Pharmecort Κρέμα: Χρήσεις, Δοσολογία, Παρενέργειες & Πότε Θέλει Προσοχή

1Τι είναι το Pharmecort;

Το Pharmecort είναι φαρμακευτικό δερματολογικό σκεύασμα που ανήκει στα τοπικά κορτικοστεροειδή. Η βασική του χρήση είναι η μείωση της φλεγμονής, της ερυθρότητας, του κνησμού και του ερεθισμού σε δερματοπάθειες που ανταποκρίνονται στην κορτιζόνη. Δεν προορίζεται για κάθε εξάνθημα και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν γενική «κρέμα για κοκκινίλα» χωρίς να είναι γνωστή η αιτία του προβλήματος.

Η ονομασία Pharmecort μπορεί να εμφανίζεται κυρίως σε μορφή κρέμας για εφαρμογή στο δέρμα, ενώ υπάρχει και δερματικό διάλυμα για περιοχές όπως το τριχωτό της κεφαλής, ανάλογα με τη διαθέσιμη μορφή και την ιατρική οδηγία. Η δραστική ουσία είναι η φουροϊκή μομεταζόνη, δηλαδή το ίδιο κορτικοστεροειδές που συναντάται και σε άλλα γνωστά σκευάσματα μομεταζόνης.

Η πρακτική αξία του Pharmecort είναι ότι μπορεί να μειώσει γρήγορα ενοχλητικά συμπτώματα φλεγμονής, όπως φαγούρα, κάψιμο, πρήξιμο και ερυθρότητα. Αυτό όμως είναι ταυτόχρονα και ο λόγος που χρειάζεται προσοχή: επειδή η κορτιζόνη βελτιώνει προσωρινά την εικόνα, μπορεί να κρύψει ένα πρόβλημα που δεν είναι απλή φλεγμονή, όπως μυκητίαση, βακτηριακή λοίμωξη, έρπης ή άλλη δερματοπάθεια.

Για να χρησιμοποιηθεί σωστά, πρέπει πρώτα να είναι ξεκάθαρο αν η βλάβη είναι φλεγμονώδης και αν ανταποκρίνεται σε τοπικό κορτικοστεροειδές. Σε περίπτωση πύου, κίτρινης κρούστας, πληγής που δεν κλείνει, έντονου πόνου, υποτροπών ή αποτυχίας θεραπείας, η προσέγγιση αλλάζει και μπορεί να χρειαστεί μικροβιολογικός έλεγχος ή καλλιέργεια.

2Δραστική ουσία: φουροϊκή μομεταζόνη

Η φουροϊκή μομεταζόνη είναι το δραστικό συστατικό του Pharmecort. Πρόκειται για συνθετικό τοπικό γλυκοκορτικοειδές με ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση. Η δράση του σχετίζεται με την αναστολή φλεγμονωδών μεσολαβητών στο δέρμα, με αποτέλεσμα να μειώνονται συμπτώματα όπως ερυθρότητα, οίδημα, κνησμός και ερεθισμός.

Στην πράξη, το φάρμακο δεν «θεραπεύει» την αιτία κάθε δερματικού προβλήματος. Μειώνει την ανοσοφλεγμονώδη αντίδραση στην περιοχή όπου εφαρμόζεται. Αυτό είναι χρήσιμο σε δερματοπάθειες όπως ατοπική δερματίτιδα, έκζεμα ή ορισμένες ψωριασικές βλάβες, αλλά μπορεί να είναι προβληματικό όταν η βλάβη οφείλεται σε μύκητα, βακτήριο ή ιό.

Η φουροϊκή μομεταζόνη θεωρείται ισχυρό τοπικό κορτικοστεροειδές. Αυτό σημαίνει ότι η ποσότητα, η διάρκεια, η περιοχή εφαρμογής και η ηλικία του ασθενούς έχουν μεγάλη σημασία. Η εφαρμογή σε λεπτό δέρμα, πρόσωπο, πτυχές, γεννητική περιοχή ή μεγάλες επιφάνειες αυξάνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

Ο ασθενής δεν πρέπει να μπερδεύει τη φουροϊκή μομεταζόνη με αντιβιοτικό ή αντιμυκητιασικό. Αν υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη, χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση. Αν υπάρχει μυκητίαση, η κορτιζόνη μπορεί να αλλάξει την εικόνα και να κάνει τη διάγνωση πιο δύσκολη. Γι’ αυτό η σύνθεση του φαρμάκου πρέπει πάντα να διαβάζεται προσεκτικά στη συσκευασία.

3Πότε χρησιμοποιείται το Pharmecort;

Το Pharmecort χρησιμοποιείται σε φλεγμονώδεις και κνησμώδεις δερματοπάθειες που ανταποκρίνονται στα κορτικοστεροειδή. Αυτό σημαίνει ότι έχει θέση όταν το κύριο πρόβλημα είναι η φλεγμονή του δέρματος και όχι μια ανεξέλεγκτη λοίμωξη. Τυπικά παραδείγματα είναι ορισμένες μορφές εκζέματος, ατοπικής δερματίτιδας, δερματίτιδας εξ επαφής και ψωριασικών βλαβών, όταν ο ιατρός κρίνει ότι η τοπική κορτιζόνη είναι κατάλληλη.

Σε ασθενείς με έντονο κνησμό, ερυθρότητα ή ξηρό φλεγμονώδες εξάνθημα, η μομεταζόνη μπορεί να προσφέρει ανακούφιση. Ωστόσο, η βελτίωση των συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι το φάρμακο πρέπει να συνεχίζεται για μεγάλο διάστημα. Η κορτιζόνη χρησιμοποιείται συνήθως για περιορισμένο χρόνο και συχνά σε συνδυασμό με βασική φροντίδα του δέρματος, όπως ενυδάτωση και αποφυγή ερεθιστικών παραγόντων.

Στο τριχωτό της κεφαλής μπορεί να χρησιμοποιηθεί δερματικό διάλυμα μομεταζόνης, όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη και η μορφή είναι διαθέσιμη. Η επιλογή κρέμας ή διαλύματος δεν γίνεται αυθαίρετα. Η κρέμα είναι πιο κατάλληλη για ορισμένες περιοχές δέρματος, ενώ το διάλυμα είναι πιο πρακτικό σε περιοχές με τρίχες.

Το Pharmecort δεν πρέπει να χρησιμοποιείται επειδή «έπιασε σε κάποιον άλλο». Δύο εξανθήματα που μοιάζουν οπτικά μπορεί να έχουν διαφορετική αιτία. Μια κοκκινίλα μπορεί να είναι έκζεμα, μυκητίαση, βακτηριακή λοίμωξη, ψωρίαση, αλλεργική δερματίτιδα, ροδόχρους νόσος ή άλλη κατάσταση. Η σωστή ένδειξη είναι το κλειδί για ασφαλή χρήση.

4Πότε δεν βοηθά ή μπορεί να κάνει κακό;

Το Pharmecort δεν είναι κατάλληλο για κάθε δερματικό πρόβλημα. Δεν θεραπεύει μύκητες, βακτηριακές λοιμώξεις, ιογενείς βλάβες ή πληγές που χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση. Αν εφαρμοστεί σε μυκητίαση, μπορεί να μειώσει προσωρινά την κοκκινίλα και τη φαγούρα, αλλά να επιτρέψει στον μύκητα να συνεχίσει ή να αλλάξει την κλινική εικόνα. Αυτή η κατάσταση μπορεί να δυσκολέψει τη διάγνωση και να οδηγήσει σε υποτροπές.

Δεν είναι επίσης κατάλληλο για ακμή, ροδόχρου νόσο, περιστοματική δερματίτιδα ή αδιάγνωστα εξανθήματα στο πρόσωπο χωρίς ιατρική εκτίμηση. Η χρήση ισχυρής κορτιζόνης στο πρόσωπο μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, έξαρση σπυριών, λέπτυνση δέρματος, ευρυαγγείες ή εξάρτηση από την κορτιζόνη με επανεμφάνιση συμπτωμάτων μετά τη διακοπή.

Σε πληγές, εγκαύματα, άτονα έλκη ή περιοχές με ανοιχτό δέρμα, η κορτιζόνη μπορεί να καθυστερήσει την επούλωση ή να καλύψει σημάδια λοίμωξης. Αν υπάρχει πύον, αυξανόμενος πόνος, θερμότητα, έντονο πρήξιμο ή κόκκινη γραμμή γύρω από τη βλάβη, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση και όχι απλή εφαρμογή κορτιζόνης.

Δεν πρέπει επίσης να χρησιμοποιείται σε περίπτωση γνωστής αλλεργίας στη μομεταζόνη, σε άλλα κορτικοστεροειδή ή σε έκδοχα του φαρμάκου. Αν μετά την εφαρμογή εμφανιστεί έντονο κάψιμο, επιδείνωση, οίδημα, εξάνθημα επαφής ή αλλεργική αντίδραση, η χρήση πρέπει να σταματήσει και να ζητηθεί ιατρική οδηγία.

5Πώς εφαρμόζεται σωστά η κρέμα Pharmecort;

Η κρέμα εφαρμόζεται σε λεπτό στρώμα πάνω στην πάσχουσα περιοχή, σύμφωνα με την οδηγία του ιατρού. Δεν χρειάζεται μεγάλη ποσότητα για να δράσει. Η υπερβολική ποσότητα δεν αυξάνει την αποτελεσματικότητα, αλλά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο παρενεργειών, ειδικά αν η περιοχή είναι μεγάλη ή καλύπτεται με ρούχα, επίδεσμο ή πάνα.

Πριν από την εφαρμογή, το δέρμα πρέπει να είναι καθαρό και στεγνό, εκτός αν έχουν δοθεί άλλες οδηγίες. Η κρέμα απλώνεται απαλά χωρίς έντονο τρίψιμο. Μετά την εφαρμογή, τα χέρια πρέπει να πλένονται, εκτός αν η θεραπεία αφορά τα ίδια τα χέρια. Αποφεύγεται η επαφή με μάτια, στόμα, βλεννογόνους και ανοιχτές πληγές.

Δεν πρέπει να εφαρμόζεται κάτω από αεροστεγή κάλυψη χωρίς ιατρική οδηγία. Η κάλυψη αυξάνει την απορρόφηση της κορτιζόνης από το δέρμα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε παιδιά, σε πτυχές, σε περιοχές με λεπτό δέρμα και σε μεγάλες επιφάνειες. Η απορρόφηση μπορεί να αυξηθεί και όταν το δέρμα είναι ερεθισμένο, υγρό ή τραυματισμένο.

Αν χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα ενυδατικά προϊόντα, συνήθως χρειάζεται χρονική απόσταση ώστε να μην αραιώνεται ή μεταφέρεται το φάρμακο. Η ακριβής σειρά εξαρτάται από το είδος του προβλήματος και την οδηγία του ιατρού. Σε έκζεμα, η ενυδάτωση μπορεί να είναι βασικό μέρος της συνολικής φροντίδας, αλλά δεν αντικαθιστά την ανάγκη σωστής διάγνωσης.

6Δοσολογία και διάρκεια χρήσης

Συνήθως η εφαρμογή κρέμας μομεταζόνης γίνεται μία φορά την ημέρα σε λεπτό στρώμα στην πάσχουσα περιοχή, όταν ο ιατρός έχει δώσει αυτή την οδηγία. Η ακριβής διάρκεια εξαρτάται από τη διάγνωση, την περιοχή, την ηλικία, την ανταπόκριση και τον κίνδυνο παρενεργειών. Δεν είναι φάρμακο που πρέπει να χρησιμοποιείται για εβδομάδες ή μήνες χωρίς επανεκτίμηση.

Η διάρκεια πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη για να ελεγχθεί η φλεγμονή. Σε πολλές περιπτώσεις, όταν η βλάβη βελτιωθεί, ο ιατρός μπορεί να συστήσει διακοπή, αραιότερη χρήση ή μετάβαση σε απλή φροντίδα δέρματος. Η συνεχής χρήση επειδή «με το που σταματάει ξαναβγαίνει» είναι ένδειξη ότι χρειάζεται επανεκτίμηση της διάγνωσης ή του σχεδίου θεραπείας.

Σε πρόσωπο, παιδιά και πτυχές, η διάρκεια πρέπει να είναι ακόμη πιο περιορισμένη. Η απορρόφηση είναι μεγαλύτερη και οι παρενέργειες εμφανίζονται ευκολότερα. Για παράδειγμα, το δέρμα στο πρόσωπο είναι λεπτότερο από το δέρμα στα άκρα. Το ίδιο ισχύει για περιοχές όπως μασχάλες, βουβωνική χώρα, κάτω από το στήθος ή γεννητική περιοχή.

Αν ξεχαστεί μια εφαρμογή, συνήθως δεν χρειάζεται διπλή ποσότητα στην επόμενη. Αν εφαρμόστηκε υπερβολική ποσότητα μία φορά, συνήθως το πρόβλημα δεν είναι μεγάλο, αλλά η επαναλαμβανόμενη υπερβολική χρήση αυξάνει τον κίνδυνο. Αν υπάρχει αμφιβολία, ειδικά σε παιδί ή μεγάλη επιφάνεια, χρειάζεται επικοινωνία με ιατρό ή φαρμακοποιό.

7Πρόσωπο, μάτια και ευαίσθητες περιοχές

Η χρήση ισχυρού τοπικού κορτικοστεροειδούς στο πρόσωπο χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Το Pharmecort δεν πρέπει να εφαρμόζεται στο πρόσωπο αυθαίρετα, επειδή μπορεί να προκαλέσει λέπτυνση δέρματος, ευρυαγγείες, περιστοματική δερματίτιδα, έξαρση ακμής ή ροδόχρου νόσου. Αν υπάρχει εξάνθημα στο πρόσωπο, η διάγνωση πρέπει να είναι σαφής πριν χρησιμοποιηθεί κορτιζόνη.

Η περιοχή γύρω από τα μάτια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη. Η παρατεταμένη ή ακατάλληλη χρήση κορτικοστεροειδών κοντά στα μάτια μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα και δεν πρέπει να γίνεται χωρίς οδηγία. Η κρέμα δεν προορίζεται για οφθαλμική χρήση και πρέπει να αποφεύγεται η επαφή με τα μάτια.

Στις πτυχές του σώματος, όπως μασχάλες, βουβωνική χώρα και κάτω από το στήθος, η απορρόφηση είναι αυξημένη λόγω θερμότητας, υγρασίας και τριβής. Επιπλέον, σε αυτές τις περιοχές οι μυκητιάσεις είναι συχνές. Αν εφαρμοστεί κορτιζόνη σε μυκητίαση των πτυχών, μπορεί να υπάρξει προσωρινή ανακούφιση αλλά πραγματική επιδείνωση ή υποτροπή.

Στη γεννητική και περιπρωκτική περιοχή, η χρήση πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει σαφής οδηγία. Κνησμός σε αυτές τις περιοχές μπορεί να οφείλεται σε μυκητίαση, ερεθισμό, δερματίτιδα, αιμορροΐδες, παράσιτα, σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη ή άλλο πρόβλημα. Η αυθαίρετη χρήση κορτιζόνης μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση.

8Παιδιά, βρέφη και ηλικιωμένοι

Στα παιδιά τα τοπικά κορτικοστεροειδή χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή από ό,τι στους ενήλικες. Τα παιδιά έχουν μεγαλύτερη αναλογία επιφάνειας δέρματος προς σωματικό βάρος και μπορούν να απορροφήσουν αναλογικά περισσότερη κορτιζόνη. Αυτό σημαίνει ότι η ποσότητα και η διάρκεια πρέπει να είναι περιορισμένες και να ακολουθούν αυστηρά την ιατρική οδηγία.

Σε βρέφη και μικρά παιδιά, η πάνα λειτουργεί σαν κάλυψη και αυξάνει την απορρόφηση. Γι’ αυτό η χρήση ισχυρών κορτικοστεροειδών στην περιοχή της πάνας πρέπει να αποφεύγεται χωρίς σαφή ιατρική σύσταση. Κάθε επίμονο εξάνθημα πάνας δεν είναι ένδειξη για ισχυρή κορτιζόνη. Μπορεί να υπάρχει ερεθισμός, Candida, αλλεργία, βακτηριακή επιμόλυνση ή άλλος παράγοντας.

Στους ηλικιωμένους το δέρμα είναι συχνά λεπτότερο και πιο ευάλωτο σε ατροφία, μώλωπες και καθυστερημένη επούλωση. Η χρήση σε μεγάλες επιφάνειες ή για παρατεταμένο διάστημα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών. Επιπλέον, πολλοί ηλικιωμένοι λαμβάνουν άλλα φάρμακα ή έχουν χρόνιες παθήσεις που επηρεάζουν την εικόνα του δέρματος.

Η γενική αρχή είναι ότι στα παιδιά και στους ηλικιωμένους χρησιμοποιείται η μικρότερη ποσότητα για τον μικρότερο χρόνο που αρκεί για να ελεγχθούν τα συμπτώματα. Αν η βλάβη δεν βελτιώνεται γρήγορα ή υποτροπιάζει, χρειάζεται επανεκτίμηση αντί για παράταση της χρήσης.

9Κύηση και θηλασμός

Στην κύηση, η χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ένδειξη και με ιατρική καθοδήγηση. Παρότι η τοπική εφαρμογή έχει μικρότερη συστηματική έκθεση από τη λήψη κορτιζόνης από το στόμα, η ασφάλεια εξαρτάται από την ισχύ του σκευάσματος, την ποσότητα, την περιοχή, τη διάρκεια και το αν εφαρμόζεται σε μεγάλη επιφάνεια ή κάτω από κάλυψη.

Η αυθαίρετη χρήση σε κύηση δεν είναι σωστή πρακτική. Αν υπάρχει έντονο έκζεμα, ψωρίαση ή δερματίτιδα, ο ιατρός μπορεί να σταθμίσει το όφελος και τον κίνδυνο και να επιλέξει την κατάλληλη αγωγή. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να προτιμηθεί ηπιότερο σκεύασμα, μικρότερη διάρκεια ή διαφορετική προσέγγιση.

Στον θηλασμό, χρειάζεται προσοχή ώστε το φάρμακο να μην εφαρμόζεται σε περιοχή που μπορεί να έρθει σε επαφή με το στόμα του βρέφους. Αν χρειάζεται εφαρμογή κοντά στο στήθος, πρέπει να δοθούν συγκεκριμένες οδηγίες από ιατρό. Η περιοχή δεν πρέπει να έχει υπολείμματα φαρμάκου πριν από τον θηλασμό.

Οι γυναίκες που είναι έγκυες, προσπαθούν να μείνουν έγκυες ή θηλάζουν πρέπει να ενημερώνουν τον ιατρό πριν χρησιμοποιήσουν Pharmecort. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν η βλάβη είναι εκτεταμένη, χρόνια, υποτροπιάζουσα ή σε ευαίσθητη περιοχή.

10Παρενέργειες του Pharmecort στο δέρμα

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των τοπικών κορτικοστεροειδών εμφανίζονται στο σημείο εφαρμογής. Μπορεί να υπάρχει κάψιμο, τσούξιμο, κνησμός, ξηρότητα, ερεθισμός ή αίσθημα δυσφορίας. Μερικές φορές αυτά τα συμπτώματα είναι ήπια και παροδικά, αλλά αν είναι έντονα ή επιδεινώνονται, πρέπει να διακοπεί η χρήση και να ζητηθεί ιατρική οδηγία.

Με παρατεταμένη ή λανθασμένη χρήση μπορεί να εμφανιστεί λέπτυνση του δέρματος, ραγάδες, ευρυαγγείες, εύκολοι μώλωπες, καθυστέρηση επούλωσης, υποχρωμία ή αλλαγή στην υφή του δέρματος. Αυτά τα προβλήματα εμφανίζονται πιο εύκολα σε πρόσωπο, πτυχές, γεννητική περιοχή και σε λεπτό δέρμα.

Μπορεί επίσης να εμφανιστεί θυλακίτιδα, έξαρση ακμής ή περιστοματική δερματίτιδα, ειδικά όταν η κορτιζόνη χρησιμοποιείται στο πρόσωπο ή σε περιοχές με τάση για σπυράκια. Σε ορισμένους ασθενείς, η προσωρινή βελτίωση οδηγεί σε επαναλαμβανόμενη χρήση και μετά σε φαύλο κύκλο υποτροπής.

Η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής είναι σπανιότερη αλλά πιθανή. Αν μια κρέμα που θεωρητικά πρέπει να βοηθήσει προκαλεί χειροτέρευση, έντονο ερεθισμό ή νέο εξάνθημα, πρέπει να σκεφτούμε και ευαισθησία σε δραστικό συστατικό ή έκδοχο. Η σωστή αντίδραση δεν είναι να αυξηθεί η ποσότητα, αλλά να γίνει επανεκτίμηση.

11Μπορεί η τοπική κορτιζόνη να επηρεάσει όλο τον οργανισμό;

Η τοπική εφαρμογή έχει μικρότερη συστηματική έκθεση από την κορτιζόνη από το στόμα ή την ενέσιμη κορτιζόνη. Παρ’ όλα αυτά, τα ισχυρά τοπικά κορτικοστεροειδή μπορούν να απορροφηθούν σε βαθμό που να έχει σημασία, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται σε μεγάλες επιφάνειες, για μεγάλο διάστημα, κάτω από κάλυψη ή σε παιδιά.

Σε σπάνιες περιπτώσεις ή μετά από λανθασμένη παρατεταμένη χρήση, μπορεί να υπάρξει καταστολή του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων ή εικόνα συστηματικής δράσης κορτικοστεροειδών. Αυτό είναι πιο πιθανό όταν η ποσότητα είναι μεγάλη, η διάρκεια παρατεταμένη ή το δέρμα επιτρέπει αυξημένη απορρόφηση.

Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, ανοσοκαταστολή ή χρόνια νοσήματα πρέπει να είναι ακόμη πιο προσεκτικοί, διότι η κορτιζόνη μπορεί να επηρεάζει την άμυνα του δέρματος και να καλύπτει σημάδια λοίμωξης. Αυτό δεν σημαίνει ότι το Pharmecort απαγορεύεται σε όλους, αλλά ότι η χρήση πρέπει να είναι στοχευμένη.

Η πρακτική πρόληψη είναι απλή: μικρή ποσότητα, μικρή διάρκεια, σωστή περιοχή, αποφυγή κάλυψης χωρίς οδηγία και επανεκτίμηση αν η βλάβη δεν βελτιώνεται. Η φράση «είναι μόνο μια κρέμα» δεν ισχύει για ισχυρά κορτικοστεροειδή όταν χρησιμοποιούνται λάθος.

12Λοιμώξεις, μύκητες και κορτιζόνη: το μεγάλο λάθος

Το πιο συχνό λάθος με κορτιζονούχες κρέμες είναι η χρήση τους σε εξάνθημα που τελικά είναι λοίμωξη. Μια μυκητίαση μπορεί να φαίνεται σαν κοκκινίλα με φαγούρα. Ένα βακτηριακό πρόβλημα μπορεί να φαίνεται σαν ερεθισμός. Ένας έρπης μπορεί να αρχίζει με κάψιμο και μικρές βλάβες. Αν εφαρμοστεί κορτιζόνη, η εικόνα μπορεί να αλλάξει και να καθυστερήσει η σωστή θεραπεία.

Σε μυκητιάσεις, η κορτιζόνη μπορεί να μειώσει προσωρινά τη φαγούρα, αλλά να επιτρέψει στον μύκητα να εξαπλωθεί ή να γίνει λιγότερο τυπική η εικόνα. Αυτό είναι ιδιαίτερα συχνό σε πτυχές, βουβωνική χώρα, πόδια και περιοχές με υγρασία. Αν μια βλάβη «ηρεμεί» με κορτιζόνη αλλά επιστρέφει αμέσως, χρειάζεται επανεκτίμηση.

Σε βακτηριακές λοιμώξεις, η κορτιζόνη μπορεί να μειώσει την ερυθρότητα αλλά όχι να σκοτώσει το μικρόβιο. Αν υπάρχει κίτρινη κρούστα, πύον, αυξανόμενος πόνος, θερμότητα ή επέκταση, μπορεί να χρειάζεται αντιβιοτική αγωγή, καλλιέργεια ή διαφορετική αντιμετώπιση. Για τοπικά αντιβιοτικά μπορείτε να δείτε τον οδηγό Fucidin Κρέμα & Αλοιφή.

Η κορτιζόνη δεν είναι εχθρός όταν χρησιμοποιείται σωστά. Είναι πολύ χρήσιμο φάρμακο. Το πρόβλημα αρχίζει όταν χρησιμοποιείται για να «δοκιμάσουμε» αν θα περάσει κάτι, χωρίς διάγνωση. Αν υπάρχει υποψία λοίμωξης, η σωστή σειρά είναι πρώτα εκτίμηση και, όπου χρειάζεται, εργαστηριακός έλεγχος.

13Pharmecort vs Elocon, Betnovate και άλλες κορτιζονούχες κρέμες

Το Pharmecort περιέχει φουροϊκή μομεταζόνη. Το Elocon είναι επίσης γνωστό σκεύασμα μομεταζόνης, επομένως η σύγκριση δεν πρέπει να γίνεται μόνο με βάση το εμπορικό όνομα, αλλά κυρίως με βάση τη δραστική ουσία, τη μορφή, τη συγκέντρωση και την περιοχή εφαρμογής. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε τον οδηγό Elocon.

Το Betnovate περιέχει διαφορετικό ισχυρό κορτικοστεροειδές, τη βηταμεθαζόνη. Παρότι και τα δύο ανήκουν στις κορτιζονούχες κρέμες, δεν είναι απαραιτήτως ανταλλάξιμα χωρίς οδηγία. Η επιλογή εξαρτάται από τη διάγνωση, την ισχύ που χρειάζεται, την περιοχή, την ηλικία και τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών. Δείτε και τον σχετικό οδηγό Betnovate.

Άλλες δερματολογικές κρέμες περιέχουν συνδυασμούς κορτιζόνης με αντιβιοτικό ή αντιμυκητιασικό, όπως Fucicort, Travocort ή Kenacomb. Αυτές δεν είναι ίδιες με μια απλή κορτιζονούχα κρέμα. Έχουν διαφορετική λογική, διαφορετικές ενδείξεις και διαφορετικούς κινδύνους λάθους χρήσης. Για παράδειγμα, το Travocort αφορά συνδυασμό αντιμυκητιασικού με κορτιζόνη, ενώ το Fucicort συνδυάζει αντιβιοτικό με κορτιζόνη.

Η σωστή ερώτηση δεν είναι «ποια είναι πιο δυνατή», αλλά «ποια είναι κατάλληλη για τη συγκεκριμένη βλάβη». Μια ισχυρότερη κρέμα δεν είναι καλύτερη αν η διάγνωση είναι λάθος. Μια συνδυαστική κρέμα δεν είναι πιο ασφαλής επειδή «πιάνει περισσότερα». Η στοχευμένη θεραπεία είναι πάντα προτιμότερη από την τυχαία δοκιμή.

14Pharmecort και εργαστηριακός έλεγχος

Για την απλή, μικρής διάρκειας χρήση μιας τοπικής κορτιζονούχας κρέμας συνήθως δεν χρειάζονται εξετάσεις αίματος. Η ανάγκη για εργαστηριακό έλεγχο δεν αφορά το ίδιο το Pharmecort σε κάθε ασθενή, αλλά την περίπτωση όπου η δερματική βλάβη δεν συμπεριφέρεται όπως αναμενόταν, υποτροπιάζει, μοιάζει μολυσμένη ή υπάρχει γενικότερο πρόβλημα υγείας.

Αν υπάρχει υποψία λοίμωξης, ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει καλλιέργεια τραύματος ή εκκρίματος και αντιβιόγραμμα. Αν υπάρχουν συστηματικά συμπτώματα, όπως πυρετός, έντονη φλεγμονή ή κακουχία, μπορεί να ζητηθεί γενική αίματος και δείκτες φλεγμονής, όπως CRP. Αυτές οι εξετάσεις δεν γίνονται για κάθε κοκκινίλα, αλλά όταν η εικόνα το δικαιολογεί.

Σε ασθενείς με διαβήτη, ανοσοκαταστολή, χρόνια δερματικά προβλήματα ή πληγές που δεν κλείνουν, η λανθασμένη χρήση κορτιζόνης μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώριση λοίμωξης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η έγκαιρη εκτίμηση και ο στοχευμένος έλεγχος έχουν μεγαλύτερη σημασία. Για γενική εικόνα μπορείτε να δείτε τον οδηγό Δείκτες Φλεγμονής.

Αν η βλάβη έχει πύον ή υγρό, δεν πρέπει να καλύπτεται απλώς με κορτιζόνη. Η καλλιέργεια μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστεί το μικρόβιο και το αντιβιόγραμμα να δείξει ποια αντιβιοτικά είναι κατάλληλα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν έχει προηγηθεί αποτυχημένη θεραπεία ή επαναλαμβανόμενη χρήση τοπικών αντιβιοτικών.

15Πότε χρειάζεται καλλιέργεια ή αντιβιόγραμμα;

Καλλιέργεια δεν χρειάζεται για κάθε απλό εξάνθημα. Χρειάζεται όμως όταν υπάρχει υποψία βακτηριακής λοίμωξης, ειδικά αν υπάρχει πύον, υγρό, κίτρινη κρούστα, πληγή που δεν επουλώνεται, έντονη ερυθρότητα, υποτροπές ή αποτυχία προηγούμενης αγωγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η καλλιέργεια βοηθά να ξεχωρίσουμε αν υπάρχει μικρόβιο και ποιο είναι.

Το αντιβιόγραμμα έχει σημασία όταν αναπτυχθεί μικρόβιο στην καλλιέργεια. Δείχνει σε ποια αντιβιοτικά είναι ευαίσθητο ή ανθεκτικό. Αυτό είναι σημαντικό όταν έχουν χρησιμοποιηθεί ήδη τοπικά ή συστηματικά αντιβιοτικά, όταν υπάρχει ιστορικό ανθεκτικών μικροβίων ή όταν η βλάβη επιμένει. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε την εξέταση Καλλιέργεια Τραύματος.

Η κορτιζόνη πριν από την καλλιέργεια μπορεί να αλλάξει την εικόνα της βλάβης, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ακυρώνει τον έλεγχο. Αν έχει προηγηθεί χρήση Pharmecort ή άλλης κορτιζονούχας κρέμας, πρέπει να αναφερθεί στον ιατρό και στο εργαστήριο. Η πληροφορία βοηθά στην ερμηνεία.

Σε διαβητικούς, ανοσοκατεσταλμένους ή ασθενείς με χρόνια έλκη, τραύματα και επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις, ο έλεγχος πρέπει να γίνεται πιο έγκαιρα. Η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε εξάπλωση ή ανάγκη πιο έντονης θεραπείας.

16Συχνά λάθη στη χρήση του Pharmecort

Το πρώτο λάθος είναι η χρήση σε κάθε κοκκινίλα. Το ότι μια κρέμα μειώνει τη φλεγμονή δεν σημαίνει ότι είναι σωστή για κάθε δερματικό πρόβλημα. Κοκκινίλα μπορεί να υπάρχει σε έκζεμα, μυκητίαση, βακτηριακή λοίμωξη, αλλεργία, ψωρίαση, έρπητα, ροδόχρου νόσο ή απλό ερεθισμό.

Το δεύτερο λάθος είναι η χρήση για πολλές ημέρες ή εβδομάδες χωρίς επανεκτίμηση. Αν χρειάζεται συνεχώς η ίδια κορτιζόνη για να μη βγει η βλάβη, πιθανόν η διάγνωση ή το σχέδιο θεραπείας χρειάζεται αναθεώρηση. Η κορτιζόνη πρέπει να ελέγχει την έξαρση, όχι να γίνεται μόνιμη καθημερινή λύση χωρίς παρακολούθηση.

Το τρίτο λάθος είναι η εφαρμογή στο πρόσωπο, στις πτυχές ή στη γεννητική περιοχή χωρίς οδηγία. Αυτές οι περιοχές έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο παρενεργειών. Η προσωρινή βελτίωση μπορεί να είναι παραπλανητική και να ακολουθήσει υποτροπή ή επιδείνωση.

Το τέταρτο λάθος είναι η χρήση σε μύκητες ή μολυσμένες πληγές. Αν υπάρχει πύον, κίτρινη κρούστα, δύσοσμο υγρό, αυξανόμενος πόνος ή επέκταση της βλάβης, χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση. Η κορτιζόνη μπορεί να κρύψει τα σημάδια και να καθυστερήσει τη σωστή αντιμετώπιση.

Το πέμπτο λάθος είναι η ανταλλαγή φαρμάκων μεταξύ ασθενών. Το δέρμα του κάθε ασθενούς, η αιτία της βλάβης και οι αντενδείξεις μπορεί να διαφέρουν. Μια κρέμα που βοήθησε κάποιον με έκζεμα μπορεί να βλάψει κάποιον με μυκητίαση.

17Πότε χρειάζεται άμεσα ιατρός;

Χρειάζεται άμεσα ιατρική εκτίμηση αν η δερματική βλάβη εξαπλώνεται γρήγορα, πονά έντονα, έχει πύον, συνοδεύεται από πυρετό ή προκαλεί έντονο οίδημα. Αυτά τα σημεία μπορεί να δείχνουν λοίμωξη ή άλλη κατάσταση που δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί μόνο με τοπική κορτιζόνη.

Άμεση εκτίμηση χρειάζεται επίσης αν η βλάβη βρίσκεται κοντά στα μάτια, στο πρόσωπο, στα γεννητικά όργανα ή σε μεγάλη επιφάνεια σώματος. Οι περιοχές αυτές είναι πιο ευαίσθητες και η λάθος χρήση ισχυρής κορτιζόνης μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερο πρόβλημα.

Αν υπάρχει ιστορικό διαβήτη, ανοσοκαταστολής, χημειοθεραπείας, μεταμόσχευσης, χρόνιας νεφρικής νόσου ή λήψης ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, η εμφάνιση δερματικής λοίμωξης πρέπει να αξιολογείται πιο γρήγορα. Σε αυτούς τους ασθενείς, τα σημάδια μπορεί να είναι λιγότερο τυπικά και η εξέλιξη πιο σοβαρή.

Επίσης, αν η βλάβη δεν βελτιώνεται μέσα στο χρονικό διάστημα που έχει ορίσει ο ιατρός ή αν επανέρχεται αμέσως μετά τη διακοπή, δεν πρέπει να συνεχίζεται η χρήση από συνήθεια. Η αποτυχία θεραπείας είναι πληροφορία. Μπορεί να σημαίνει λάθος διάγνωση, λοίμωξη, αλλεργία, χρόνια δερματοπάθεια ή ανάγκη διαφορετικού φαρμάκου.

18Συνδυασμός με άλλα δερματολογικά φάρμακα

Το Pharmecort μπορεί να συνυπάρχει σε θεραπευτικό πλάνο με ενυδατικά, καθαριστικά, αντιβιοτικά ή αντιμυκητιασικά, αλλά η σειρά και ο λόγος χρήσης πρέπει να είναι σαφείς. Δεν πρέπει να αναμειγνύονται τυχαία πολλές κρέμες στην ίδια περιοχή, γιατί μπορεί να μειωθεί η αποτελεσματικότητα, να αυξηθεί ο ερεθισμός ή να γίνει ασαφές ποιο προϊόν προκαλεί βελτίωση ή επιδείνωση.

Αν υπάρχει ανάγκη για αντιβιοτικό, αυτό πρέπει να βασίζεται σε πιθανή ή τεκμηριωμένη βακτηριακή λοίμωξη. Για παράδειγμα, το Bactroban και το Fucidin ανήκουν σε διαφορετική κατηγορία από το Pharmecort. Δεν αντικαθιστούν την κορτιζόνη και η κορτιζόνη δεν αντικαθιστά αυτά.

Αν υπάρχει μυκητίαση, η αγωγή πρέπει να είναι αντιμυκητιασική. Η κορτιζόνη μπορεί να έχει θέση μόνο σε ειδικούς συνδυασμούς και για σύντομο διάστημα όταν υπάρχει έντονη φλεγμονή, αλλά αυτό δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετα. Για αντιμυκητιασικές θεραπείες μπορείτε να δείτε τον οδηγό Lamisil.

Αν ο ασθενής χρησιμοποιεί ήδη άλλο κορτικοστεροειδές, πρέπει να ενημερώσει τον ιατρό. Η ταυτόχρονη χρήση πολλών κορτιζονούχων προϊόντων αυξάνει την έκθεση και τον κίνδυνο παρενεργειών. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο αν χρησιμοποιούνται σε μεγάλες επιφάνειες ή σε ευαίσθητες περιοχές.

19Φύλαξη, πρακτικές οδηγίες και τι να προσέξετε

Το Pharmecort πρέπει να φυλάσσεται σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας και να παραμένει μακριά από παιδιά. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μετά την ημερομηνία λήξης. Αν η κρέμα έχει αλλάξει χρώμα, οσμή, υφή ή έχει ανοιχτεί για πολύ μεγάλο διάστημα, χρειάζεται έλεγχος πριν από τη χρήση.

Η κρέμα δεν πρέπει να μεταφέρεται σε άλλο δοχείο και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από άλλο μέλος της οικογένειας χωρίς οδηγία. Το ίδιο σωληνάριο σε διαφορετικά άτομα ή διαφορετικές βλάβες μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιμόλυνσης ή λάθος χρήσης. Κάθε δερματικό πρόβλημα πρέπει να αξιολογείται με βάση τη δική του εικόνα.

Αν η περιοχή εφαρμογής είναι στα χέρια, χρειάζεται πρακτική προσοχή: η κρέμα μπορεί να φύγει με το πλύσιμο ή να μεταφερθεί σε μάτια, πρόσωπο ή άλλες περιοχές. Αν η θεραπεία δεν αφορά τα χέρια, τα χέρια πρέπει να πλένονται μετά την εφαρμογή. Αν αφορά τα χέρια, πρέπει να αποφεύγεται η επαφή με ευαίσθητες περιοχές.

Καλό είναι ο ασθενής να θυμάται πότε ξεκίνησε τη θεραπεία και πόσες ημέρες τη χρησιμοποιεί. Αυτό βοηθά να αποφευχθεί η παρατεταμένη χρήση «χωρίς να το καταλάβουμε». Αν η θεραπεία χρειάζεται επανάληψη συχνά, το σημαντικό δεν είναι να υπάρχει πάντα ένα σωληνάριο διαθέσιμο, αλλά να βρεθεί γιατί το πρόβλημα υποτροπιάζει.

20Συχνές ερωτήσεις για το Pharmecort

21Τι να θυμάστε

22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία

PHARMECORT – Pharmex S.A.
https://www.pharmexsa.gr/en/en/18-pharmecort

Γαληνός – PHARMECORT CREAM 0.1%
https://www.galinos.gr/web/drugs/main/packages/14380

Electronic Medicines Compendium – Mometasone Furoate / Elocon Cream SmPC
https://www.medicines.org.uk/emc/product/78/smpc

NHS – Topical corticosteroids
https://www.nhs.uk/conditions/topical-steroids/

DermNet – Topical steroid
https://dermnetnz.org/topics/topical-steroid

Δερματολογικά Φάρμακα – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/dermatologika-farmaka/

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30