Lokelma: Υπερκαλιαιμία, Κάλιο, Παρενέργειες και Εξετάσεις Αίματος

Το Lokelma δεσμεύει το κάλιο στον γαστρεντερικό σωλήνα και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της υπερκαλιαιμίας σε ενήλικες. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί σε φακελίσκους 5 g και 10 g.

Η θεραπεία καθοδηγείται από επαναλαμβανόμενες εξετάσεις αίματος. Το κάλιο είναι η βασική μέτρηση, ενώ κρεατινίνη, eGFR, ουρία, νάτριο και άλλοι ηλεκτρολύτες βοηθούν στην ασφαλή παρακολούθηση.

1Τι είναι το Lokelma και τι περιέχει

Το Lokelma είναι φάρμακο για τη θεραπεία της υπερκαλιαιμίας στους ενήλικες. Περιέχει κυκλοπυριτικό νάτριο ζιρκονίου — sodium zirconium cyclosilicate — μια μη απορροφήσιμη ανόργανη ουσία που δρα μέσα στον γαστρεντερικό σωλήνα.

Κυκλοφορεί ως λευκή έως γκρι κόνις σε φακελίσκους. Η κόνις αναδεύεται σε νερό και λαμβάνεται ως πόσιμο εναιώρημα. Στην ελληνική αγορά είναι καταχωρισμένες περιεκτικότητες 5 g και 10 g, σε κουτιά των 30 φακελίσκων.

Η θεραπεία συνδέεται άμεσα με τις εξετάσεις αίματος, επειδή η δόση και η διάρκεια καθορίζονται κυρίως από το κάλιο αίματος.

2Πότε χορηγείται για την υπερκαλιαιμία

Το Lokelma ενδείκνυται για τη θεραπεία της υπερκαλιαιμίας σε ενήλικες. Το υψηλό κάλιο εμφανίζεται συχνότερα σε χρόνια ή οξεία νεφρική δυσλειτουργία, καρδιακή ανεπάρκεια, αφυδάτωση, μεταβολική οξέωση και σε ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν το σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης–αλδοστερόνης.

Σε επιλεγμένους ασθενείς ένας δεσμευτής καλίου μπορεί να βοηθήσει στη μακροχρόνια ρύθμιση, ώστε να μη διακόπτεται χωρίς λόγο μια ωφέλιμη καρδιονεφρική αγωγή. Η απόφαση γίνεται από τον θεράποντα μετά από αξιολόγηση των φαρμάκων, της νεφρικής λειτουργίας, των οιδημάτων και της τάσης του καλίου.

3Τι είναι η υπερκαλιαιμία και γιατί έχει σημασία

Το κάλιο είναι βασικός ηλεκτρολύτης για τη λειτουργία των μυών, των νεύρων και του καρδιακού ρυθμού. Πολύ υψηλές τιμές μπορούν να επηρεάσουν την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς και να προκαλέσουν αρρυθμίες.

Η υπερκαλιαιμία μπορεί να είναι εντελώς ασυμπτωματική. Πιθανά συμπτώματα είναι μυϊκή αδυναμία, μουδιάσματα, αίσθημα παλμών, βραδυκαρδία, ζάλη ή λιποθυμική τάση. Η βαρύτητα εκτιμάται από το αποτέλεσμα, την ταχύτητα αύξησης, το ΗΚΓ, τη νεφρική λειτουργία και το ιστορικό.

4Πώς δρα το κυκλοπυριτικό νάτριο ζιρκονίου

Η δραστική ουσία δεσμεύει επιλεκτικά ιόντα καλίου στον γαστρεντερικό σωλήνα. Το δεσμευμένο κάλιο αποβάλλεται με τα κόπρανα, με αποτέλεσμα να μειώνεται σταδιακά η συνολική ποσότητα καλίου στον οργανισμό.

Η μείωση μπορεί να αρχίσει από τις πρώτες ώρες, αλλά η επίτευξη φυσιολογικού καλίου στη φάση διόρθωσης συνήθως απαιτεί 24–48 ώρες. Σε σοβαρή ή απειλητική για τη ζωή υπερκαλιαιμία, το Lokelma δεν αντικαθιστά το ΗΚΓ και την επείγουσα νοσοκομειακή αντιμετώπιση.

5Πριν από την έναρξη: επιβεβαίωση του πραγματικού καλίου

Πριν ξεκινήσει θεραπεία πρέπει να επιβεβαιωθεί ότι η αύξηση του καλίου είναι πραγματική. Η αιμόλυση, η παρατεταμένη περίδεση, το έντονο σφίξιμο της γροθιάς, η δύσκολη λήψη ή η καθυστέρηση στην επεξεργασία μπορούν να αυξήσουν τεχνητά το αποτέλεσμα.

6Κάλιο αίματος: η βασική εξέταση παρακολούθησης

Το κάλιο ορού ή πλάσματος είναι η κεντρική εξέταση πριν, κατά και μετά τη ρύθμιση της δόσης. Η συχνότητα εξαρτάται από το αρχικό κάλιο, την αιτία της υπερκαλιαιμίας, τη νεφρική λειτουργία και τα υπόλοιπα φάρμακα.

Στη φάση διόρθωσης μπορεί να απαιτούνται συχνές μετρήσεις. Στη μακροχρόνια φάση οι έλεγχοι αραιώνουν όταν η τιμή σταθεροποιηθεί, αλλά επαναλαμβάνονται μετά από αλλαγή δόσης, αλλαγή διουρητικού ή RAAS αναστολέα, οξεία νόσο ή αφυδάτωση.

7Αιμόλυση και ψευδοϋπερκαλιαιμία

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια περιέχουν περισσότερο κάλιο από τον ορό. Όταν τραυματίζονται κατά τη λήψη ή τη μεταφορά, απελευθερώνουν κάλιο και η μέτρηση μπορεί να εμφανιστεί ψευδώς αυξημένη.

Ένα αιμολυμένο δείγμα μπορεί να οδηγήσει σε άσκοπη διακοπή χρήσιμου φαρμάκου ή σε λανθασμένη θεραπεία. Η σωστή πρακτική είναι αξιολόγηση του σχολίου του εργαστηρίου και επανάληψη της αιμοληψίας όταν είναι ασφαλές. Δείτε τον οδηγό για το αιμολυμένο δείγμα.

8Κρεατινίνη, eGFR και ουρία

Το Lokelma δεν χρειάζεται συνήθως διαφορετική δόση μόνο επειδή ο eGFR είναι χαμηλός, εφόσον ο ασθενής δεν βρίσκεται σε χρόνια αιμοκάθαρση. Ωστόσο, η κρεατινίνη και ο eGFR είναι απαραίτητοι για να κατανοηθεί η αιτία και ο κίνδυνος της υπερκαλιαιμίας.

Μια οξεία αύξηση της κρεατινίνης μπορεί να δείχνει αφυδάτωση, οξεία νεφρική βλάβη, λοίμωξη, απόφραξη ή επίδραση φαρμάκων. Δείτε τους οδηγούς για κρεατινίνη και eGFR.

9Νάτριο, βάρος, οίδημα και καρδιακή ανεπάρκεια

Κάθε δόση 5 g περιέχει περίπου 400 mg νατρίου, ενώ η δόση 10 g περιέχει περίπου 800 mg. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, οιδήματα, δύσπνοια, νεφρική νόσο ή δίαιτα χαμηλή σε αλάτι.

Το οίδημα είναι συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια. Χρειάζεται παρακολούθηση βάρους, πίεσης, πρηξίματος στους αστραγάλους και δύσπνοιας. Για το συνολικό πλαίσιο δείτε τον κόμβο Φάρμακα για πίεση, καρδιά και νεφρά.

10Φάση διόρθωσης και δόση έναρξης

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή πληροφορία προϊόντος, η συνιστώμενη δόση στη φάση διόρθωσης είναι 10 g τρεις φορές την ημέρα ως εναιώρημα σε νερό. Η νορμοκαλιαιμία επιτυγχάνεται συνήθως μέσα σε 24–48 ώρες.

Αν το κάλιο παραμένει υψηλό μετά τις πρώτες 48 ώρες, το ίδιο σχήμα μπορεί να συνεχιστεί για ακόμη 24 ώρες. Αν δεν έχει επιτευχθεί φυσιολογικό κάλιο μετά από 72 ώρες, εξετάζονται άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Η δοσολογία δεν αποτελεί οδηγία αυτοθεραπείας.

11Δόση συντήρησης και προσαρμογή

Όταν το κάλιο επανέλθει στο επιθυμητό εύρος, χρησιμοποιείται η χαμηλότερη αποτελεσματική δόση. Η συνιστώμενη αρχική δόση συντήρησης είναι 5 g μία φορά την ημέρα.

Ο ιατρός μπορεί να αυξήσει τη δόση έως 10 g μία φορά την ημέρα ή να τη μειώσει σε 5 g κάθε δεύτερη ημέρα. Η απόφαση βασίζεται στις επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, στη νεφρική λειτουργία και στη συνολική αγωγή, όπως Entresto, ACE inhibitors, ARB ή σπιρονολακτόνη.

12Lokelma σε ασθενείς με αιμοκάθαρση

Στους ασθενείς που υποβάλλονται σε χρόνια αιμοκάθαρση το σχήμα είναι διαφορετικό. Το Lokelma χορηγείται μόνο τις ημέρες χωρίς αιμοκάθαρση. Η συνιστώμενη δόση έναρξης είναι 5 g μία φορά την ημέρα.

Η προσαρμογή γίνεται ανά εβδομάδα, με βήματα των 5 g, με βάση το προ της αιμοκάθαρσης κάλιο μετά το μεγάλο μεσοδιαλυτικό διάστημα. Η δόση μπορεί να φτάσει έως 15 g μία φορά την ημέρα στις ημέρες χωρίς συνεδρία.

13Πότε επαναλαμβάνονται οι εξετάσεις

Για τους ασθενείς εκτός αιμοκάθαρσης δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρόγραμμα για όλους. Το κάλιο ελέγχεται όταν είναι κλινικά απαραίτητο, ιδιαίτερα μετά από αλλαγή δόσης Lokelma ή αλλαγή φαρμάκου που επηρεάζει το κάλιο.

14Πώς ερμηνεύεται το κάλιο κατά τη θεραπεία

Ο στόχος δεν είναι να μειωθεί το κάλιο όσο περισσότερο γίνεται, αλλά να παραμείνει σε ασφαλές εύρος. Η υπερβολική δόση μπορεί να προκαλέσει υποκαλιαιμία, ενώ ανεπαρκής δόση μπορεί να αφήσει επίμονη ή υποτροπιάζουσα υπερκαλιαιμία.

Αν το κάλιο παραμένει υψηλό, ελέγχονται η συμμόρφωση, η δόση, η νεφρική λειτουργία, η διατροφή και τα συγχορηγούμενα φάρμακα. Αν μειωθεί κάτω από το επιθυμητό όριο, μπορεί να χρειάζεται μείωση δόσης ή προσωρινή διακοπή.

15Υποκαλιαιμία: η σημαντικότερη εργαστηριακή παρενέργεια

Η υποκαλιαιμία είναι μία από τις συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Μπορεί να εμφανιστεί όταν η δόση είναι μεγαλύτερη από την απαιτούμενη, όταν μειωθεί η πρόσληψη καλίου ή όταν προστεθεί διουρητικό.

Πιθανά συμπτώματα είναι κόπωση, κράμπες, μυϊκή αδυναμία, δυσκοιλιότητα και αίσθημα παλμών. Σε σοβαρή υποκαλιαιμία το φάρμακο διακόπτεται και ο ασθενής επανεκτιμάται. Η μέτρηση μαγνησίου μπορεί να είναι χρήσιμη, ιδιαίτερα σε λήψη διουρητικών. Δείτε τον οδηγό Διουρητικά φάρμακα και εξετάσεις.

16Οίδημα και επιδείνωση καρδιακής ανεπάρκειας

Το νάτριο που περιέχει το Lokelma μπορεί να συμβάλει σε κατακράτηση υγρών. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, επειδή μπορεί να επιδεινωθούν η δύσπνοια, τα οιδήματα και το βάρος.

Σημεία που χρειάζονται επικοινωνία με τον ιατρό είναι ταχεία αύξηση βάρους, νέο ή αυξανόμενο πρήξιμο στα πόδια και δύσπνοια στην ηρεμία ή στην κατάκλιση. Δείτε επίσης τον οδηγό Aldactone, κάλιο και νεφρική λειτουργία.

17Αλληλεπιδράσεις και απόσταση από άλλα φάρμακα

Το Lokelma μπορεί να αυξήσει προσωρινά το γαστρικό pH και να αλλάξει την απορρόφηση ορισμένων φαρμάκων. Φάρμακα με κλινικά σημαντική εξάρτηση από το γαστρικό pH πρέπει να λαμβάνονται τουλάχιστον δύο ώρες πριν ή δύο ώρες μετά.

Παραδείγματα είναι ορισμένα αζολικά αντιμυκητιασικά, συγκεκριμένα αντιρετροϊκά, αναστολείς τυροσινικής κινάσης και tacrolimus. Δεν απαιτείται υποχρεωτικά απόσταση για κάθε φάρμακο, γι’ αυτό ο έλεγχος γίνεται στη συγκεκριμένη λίστα του ασθενούς.

18Πώς λαμβάνεται σωστά ο φακελίσκος

Ολόκληρο το περιεχόμενο αδειάζεται σε ποτήρι με περίπου 45 ml νερού χωρίς ανθρακικό. Αναδεύεται καλά και πίνεται αμέσως όσο παραμένει θολό. Η κόνις δεν διαλύεται πλήρως και μπορεί να κατακαθίσει.

Αν καθίσει στον πυθμένα, αναδεύστε ξανά και πιείτε όλο το υγρό. Το Lokelma μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς φαγητό. Αν ξεχαστεί μία δόση, λαμβάνεται η επόμενη στην κανονική ώρα και όχι διπλή δόση.

19Διατροφή, αλάτι και συμπληρώματα καλίου

Η διατροφή αποτελεί μέρος της αντιμετώπισης, αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζεται υπερβολικά περιοριστική δίαιτα χωρίς αξιολόγηση. Το κάλιο βρίσκεται σε πολλά φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς, πατάτες και επεξεργασμένα τρόφιμα με πρόσθετα καλίου.

Τα υποκατάστατα αλατιού μπορεί να περιέχουν χλωριούχο κάλιο. Το ίδιο ισχύει για συμπληρώματα και ορισμένα σκευάσματα ηλεκτρολυτών. Επειδή το Lokelma περιέχει νάτριο, χρειάζεται προσοχή και στο κοινό αλάτι.

20Πλήρες εργαστηριακό πλάνο παρακολούθησης

Η κύρια εξέταση είναι το κάλιο, αλλά ο συνολικός έλεγχος συχνά περιλαμβάνει περισσότερους δείκτες ώστε να βρεθεί η αιτία και να παρακολουθηθούν τα υπόλοιπα φάρμακα.

21Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση

Η υπερκαλιαιμία μπορεί να είναι επείγουσα ακόμη και χωρίς συμπτώματα. Άμεση αξιολόγηση χρειάζεται όταν το κάλιο είναι σημαντικά αυξημένο, αυξήθηκε γρήγορα, συνοδεύεται από οξεία νεφρική βλάβη ή υπάρχουν ευρήματα στο ΗΚΓ.

Επείγουσα επικοινωνία απαιτούν αίσθημα παλμών, έντονη μυϊκή αδυναμία, βραδυκαρδία, πόνος στο στήθος, λιποθυμία ή σοβαρή δύσπνοια. Δείτε τον οδηγό Ταχυκαρδίες και αίσθημα παλμών – εξετάσεις αίματος.

22Συχνές ερωτήσεις για το Lokelma

Έλεγχος καλίου, κρεατινίνης, eGFR και ηλεκτρολυτών

Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας πραγματοποιούνται οι βασικές βιοχημικές εξετάσεις που μπορεί να ζητηθούν για τη διερεύνηση και παρακολούθηση της υπερκαλιαιμίας.

Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων: ένδειξη, δοσολογία, παρακολούθηση και ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ελληνικό φύλλο οδηγιών Lokelma.

KDIGO 2024 CKD Guideline.

Ελληνική καταχώριση Lokelma.