορτικοστεροειδούς. Η λογική του συνδυασμού είναι πρακτική: σε ορισμένες δερματικές μυκητιάσεις δεν υπάρχει μόνο μύκητας, αλλά και έντονη φλεγμονή, κοκκινίλα, κνησμός, κάψιμο, υγρασία, απολέπιση ή εκζεματική αντίδραση. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ασθενής ζητά γρήγορη ανακούφιση, αλλά η θεραπεία δεν πρέπει να ξεχάσει το αίτιο, δηλαδή τον μύκητα.
Η κρέμα δεν προορίζεται για κάθε εξάνθημα, ούτε για χρόνια καθημερινή χρήση. Ο όρος «κορτιζόνη» συχνά δημιουργεί σύγχυση: η κορτιζόνη μπορεί να μειώσει εντυπωσιακά τον κνησμό και την ερυθρότητα, αλλά δεν θεραπεύει από μόνη της τη μυκητιασική λοίμωξη. Αν χρησιμοποιηθεί σε λάθος εξάνθημα ή για πολύ καιρό, μπορεί να αλλάξει την εμφάνιση της βλάβης, να μειώσει προσωρινά τα συμπτώματα και να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.
Για αυτό το Travocort πρέπει να αντιμετωπίζεται ως φάρμακο σύντομης, στοχευμένης χρήσης όταν ο ιατρός κρίνει ότι υπάρχει επιφανειακή μυκητιασική λοίμωξη με έντονη φλεγμονώδη ή εκζεματική εικόνα. Σε απλές μυκητιάσεις χωρίς έντονη φλεγμονή, συχνά αρκεί ένα καθαρό αντιμυκητιασικό χωρίς κορτικοστεροειδές. Σε επίμονες, υποτροπιάζουσες ή αμφίβολες βλάβες, η καλλιέργεια μύκητα ή ο μυκητολογικός έλεγχος μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία από την επανάληψη κρεμών.
2Τι περιέχει και πώς δρα
Κάθε γραμμάριο Travocort περιέχει 10 mg νιτρικής ισοκοναζόλης και 1 mg βαλεριανικής διφθοριοκορτολόνης. Η ισοκοναζόλη είναι αντιμυκητιασικό της ομάδας των αζολών. Δρα εναντίον δερματοφύτων και άλλων μυκήτων που προκαλούν επιφανειακές δερματικές λοιμώξεις. Στην πράξη στοχεύει τον μύκητα που μπορεί να προκαλεί απολέπιση, ερυθρότητα, κνησμό και επέκταση της βλάβης στο δέρμα.
Η διφθοριοκορτολόνη είναι το κορτικοστεροειδές του σκευάσματος. Μειώνει τη φλεγμονώδη αντίδραση του δέρματος και έτσι μπορεί να περιορίσει γρήγορα το οίδημα, το κάψιμο, την αίσθηση ερεθισμού και τον έντονο κνησμό. Αυτό είναι χρήσιμο όταν η μυκητίαση έχει γίνει πολύ φλεγμονώδης ή όταν συνυπάρχει εκζεματική αντίδραση στην περιοχή.
Η διπλή σύνθεση εξηγεί και το βασικό πλεονέκτημα αλλά και τον βασικό κίνδυνο του φαρμάκου. Το πλεονέκτημα είναι ότι μπορεί να προσφέρει γρήγορη ανακούφιση σε έντονα ερεθισμένη μυκητιασική βλάβη. Ο κίνδυνος είναι ότι η κορτιζόνη μπορεί να κάνει τον ασθενή να νομίζει ότι «θεραπεύτηκε» επειδή έπεσε η κοκκινίλα, ενώ ο μύκητας μπορεί να μην έχει εξαλειφθεί ή η διάγνωση να ήταν διαφορετική. Γι’ αυτό δεν πρέπει να παρατείνεται αυθαίρετα.
3Πότε χρησιμοποιείται
Το Travocort χρησιμοποιείται για την έναρξη ή την παράλληλη θεραπεία επιφανειακών μυκητιασικών λοιμώξεων του δέρματος όταν αυτές συνοδεύονται από έντονη φλεγμονώδη ή εκζεματική κατάσταση. Τυπικές περιοχές που αναφέρονται είναι τα μεσοδακτύλια διαστήματα των ποδιών ή των χεριών, η βουβωνική χώρα και η γεννητική περιοχή του δέρματος. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ερεθισμός σε αυτές τις περιοχές είναι μυκητίαση.
Η ένδειξη είναι πιο λογική όταν υπάρχει κλινική εικόνα συμβατή με μυκητιασική λοίμωξη και ταυτόχρονα έντονη φλεγμονή. Για παράδειγμα, ανάμεσα στα δάκτυλα των ποδιών μπορεί να υπάρχει μαλάκυνση του δέρματος, απολέπιση, ραγάδες, κνησμός και ερεθισμός. Στη βουβωνική χώρα μπορεί να εμφανιστεί ερυθρή πλάκα με κνησμό, συχνά σε περιβάλλον εφίδρωσης και τριβής.
Η χρήση πρέπει να καθοδηγείται από ιατρό όταν η περιοχή είναι ευαίσθητη, όταν υπάρχουν υποτροπές, όταν υπάρχει διαβήτης, ανοσοκαταστολή, εκτεταμένη βλάβη, τραύμα, πύον, πόνος ή όταν έχει προηγηθεί ανεπιτυχής αγωγή. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εμπειρική επανάληψη κρεμών μπορεί να παρατείνει το πρόβλημα και να κάνει την τελική διάγνωση πιο δύσκολη.
4Ποιες μυκητιάσεις μπορεί να μοιάζουν με την εικόνα
Οι επιφανειακές μυκητιάσεις του δέρματος δεν έχουν πάντα την ίδια εμφάνιση. Η δερματοφυτία του σώματος μπορεί να δίνει κυκλική ή δακτυλιοειδή βλάβη, με πιο ενεργό όριο και απολέπιση. Το πόδι αθλητή μπορεί να εμφανίζεται ως απολέπιση, ραγάδες ή λευκωπή μαλάκυνση ανάμεσα στα δάκτυλα. Η μυκητίαση βουβωνικής χώρας μπορεί να μοιάζει με ερεθισμό από ιδρώτα ή τριβή. Η Candida σε πτυχές μπορεί να δίνει έντονη ερυθρότητα, υγρασία και μικρές δορυφορικές βλάβες.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλές μη μυκητιασικές καταστάσεις μοιάζουν με μυκητίαση: έκζεμα, δερματίτιδα επαφής, ψωρίαση, ερύθρασμα, βακτηριακή λοίμωξη, ερεθισμός από αποτρίχωση, ιδρώτας, στενά ρούχα ή αλλεργική αντίδραση σε προϊόντα υγιεινής. Ειδικά στη βουβωνική και γεννητική περιοχή, η αυτοδιάγνωση είναι συχνά λανθασμένη.
Αν η βλάβη έχει σαφή υποτροπιάζουσα πορεία, αν επεκτείνεται παρά τη χρήση κρέμας, αν υπάρχουν άτυπα σημεία ή αν έχει ήδη χρησιμοποιηθεί κορτιζονούχο σκεύασμα, η καλλιέργεια και η κλινική επανεκτίμηση αποκτούν πρακτική σημασία. Δεν είναι στόχος να γίνεται καλλιέργεια σε κάθε απλή βλάβη, αλλά να μη χάνεται χρόνος σε περιπτώσεις όπου η εικόνα δεν είναι καθαρή.
5Γιατί περιέχει κορτιζόνη
Η κορτιζόνη στο Travocort υπάρχει για να ελέγξει την έντονη φλεγμονή. Σε αρκετές μυκητιάσεις το κυρίαρχο σύμπτωμα για τον ασθενή δεν είναι η απολέπιση, αλλά ο κνησμός, το κάψιμο, η ερυθρότητα ή η αίσθηση ότι το δέρμα «έχει ανάψει». Όταν ο ερεθισμός είναι πολύ έντονος, ο ασθενής ξύνει την περιοχή, δημιουργεί μικροτραυματισμούς και αυξάνει την πιθανότητα επιμόλυνσης.
Η αντιφλεγμονώδης δράση μπορεί να σπάσει αυτόν τον κύκλο, ειδικά στην αρχή της θεραπείας. Όμως η κορτιζόνη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μόνιμο συστατικό της αγωγής για μύκητες. Όταν η φλεγμονή υποχωρήσει, συνήθως χρειάζεται συνέχιση με αντιμυκητιασικό χωρίς κορτικοστεροειδές, αν ο ιατρός το κρίνει απαραίτητο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη μηρογεννητική περιοχή, όπου το δέρμα είναι λεπτότερο και η απορρόφηση μπορεί να είναι μεγαλύτερη.
Η λάθος χρήση κορτιζόνης σε μυκητίαση μπορεί να δώσει ψευδή αίσθηση βελτίωσης. Το δέρμα φαίνεται λιγότερο κόκκινο, αλλά ο μύκητας μπορεί να συνεχίζει να υπάρχει. Με τον χρόνο η βλάβη μπορεί να απλωθεί, να χάσει τα τυπικά όριά της και να μοιάζει με άλλο δερματολογικό πρόβλημα. Αυτός είναι ο λόγος που η διάρκεια χρήσης πρέπει να είναι περιορισμένη.
6Δοσολογία και διάρκεια
Η επίσημη δοσολογία αναφέρει εφαρμογή δύο φορές ημερησίως στην πάσχουσα περιοχή του δέρματος. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο πόσες φορές μπαίνει η κρέμα, αλλά για πόσο χρονικό διάστημα. Η θεραπεία με Travocort πρέπει να σταματήσει μετά την υποχώρηση των φλεγμονωδών ή εκζεματικών καταστάσεων του δέρματος, το αργότερο μετά από δύο εβδομάδες. Η συνέχιση, όταν χρειάζεται, γίνεται με αντιμυκητιασικό χωρίς κορτικοστεροειδές σύμφωνα με την ιατρική οδηγία.
Η παρατεταμένη χρήση αυξάνει την πιθανότητα τοπικών παρενεργειών από το κορτικοστεροειδές, όπως λέπτυνση δέρματος, ερεθισμός, διαταραχή χρώματος, ευρυαγγείες ή επιδείνωση λανθάνουσας λοίμωξης. Σε μεγάλες επιφάνειες, σε παιδιά, κάτω από επίδεση ή σε ευαίσθητες περιοχές, η προσοχή πρέπει να είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Πρακτικά, αν κάποιος χρειάζεται Travocort ξανά και ξανά για την ίδια περιοχή, αυτό είναι ένδειξη ότι πρέπει να επανεξεταστεί η διάγνωση. Μπορεί να υπάρχει ανεπαρκώς θεραπευμένη μυκητίαση, επαναμόλυνση από υποδήματα ή πετσέτες, συνυπάρχουσα ονυχομυκητίαση, βακτηριακή επιμόλυνση, ερύθρασμα, ψωρίαση ή έκζεμα. Εκεί η καλλιέργεια μύκητα και η σωστή κλινική αξιολόγηση είναι πιο χρήσιμες από την απλή επανάληψη της ίδιας κρέμας.
7Πώς εφαρμόζεται σωστά
Η σωστή εφαρμογή αρχίζει πριν από την κρέμα. Η περιοχή πρέπει να είναι καθαρή και καλά στεγνή. Στα μεσοδακτύλια διαστήματα των ποδιών, το στέγνωμα είναι καθοριστικό, γιατί η υγρασία συντηρεί τη μυκητίαση και ευνοεί την επαναμόλυνση. Η κρέμα εφαρμόζεται σε λεπτό στρώμα στην πάσχουσα περιοχή και, όταν υπάρχει σαφές όριο βλάβης, συνήθως και λίγο γύρω από αυτό, σύμφωνα με την οδηγία του ιατρού.
Δεν χρειάζεται μεγάλη ποσότητα. Η υπερβολική κρέμα δεν σημαίνει καλύτερη θεραπεία. Αντίθετα, αυξάνει την υγρασία, μπορεί να ερεθίσει την περιοχή και να ενισχύσει την απορρόφηση του κορτικοστεροειδούς. Μετά την εφαρμογή, τα χέρια πρέπει να πλένονται, εκτός αν η θεραπευόμενη περιοχή είναι τα ίδια τα χέρια.
Σε μεσοδακτύλιες βλάβες μπορεί να χρησιμοποιηθεί γάζα μεταξύ των δακτύλων όταν το συστήσει ο ιατρός, ώστε να μειώνεται η υγρασία και η τριβή. Οι κάλτσες, πετσέτες και εσώρουχα πρέπει να αλλάζονται καθημερινά, κατά προτίμηση να είναι βαμβακερά και να πλένονται καλά. Η θεραπεία μιας μυκητίασης δεν είναι μόνο κρέμα· είναι και έλεγχος του περιβάλλοντος που επιτρέπει στον μύκητα να επιστρέφει.
8Πότε δεν πρέπει να χρησιμοποιείται
Το Travocort δεν πρέπει να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει υπερευαισθησία στις δραστικές ουσίες ή σε κάποιο έκδοχο. Επίσης δεν είναι κατάλληλο για δερματικές βλάβες που σχετίζονται με φυματιώδεις ή συφυλιδικές εξεργασίες στην περιοχή θεραπείας, ιώσεις όπως έρπητα ζωστήρα, ροδόχρου ακμή, κοινή ακμή, περιστοματική δερματίτιδα, άτονα έλκη ή αντιδράσεις μετά από εμβολιασμό στην περιοχή εφαρμογής.
Τα τοπικά κορτικοστεροειδή δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε εγκαύματα, επειδή μπορεί να παρεμποδίσουν την επούλωση. Επίσης απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή όταν υπάρχει ανοιχτό τραύμα, πύον, έντονος πόνος, ταχεία επέκταση, πυρετός ή υποψία βακτηριακής λοίμωξης. Σε δερματικές παθήσεις με μικροβιακή επιμόλυνση μπορεί να απαιτείται ειδική πρόσθετη θεραπεία.
Η χρήση κοντά στα μάτια πρέπει να αποφεύγεται. Αν εφαρμόζεται στο πρόσωπο, χρειάζεται αυξημένη προσοχή ώστε να μην έρθει σε επαφή με τους οφθαλμούς. Η χρήση σε μεγάλες επιφάνειες, κάτω από στεγανή επίδεση ή για παρατεταμένο χρόνο δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική παρακολούθηση.
9Κορτιζόνη και tinea incognito
Η tinea incognito είναι μυκητιασική λοίμωξη της οποίας η εικόνα έχει τροποποιηθεί από τη χρήση κορτικοστεροειδούς. Στην πράξη, ο ασθενής βάζει κορτιζονούχο σκεύασμα σε βλάβη που είναι ή μοιάζει με μυκητίαση. Ο κνησμός και η ερυθρότητα μπορεί να μειωθούν προσωρινά, αλλά ο μύκητας δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς ή συνεχίζει να εξαπλώνεται. Το αποτέλεσμα είναι μια πιο άτυπη, λιγότερο καθαρή βλάβη.
Η βλάβη μπορεί να χάσει το τυπικό δακτυλιοειδές όριο, να γίνει πιο εκτεταμένη, λιγότερο απολεπιστική, πιο διάχυτη ή να μοιάζει με έκζεμα, ψωρίαση, αλλεργία ή δερματίτιδα. Αυτό δυσκολεύει τον ιατρό και καθυστερεί τη σωστή θεραπεία. Γι’ αυτό οι συνδυασμοί αντιμυκητιασικού και κορτιζόνης δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σαν γενική λύση για κάθε «κοκκινίλα».
Όταν υπάρχει υποψία tinea incognito, η σωστή προσέγγιση είναι επανεκτίμηση, διακοπή της ακατάλληλης κορτιζονούχου χρήσης σύμφωνα με ιατρική οδηγία και μυκητολογική επιβεβαίωση όταν χρειάζεται. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να απαιτείται διαφορετική ή πιο παρατεταμένη αντιμυκητιασική θεραπεία, ειδικά αν η βλάβη έχει επεκταθεί ή αφορά τρίχες, νύχια ή πολλές περιοχές.
10Παρενέργειες
Οι παρενέργειες του Travocort σχετίζονται κυρίως με την τοπική χρήση κορτικοστεροειδούς και γίνονται πιθανότερες όταν η χρήση είναι παρατεταμένη, γίνεται σε μεγάλη επιφάνεια, κάτω από επίδεση ή σε λεπτό δέρμα. Μπορεί να εμφανιστούν κάψιμο, κνησμός, ερεθισμός, ξηρότητα, θυλακίτιδα, υπομελάγχρωση, λέπτυνση του δέρματος και τελαγγειεκτασίες.
Με λανθασμένη ή μακροχρόνια χρήση μπορεί να τροποποιηθεί η κλινική εικόνα δερματικών λοιμώξεων, να επιδεινωθεί λανθάνουσα λοίμωξη, να εμφανιστούν ακμοειδή στοιχεία, περιστοματική δερματίτιδα, εικόνα ροδόχρου ακμής, ραβδώσεις, ευρυαγγείες, αλλεργική υπερευαισθησία, υπερτρίχωση ή αποχρωματισμός του δέρματος. Αν εμφανιστούν σημεία υπερευαισθησίας, η χρήση πρέπει να διακοπεί και να ζητηθεί ιατρική συμβουλή.
Οι συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πολύ λιγότερο πιθανές με ορθή, σύντομη τοπική χρήση. Όμως ο κίνδυνος αυξάνει σε παιδιά, σε μεγάλες επιφάνειες, σε παρατεταμένη χρήση και κάτω από κάλυψη. Η πρακτική ασφάλεια του Travocort βασίζεται στη μικρή διάρκεια, στη σωστή ένδειξη και στην αποφυγή αυθαίρετης επανάληψης.
11Πρόσωπο, μάτια και ευαίσθητες περιοχές
Στο πρόσωπο, η χρήση κορτικοστεροειδών χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Το δέρμα είναι λεπτότερο, οι παρενέργειες εμφανίζονται ευκολότερα και η επαφή με τα μάτια πρέπει να αποφεύγεται. Παρατεταμένη χρήση κοντά στα μάτια μπορεί να συνδεθεί με οφθαλμολογικούς κινδύνους όπως γλαύκωμα ή καταρράκτη, γι’ αυτό τέτοιες εφαρμογές δεν πρέπει να γίνονται χωρίς σαφή ιατρική οδηγία.
Στη βουβωνική και γεννητική χώρα, η υγρασία, η τριβή και το λεπτό δέρμα δημιουργούν περιβάλλον όπου τόσο η μυκητίαση όσο και οι ανεπιθύμητες ενέργειες από κορτιζόνη χρειάζονται προσοχή. Η περιοχή μπορεί επίσης να πάσχει από άλλα αίτια, όπως βακτηριακή κολπίτιδα, δερματίτιδα επαφής, ερεθισμό από προϊόντα υγιεινής, σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη ή ερύθρασμα.
Αν υπάρχουν κολπικά συμπτώματα, δύσοσμες εκκρίσεις, πόνος, πυρετός, αιμορραγία, υποτροπές ή εγκυμοσύνη, η αυτοθεραπεία με δερματική κρέμα δεν είναι σωστή λύση. Για κολπικές ενοχλήσεις, δείτε επίσης τον οδηγό για κολπική μυκητίαση και την καλλιέργεια κολπικού επιχρίσματος.
12Παιδιά, εγκυμοσύνη και θηλασμός
Στα παιδιά πρέπει να αποφεύγεται η μακροχρόνια χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών. Τα παιδιά μπορούν να απορροφήσουν αναλογικά μεγαλύτερη ποσότητα φαρμάκου λόγω της μεγαλύτερης επιφάνειας δέρματος σε σχέση με το βάρος σώματος. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σύντομη χρήση είναι επικίνδυνη, αλλά σημαίνει ότι η χρήση πρέπει να είναι σαφώς αιτιολογημένη, μικρής διάρκειας και ιατρικά καθοδηγούμενη.
Στην εγκυμοσύνη, τα δερματικά σκευάσματα που περιέχουν γλυκοκορτικοστεροειδή γενικά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά τους πρώτους μήνες, εκτός αν ο ιατρός κρίνει ότι το αναμενόμενο όφελος δικαιολογεί τον πιθανό κίνδυνο. Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε μεγάλες ποσότητες ή για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Στον θηλασμό, η απόφαση πρέπει να σταθμίζει την ένδειξη και την περιοχή εφαρμογής. Αν κριθεί απαραίτητη η χρήση, η ποσότητα και η διάρκεια πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο. Δεν πρέπει να εφαρμόζεται σε περιοχή που μπορεί να έρθει σε άμεση επαφή με το βρέφος χωρίς ειδική ιατρική καθοδήγηση.
13Μυκητίαση ποδιών και βουβωνικής χώρας
Το πόδι αθλητή και η μυκητίαση βουβωνικής χώρας είναι συχνές καταστάσεις όπου ο ασθενής αναζητά γρήγορη ανακούφιση από κνησμό, ερεθισμό και απολέπιση. Στα πόδια, τα μεσοδακτύλια διαστήματα είναι κλασικό σημείο λόγω υγρασίας, κλειστών παπουτσιών, ιδρώτα και μικροτραυματισμών. Στη βουβωνική χώρα, η τριβή, τα στενά ρούχα, η εφίδρωση και η παχυσαρκία μπορούν να επιδεινώνουν την εικόνα.
Η θεραπεία δεν ολοκληρώνεται μόνο με την εφαρμογή κρέμας. Χρειάζεται καθημερινή αλλαγή κάλτσας ή εσωρούχων, καλό στέγνωμα μετά το μπάνιο, αποφυγή κοινής πετσέτας και μείωση της υγρασίας. Σε υποτροπιάζουσα μυκητίαση ποδιών, πρέπει να εξετάζεται και η πιθανότητα ονυχομυκητίασης, γιατί τα νύχια μπορούν να λειτουργούν ως «δεξαμενή» επαναμόλυνσης.
Αν υπάρχουν αλλοιώσεις νυχιών, πάχυνση, κιτρινωπή δυσχρωμία, θρυμματισμός ή αποκόλληση, η καλλιέργεια νυχιών για μύκητες μπορεί να βοηθήσει να τεκμηριωθεί η διάγνωση πριν από μακρύτερη αγωγή. Για συστηματικές ή εκτεταμένες μυκητιάσεις, χρήσιμος είναι και ο οδηγός για Lamisil / τερβιναφίνη, όπου αναλύεται η διαφορά δέρματος και νυχιών.
14Μυκητίαση γεννητικής περιοχής
Η γεννητική περιοχή χρειάζεται προσεκτική διάκριση ανάμεσα σε δερματική μυκητίαση των πτυχών και σε κολπική ή ουρογεννητική ενόχληση. Το Travocort αφορά δερματική εφαρμογή. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αυθαίρετα ενδοκολπικά ή σε βλεννογόνους. Κνησμός, κάψιμο ή ερυθρότητα στην περιοχή μπορεί να οφείλονται σε Candida, αλλά μπορεί επίσης να σχετίζονται με βακτηριακή κολπίτιδα, τριχομονάδες, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, αλλεργική δερματίτιδα ή ερεθισμό.
Σε γυναίκες με υποτροπιάζουσες κολπικές ενοχλήσεις, η επανάληψη αντιμυκητιασικών χωρίς διάγνωση μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώριση non-albicans Candida ή άλλης αιτίας. Σε άνδρες, ερυθρότητα στη βάλανο ή στη μηρογεννητική περιοχή μπορεί να έχει επίσης πολλαπλές αιτίες, όπως Candida, ερεθισμό, δερματίτιδα ή βακτηριακή επιμόλυνση.
Όταν υπάρχει έκκριμα, δυσάρεστη οσμή, πόνος, πληγές, φυσαλίδες, πυρετός, αιμορραγία, υποτροπές ή αποτυχία αγωγής, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και πιθανός εργαστηριακός έλεγχος. Σχετικός οδηγός υπάρχει για το Canesten κολπικό δισκίο, αλλά η επιλογή σκευάσματος εξαρτάται από την πραγματική διάγνωση.
15Πότε χρειάζεται καλλιέργεια μύκητα
Η καλλιέργεια μύκητα δεν χρειάζεται σε κάθε απλή, τυπική και πρώτη μυκητίαση του δέρματος. Χρειάζεται όμως όταν η διάγνωση είναι αβέβαιη, όταν η βλάβη δεν ανταποκρίνεται, όταν υποτροπιάζει ή όταν πρόκειται να δοθεί πιο παρατεταμένη ή συστηματική αντιμυκητιασική θεραπεία. Η εξέταση βοηθά να επιβεβαιωθεί αν υπάρχει μύκητας και, ανάλογα με το είδος δείγματος, να αναγνωριστεί η κατηγορία του.
Ιδιαίτερη αξία έχει όταν έχουν χρησιμοποιηθεί κορτιζονούχες κρέμες και η εικόνα έχει γίνει άτυπη. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο μύκητας μπορεί να υπάρχει αλλά να μην φαίνεται κλασικά. Επίσης έχει αξία σε βλάβες νυχιών, σε επίμονη μυκητίαση ποδιών, σε βλάβες που επιστρέφουν μετά τη θεραπεία, σε υποψία Candida σε πτυχές ή γεννητική περιοχή και σε ασθενείς με διαβήτη ή ανοσοκαταστολή.
Η σωστή λήψη δείγματος είναι καθοριστική. Αν η περιοχή έχει καλυφθεί με αντιμυκητιασικά, αντισηπτικά ή κορτιζονούχες κρέμες λίγο πριν την εξέταση, το αποτέλεσμα μπορεί να επηρεαστεί. Για αυτό πρέπει να προηγείται επικοινωνία με το εργαστήριο ή τον ιατρό, ώστε να δοθούν οδηγίες για το πότε και από ποιο σημείο θα ληφθεί το δείγμα.
16Τι δείγμα μπορεί να ληφθεί
Το δείγμα εξαρτάται από την περιοχή. Σε δερματική βλάβη μπορεί να ληφθεί ξέσμα από το ενεργό όριο της βλάβης, δηλαδή από το σημείο όπου η μυκητίαση φαίνεται πιο δραστήρια. Σε μεσοδακτύλιες βλάβες λαμβάνεται υλικό από την περιοχή απολέπισης ή μαλάκυνσης. Σε νύχια λαμβάνεται τμήμα νυχιού ή υπονύχιο υλικό από το κατάλληλο σημείο. Σε γεννητικές ενοχλήσεις μπορεί να χρειαστεί κολπικό ή άλλο επίχρισμα, ανάλογα με την κλινική εικόνα.
Η ποιότητα του δείγματος έχει τεράστια σημασία. Ένα επιφανειακό, πολύ μικρό ή ήδη καθαρισμένο δείγμα μπορεί να οδηγήσει σε ψευδώς αρνητική εξέταση. Στα νύχια, το πιο χρήσιμο υλικό συχνά βρίσκεται στο όριο ανάμεσα στο υγιές και στο αλλοιωμένο τμήμα ή κάτω από την πλάκα όταν υπάρχει ονυχόλυση. Στο δέρμα, το ενεργό άκρο είναι συχνά πιο χρήσιμο από το κέντρο της βλάβης.
Για τις διαθέσιμες μικροβιολογικές εξετάσεις και καλλιέργειες, μπορείτε να δείτε τη σελίδα Μικροβιολογικές εξετάσεις και καλλιέργειες. Σε κάθε περίπτωση, το εργαστήριο πρέπει να γνωρίζει αν έχει προηγηθεί θεραπεία, ποια περιοχή αφορά το δείγμα και ποιο είναι το βασικό ερώτημα του ιατρού.
17Εργαστηριακός έλεγχος και διαβήτης
Οι μυκητιάσεις είναι συχνότερες ή πιο επίμονες σε άτομα με αυξημένη υγρασία στις πτυχές, συχνή χρήση αντιβιοτικών, διαβήτη, παχυσαρκία, ανοσοκαταστολή ή επαναλαμβανόμενη έκθεση σε νερό και απορρυπαντικά. Ο εργαστηριακός έλεγχος δεν χρειάζεται για κάθε απλή μυκητίαση, αλλά έχει αξία όταν τα επεισόδια είναι συχνά, εκτεταμένα ή δεν ανταποκρίνονται όπως αναμένεται.
Σε υποτροπιάζουσες μυκητιάσεις, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει γλυκόζη νηστείας ή HbA1c, ειδικά όταν υπάρχουν και άλλα στοιχεία που δείχνουν πιθανή διαταραχή σακχάρου. Αν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν συστηματικά αντιμυκητιασικά, μπορεί να χρειαστεί έλεγχος ηπατικής λειτουργίας ή άλλες εξετάσεις, ανάλογα με το φάρμακο, τη διάρκεια, την ηλικία, το ιστορικό και τη συγχορήγηση άλλων φαρμάκων.
Η λογική είναι να μην αντιμετωπίζεται μόνο η επιφάνεια του δέρματος, αλλά και οι παράγοντες που επιτρέπουν την υποτροπή. Αν κάποιος χρησιμοποιεί επανειλημμένα Travocort ή άλλα αντιμυκητιασικά για το ίδιο πρόβλημα, πρέπει να αναζητηθεί γιατί επιστρέφει. Μπορεί να είναι επαναμόλυνση, ατελής θεραπεία, νύχια ως δεξαμενή, λάθος διάγνωση ή υποκείμενος παράγοντας όπως αρρύθμιστο σάκχαρο.
18Αν δεν περάσει
Αν δεν υπάρχει σαφής βελτίωση ή αν η βλάβη επιστρέφει αμέσως μετά τη διακοπή, δεν είναι σωστό να συνεχίζεται επ’ αόριστον η ίδια κρέμα. Τα συχνότερα αίτια αποτυχίας είναι λάθος διάγνωση, ανεπαρκής διάρκεια της καθαρής αντιμυκητιασικής αγωγής, επαναμόλυνση, συνυπάρχουσα ονυχομυκητίαση, χρήση κορτιζόνης που άλλαξε την εικόνα, βακτηριακή επιμόλυνση ή μύκητας που απαιτεί διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση.
Η επανεκτίμηση πρέπει να είναι πιο άμεση όταν η βλάβη μεγαλώνει, πονάει, έχει πύον, εμφανίζει φυσαλίδες, συνοδεύεται από πυρετό, αφορά παιδί, έγκυο, ανοσοκατασταλμένο άτομο ή άτομο με διαβήτη. Σε αυτές τις περιπτώσεις η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές ή σε λάθος θεραπεία.
Αν τεκμηριωθεί μυκητίαση αλλά είναι εκτεταμένη, υποτροπιάζουσα ή αφορά νύχια, ο ιατρός μπορεί να εξετάσει άλλα αντιμυκητιασικά όπως τερβιναφίνη, ιτρακοναζόλη ή φλουκοναζόλη, ανάλογα με την περίπτωση. Σχετικοί οδηγοί υπάρχουν για Sporanox / ιτρακοναζόλη και Stabilanol / φλουκοναζόλη. Η επιλογή δεν πρέπει να γίνεται εμπειρικά χωρίς διάγνωση.
19Συχνά λάθη στη χρήση
Το πρώτο συχνό λάθος είναι η χρήση του Travocort σε κάθε εξάνθημα με φαγούρα. Δεν είναι κάθε φαγούρα μυκητίαση και δεν είναι κάθε κοκκινίλα ένδειξη για κορτιζονούχο συνδυασμό. Το δεύτερο λάθος είναι η παρατεταμένη χρήση επειδή «ανακουφίζει». Η ανακούφιση από την κορτιζόνη δεν ισοδυναμεί πάντα με θεραπεία της αιτίας.
Το τρίτο λάθος είναι η διακοπή κάθε αγωγής μόλις πέσει ο κνησμός. Σε μυκητιάσεις, τα συμπτώματα μπορεί να υποχωρήσουν πριν εξαλειφθεί πλήρως ο μύκητας. Αν ο ιατρός έχει δώσει συνέχεια με καθαρό αντιμυκητιασικό, αυτή η συνέχεια έχει πρακτικό νόημα. Το τέταρτο λάθος είναι η χρήση σε βλεννογόνους ή ενδοκολπικά χωρίς οδηγία.
Το πέμπτο λάθος είναι η μη αντιμετώπιση των παραγόντων επαναμόλυνσης: υγρά παπούτσια, ίδιες κάλτσες, κοινές πετσέτες, ελλιπές στέγνωμα, στενά ρούχα, υπερβολική εφίδρωση ή ανεξέλεγκτη ονυχομυκητίαση. Χωρίς αυτά, η κρέμα μπορεί να «δουλεύει» προσωρινά, αλλά το πρόβλημα να επιστρέφει.
20Συχνές ερωτήσεις
Το Travocort είναι αντιμυκητιασικό ή κορτιζόνη;
Μπορώ να το βάζω για πολλές εβδομάδες;
Χρειάζεται καλλιέργεια πριν το Travocort;
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κολπική μυκητίαση;
Γιατί επιστρέφει η μυκητίαση μετά την κρέμα;
21Τι να θυμάστε
Το Travocort είναι χρήσιμο όταν υπάρχει επιφανειακή μυκητιασική λοίμωξη του δέρματος με έντονη φλεγμονή, αλλά δεν είναι απλή καθημερινή κρέμα για κάθε ερεθισμό. Η ισοκοναζόλη στοχεύει τον μύκητα, ενώ η διφθοριοκορτολόνη μειώνει γρήγορα τη φλεγμονή. Αυτός ο συνδυασμός πρέπει να χρησιμοποιείται με σαφή ένδειξη και για περιορισμένο χρόνο.
Η μεγαλύτερη παγίδα είναι η κορτιζόνη: μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα και ταυτόχρονα να κρύψει ή να τροποποιήσει τη μυκητίαση. Αν η βλάβη επιμένει, επιστρέφει ή έχει άτυπη μορφή, η λύση δεν είναι περισσότερη κορτιζόνη αλλά επανεκτίμηση. Η καλλιέργεια μύκητα, το σωστό δείγμα και η διερεύνηση παραγόντων υποτροπής μπορούν να αλλάξουν την αντιμετώπιση.
Σε περιοχές όπως πόδια, βουβωνική χώρα και γεννητική περιοχή, η υγιεινή, το στέγνωμα, η αποφυγή υγρασίας και η αναζήτηση πιθανής ονυχομυκητίασης είναι εξίσου σημαντικά με την κρέμα. Όταν υπάρχουν υποτροπές, διαβήτης, ανοσοκαταστολή, εκτεταμένη βλάβη ή αποτυχία θεραπείας, χρειάζεται πιο οργανωμένη ιατρική και εργαστηριακή προσέγγιση.
22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία
Για καλλιέργειες, μυκητολογικό έλεγχο, γλυκόζη, HbA1c και εξετάσεις που σχετίζονται με υποτροπιάζουσες ή επίμονες λοιμώξεις, επικοινωνήστε με το εργαστήριο για σωστή προετοιμασία και οδηγίες λήψης δείγματος.
Pharmalist / Ελληνική ΠΧΠ
https://pharmalist.gr/spc/SPC_1664901_1.pdf
Γαληνός
https://www.galinos.gr/web/drugs/main/drugs/travocort
Centers for Disease Control and Prevention
https://www.cdc.gov/ringworm/about/index.html
World Health Organization
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ringworm-%28tinea%29
https://mikrobiologikolamia.gr/kalliergeia-nychion-gia-mykites-ti-deichnei-pos-lamvanetai-kai-pote-chreiazetai/
