Pradaxa (dabigatran) – Πλήρης Οδηγός Ασθενούς για Αντιπηκτική Αγωγή

1

Τι είναι το Pradaxa

Το Pradaxa είναι αντιπηκτικό φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία dabigatran etexilate. Χρησιμοποιείται για να μειώνει την πιθανότητα σχηματισμού επικίνδυνων θρόμβων στο αίμα. Οι θρόμβοι αυτοί μπορεί να οδηγήσουν σε ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση ή πνευμονική εμβολή, ανάλογα με το πού σχηματίζονται ή πού μετακινούνται.

Ανήκει στα λεγόμενα DOACs, δηλαδή στα άμεσα από του στόματος αντιπηκτικά. Η μεγάλη πρακτική διαφορά σε σχέση με παλαιότερα αντιπηκτικά, όπως το Sintrom ή η βαρφαρίνη, είναι ότι το Pradaxa δεν χρειάζεται συχνή ρύθμιση δόσης με INR. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται καθόλου έλεγχος. Η παρακολούθηση μεταφέρεται από το INR στη σωστή αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας, της γενικής αίματος, της αιμοσφαιρίνης, των αιμοπεταλίων, των συμπτωμάτων και των συγχορηγούμενων φαρμάκων.

Στην πράξη, το Pradaxa δίνεται κυρίως σε ασθενείς με μη βαλβιδική κολπική μαρμαρυγή που έχουν αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού, καθώς και σε ασθενείς που έχουν εμφανίσει ή κινδυνεύουν να εμφανίσουν φλεβική θρομβοεμβολική νόσο. Για γενικότερη εικόνα σχετικά με αντιπηκτικά και εργαστηριακή παρακολούθηση, μπορείτε να δείτε και τον οδηγό Αντιπηκτικά: Xarelto, Sintrom, Plavix, Salospir & Εξετάσεις.

Το φάρμακο δεν «αραιώνει» το αίμα με την απλή έννοια που συχνά χρησιμοποιείται στην καθημερινή γλώσσα. Στην πραγματικότητα, επηρεάζει συγκεκριμένο βήμα του μηχανισμού πήξης, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα δημιουργίας σταθερού θρόμβου. Αυτό είναι χρήσιμο όταν ο κίνδυνος θρόμβωσης είναι μεγαλύτερος από τον κίνδυνο αιμορραγίας.

2

Πώς δρα στον οργανισμό

Το Pradaxa δρα ως άμεσος αναστολέας της θρομβίνης. Η θρομβίνη, γνωστή και ως παράγοντας IIa, είναι κεντρικό ένζυμο της πήξης. Συμμετέχει στη μετατροπή του ινωδογόνου σε ινώδες, δηλαδή στο πλέγμα που σταθεροποιεί τον θρόμβο.

Όταν η dabigatran αναστέλλει τη θρομβίνη, μειώνεται η δυνατότητα του οργανισμού να σχηματίζει σταθερούς θρόμβους μέσα στα αγγεία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε καταστάσεις όπως η κολπική μαρμαρυγή, όπου η ακανόνιστη κίνηση των κόλπων της καρδιάς ευνοεί τη στάση αίματος και τον σχηματισμό θρόμβων.

Η δράση του είναι άμεση και στοχευμένη. Δεν επηρεάζει τη βιταμίνη Κ όπως τα παλαιότερα αντιπηκτικά, γι’ αυτό δεν απαιτεί ειδική δίαιτα με περιορισμό πράσινων λαχανικών και δεν ρυθμίζεται με INR. Αυτό μπορεί να κάνει την καθημερινή χρήση πιο απλή, αλλά η ασφάλεια εξαρτάται από την τήρηση της δοσολογίας και από τον περιοδικό εργαστηριακό έλεγχο.

Ένα σημαντικό πρακτικό σημείο είναι ότι η dabigatran αποβάλλεται σε μεγάλο βαθμό από τους νεφρούς. Επομένως, όταν μειώνεται η νεφρική λειτουργία, το φάρμακο μπορεί να παραμένει περισσότερο στον οργανισμό και να αυξάνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας. Για αυτό η κρεατινίνη και ο eGFR έχουν ιδιαίτερη σημασία σε κάθε ασθενή που λαμβάνει Pradaxa.

3

Σε ποιους ενδείκνυται

Το Pradaxa χρησιμοποιείται κυρίως σε ενήλικες με μη βαλβιδική κολπική μαρμαρυγή που έχουν αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου ή συστηματικής εμβολής. Η κολπική μαρμαρυγή είναι μία από τις συχνότερες καρδιακές αρρυθμίες και μπορεί να επιτρέψει τον σχηματισμό θρόμβων μέσα στην καρδιά. Αν ένας θρόμβος μετακινηθεί προς τον εγκέφαλο, μπορεί να προκαλέσει ισχαιμικό εγκεφαλικό.

Χρησιμοποιείται επίσης για τη θεραπεία εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης και πνευμονικής εμβολής, συνήθως αφού έχει προηγηθεί αρχική παρεντερική αντιπηκτική αγωγή όπου αυτό απαιτείται από το θεραπευτικό σχήμα. Μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί για πρόληψη υποτροπής σε ασθενείς που έχουν ήδη περάσει επεισόδιο φλεβικής θρομβοεμβολής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και για πρόληψη φλεβικής θρόμβωσης μετά από συγκεκριμένες ορθοπεδικές επεμβάσεις, όπως αντικατάσταση ισχίου ή γόνατος, πάντα σύμφωνα με την ένδειξη, τη δόση και το χρονικό διάστημα που ορίζει ο θεράπων ιατρός.

Δεν είναι κατάλληλο για όλους. Σε ασθενείς με μηχανική καρδιακή βαλβίδα, σημαντική βαλβιδική νόσο, ενεργό σοβαρή αιμορραγία, σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια ή συγκεκριμένες φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις, η επιλογή αντιπηκτικού πρέπει να γίνεται πολύ προσεκτικά. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να προτιμηθεί άλλο αντιπηκτικό ή διαφορετική στρατηγική.

4

Πόσο αποτελεσματικό είναι

Το Pradaxa έχει μελετηθεί εκτενώς σε μεγάλες κλινικές μελέτες για την πρόληψη εγκεφαλικού σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή. Σε σύγκριση με τη βαρφαρίνη, η υψηλότερη δόση dabigatran έχει δείξει ισχυρή προστασία έναντι εγκεφαλικού και συστηματικής εμβολής, ενώ η χαμηλότερη δόση στοχεύει περισσότερο στην ισορροπία ανάμεσα σε αποτελεσματικότητα και αιμορραγική ασφάλεια.

Η αποτελεσματικότητα όμως δεν εξαρτάται μόνο από το ίδιο το φάρμακο. Εξαρτάται και από το αν ο ασθενής το παίρνει σωστά, στην ώρα του, στη σωστή δόση και χωρίς επικίνδυνους συνδυασμούς. Επειδή το Pradaxa έχει σχετικά σύντομο χρόνο δράσης σε σχέση με τη βαρφαρίνη, η παράλειψη δόσεων μπορεί να αφήσει γρήγορα τον ασθενή χωρίς επαρκή αντιπηκτική προστασία.

Σε καθημερινή κλινική πράξη, το μεγαλύτερο όφελος φαίνεται όταν υπάρχει σωστή επιλογή ασθενούς. Ένας ασθενής με καλή ή αποδεκτή νεφρική λειτουργία, σαφή ένδειξη αντιπηκτικής αγωγής και χαμηλό έως ελεγχόμενο αιμορραγικό κίνδυνο μπορεί να ωφεληθεί σημαντικά. Αντίθετα, σε ασθενείς με ασταθή νεφρική λειτουργία, συχνές πτώσεις, ενεργό αιμορραγία ή πολυφαρμακία, χρειάζεται πιο στενή αξιολόγηση.

Η απόφαση για Pradaxa δεν πρέπει να γίνεται επειδή «δεν χρειάζεται INR». Πρέπει να γίνεται επειδή ταιριάζει στο συνολικό προφίλ του ασθενούς. Για σύγκριση με άλλα αντιπηκτικά, χρήσιμοι είναι και οι οδηγοί Eliquis (apixaban), Xarelto (rivaroxaban) και Sintrom.

5

Πόσο γρήγορα δρα και πόσο διαρκεί

Το Pradaxa απορροφάται σχετικά γρήγορα και η αντιπηκτική δράση εμφανίζεται συνήθως μέσα σε λίγες ώρες από τη λήψη. Αυτό είναι ένα από τα πρακτικά πλεονεκτήματα των DOACs: ο ασθενής δεν χρειάζεται ημέρες αναμονής μέχρι να επιτευχθεί θεραπευτικό INR, όπως συμβαίνει με τη βαρφαρίνη ή το Sintrom.

Η δράση του όμως μειώνεται επίσης σχετικά γρήγορα όταν παραλείπονται δόσεις. Για τον λόγο αυτό η λήψη δύο φορές την ημέρα πρέπει να γίνεται με συνέπεια. Η σταθερή ώρα λήψης βοηθάει να διατηρείται πιο προβλέψιμη αντιπηκτική κάλυψη.

Η διάρκεια παραμονής του φαρμάκου στον οργανισμό επηρεάζεται από τη νεφρική λειτουργία. Όταν ο eGFR είναι χαμηλός ή η κάθαρση κρεατινίνης μειωμένη, το dabigatran αποβάλλεται πιο αργά. Αυτό έχει πρακτική σημασία όχι μόνο για τη χρόνια χρήση, αλλά και για τη διακοπή πριν από χειρουργείο ή οδοντιατρική πράξη.

Ο ασθενής δεν πρέπει να αλλάζει μόνος του ώρα, δόση ή συχνότητα λήψης. Αν υπάρχει επαναλαμβανόμενη δυσκολία συμμόρφωσης, πρέπει να ενημερωθεί ο θεράπων ιατρός. Μερικές φορές η επιλογή αντιπηκτικού επηρεάζεται και από το αν ο ασθενής μπορεί πρακτικά να θυμάται αγωγή δύο φορές την ημέρα.

6

Δοσολογία: 150 mg και 110 mg

Η δοσολογία του Pradaxa εξατομικεύεται ανάλογα με την ένδειξη, την ηλικία, τη νεφρική λειτουργία, τον αιμορραγικό κίνδυνο και τα συγχορηγούμενα φάρμακα. Σε πολλούς ενήλικες με μη βαλβιδική κολπική μαρμαρυγή χρησιμοποιείται δοσολογία δύο φορές την ημέρα. Σε ορισμένους ασθενείς επιλέγεται υψηλότερη δόση για ισχυρότερη αντιθρομβωτική προστασία, ενώ σε άλλους χαμηλότερη δόση για καλύτερη αιμορραγική ασφάλεια.

Η επιλογή μεταξύ 150 mg δύο φορές ημερησίως και 110 mg δύο φορές ημερησίως δεν πρέπει να γίνεται εμπειρικά. Η ηλικία άνω των 75–80 ετών, η μέτρια νεφρική δυσλειτουργία, το ιστορικό γαστρεντερικής αιμορραγίας, η συγχορήγηση αντιαιμοπεταλιακών ή άλλων φαρμάκων και η συνολική ευθραυστότητα του ασθενούς μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετική επιλογή.

Η λανθασμένη υποδοσολογία μπορεί να αφήσει τον ασθενή εκτεθειμένο σε εγκεφαλικό ή θρόμβωση. Η λανθασμένη υπερδοσολογία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας. Για αυτό, σε κάθε αλλαγή νεφρικής λειτουργίας, ηλικίας, βάρους ή φαρμακευτικής αγωγής πρέπει να επανεκτιμάται αν η δόση παραμένει κατάλληλη.

7

Πώς λαμβάνεται και τι κάνω αν ξεχάσω δόση

Τα καψάκια Pradaxa πρέπει να καταπίνονται ολόκληρα με νερό. Δεν πρέπει να ανοίγονται, να μασώνται ή να θρυμματίζονται, γιατί αυτό μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση του φαρμάκου και να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητης δράσης.

Μπορεί να λαμβάνεται με ή χωρίς φαγητό. Αν προκαλεί δυσπεψία, καούρα ή ενόχληση στο στομάχι, η λήψη μαζί με τροφή μπορεί να βοηθήσει. Η συνέπεια στην ώρα είναι σημαντικότερη από το αν λαμβάνεται με γεύμα ή όχι.

Αν ξεχαστεί μία δόση, ο ασθενής δεν πρέπει να διπλασιάσει την επόμενη. Η πρακτική οδηγία εξαρτάται από το πόσος χρόνος απομένει μέχρι την επόμενη δόση και από την ένδειξη της αγωγής. Γενικά, αν η επόμενη δόση πλησιάζει, η ξεχασμένη δόση παραλείπεται και συνεχίζεται το πρόγραμμα. Σε επαναλαμβανόμενες παραλείψεις πρέπει να ενημερώνεται ο ιατρός, γιατί η προστασία μπορεί να μην είναι επαρκής.

Η διατήρηση του φαρμάκου στην αρχική συσκευασία είναι σημαντική, επειδή τα καψάκια είναι ευαίσθητα στην υγρασία. Δεν είναι καλή πρακτική να μεταφέρονται για μεγάλο διάστημα σε απλό κουτάκι χαπιών χωρίς προστασία, εκτός αν υπάρχει σαφής οδηγία που να το επιτρέπει για τη συγκεκριμένη μορφή συσκευασίας.

8

Pradaxa και νεφρική λειτουργία

Η νεφρική λειτουργία είναι από τα πιο κρίσιμα σημεία στην ασφάλεια του Pradaxa. Η dabigatran αποβάλλεται σε μεγάλο βαθμό μέσω των νεφρών. Όταν η νεφρική λειτουργία μειώνεται, το φάρμακο μπορεί να παραμένει περισσότερο στο αίμα και να αυξάνεται ο αιμορραγικός κίνδυνος.

Η απλή τιμή της κρεατινίνης δεν αρκεί πάντα για να εκτιμηθεί ο κίνδυνος. Ένας ηλικιωμένος ή ένας ασθενής με χαμηλή μυϊκή μάζα μπορεί να έχει φαινομενικά «φυσιολογική» κρεατινίνη, αλλά μειωμένο eGFR ή μειωμένη κάθαρση κρεατινίνης. Για αυτό η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με υπολογισμό νεφρικής διήθησης και όχι μόνο με μία μεμονωμένη τιμή.

Σε ασθενείς που λαμβάνουν Pradaxa, ο έλεγχος νεφρικής λειτουργίας περιλαμβάνει συνήθως ουρία και κρεατινίνη, υπολογισμό eGFR και, όπου υπάρχει ένδειξη, συμπληρωματικό έλεγχο όπως γενική ούρων ή αλβουμίνη/κρεατινίνη ούρων. Για πιο αναλυτική προσέγγιση υπάρχει και ο οδηγός Νεφρική Λειτουργία – Εξετάσεις, Παθήσεις & Θεραπεία.

Η νεφρική λειτουργία δεν είναι σταθερή σε όλους τους ανθρώπους. Μπορεί να μειωθεί προσωρινά σε αφυδάτωση, λοίμωξη, πυρετό, διάρροια, λήψη διουρητικών, οξεία νόσο ή χρήση φαρμάκων που επηρεάζουν τους νεφρούς. Σε αυτές τις περιόδους ο αιμορραγικός κίνδυνος μπορεί να αλλάξει, ακόμα κι αν η δόση του Pradaxa δεν έχει αλλάξει.

9

Κίνδυνος αιμορραγίας

Όλα τα αντιπηκτικά αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι «επικίνδυνα» όταν υπάρχει σωστή ένδειξη. Σημαίνει ότι η θεραπεία πρέπει να ισορροπεί ανάμεσα στην πρόληψη θρόμβωσης και στην αποφυγή σοβαρής αιμορραγίας.

Οι πιο ήπιες εκδηλώσεις μπορεί να είναι ρινορραγίες, μικροί μώλωπες, αιμορραγία από τα ούλα ή πιο παρατεταμένη αιμορραγία μετά από μικρό τραυματισμό. Πιο ανησυχητικά σημεία είναι τα μαύρα κόπρανα, η αιματέμεση, η έντονη ή επίμονη αιματουρία, η ανεξήγητη πτώση αιματοκρίτη, η έντονη αδυναμία, η ζάλη, η λιποθυμία ή νευρολογικά συμπτώματα.

Η αιμορραγία στα ούρα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί μπορεί να σχετίζεται με αντιπηκτική αγωγή, αλλά δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα μόνο στο φάρμακο. Μπορεί να υπάρχει ουρολοίμωξη, λίθος, νεφρική νόσος ή άλλη αιτία. Για σχετική ενημέρωση μπορείτε να δείτε τον οδηγό Αιματουρία: Αίμα στα Ούρα, Αιτίες, Εξετάσεις και Πότε Είναι Σοβαρό.

Ο κίνδυνος αιμορραγίας αυξάνεται όταν το Pradaxa συνδυάζεται με ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη, άλλα αντιαιμοπεταλιακά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, κορτικοστεροειδή, αλκοόλ σε υπερβολή ή φάρμακα που αυξάνουν τα επίπεδά του. Για τον λόγο αυτό ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει πάντα για όλα τα φάρμακα, ακόμη και για παυσίπονα που παίρνει «περιστασιακά».

10

Ποιες εξετάσεις αίματος χρειάζονται

Το Pradaxa δεν χρειάζεται INR για καθημερινή ρύθμιση της δόσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται εργαστηριακή παρακολούθηση. Ο βασικός έλεγχος στοχεύει στο να εντοπίζονται έγκαιρα αναιμία, πτώση αιμοσφαιρίνης, αλλαγές στα αιμοπετάλια, νεφρική επιβάρυνση ή σημεία που αυξάνουν τον αιμορραγικό κίνδυνο.

Συχνά χρήσιμες εξετάσεις είναι η γενική αίματος, η αιμοσφαιρίνη, ο αιματοκρίτης, τα αιμοπετάλια, η κρεατινίνη, ο eGFR, η ουρία και, ανάλογα με την περίπτωση, η γενική ούρων. Αν υπάρχουν συμπτώματα αιμορραγίας, μπορεί να χρειαστεί πιο στοχευμένος έλεγχος, όπως φερριτίνη, σίδηρος, έλεγχος κοπράνων για αίμα ή περαιτέρω διερεύνηση από τον θεράποντα ιατρό.

Οι εξετάσεις πήξης όπως PT/INR και aPTT μπορεί να επηρεάζονται σε ορισμένες συνθήκες, αλλά δεν χρησιμοποιούνται όπως στο Sintrom για να «ρυθμιστεί» η δόση. Σε ειδικές επείγουσες ή νοσοκομειακές καταστάσεις υπάρχουν πιο εξειδικευμένες εξετάσεις, όμως δεν αποτελούν ρουτίνα για τον μέσο ασθενή.

Για τη σωστή προετοιμασία εξετάσεων αίματος και τη δήλωση φαρμάκων πριν από τη λήψη, χρήσιμος είναι και ο οδηγός Προετοιμασία Εξετάσεων Αίματος: Νηστεία, Καφές, Φάρμακα.

11

Αντίδοτο Pradaxa: Praxbind

Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του Pradaxa είναι ότι υπάρχει ειδικός παράγοντας αναστροφής για τη dabigatran: το idarucizumab, γνωστό εμπορικά ως Praxbind. Χρησιμοποιείται σε νοσοκομειακό περιβάλλον όταν χρειάζεται ταχεία αναστροφή της αντιπηκτικής δράσης, όπως σε σοβαρή ή ανεξέλεγκτη αιμορραγία ή όταν απαιτείται επείγουσα επέμβαση.

Το αντίδοτο δεν είναι λόγος για απροσεξία στη λήψη του φαρμάκου. Είναι μηχανισμός ασφαλείας για επείγουσες καταστάσεις. Η πρόληψη της αιμορραγίας παραμένει πολύ καλύτερη από την αντιμετώπισή της αφού συμβεί.

Ο ασθενής που λαμβάνει Pradaxa καλό είναι να έχει μαζί του πληροφορία για το φάρμακο, ειδικά αν ταξιδεύει ή αν έχει αυξημένο κίνδυνο ατυχήματος. Σε επείγον περιστατικό, το ιατρικό προσωπικό πρέπει να γνωρίζει ότι λαμβάνει dabigatran, πότε πήρε την τελευταία δόση και αν υπάρχει γνωστό πρόβλημα νεφρικής λειτουργίας.

Σε περίπτωση σοβαρής αιμορραγίας, ο ασθενής δεν πρέπει να προσπαθεί να τη διαχειριστεί μόνος στο σπίτι. Μαύρα κόπρανα, αιματέμεση, έντονη αιματουρία, νευρολογικά συμπτώματα, πτώση πίεσης, λιποθυμία ή μεγάλη αιμορραγία απαιτούν άμεση νοσοκομειακή αξιολόγηση.

12

Χειρουργείο, οδοντίατρος και διακοπή

Πριν από χειρουργείο, ενδοσκόπηση, επεμβατική πράξη ή οδοντιατρική εργασία, ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει ότι λαμβάνει Pradaxa. Η διακοπή δεν γίνεται με έναν ενιαίο κανόνα για όλους. Εξαρτάται από το είδος της πράξης, τον αιμορραγικό κίνδυνο, τη νεφρική λειτουργία και τον κίνδυνο θρόμβωσης αν μείνει ο ασθενής χωρίς αντιπηκτική κάλυψη.

Σε μικρές οδοντιατρικές πράξεις μπορεί να χρειάζεται διαφορετική διαχείριση από ό,τι σε μεγάλη χειρουργική επέμβαση ή νευραξονική αναισθησία. Σε ασθενείς με χαμηλότερο eGFR, το Pradaxa αποβάλλεται πιο αργά και η διακοπή μπορεί να χρειαστεί νωρίτερα.

Η αυθαίρετη διακοπή «για να είμαστε ασφαλείς» είναι συχνό και επικίνδυνο λάθος. Αν η διακοπή γίνει νωρίτερα ή για περισσότερες ημέρες από όσο χρειάζεται, μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος εγκεφαλικού ή θρόμβωσης. Αν η διακοπή γίνει πολύ αργά, αυξάνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας στην επέμβαση.

Η επανέναρξη επίσης χρειάζεται οδηγία. Συνήθως γίνεται όταν έχει επιτευχθεί επαρκής αιμόσταση και ο χειρουργός ή ο θεράπων ιατρός θεωρεί ότι ο κίνδυνος αιμορραγίας έχει μειωθεί. Δεν πρέπει ο ασθενής να ξαναρχίζει μόνος του χωρίς σαφές πλάνο.

13

Pradaxa vs Eliquis vs Xarelto vs Sintrom

Το Pradaxa, το Eliquis και το Xarelto ανήκουν στα νεότερα από του στόματος αντιπηκτικά, αλλά δεν είναι ίδια φάρμακα. Το Pradaxa αναστέλλει άμεσα τη θρομβίνη, ενώ το Eliquis και το Xarelto αναστέλλουν τον παράγοντα Xa. Το Sintrom ανήκει σε άλλη κατηγορία, τους ανταγωνιστές βιταμίνης Κ, και χρειάζεται παρακολούθηση με INR.

Δεν υπάρχει ένα αντιπηκτικό που είναι «καλύτερο» για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από την ένδειξη, τη νεφρική λειτουργία, την ηλικία, το βάρος, το ιστορικό αιμορραγίας, την πιθανότητα αλληλεπιδράσεων, τη συμμόρφωση του ασθενούς και την κλινική εμπειρία του θεράποντος ιατρού.

Η σύγκριση αυτή δεν αντικαθιστά την ιατρική απόφαση. Ένας ασθενής με καλή νεφρική λειτουργία και ανάγκη συγκεκριμένου προφίλ αναστροφής μπορεί να είναι κατάλληλος για Pradaxa. Άλλος ασθενής με διαφορετικό αιμορραγικό ή νεφρικό προφίλ μπορεί να ωφελείται περισσότερο από άλλο DOAC ή από Sintrom.

14

Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα και ΜΣΑΦ

Οι αλληλεπιδράσεις του Pradaxa έχουν δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη είναι τα φάρμακα που αυξάνουν τον αιμορραγικό κίνδυνο, ακόμη κι αν δεν αυξάνουν απαραίτητα τα επίπεδα dabigatran. Η δεύτερη είναι τα φάρμακα που επηρεάζουν τη μεταφορά και αποβολή του dabigatran, κυρίως μέσω P-gp μηχανισμών.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη, διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, κορτικοστεροειδή, ορισμένα αντικαταθλιπτικά και φάρμακα που μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα του Pradaxa. Ο συνδυασμός μπορεί να είναι απαραίτητος σε κάποιες καρδιολογικές περιπτώσεις, αλλά πρέπει να είναι τεκμηριωμένος και χρονικά ελεγχόμενος.

Τα ΜΣΑΦ είναι συχνή αιτία προβλήματος, γιατί πολλοί ασθενείς τα θεωρούν απλά παυσίπονα. Φάρμακα όπως ιβουπροφαίνη, νιμεσουλίδη, δικλοφενάκη και άλλα αντιφλεγμονώδη μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο γαστρεντερικής αιμορραγίας όταν συνδυάζονται με αντιπηκτικό. Για γενική ενημέρωση μπορείτε να δείτε τον οδηγό Παυσίπονα, Αναλγητικά και Αντιπυρετικά.

Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει τον ιατρό ή τον φαρμακοποιό πριν ξεκινήσει νέο φάρμακο, ακόμη και αν είναι «χωρίς συνταγή». Το ίδιο ισχύει για φυτικά σκευάσματα ή συμπληρώματα που μπορεί να επηρεάζουν αιμόσταση, στομάχι ή μεταβολισμό φαρμάκων.

15

Παρενέργειες και γαστρεντερικά συμπτώματα

Η πιο σημαντική ανεπιθύμητη ενέργεια κάθε αντιπηκτικού είναι η αιμορραγία. Στο Pradaxa, εκτός από αιμορραγικά επεισόδια, αρκετοί ασθενείς αναφέρουν γαστρεντερικές ενοχλήσεις όπως δυσπεψία, καούρα, ναυτία ή πόνο στο στομάχι. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να βελτιωθούν όταν το φάρμακο λαμβάνεται με φαγητό, αλλά δεν πρέπει να οδηγούν σε αυθαίρετη διακοπή.

Αν εμφανιστούν έντονα στομαχικά συμπτώματα, μαύρα κόπρανα, εμετός με αίμα ή ανεξήγητη πτώση αιματοκρίτη, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση. Η γαστρεντερική ενόχληση και η γαστρεντερική αιμορραγία δεν είναι το ίδιο πράγμα, αλλά στον ασθενή που λαμβάνει αντιπηκτικό πρέπει να υπάρχει χαμηλός ουδός επικοινωνίας με τον ιατρό.

Άλλα πιθανά προβλήματα είναι εύκολες μελανιές, ρινορραγίες, αιμορραγία από τα ούλα, αιματουρία ή παρατεταμένη αιμορραγία μετά από τραυματισμό. Αν υπάρχουν εύκολες μελανιές ή αιμορραγική διάθεση, χρήσιμος είναι και ο οδηγός Εύκολες Μελανιές και Αιμορραγία: Εξετάσεις Πήξης.

Το Pradaxa δεν θεωρείται τυπική αιτία αύξησης βάρους ή τριχόπτωσης. Αν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, χρειάζεται αναζήτηση άλλων αιτιών, όπως θυρεοειδική δυσλειτουργία, αναιμία, διατροφικές ελλείψεις, στρες ή άλλα φάρμακα.

16

Ειδικές ομάδες: ηλικιωμένοι, νεφρά, εγκυμοσύνη

Στους ηλικιωμένους, το Pradaxa χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η ηλικία συνδέεται με αυξημένο αιμορραγικό κίνδυνο, συχνότερη νεφρική δυσλειτουργία, περισσότερα συγχορηγούμενα φάρμακα και μεγαλύτερη πιθανότητα πτώσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ηλικιωμένοι δεν πρέπει να παίρνουν αντιπηκτικό. Αντίθετα, πολλοί ηλικιωμένοι με κολπική μαρμαρυγή έχουν υψηλό κίνδυνο εγκεφαλικού και ωφελούνται σημαντικά από σωστή αντιπηκτική αγωγή.

Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, η απόφαση είναι πιο λεπτή. Πρέπει να σταθμιστεί ο θρομβωτικός κίνδυνος έναντι του αιμορραγικού κινδύνου και να επιλεγεί το κατάλληλο φάρμακο, η σωστή δόση και η συχνότητα παρακολούθησης. Αν η νεφρική λειτουργία επιδεινώνεται, η θεραπευτική στρατηγική πρέπει να επανεκτιμάται.

Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό, τα DOACs γενικά αποφεύγονται λόγω περιορισμένων δεδομένων ασφάλειας και επειδή υπάρχουν άλλες αντιπηκτικές επιλογές με μεγαλύτερη εμπειρία, όπως η ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους. Κάθε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας που λαμβάνει Pradaxa πρέπει να ενημερώνει τον ιατρό της αν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης ή προγραμματισμός κύησης.

Σε ασθενείς με χαμηλό σωματικό βάρος, ιστορικό έλκους, προηγούμενη γαστρεντερική αιμορραγία, ηπατική νόσο ή ανάγκη αντιαιμοπεταλιακής αγωγής, η χρήση πρέπει να εξατομικεύεται. Η «τυπική» δοσολογία δεν είναι πάντα η σωστή δοσολογία για κάθε ασθενή.

17

Μακροχρόνια χρήση και αυθαίρετη διακοπή

Σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή, η αντιπηκτική αγωγή μπορεί να είναι μακροχρόνια ή και ισόβια, εφόσον ο κίνδυνος εγκεφαλικού παραμένει αυξημένος. Το ίδιο μπορεί να ισχύει σε ασθενείς με υποτροπιάζουσα φλεβική θρόμβωση ή ισχυρούς παράγοντες θρομβοφιλίας, ανάλογα με την αιτία και την αξιολόγηση του ειδικού.

Η μακροχρόνια χρήση δεν σημαίνει ότι ο ασθενής παίρνει το ίδιο φάρμακο στην ίδια δόση χωρίς επανεκτίμηση για χρόνια. Η ηλικία αυξάνεται, η νεφρική λειτουργία μπορεί να αλλάξει, προστίθενται νέα φάρμακα, συμβαίνουν επεμβάσεις, νοσηλείες ή αιμορραγικά επεισόδια. Όλα αυτά μπορεί να αλλάξουν τη σχέση οφέλους-κινδύνου.

Η αυθαίρετη διακοπή είναι από τα πιο επικίνδυνα λάθη. Αν ο ασθενής σταματήσει το Pradaxa επειδή νιώθει καλά, επειδή είδε μικρή μελανιά ή επειδή φοβήθηκε μια παρενέργεια, μπορεί να μείνει χωρίς προστασία από εγκεφαλικό ή θρόμβωση. Η διακοπή πρέπει να γίνεται μόνο με σαφές ιατρικό πλάνο.

Αν υπάρχει λόγος αλλαγής φαρμάκου, η μετάβαση από Pradaxa σε άλλο αντιπηκτικό ή από άλλο αντιπηκτικό σε Pradaxa πρέπει να γίνει με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Τα «κενά» στην αντιπηκτική κάλυψη ή η επικάλυψη δύο αντιπηκτικών χωρίς λόγο μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρό πρόβλημα.

18

Ταξίδια, εμβόλια και καθημερινότητα

Οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να συνεχίσουν την καθημερινότητά τους ενώ λαμβάνουν Pradaxa, με ορισμένες πρακτικές προφυλάξεις. Το βασικό είναι να αποφεύγονται τραυματισμοί υψηλού κινδύνου, να ενημερώνεται κάθε επαγγελματίας υγείας για την αντιπηκτική αγωγή και να υπάρχει συνέπεια στη λήψη.

Στα ταξίδια, ο ασθενής πρέπει να έχει επαρκή ποσότητα φαρμάκου μαζί του, κατά προτίμηση στην αρχική συσκευασία. Σε ταξίδια με αλλαγή ώρας, χρειάζεται πρακτικό πλάνο ώστε να μη χαθούν δόσεις. Σε πολύωρες πτήσεις, η κινητοποίηση, η ενυδάτωση και η αποφυγή παρατεταμένης ακινησίας παραμένουν σημαντικά, ακόμη και όταν λαμβάνεται αντιπηκτικό.

Οι εμβολιασμοί συνήθως μπορούν να γίνουν, αλλά χρειάζεται πίεση στο σημείο της ένεσης για λίγα λεπτά ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος αιματώματος. Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει ότι λαμβάνει αντιπηκτικό πριν από ενδομυϊκές ενέσεις.

Στην καθημερινή ζωή, χρήσιμα μέτρα είναι η χρήση μαλακής οδοντόβουρτσας αν υπάρχουν αιμορραγίες από τα ούλα, η προσοχή στο ξύρισμα, η αποφυγή επικίνδυνων αθλημάτων επαφής και η άμεση ενημέρωση του ιατρού μετά από σημαντική πτώση ή χτύπημα στο κεφάλι, ακόμη κι αν αρχικά δεν υπάρχουν συμπτώματα.

19

Συχνά κλινικά λάθη

Το πρώτο συχνό λάθος είναι η πεποίθηση ότι «αφού δεν χρειάζεται INR, δεν χρειάζεται κανένας έλεγχος». Αυτό είναι λανθασμένο. Το Pradaxa δεν ρυθμίζεται με INR, αλλά η ασφάλειά του εξαρτάται από τη γενική αίματος, τη νεφρική λειτουργία, τα συμπτώματα, την ηλικία και τις αλληλεπιδράσεις.

Το δεύτερο λάθος είναι η λήψη αντιφλεγμονωδών χωρίς ερώτηση. Πολλοί ασθενείς παίρνουν ΜΣΑΦ για πόνο στη μέση, αρθρίτιδα, πονοκέφαλο ή οδοντικό πόνο, χωρίς να αναφέρουν ότι λαμβάνουν αντιπηκτικό. Αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας, ειδικά από το γαστρεντερικό.

Το τρίτο λάθος είναι η αυθαίρετη διακοπή πριν από οδοντίατρο ή επέμβαση. Η διακοπή πρέπει να καθορίζεται από τον ιατρό με βάση τον αιμορραγικό κίνδυνο της πράξης και τη νεφρική λειτουργία. Δεν είναι σωστό να σταματά ο ασθενής «για λίγες μέρες» χωρίς οδηγία.

Το τέταρτο λάθος είναι η μη διερεύνηση αναιμίας ή χαμηλού αιματοκρίτη. Αν ένας ασθενής σε Pradaxa παρουσιάσει πτώση αιμοσφαιρίνης, δεν αρκεί να μειωθεί ή να διακοπεί το φάρμακο χωρίς αναζήτηση αιτίας. Χρειάζεται αξιολόγηση για πιθανή χρόνια απώλεια αίματος, γαστρεντερική αιμορραγία, αιματουρία ή άλλη αιτία. Για σχετική διερεύνηση μπορείτε να δείτε τον οδηγό Αναιμία: Ποιες Εξετάσεις Αίματος Χρειάζονται.

20

Συχνές ερωτήσεις

21

Τι να θυμάστε

Για τον ασθενή, το πιο σημαντικό μήνυμα είναι απλό: το Pradaxa προστατεύει από σοβαρούς θρόμβους μόνο όταν λαμβάνεται σωστά. Δεν είναι φάρμακο που παίρνεται «περίπου», ούτε φάρμακο που διακόπτεται επειδή ο ασθενής αισθάνεται καλά.

Για τον ιατρό, η πρακτική παρακολούθηση πρέπει να εστιάζει σε τρία επίπεδα: ένδειξη αντιπηκτικής αγωγής, αιμορραγικός κίνδυνος και νεφρική λειτουργία. Αυτά τα τρία στοιχεία πρέπει να επανεκτιμώνται σε κάθε σημαντική αλλαγή υγείας, σε κάθε νέα αγωγή και πριν από επεμβάσεις.

22

Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Ενημέρωση για εξετάσεις, φάρμακα και οδηγούς υγείας

Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.

Email για λήψη ενημέρωσης*

Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.

Βιβλιογραφία