Keppra – Λεβετιρακετάμη: Χρήσεις, Δοσολογία, Παρενέργειες και Εξετάσεις Παρακολούθησης

1Τι είναι το Keppra

Το Keppra είναι εμπορική ονομασία της λεβετιρακετάμης, ενός αντιεπιληπτικού φαρμάκου που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο διαφορετικών τύπων επιληπτικών κρίσεων. Ανήκει στην κατηγορία των αντιεπιληπτικών και έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως τόσο ως μονοθεραπεία όσο και ως συμπληρωματική θεραπεία μαζί με άλλα φάρμακα.

Ένα από τα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τη λεβετιρακετάμη από αρκετά παλαιότερα αντιεπιληπτικά είναι ότι έχει σχετικά απλή φαρμακοκινητική και μικρότερο αριθμό κλασικών φαρμακευτικών αλληλεπιδράσεων. Δεν σημαίνει όμως ότι μπορεί να λαμβάνεται χωρίς ιατρική παρακολούθηση. Η σωστή επιλογή της δόσης εξαρτάται από την ηλικία, το βάρος, το είδος των κρίσεων, τη συνολική αντιεπιληπτική αγωγή και, κυρίως, τη νεφρική λειτουργία.

Η λεβετιρακετάμη δεν χρησιμοποιείται για να διακόψει μια κρίση που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη με τον τρόπο που χρησιμοποιούνται ορισμένα επείγοντα αντισπασμωδικά. Πρόκειται κυρίως για φάρμακο τακτικής θεραπείας και πρόληψης των επιληπτικών κρίσεων.

Η αποτελεσματικότητα της θεραπείας αξιολογείται κυρίως κλινικά: αριθμός και τύπος κρίσεων, τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες, συνέπεια στη λήψη της αγωγής και μεταβολές σε παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη συγκέντρωση του φαρμάκου.

2Σε ποιες μορφές κυκλοφορεί

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το Keppra είναι διαθέσιμο σε διάφορες φαρμακοτεχνικές μορφές. Τα επικαλυμμένα δισκία κυκλοφορούν σε περιεκτικότητες 250 mg, 500 mg, 750 mg και 1.000 mg. Υπάρχει επίσης πόσιμο διάλυμα 100 mg/mL και συμπυκνωμένο διάλυμα για ενδοφλέβια έγχυση.

Η ύπαρξη διαφορετικών περιεκτικοτήτων επιτρέπει στον νευρολόγο να προσαρμόσει τη συνολική ημερήσια δόση χωρίς να χρειάζονται πολύπλοκοι συνδυασμοί δισκίων. Το πόσιμο διάλυμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε παιδιά, σε ασθενείς με δυσκολία στην κατάποση και όταν απαιτείται ακριβέστερη προσαρμογή της δόσης.

Στα παιδιά η μέτρηση του πόσιμου διαλύματος χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η συγκέντρωση είναι 100 mg ανά mL, επομένως ένα λάθος στον όγκο μπορεί να μετατραπεί σε σημαντικό λάθος στη δόση. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιείται η κατάλληλη δοσομετρική σύριγγα που συνοδεύει το συγκεκριμένο σκεύασμα και ακολουθούνται ακριβώς οι οδηγίες του γιατρού ή του φαρμακοποιού.

Η ενδοφλέβια μορφή χρησιμοποιείται όταν η από του στόματος χορήγηση δεν είναι προσωρινά εφικτή και συνήθως αφορά νοσοκομειακό περιβάλλον.

3Για ποιες μορφές επιληψίας χρησιμοποιείται

Η λεβετιρακετάμη έχει ένδειξη σε περισσότερους από έναν τύπους επιληπτικών κρίσεων. Ως μονοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ενήλικες και εφήβους από 16 ετών με νεοδιαγνωσθείσα επιληψία για κρίσεις εστιακής έναρξης, με ή χωρίς εξέλιξη σε αμφοτερόπλευρη τονικοκλονική κρίση.

Ως συμπληρωματική θεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κρίσεις εστιακής έναρξης σε ενήλικες και παιδιά, σε μυοκλονικές κρίσεις στο πλαίσιο νεανικής μυοκλονικής επιληψίας και σε πρωτοπαθείς γενικευμένες τονικοκλονικές κρίσεις σε κατάλληλους ασθενείς με γενικευμένη επιληψία.

Η επιλογή αντιεπιληπτικού δεν γίνεται μόνο από το αν ένα φάρμακο «καλύπτει» θεωρητικά έναν τύπο κρίσης. Ο νευρολόγος λαμβάνει υπόψη το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, το ιστορικό, την ηλικία, άλλες παθήσεις, πιθανή εγκυμοσύνη, νεφρική λειτουργία, προηγούμενη ανταπόκριση και ανεπιθύμητες ενέργειες άλλων φαρμάκων.

Επομένως, το Keppra δεν είναι κατάλληλο για κάθε επεισόδιο απώλειας συνείδησης ή σπασμών. Πριν τεθεί διάγνωση επιληψίας πρέπει να διαφοροδιαγνωστούν άλλες καταστάσεις, όπως συγκοπή, υπογλυκαιμία, ηλεκτρολυτικές διαταραχές ή μη επιληπτικά επεισόδια.

4Πώς δρα η λεβετιρακετάμη

Ο μηχανισμός δράσης της λεβετιρακετάμης διαφέρει από εκείνον αρκετών κλασικών αντιεπιληπτικών. Η ουσία συνδέεται με την πρωτεΐνη 2A των συναπτικών κυστιδίων, SV2A, η οποία βρίσκεται στις νευρικές απολήξεις και συμμετέχει στη λειτουργία των κυστιδίων μέσω των οποίων απελευθερώνονται νευροδιαβιβαστές.

Η σύνδεση με την SV2A θεωρείται ότι συμβάλλει στη σταθεροποίηση της νευρωνικής δραστηριότητας και στη μείωση της πιθανότητας υπερβολικής, συγχρονισμένης ηλεκτρικής εκφόρτισης που χαρακτηρίζει μια επιληπτική κρίση.

Η λεβετιρακετάμη δεν λειτουργεί ως κατασταλτικό με την απλή έννοια ότι «ηρεμεί τον εγκέφαλο». Η αντιεπιληπτική δράση είναι πιο εξειδικευμένη. Παρ’ όλα αυτά, ανεπιθύμητες ενέργειες από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως υπνηλία, ζάλη και κόπωση, μπορούν να εμφανιστούν, ιδιαίτερα στην αρχή της θεραπείας ή μετά από αύξηση της δόσης.

Η φαρμακοκινητική της είναι σχετικά προβλέψιμη, ενώ σημαντικό μέρος της δραστικής ουσίας αποβάλλεται αναλλοίωτο από τους νεφρούς. Αυτό εξηγεί γιατί η νεφρική λειτουργία έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία για την επιλογή της δόσης από ό,τι η ηπατική λειτουργία στους περισσότερους ασθενείς.

5Πώς λαμβάνεται

Η από του στόματος λεβετιρακετάμη χορηγείται συνήθως σε δύο ημερήσιες δόσεις, περίπου την ίδια ώρα κάθε ημέρα. Μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς φαγητό. Η συνέπεια στην καθημερινή λήψη είναι σημαντική, επειδή η παράλειψη δόσεων μπορεί να μειώσει τον έλεγχο των κρίσεων.

Ο ασθενής δεν πρέπει να μεταβάλλει μόνος του τη δόση επειδή αισθάνεται καλά ή επειδή δεν είχε κρίση για μεγάλο διάστημα. Η απουσία κρίσεων μπορεί να αποτελεί ακριβώς αποτέλεσμα της αποτελεσματικής θεραπείας.

Αν χρησιμοποιείται πόσιμο διάλυμα, η δόση πρέπει να μετριέται σε mL με τη δοσομετρική σύριγγα και όχι με κουταλάκι κουζίνας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στα παιδιά, όπου η δόση συχνά υπολογίζεται με βάση το σωματικό βάρος.

Το Keppra μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με άλλα αντιεπιληπτικά όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αλλαγή ενός φαρμάκου μπορεί να επηρεάσει συνολικά τον έλεγχο της επιληψίας και πρέπει να γίνεται βάσει συγκεκριμένου θεραπευτικού σχεδίου.

6Δοσολογία σε ενήλικες

Η δόση της λεβετιρακετάμης εξατομικεύεται. Σε πολλούς ενήλικες χρησιμοποιούνται δόσεις από 500 mg δύο φορές την ημέρα και, ανάλογα με την ανταπόκριση και την ανοχή, μπορεί να απαιτηθεί σταδιακή αύξηση.

Η συνήθης θεραπευτική περιοχή σε ενήλικες με φυσιολογική νεφρική λειτουργία μπορεί να φτάσει έως 1.500 mg δύο φορές την ημέρα, ανάλογα με την ένδειξη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής χρειάζεται τη μέγιστη δόση. Στόχος είναι η χαμηλότερη αποτελεσματική δόση που ελέγχει ικανοποιητικά τις κρίσεις χωρίς μη αποδεκτές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Οι αυξήσεις γίνονται σταδιακά και με βάση την κλινική εικόνα. Η έντονη υπνηλία, η ζάλη, οι διαταραχές συντονισμού ή σημαντικές μεταβολές συμπεριφοράς μπορεί να οδηγήσουν τον θεράποντα σε επανεκτίμηση της δόσης.

Η αναφορά αριθμών δοσολογίας σε έναν ενημερωτικό οδηγό δεν αποτελεί εξατομικευμένη οδηγία λήψης. Η συνταγογραφημένη δόση υπερισχύει, καθώς μπορεί να έχει προσαρμοστεί για συγκεκριμένο τύπο επιληψίας, ηλικία, νεφρική λειτουργία ή παράλληλη θεραπεία.

7Νεφρική λειτουργία και προσαρμογή δόσης

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο εργαστηριακό σημείο στη θεραπεία με λεβετιρακετάμη. Μεγάλο μέρος του φαρμάκου αποβάλλεται μέσω των νεφρών και η κάθαρσή του μειώνεται όταν μειώνεται η νεφρική λειτουργία.

Στους ενήλικες η προσαρμογή της δόσης γίνεται με βάση την εκτίμηση της κάθαρσης κρεατινίνης ή της νεφρικής λειτουργίας. Ενδεικτικά, οι επίσημες πληροφορίες προβλέπουν χαμηλότερες δόσεις όσο μειώνεται η κάθαρση.

Ο πίνακας είναι ενημερωτικός και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για αυτορρύθμιση της αγωγής. Σε αιμοκάθαρση χρησιμοποιείται ειδικό σχήμα και μπορεί να χρειάζεται συμπληρωματική δόση μετά τη συνεδρία.

Είναι επίσης σημαντικό να μην ερμηνεύεται το eGFR απομονωμένα. Ο θεράπων λαμβάνει υπόψη ηλικία, βάρος, μυϊκή μάζα, σταθερότητα της κρεατινίνης και την κλινική κατάσταση.

8Keppra σε παιδιά

Η λεβετιρακετάμη χρησιμοποιείται και στην παιδιατρική επιληψία, αλλά η δοσολογία διαφέρει σημαντικά από εκείνη των ενηλίκων. Σε πολλά παιδιά υπολογίζεται σε mg ανά kg σωματικού βάρους και χωρίζεται σε δύο ημερήσιες δόσεις.

Το πόσιμο διάλυμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στις μικρές ηλικίες, επειδή επιτρέπει ακριβέστερη χορήγηση. Η σωστή επιλογή της δοσομετρικής σύριγγας έχει μεγάλη σημασία. Έχουν αναφερθεί στο παρελθόν λάθη όπου χρησιμοποιήθηκε σύριγγα μεγαλύτερου όγκου και χορηγήθηκε πολλαπλάσια ποσότητα.

Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν τόσο τη δόση σε mg όσο και τον αντίστοιχο όγκο σε mL. Για παράδειγμα, επειδή το διάλυμα έχει συγκέντρωση 100 mg/mL, η μετατροπή πρέπει να γίνεται ακριβώς όπως έχει υποδειχθεί από τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό.

Στα παιδιά χρειάζεται επίσης παρακολούθηση για μεταβολές συμπεριφοράς. Ευερεθιστότητα, επιθετικότητα ή αλλαγές στη διάθεση μπορεί να εμφανιστούν και δεν πρέπει να θεωρούνται αυτόματα «χαρακτήρας του παιδιού» εάν ξεκίνησαν μετά την έναρξη ή την αύξηση της αγωγής.

9Keppra στους ηλικιωμένους

Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί λόγο να μην χρησιμοποιηθεί λεβετιρακετάμη. Ωστόσο, στους ηλικιωμένους η νεφρική λειτουργία είναι συχνά μειωμένη ακόμη και όταν η κρεατινίνη ορού φαίνεται σχετικά φυσιολογική.

Αυτό συμβαίνει επειδή η παραγωγή κρεατινίνης επηρεάζεται από τη μυϊκή μάζα. Ένας ηλικιωμένος με χαμηλή μυϊκή μάζα μπορεί να έχει κρεατινίνη που δεν φαίνεται ιδιαίτερα αυξημένη, αλλά η πραγματική νεφρική κάθαρση να είναι σημαντικά χαμηλότερη.

Επομένως, πριν από την επιλογή της δόσης έχει αξία η εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας και η επανεκτίμησή της όταν υπάρχει επιδείνωση της γενικής κατάστασης, αφυδάτωση, οξεία νόσος ή νέα νεφρική δυσλειτουργία.

Παράλληλα, υπνηλία, αστάθεια ή διαταραχές συντονισμού μπορεί να έχουν μεγαλύτερη πρακτική σημασία στους ηλικιωμένους λόγω του κινδύνου πτώσεων. Η εμφάνιση νέας αστάθειας μετά την έναρξη ή την αύξηση του Keppra χρειάζεται αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην ηλικία.

10Ποιες εξετάσεις χρειάζονται πριν από την έναρξη

Δεν υπάρχει ένα υποχρεωτικό «πακέτο εξετάσεων Keppra» που πρέπει να επαναλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ασθενείς. Ο εργαστηριακός έλεγχος πρέπει να έχει συγκεκριμένο κλινικό σκοπό.

Η πιο χρήσιμη αρχική εξέταση είναι συνήθως η κρεατινίνη ορού με εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας, επειδή μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη δοσολογία. Ιδιαίτερη σημασία έχει σε ηλικιωμένους, σε γνωστή χρόνια νεφρική νόσο, σε σακχαρώδη διαβήτη ή υπέρταση με νεφρική συμμετοχή και σε ασθενείς που λαμβάνουν άλλα φάρμακα τα οποία μπορεί να επηρεάσουν τους νεφρούς.

Μια γενική αίματος μπορεί να αποτελεί χρήσιμη τιμή αναφοράς όταν υπάρχουν προϋπάρχουσες αιματολογικές διαταραχές, προηγούμενη θεραπεία που επηρεάζει τις κυτταρικές σειρές ή άλλα κλινικά δεδομένα. Δεν απαιτείται όμως υποχρεωτικά σε σταθερά χρονικά διαστήματα σε κάθε ασθενή αποκλειστικά και μόνο επειδή λαμβάνει λεβετιρακετάμη.

Ανάλογα με το ιστορικό μπορεί να ζητηθούν ηλεκτρολύτες, γλυκόζη, ηπατικές εξετάσεις ή άλλες αναλύσεις, κυρίως για τη διερεύνηση αιτιών που μπορούν να πυροδοτήσουν κρίσεις ή για την παρακολούθηση συνοδών παθήσεων και άλλων φαρμάκων.

11Κρεατινίνη, eGFR και νεφρική παρακολούθηση

Η κρεατινίνη είναι ο βασικός εργαστηριακός δείκτης που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας, αλλά η απλή τιμή της δεν είναι πάντα αρκετή. Για τη λεβετιρακετάμη ενδιαφέρει κυρίως η λειτουργική ικανότητα των νεφρών να απομακρύνουν το φάρμακο.

Στις καθημερινές εργαστηριακές εξετάσεις αναφέρεται συχνά το eGFR. Για συγκεκριμένες αποφάσεις δοσολογίας, ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει εκτίμηση κάθαρσης κρεατινίνης σύμφωνα με τις πληροφορίες του φαρμάκου και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Αν η νεφρική λειτουργία είναι σταθερή, δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας που να επιβάλλει εξέταση κάθε συγκεκριμένο αριθμό μηνών σε όλους. Η συχνότητα εξαρτάται από τον ασθενή. Σε νεότερο άτομο χωρίς νεφρική νόσο μπορεί να χρειάζεται πολύ αραιότερος έλεγχος σε σχέση με ηλικιωμένο με χρόνια νεφρική νόσο.

Νέα αύξηση της κρεατινίνης, αφυδάτωση, οξεία λοίμωξη, μειωμένη πρόσληψη υγρών ή σημαντική αλλαγή της νεφρικής λειτουργίας αποτελούν λόγους επανεκτίμησης της αγωγής από τον θεράποντα. Η δόση δεν πρέπει να αλλάζει από τον ίδιο τον ασθενή μόνο με βάση μια μεμονωμένη εργαστηριακή τιμή.

12Γενική αίματος και αιματολογικές διαταραχές

Η λεβετιρακετάμη μπορεί σπάνια να συνδεθεί με αιματολογικές μεταβολές. Έχουν αναφερθεί μειώσεις λευκών αιμοσφαιρίων και ουδετεροφίλων και, μετά την κυκλοφορία του φαρμάκου, περιπτώσεις θρομβοπενίας, πανκυτταροπενίας και ακοκκιοκυτταραιμίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής που λαμβάνει Keppra πρέπει να κάνει γενική αίματος κάθε μήνα. Οι επίσημες πληροφορίες προτείνουν γενική αίματος όταν εμφανίζονται σημαντική αδυναμία, πυρετός, υποτροπιάζουσες λοιμώξεις ή διαταραχές που υποδηλώνουν πρόβλημα αιμόστασης.

Στη γενική αίματος αξιολογούνται:

• λευκά αιμοσφαίρια και ουδετερόφιλα,
• αιμοσφαιρίνη και αιματοκρίτης,
• ερυθρά αιμοσφαίρια,
• αιμοπετάλια,
• και, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, ο λευκοκυτταρικός τύπος και τα ηωσινόφιλα.

Ένα χαμηλό αποτέλεσμα δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στο Keppra. Λοιμώξεις, άλλα φάρμακα, αυτοάνοσες παθήσεις, ανεπάρκειες βιταμινών και πολλές άλλες καταστάσεις μπορούν να επηρεάσουν τη γενική αίματος. Η χρονική σχέση με την έναρξη της θεραπείας και η συνολική κλινική εικόνα είναι ουσιώδεις.

13Ηπατικές εξετάσεις

Η λεβετιρακετάμη δεν εξαρτάται στον ίδιο βαθμό από τον ηπατικό μεταβολισμό όπως ορισμένα άλλα αντιεπιληπτικά. Για τον λόγο αυτό, οι τρανσαμινάσες δεν αποτελούν συνήθως το βασικό εργαλείο προσαρμογής της δόσης.

Σε ήπια ή μέτρια ηπατική δυσλειτουργία συνήθως δεν απαιτείται προσαρμογή αποκλειστικά λόγω της ηπατικής κατάστασης. Στη σοβαρή ηπατική νόσο όμως η εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας μπορεί να είναι δυσκολότερη και μπορεί να χρειαστεί διαφορετική προσέγγιση της δοσολογίας.

Σπάνια έχουν αναφερθεί αυξημένες ηπατικές εξετάσεις, ηπατίτιδα ή ηπατική ανεπάρκεια. Επομένως, εξετάσεις όπως AST, ALT, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη μπορεί να ζητηθούν όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως ίκτερος, σκουρόχρωμα ούρα, έντονη ναυτία, επίμονος κνησμός ή άλλες ενδείξεις ηπατικής δυσλειτουργίας.

Επίσης χρειάζονται όταν ο ασθενής λαμβάνει άλλα φάρμακα που απαιτούν ηπατική παρακολούθηση. Σε αυτή την περίπτωση ο έλεγχος μπορεί να αφορά περισσότερο το συνολικό θεραπευτικό σχήμα παρά τη λεβετιρακετάμη μόνη της.

14Μέτρηση επιπέδων λεβετιρακετάμης στο αίμα

Σε αντίθεση με ορισμένα παλαιότερα αντιεπιληπτικά, η τακτική μέτρηση συγκέντρωσης λεβετιρακετάμης στο αίμα δεν αποτελεί υποχρεωτικό έλεγχο ρουτίνας για όλους. Η θεραπεία καθοδηγείται κυρίως από τον έλεγχο των κρίσεων, τις ανεπιθύμητες ενέργειες και τη νεφρική λειτουργία.

Η μέτρηση επιπέδων μπορεί όμως να αποκτήσει αξία σε επιλεγμένες καταστάσεις. Παραδείγματα είναι η εγκυμοσύνη, σημαντική αλλαγή νεφρικής λειτουργίας, ανεξήγητη απώλεια ελέγχου των κρίσεων, πιθανή μη συμμόρφωση με την αγωγή ή ανάγκη σύγκρισης με προηγούμενο επίπεδο του ίδιου ασθενούς όταν ήταν κλινικά σταθερός.

Η ερμηνεία δεν πρέπει να γίνεται μόνο με τη λογική «μέσα ή έξω από τα φυσιολογικά όρια». Η σχέση συγκέντρωσης και αποτελεσματικότητας διαφέρει μεταξύ ασθενών. Ένας ασθενής μπορεί να είναι πλήρως ελεγχόμενος σε επίπεδο που σε άλλον θα ήταν ανεπαρκές.

Για σωστή σύγκριση έχει σημασία και η ώρα της αιμοληψίας σε σχέση με την τελευταία δόση. Εάν γίνεται θεραπευτική παρακολούθηση, πρέπει να ακολουθείται σταθερό πρωτόκολλο αιμοληψίας.

15Συχνές παρενέργειες

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν εμφανίζονται σε όλους τους ασθενείς και αρκετές είναι εντονότερες τις πρώτες εβδομάδες της θεραπείας ή μετά από αύξηση της δόσης.

Μεταξύ των συχνότερων συμπτωμάτων περιλαμβάνονται:

• υπνηλία,
• κόπωση ή αδυναμία,
• ζάλη,
• κεφαλαλγία,
• μειωμένη όρεξη σε ορισμένους ασθενείς,
• ευερεθιστότητα ή άλλες μεταβολές συμπεριφοράς.

Η υπνηλία έχει ιδιαίτερη σημασία στην έναρξη της αγωγής. Ένας ασθενής δεν πρέπει να υποθέτει ότι μπορεί να οδηγήσει με ασφάλεια επειδή η λεβετιρακετάμη «δεν είναι ηρεμιστικό». Η πραγματική επίδραση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Ζάλη, αταξία ή αστάθεια μπορεί επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο πτώσης. Αν είναι έντονες ή επιμένουν, χρειάζεται επικοινωνία με τον θεράποντα αντί για αυθαίρετη διακοπή.

Ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες βελτιώνονται καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται. Η επιμονή τους, όμως, μπορεί να απαιτήσει αλλαγή του θεραπευτικού σχήματος.

16Διάθεση, ευερεθιστότητα και συμπεριφορά

Οι μεταβολές συμπεριφοράς είναι από τα σημεία που αξίζει να γνωρίζει τόσο ο ασθενής όσο και η οικογένειά του. Η λεβετιρακετάμη μπορεί να συσχετιστεί με ευερεθιστότητα, νευρικότητα, επιθετικότητα, διέγερση, άγχος, μεταβολές διάθεσης ή, πιο σπάνια, ψυχωτικά συμπτώματα.

Οι αλλαγές μπορεί μερικές φορές να γίνουν αντιληπτές πρώτα από τους συγγενείς. Ένας ασθενής που δεν είχε στο παρελθόν έντονα ξεσπάσματα και εμφανίζει σαφή μεταβολή μετά την έναρξη ή αύξηση του Keppra πρέπει να το συζητήσει με τον γιατρό.

Όπως και με άλλα αντιεπιληπτικά, υπάρχει προειδοποίηση για εμφάνιση ή επιδείνωση κατάθλιψης και αυτοκτονικού ιδεασμού. Κάθε νέα σοβαρή αλλαγή διάθεσης, σκέψεις αυτοτραυματισμού ή απότομη αλλαγή συμπεριφοράς απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Η λύση δεν είναι η απότομη διακοπή του φαρμάκου χωρίς οδηγία, επειδή αυτό μπορεί να αυξήσει τη συχνότητα των κρίσεων. Ο θεράπων μπορεί να αξιολογήσει τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τη δόση και εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές.

17Εξάνθημα, αλλεργία και DRESS

Οι σοβαρές δερματικές αντιδράσεις στη λεβετιρακετάμη είναι σπάνιες αλλά δυνητικά σοβαρές. Έχουν αναφερθεί σύνδρομο Stevens-Johnson και τοξική επιδερμική νεκρόλυση.

Ένα νέο εκτεταμένο εξάνθημα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από πυρετό, φυσαλίδες, αποκόλληση δέρματος, πληγές στο στόμα ή στα μάτια, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Έχει επίσης περιγραφεί η σοβαρή αντίδραση υπερευαισθησίας DRESS. Μπορεί να εκδηλωθεί με πυρετό, εξάνθημα, διόγκωση λεμφαδένων, οίδημα προσώπου και συμμετοχή εσωτερικών οργάνων, όπως ήπαρ και νεφροί. Μπορεί να υπάρχουν αιματολογικές μεταβολές και αύξηση ηωσινοφίλων.

Σε τέτοιο κλινικό πλαίσιο μπορεί να χρειαστούν γενική αίματος με τύπο λευκών, ηπατικές εξετάσεις, κρεατινίνη και άλλος έλεγχος ανάλογα με τα όργανα που φαίνεται να επηρεάζονται.

Αναφυλαξία και αγγειοοίδημα αποτελούν επίσης επείγουσες καταστάσεις. Δυσκολία στην αναπνοή ή οίδημα γλώσσας, χειλιών ή προσώπου απαιτούν άμεση επείγουσα αντιμετώπιση.

18Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα και αλκοόλ

Η λεβετιρακετάμη έχει γενικά λιγότερες κλασικές φαρμακοκινητικές αλληλεπιδράσεις σε σχέση με αρκετά άλλα αντιεπιληπτικά. Δεν είναι ισχυρός επαγωγέας ή αναστολέας των συστημάτων του ηπατικού κυτοχρώματος που ευθύνονται για πολλές αλληλεπιδράσεις.

Σε μελέτες δεν παρατηρήθηκε κλινικά σημαντική επίδραση στη φαρμακοκινητική της διγοξίνης, της βαρφαρίνης ή των από του στόματος αντισυλληπτικών. Αυτό είναι χρήσιμο χαρακτηριστικό αλλά δεν σημαίνει ότι κάθε συνδυασμός είναι αυτόματα ασφαλής.

Φάρμακα που προκαλούν υπνηλία ή καταστολή μπορεί να ενισχύσουν λειτουργικά τη ζάλη και την υπνηλία. Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει τον γιατρό για όλα τα συνταγογραφούμενα φάρμακα, μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα και συμπληρώματα.

Το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει υπνηλία, ζάλη και μειωμένο συντονισμό. Επιπλέον, η υπερβολική κατανάλωση ή η απότομη διακοπή μεγάλης χρόνιας κατανάλωσης αλκοόλ μπορεί από μόνη της να επηρεάσει τον κίνδυνο κρίσεων. Για αυτό η σχέση αλκοόλ και επιληψίας πρέπει να συζητείται εξατομικευμένα με τον θεράποντα.

19Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Η επιληψία στην εγκυμοσύνη απαιτεί προσεκτική ισορροπία μεταξύ αποτελεσματικού ελέγχου των κρίσεων και ασφαλούς φαρμακευτικής αγωγής. Μια γυναίκα που λαμβάνει Keppra και σχεδιάζει εγκυμοσύνη πρέπει να συζητήσει εγκαίρως την αγωγή με τον νευρολόγο και τον γυναικολόγο της.

Δεν πρέπει να διακόπτει μόνη της το φάρμακο όταν μάθει ότι είναι έγκυος. Οι ανεξέλεγκτες επιληπτικές κρίσεις μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.

Ιδιαίτερο εργαστηριακό ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι συγκεντρώσεις λεβετιρακετάμης μπορεί να μειωθούν κατά την εγκυμοσύνη. Η μείωση μπορεί να είναι εντονότερη στο τρίτο τρίμηνο. Για τον λόγο αυτό σε επιλεγμένες εγκύους μπορεί να χρησιμοποιείται κλινική παρακολούθηση σε συνδυασμό με μέτρηση επιπέδων, ιδιαίτερα όταν υπάρχει διαθέσιμη προ της εγκυμοσύνης τιμή αναφοράς.

Μετά τον τοκετό η φαρμακοκινητική μεταβάλλεται ξανά. Αν η δόση είχε αυξηθεί κατά την εγκυμοσύνη, χρειάζεται επανεκτίμηση ώστε να αποφευχθούν υπερβολικά επίπεδα και ανεπιθύμητες ενέργειες.

Η λεβετιρακετάμη περνά στο μητρικό γάλα. Η απόφαση για θηλασμό λαμβάνει υπόψη το όφελος του θηλασμού, την αναγκαιότητα της θεραπείας και την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών στο βρέφος.

20Ξεχασμένη δόση, υπερδοσολογία και διακοπή

Η σταθερή λήψη είναι βασικό μέρος της αποτελεσματικής αντιεπιληπτικής θεραπείας. Αν παραλειφθεί μία δόση, ο ασθενής δεν πρέπει να αυτοσχεδιάζει με διπλές ή πρόσθετες δόσεις. Η σωστή ενέργεια εξαρτάται από το πότε έγινε αντιληπτή η παράλειψη και πόσο απέχει η επόμενη προγραμματισμένη δόση.

Σε περίπτωση σημαντικής υπερδοσολογίας έχουν περιγραφεί υπνηλία, διέγερση, επιθετικότητα, μειωμένο επίπεδο συνείδησης, αναπνευστική καταστολή και κώμα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο πόσιμο διάλυμα, όπου λάθος υπολογισμός των mL μπορεί να οδηγήσει σε πολλαπλάσια χορήγηση.

Αν υπάρχει υποψία σημαντικής υπερδοσολογίας, απαιτείται άμεση επικοινωνία με υπηρεσία επείγουσας ιατρικής φροντίδας ή Κέντρο Δηλητηριάσεων και δεν πρέπει να αναμένεται απλώς η εμφάνιση συμπτωμάτων.

Το Keppra δεν πρέπει γενικά να διακόπτεται απότομα. Η απότομη διακοπή ενός αντιεπιληπτικού μπορεί να αυξήσει τη συχνότητα των κρίσεων και τον κίνδυνο παρατεταμένης κρίσης. Όταν πρέπει να σταματήσει, η μείωση γίνεται κατά κανόνα σταδιακά σύμφωνα με συγκεκριμένο ιατρικό πλάνο, εκτός αν υπάρχει σοβαρή αντίδραση που απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση.

21Οδήγηση και καθημερινότητα

Η ικανότητα οδήγησης σε ασθενή με επιληψία δεν εξαρτάται μόνο από το αν το Keppra προκαλεί υπνηλία. Εξαρτάται πρωτίστως από τον τύπο των κρίσεων, το διάστημα χωρίς κρίσεις και την ισχύουσα νομοθεσία για την άδεια οδήγησης.

Το ίδιο το φάρμακο μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, ζάλη ή διαταραχές συντονισμού. Επομένως, μετά την έναρξη ή την αύξηση της δόσης, ο ασθενής πρέπει να διαπιστώσει πώς τον επηρεάζει πριν χειριστεί μηχανήματα ή πραγματοποιήσει δραστηριότητες στις οποίες η μειωμένη εγρήγορση θα μπορούσε να προκαλέσει ατύχημα.

Σημαντικό μέρος της καθημερινής διαχείρισης είναι επίσης η τακτική λήψη. Η χρήση σταθερού ωραρίου, υπενθύμισης στο κινητό ή οργανωμένης θήκης φαρμάκων μπορεί να μειώσει παραλείψεις.

Ο επαρκής ύπνος έχει μεγάλη σημασία στους ασθενείς με επιληψία. Η έντονη στέρηση ύπνου μπορεί να αποτελεί εκλυτικό παράγοντα κρίσεων ανεξάρτητα από τη φαρμακευτική θεραπεία.

22Πρακτικός εργαστηριακός έλεγχος και πότε χρειάζεται γιατρός

Η παρακολούθηση ενός ασθενούς που λαμβάνει λεβετιρακετάμη πρέπει να είναι στοχευμένη. Δεν υπάρχει λόγος για άσκοπες επαναλαμβανόμενες εξετάσεις όταν δεν υπάρχει κλινική ένδειξη, αλλά ορισμένες αναλύσεις μπορούν να δώσουν πολύτιμες πληροφορίες όταν χρησιμοποιούνται σωστά.

Άμεση ιατρική εκτίμηση χρειάζεται σε σοβαρό ή εκτεταμένο εξάνθημα, οίδημα προσώπου ή γλώσσας, δυσκολία στην αναπνοή, νέα σοβαρή ψυχιατρική συμπτωματολογία, αυτοκτονικό ιδεασμό, έντονη υπνηλία ή σύγχυση, παρατεταμένες ή σημαντικά συχνότερες κρίσεις και ύποπτη υπερδοσολογία.

Ο εργαστηριακός έλεγχος λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι ως υποκατάστατο της κλινικής παρακολούθησης από νευρολόγο. Στη λεβετιρακετάμη, η νεφρική λειτουργία είναι το εργαστηριακό στοιχείο που συνδέεται πιο άμεσα με την επιλογή της δόσης.

Συχνές ερωτήσεις για το Keppra

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. European Medicines Agency – Keppra EPAR.
2. European Medicines Agency – Keppra, επίσημες πληροφορίες προϊόντος.
3. European Medicines Agency – Ασφαλής χρήση του πόσιμου διαλύματος Keppra και αποφυγή λαθών δοσολογίας.
4. DailyMed – KEPPRA, levetiracetam tablets and oral solution, prescribing information.
5. European Medicines Agency – Levetiracetam, πληροφορίες προϊόντος και εργαστηριακές προειδοποιήσεις.
6. Υπουργείο Υγείας – Θετική Λίστα Φαρμάκων.
7. ΕΟΠΥΥ – Αναζήτηση Φαρμάκου.