PROSCAR (Φιναστερίδη 5 mg): Χρήσεις, Δοσολογία, PSA, Παρενέργειες και Προστάτης

1Τι είναι το PROSCAR

Το PROSCAR είναι εμπορική ονομασία της φιναστερίδης 5 mg, ενός φαρμάκου που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία και τον έλεγχο της καλοήθους υπερπλασίας προστάτη (ΚΥΠ) σε άνδρες με διογκωμένο προστάτη. Στόχος του είναι να προκαλέσει σταδιακή υποστροφή της διόγκωσης, να βελτιώσει τη ροή των ούρων και τα συμπτώματα και να μειώσει τον κίνδυνο οξείας επίσχεσης ούρων ή ανάγκης για χειρουργική αντιμετώπιση.

Δεν είναι φάρμακο άμεσης ανακούφισης. Σε αντίθεση με α-αναστολείς όπως το Omnic (ταμσουλοσίνη) ή το Xatral (αλφουζοσίνη), η φιναστερίδη δεν χαλαρώνει γρήγορα τον λείο μυ. Παρεμβαίνει στον ορμονικό μηχανισμό που συντηρεί τη διόγκωση του προστάτη και γι’ αυτό χρειάζεται χρόνο.

2Πότε χρησιμοποιείται

Η φιναστερίδη 5 mg χρησιμοποιείται όταν υπάρχει καλοήθης διόγκωση του προστάτη και η κλινική εικόνα δείχνει ότι ο ασθενής έχει αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης. Οι ευρωπαϊκές ουρολογικές οδηγίες τοποθετούν τους αναστολείς 5-άλφα αναγωγάσης κυρίως σε άνδρες με μέτρια έως σοβαρά LUTS και αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα προστάτη άνω των περίπου 40 mL.

Το PROSCAR έχει μεγαλύτερη αξία όταν ο στόχος είναι διπλός: βελτίωση συμπτωμάτων σε βάθος χρόνου και μείωση του κινδύνου επίσχεσης ή χειρουργείου. Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στο πόσες φορές ουρεί κάποιος, αλλά στον όγκο του προστάτη, το PSA, τη ροή, το υπόλειμμα ούρων, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και το συνολικό ουρολογικό ιστορικό.

Για συνολική εικόνα δείτε και τον οδηγό Υπερτροφία Προστάτη: συμπτώματα, θεραπεία, PSA και εξετάσεις.

3Πώς δρα η φιναστερίδη στη DHT

Η φιναστερίδη αναστέλλει κυρίως την 5-άλφα αναγωγάση τύπου II, το ένζυμο που μετατρέπει την τεστοστερόνη σε διυδροτεστοστερόνη (DHT). Η DHT είναι σημαντικός ορμονικός παράγοντας για τη διατήρηση και ανάπτυξη του προστατικού ιστού.

Με συνεχή θεραπεία, η φιναστερίδη μειώνει σημαντικά τη DHT στον ορό. Οι αναστολείς 5-άλφα αναγωγάσης προκαλούν σταδιακά απόπτωση προστατικών επιθηλιακών κυττάρων και μείωση του μεγέθους του προστάτη. Η δράση αυτή εξηγεί γιατί η θεραπεία είναι βραδύτερη από τους α-αναστολείς αλλά έχει διαφορετικό, μακροχρόνιο θεραπευτικό στόχο.

4Τι κάνει στον προστάτη

Στους αναστολείς 5-άλφα αναγωγάσης, οι ευρωπαϊκές οδηγίες αναφέρουν κατά μέσο όρο μείωση του όγκου του προστάτη περίπου 18–28% μετά από μακροχρόνια θεραπεία, μαζί με βελτίωση συμπτωμάτων και ροής σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς. Το αποτέλεσμα εξαρτάται σημαντικά από το αρχικό μέγεθος του προστάτη.

Σε μακροχρόνιες μελέτες με φιναστερίδη μειώθηκε επίσης ο κίνδυνος οξείας επίσχεσης ούρων και ανάγκης για χειρουργική επέμβαση. Αυτό είναι βασική διαφορά από τους α-αναστολείς, οι οποίοι βοηθούν γρηγορότερα τα συμπτώματα αλλά δεν έχουν την ίδια τεκμηρίωση για μείωση του μακροχρόνιου κινδύνου επίσχεσης ή επέμβασης.

5Πότε αρχίζει να δρα

Η φιναστερίδη είναι θεραπεία αργής έναρξης. Μπορεί να υπάρξει κάποια βελτίωση νωρίτερα, αλλά για να κριθεί αξιόπιστα αν υπάρχει όφελος χρειάζονται συνήθως τουλάχιστον 6 μήνες συνεχούς θεραπείας.

Αυτό είναι σημαντικό για την προσήλωση: η απουσία θεαματικής αλλαγής στις πρώτες εβδομάδες δεν σημαίνει ότι η θεραπεία απέτυχε. Η επίδραση αξιολογείται σε μήνες και, όταν υπάρχει σαφής ένδειξη, η θεραπεία είναι συνήθως μακροχρόνια.

6Δοσολογία και σωστός τρόπος λήψης

Η συνιστώμενη δόση για ΚΥΠ είναι 5 mg μία φορά την ημέρα, με ή χωρίς τροφή. Το δισκίο καταπίνεται ολόκληρο. Δεν υπάρχει συνήθως ανάγκη προσαρμογής της δόσης στους ηλικιωμένους ή σε νεφρική δυσλειτουργία, ακόμη και σε σημαντική μείωση της νεφρικής λειτουργίας.

Για ηπατική δυσλειτουργία τα διαθέσιμα δεδομένα είναι περιορισμένα, επομένως χρειάζεται ιατρική κρίση. Η φιναστερίδη μεταβολίζεται μέσω CYP3A4, αλλά το SmPC δεν αναγνωρίζει κλινικά σημαντικές φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις ως συνήθη πρόβλημα.

7Αν ξεχάσετε δόση ή θέλετε να το διακόψετε

Αν ξεχάσετε μία δόση, μην πάρετε διπλή δόση. Συνεχίστε με την επόμενη προγραμματισμένη δόση. Μια μεμονωμένη παράλειψη συνήθως δεν μηδενίζει την πορεία της θεραπείας, αλλά οι συχνές παραλείψεις μειώνουν την πρακτική αποτελεσματικότητα.

Μην διακόπτετε μόνοι σας τη φιναστερίδη επειδή δεν βλέπετε γρήγορη αλλαγή ή επειδή το PSA έπεσε. Η διακοπή αλλάζει τη μακροχρόνια στρατηγική και επηρεάζει την ερμηνεία της πορείας του PSA. Δεν υπάρχει τυπικό «σύνδρομο στέρησης», αλλά η απόφαση διακοπής πρέπει να εντάσσεται στο συνολικό θεραπευτικό πλάνο.

8Ποια συμπτώματα βοηθά – και τι δεν κάνει

Όταν τα συμπτώματα οφείλονται σε διογκωμένο προστάτη, το PROSCAR μπορεί σταδιακά να βελτιώσει αδύναμη ροή, καθυστέρηση στην έναρξη, διακοπτόμενη ούρηση, αίσθημα ατελούς κένωσης, συχνουρία και νυκτουρία.

Δεν είναι όμως θεραπεία για κάθε πρόβλημα ούρησης. Πυρετός, καύσος, έντονος πόνος, αιματουρία, ξαφνική επίσχεση ή απότομη επιδείνωση απαιτούν διαφορετική αξιολόγηση. Η προστατίτιδα, η ουρολοίμωξη, η υπερδραστήρια κύστη και η στένωση ουρήθρας δεν αντιμετωπίζονται απλώς με φιναστερίδη.

Για symptom-based διαδρομές δείτε επίσης Νυκτουρία και Συχνουρία στους Άνδρες και Αδύναμη Ροή Ούρων και Ατελής Κένωση.

9Σε ποιους ασθενείς ταιριάζει περισσότερο

Η αποτελεσματικότητα της φιναστερίδης σχετίζεται με το αρχικό μέγεθος του προστάτη. Στις ευρωπαϊκές οδηγίες, η χρήση 5-ARI προτείνεται κυρίως σε άνδρες με μέτρια έως σοβαρά LUTS και αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης, π.χ. με μεγαλύτερο προστάτη. Σε μικρότερο προστάτη το πρόσθετο όφελος της φιναστερίδης μπορεί να είναι περιορισμένο.

Η επιλογή βασίζεται σε συμπτώματα, όγκο προστάτη, PSA, υπολειπόμενα ούρα, ροή, ηλικία και κίνδυνο μελλοντικής επίσχεσης ή επέμβασης. Αυτός είναι ο λόγος που η ίδια θεραπεία δεν είναι ιδανική για όλους τους άνδρες με «προστάτη».

10PROSCAR και PSA

Η φιναστερίδη προκαλεί συνήθως μείωση του ολικού PSA περίπου κατά 50% σε άνδρες με ΚΥΠ, ακόμη και όταν συνυπάρχει καρκίνος προστάτη. Η πτώση αυτή είναι αναμενόμενη φαρμακολογική επίδραση και δεν αποκλείει καρκίνο.

Για αυτό κάθε μέτρηση PSA πρέπει να ερμηνεύεται γνωρίζοντας ότι ο ασθενής λαμβάνει PROSCAR και για πόσο διάστημα. Η φιναστερίδη δεν διακόπτεται ρουτίνα πριν από την αιμοληψία για PSA.

11Πώς ερμηνεύεται το PSA μετά τους 6 μήνες

Σύμφωνα με το SmPC του PROSCAR, σε τυπικούς ασθενείς που λαμβάνουν φιναστερίδη για 6 μήνες ή περισσότερο, το μετρούμενο PSA συνήθως διπλασιάζεται για σύγκριση με τα φυσιολογικά όρια ανδρών που δεν λαμβάνουν φιναστερίδη. Η προσέγγιση αυτή βοηθά να διατηρηθεί η διαγνωστική χρησιμότητα της εξέτασης.

Εξίσου σημαντική είναι η τάση: κάθε επίμονη ή επιβεβαιωμένη άνοδος του PSA κατά τη θεραπεία χρειάζεται αξιολόγηση, ακόμη και αν η απόλυτη τιμή φαίνεται «χαμηλή». Πρέπει επίσης να ελέγχεται αν ο ασθενής λαμβάνει σωστά το φάρμακο.

Ο λόγος ελεύθερου προς ολικό PSA δεν μειώνεται σημαντικά από τη φιναστερίδη και, όταν χρησιμοποιείται ως βοήθημα, συνήθως δεν χρειάζεται αριθμητική διόρθωση.

12Τι εξετάσεις και παρακολούθηση χρειάζονται

Πριν από την έναρξη και κατά τη θεραπεία χρειάζεται να έχει αποκλειστεί ή διερευνηθεί κατάλληλα η πιθανότητα καρκίνου προστάτη και άλλων αιτιών LUTS. Η παρακολούθηση εξατομικεύεται, αλλά συχνά περιλαμβάνει:

• PSA πριν από τη θεραπεία και στη συνέχεια στον κατάλληλο χρονισμό.
• Κλινική/ουρολογική εκτίμηση και, όπου ενδείκνυται, δακτυλική εξέταση.
• Εκτίμηση του μεγέθους προστάτη και του υπολειπόμενου όγκου ούρων.
• Γενική ούρων ή καλλιέργεια όταν υπάρχει υποψία λοίμωξης.
• Κρεατινίνη / νεφρική λειτουργία όταν η κλινική εικόνα το απαιτεί.
• Ουροροομετρία ή περαιτέρω ουρολογικός έλεγχος όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Η εργαστηριακή τιμή αποκτά νόημα μόνο όταν είναι γνωστή η φαρμακευτική αγωγή. Στο εργαστήριο πρέπει να αναφέρεται ότι λαμβάνεται φιναστερίδη 5 mg.

13Παρενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούν τη σεξουαλική λειτουργία, ιδιαίτερα μειωμένη libido και στυτική δυσλειτουργία. Μπορούν επίσης να εμφανιστούν διαταραχές εκσπερμάτισης και μειωμένος όγκος εκσπερμάτισης.

Έχουν αναφερθεί ακόμη ευαισθησία ή διόγκωση μαστών, εξάνθημα, κνησμός, κνίδωση, αντιδράσεις υπερευαισθησίας, πόνος στους όρχεις, αιμοσπερμία και αύξηση ηπατικών ενζύμων. Η εμφάνιση συμπτώματος δεν σημαίνει αυτόματα ότι ευθύνεται το φάρμακο, αλλά κάθε νέο, επίμονο ή σημαντικό σύμπτωμα πρέπει να αξιολογείται.

14Σεξουαλική λειτουργία, γονιμότητα και επίμονες ανεπιθύμητες ενέργειες

Η φιναστερίδη μπορεί να επηρεάσει επιθυμία, στύση, εκσπερμάτιση και ποιότητα σπέρματος. Στο SmPC αναφέρονται επίσης περιπτώσεις σεξουαλικής δυσλειτουργίας που μπορεί να επιμείνουν μετά τη διακοπή, καθώς και αναφορές ανδρικής υπογονιμότητας ή μειωμένης ποιότητας σπέρματος. Σε ορισμένους άνδρες έχει αναφερθεί βελτίωση της ποιότητας σπέρματος μετά τη διακοπή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνδρας θα εμφανίσει πρόβλημα γονιμότητας. Αν όμως υπάρχει ενεργός σχεδιασμός τεκνοποίησης, προϋπάρχουσα υπογονιμότητα ή νέα μεταβολή στη σεξουαλική λειτουργία, αξίζει να συζητηθεί πριν ή κατά τη θεραπεία.

15Διάθεση, κατάθλιψη και ψυχιατρικές προειδοποιήσεις

Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση ασφάλειας ολοκληρώθηκε το 2025 και επιβεβαίωσε τον αυτοκτονικό ιδεασμό ως ανεπιθύμητη ενέργεια των δισκίων φιναστερίδης 1 mg και 5 mg, με άγνωστη συχνότητα. Οι περισσότερες αναφορές αφορούσαν τη δόση 1 mg για αλωπεκία, όμως η προειδοποίηση αφορά και τη φιναστερίδη 5 mg.

Στο SmPC του PROSCAR αναφέρονται επίσης καταθλιπτική διάθεση, κατάθλιψη, άγχος και αυτοκτονικός ιδεασμός. Αν εμφανιστούν σαφείς αλλαγές στη διάθεση, κατάθλιψη ή ανησυχητικές σκέψεις, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό. Δεν αγνοούμε μια νέα ψυχική μεταβολή ως άσχετη.

16Κύηση, σπασμένα δισκία και έκθεση μέσω σπέρματος

Το PROSCAR δεν ενδείκνυται για γυναίκες. Γυναίκες που είναι έγκυες ή μπορεί να είναι έγκυες δεν πρέπει να χειρίζονται σπασμένα ή θρυμματισμένα δισκία, επειδή η φιναστερίδη μπορεί να απορροφηθεί και να επηρεάσει την ανάπτυξη των έξω γεννητικών οργάνων άρρενος εμβρύου. Το άθικτο επικαλυμμένο δισκίο περιορίζει την επαφή με τη δραστική ουσία.

Μικρές ποσότητες φιναστερίδης έχουν ανιχνευθεί στο σπέρμα ανδρών που λαμβάνουν 5 mg/ημέρα. Το SmPC συστήνει, όταν η σύντροφος είναι ή μπορεί να είναι έγκυος, να ελαχιστοποιείται η έκθεσή της στο σπέρμα.

17PROSCAR vs Avodart – ποια είναι η διαφορά

Το PROSCAR περιέχει φιναστερίδη και αναστέλλει κυρίως την 5-άλφα αναγωγάση τύπου II. Το Avodart περιέχει ντουταστερίδη και αναστέλλει τόσο τον τύπο I όσο και τον τύπο II.

Παρά τη διαφορά στον μηχανισμό, οι ευρωπαϊκές οδηγίες αναφέρουν ότι οι δύο θεραπείες έχουν συνολικά παρόμοια αποτελεσματικότητα στη θεραπεία LUTS λόγω διόγκωσης προστάτη. Η επιλογή γίνεται με βάση το μέγεθος του προστάτη, το προφίλ του ασθενούς, την ανοχή, το PSA και τη συνολική στρατηγική θεραπείας.

18PROSCAR vs Omnic / Xatral – διαφορετικός θεραπευτικός στόχος

Το PROSCAR δεν είναι «αντίστοιχο» του Omnic ή του Xatral. Το PROSCAR μειώνει σταδιακά το μέγεθος του προστάτη, ενώ τα Omnic/Xatral χαλαρώνουν τον λείο μυ και μπορούν να δώσουν γρηγορότερη συμπτωματική ανακούφιση.

Οι α-αναστολείς έχουν γρήγορη έναρξη αλλά δεν μειώνουν τον μακροχρόνιο κίνδυνο επίσχεσης ή χειρουργείου όπως οι 5-ARI. Αντίθετα, η φιναστερίδη χρειάζεται μήνες και είναι πιο κατάλληλη για μακροχρόνια στρατηγική σε άνδρες με αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης.

19Πότε συνδυάζεται με α-αναστολέα

Σε άνδρες με μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα και αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνδυασμός 5-ARI + α-αναστολέα. Η λογική είναι ότι ο α-αναστολέας προσφέρει ταχύτερη βελτίωση, ενώ η φιναστερίδη προσθέτει μακροχρόνια προστασία από εξέλιξη.

Οι ευρωπαϊκές οδηγίες υποστηρίζουν συνδυαστική θεραπεία κυρίως όταν προβλέπεται μακροχρόνια αγωγή και υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εξέλιξης, όπως μεγαλύτερος προστάτης, υψηλότερο PSA, μεγαλύτερη ηλικία, υψηλό υπόλειμμα ή χαμηλότερη ροή.

Το Duodart είναι διαφορετικό σκεύασμα: περιέχει ντουταστερίδη + ταμσουλοσίνη, όχι φιναστερίδη. Για το PROSCAR, ο συνδυασμός με α-αναστολέα γίνεται με ξεχωριστά φάρμακα σύμφωνα με την ιατρική επιλογή.

20Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική επανεκτίμηση

Το PROSCAR είναι μακροχρόνια θεραπεία, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να «σκεπάσει» νέα ή ανησυχητικά συμπτώματα. Ζητήστε άμεσα ιατρική αξιολόγηση όταν εμφανιστούν:

• αδυναμία ούρησης ή σημαντική επίσχεση,
• αίμα στα ούρα,
• πυρετός, ρίγος ή έντονος ουρολογικός πόνος,
• σαφής επιδείνωση της ροής ή επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις,
• οζίδιο, πόνος ή έκκριση από τον μαστό,
• οίδημα προσώπου, γλώσσας ή λαιμού,
• έντονη αλλαγή διάθεσης, κατάθλιψη ή αυτοκτονικές σκέψεις.

21Συχνές ερωτήσεις για το PROSCAR

22Χρήσιμες διαδρομές και βιβλιογραφία

Ενδεικτική βιβλιογραφία

1. Organon Pharma (UK) Limited. PROSCAR 5 mg film-coated Tablets – Summary of Product Characteristics (SmPC).
2. European Association of Urology. EAU Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male LUTS – Disease Management, 2026.
3. European Medicines Agency. Finasteride- and dutasteride-containing medicinal products – measures to minimise risk of suicidal thoughts.
4. MHRA. Finasteride: reminder of psychiatric and sexual side effects.
5. Electronic Medicines Compendium. Finasteride 5 mg Tablets – current Summary of Product Characteristics.