Azithromycin (Zithromax): Πόσο Κρατάει στον Οργανισμό, Δοσολογία, Παρενέργειες & Τι να Προσέχετε

1
Τι είναι η αζιθρομυκίνη και τι είναι το Zithromax

Η αζιθρομυκίνη είναι αντιβιοτικό που ανήκει στην οικογένεια των μακρολιδών. Το Zithromax είναι μία από τις γνωστότερες εμπορικές ονομασίες της. Στην πράξη, όταν ένας ασθενής λέει «πήρα Zithromax», εννοεί ότι έλαβε αζιθρομυκίνη σε δισκία, κάψουλες ή πόσιμο εναιώρημα, ανάλογα με την ηλικία και το σχήμα που έδωσε ο γιατρός.

Το φάρμακο δρα εναντίον συγκεκριμένων βακτηρίων. Δεν είναι παυσίπονο, δεν είναι αντιφλεγμονώδες και δεν είναι αντι-ιικό. Η θέση του είναι σε επιλεγμένες βακτηριακές λοιμώξεις, όταν το πιθανό ή επιβεβαιωμένο μικρόβιο καλύπτεται από το φάσμα δράσης του. Αυτό έχει σημασία, γιατί αρκετοί ασθενείς ζητούν αντιβίωση όταν έχουν πονόλαιμο, βήχα ή πυρετό, ενώ πολλές από αυτές τις εικόνες είναι ιογενείς και δεν ωφελούνται από αντιβιοτικό.

Η αζιθρομυκίνη έχει ένα ιδιαίτερο φαρμακοκινητικό χαρακτηριστικό: συγκεντρώνεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στους ιστούς και απομακρύνεται αργά. Για αυτό συχνά χορηγείται μία φορά την ημέρα και σε σύντομα σχήματα. Η μικρή διάρκεια λήψης, όμως, δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει να την ξεκινά ή να τη διακόπτει μόνος του. Η επιλογή αντιβιοτικού πρέπει να γίνεται με βάση το ιστορικό, την κλινική εικόνα, πιθανές αλλεργίες, την ηλικία, τα συνοδά νοσήματα και, όταν χρειάζεται, τα εργαστηριακά ευρήματα.

Στο Μικροβιολογικό Λαμία η σωστή σύνδεση ανάμεσα στην αντιβιοτική αγωγή και τις εξετάσεις είναι κεντρικό σημείο. Για παράδειγμα, σε επιλεγμένα περιστατικά μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις αίματος πριν ή κατά τη διάρκεια αντιβίωσης, καλλιέργεια, αντιβιόγραμμα ή έλεγχος ηπατικής και νεφρικής λειτουργίας.

2
Συνοπτικά στοιχεία φαρμάκου

Η αζιθρομυκίνη χρησιμοποιείται για συγκεκριμένες λοιμώξεις από ευαίσθητα βακτήρια. Έχει δράση απέναντι σε ορισμένα κοινά μικρόβια του αναπνευστικού, αλλά και σε άτυπα παθογόνα, όπως μυκόπλασμα, χλαμύδια και λεγεωνέλλα, ανάλογα με το κλινικό πλαίσιο. Η επιλογή της δεν πρέπει να γίνεται επειδή «είναι δυνατή», αλλά επειδή ταιριάζει στο πιθανό μικρόβιο και στον ασθενή.

Η αζιθρομυκίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως «γενικό αντιβιοτικό για παν ενδεχόμενο». Η πρόσφατη ευρωπαϊκή κατεύθυνση είναι η πιο προσεκτική χρήση της, ώστε να περιορίζεται η μικροβιακή αντοχή. Αυτό σημαίνει ότι η ίδια δραστική ουσία που είναι χρήσιμη σε σωστή ένδειξη μπορεί να γίνει λιγότερο αποτελεσματική για τον πληθυσμό όταν χρησιμοποιείται άσκοπα.

3
Πότε χρησιμοποιείται η αζιθρομυκίνη

Η αζιθρομυκίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε βακτηριακές λοιμώξεις όπου ο γιατρός θεωρεί ότι το πιθανό παθογόνο είναι ευαίσθητο. Η τελική απόφαση εξαρτάται από την ηλικία, τη βαρύτητα, το ιστορικό αλλεργιών, την πιθανότητα αντοχής, προηγούμενη χρήση αντιβιοτικών και την περιοχή του σώματος που έχει προσβληθεί.

Κλασικά σενάρια όπου μπορεί να έχει θέση είναι επιλεγμένες λοιμώξεις του αναπνευστικού, ορισμένες μορφές βρογχίτιδας ή πνευμονίας, λοιμώξεις από άτυπα παθογόνα, ορισμένες δερματικές λοιμώξεις και συγκεκριμένες σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις. Στις σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις, όμως, οι οδηγίες έχουν αλλάξει σε αρκετές περιπτώσεις και δεν πρέπει να θεωρείται ότι η παλιά πρακτική «1 γραμμάριο μία φορά» είναι πάντα η καλύτερη επιλογή για όλους.

Για παράδειγμα, σε χλαμυδιακή λοίμωξη οι διεθνείς οδηγίες συχνά προτιμούν δοξυκυκλίνη σε πολλές περιπτώσεις, ενώ η αζιθρομυκίνη παραμένει εναλλακτική ή ειδική επιλογή ανάλογα με το σενάριο, την εγκυμοσύνη, τη συμμόρφωση και το σημείο λοίμωξης. Για αυτό σε τέτοια περιστατικά έχει σημασία η σωστή διάγνωση, ο έλεγχος συντρόφων και ο επανέλεγχος όπου χρειάζεται.

Στα άρθρα του site υπάρχει ευρύτερη ενότητα για οδηγούς φαρμάκων και εξετάσεις αίματος, όπου συγκεντρώνονται οδηγοί για αντιβιοτικά όπως Augmentin, Ciproxin, Avelox, Vibramycin, Ospen και Rocephin.

4
Πότε δεν χρειάζεται και γιατί δεν είναι για ιώσεις

Η αζιθρομυκίνη δεν χρειάζεται στις περισσότερες ιογενείς λοιμώξεις. Δεν θεραπεύει το κοινό κρυολόγημα, τη γρίπη, την απλή ιογενή φαρυγγίτιδα ή τον ιογενή βήχα. Το γεγονός ότι κάποιος έχει πυρετό, πονόλαιμο, βήχα ή καταρροή δεν σημαίνει ότι έχει βακτηριακή λοίμωξη. Πολλές φορές τα συμπτώματα οφείλονται σε ιούς και υποχωρούν με υποστηρικτικά μέτρα.

Η άσκοπη λήψη αντιβιοτικού έχει τρία βασικά προβλήματα. Πρώτον, εκθέτει τον ασθενή σε παρενέργειες χωρίς πραγματικό όφελος. Δεύτερον, μπορεί να αλλοιώσει τη φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου και του αναπνευστικού. Τρίτον, αυξάνει την πιθανότητα ανάπτυξης αντοχής, δηλαδή μικροβίων που στο μέλλον δεν ανταποκρίνονται εύκολα στα συνηθισμένα φάρμακα.

Ένα συχνό λάθος είναι η χρήση αζιθρομυκίνης επειδή «την πήρα την άλλη φορά και έγινα καλά». Η προηγούμενη βελτίωση μπορεί να συνέπεσε χρονικά με τη φυσική πορεία μιας ίωσης. Επίσης, ακόμη και αν κάποτε υπήρχε βακτηριακή λοίμωξη, δεν σημαίνει ότι κάθε επόμενο επεισόδιο είναι ίδιο. Κάθε περιστατικό θέλει νέα αξιολόγηση.

5
Πώς δρα στον οργανισμό

Η αζιθρομυκίνη εμποδίζει τη σύνθεση πρωτεϊνών των βακτηρίων. Με απλά λόγια, παρεμβαίνει στον τρόπο με τον οποίο το μικρόβιο παράγει απαραίτητες πρωτεΐνες για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό του. Έτσι περιορίζεται η εξάπλωση του μικροβίου και το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να ολοκληρώσει την αντιμετώπιση της λοίμωξης.

Η δράση της είναι ιδιαίτερα χρήσιμη απέναντι σε ορισμένα «άτυπα» παθογόνα. Αυτά είναι μικρόβια που δεν συμπεριφέρονται πάντα όπως τα κλασικά βακτήρια στις συνηθισμένες λοιμώξεις και μπορεί να σχετίζονται με πνευμονία ή άλλες λοιμώξεις του αναπνευστικού. Η αζιθρομυκίνη έχει επίσης καλή διείσδυση σε ιστούς και κύτταρα του ανοσοποιητικού, κάτι που εξηγεί μέρος της παρατεταμένης παρουσίας της.

Η καλή διείσδυση στους ιστούς είναι πλεονέκτημα, αλλά δεν σημαίνει ότι καλύπτει κάθε πιθανό μικρόβιο. Για παράδειγμα, σε ουρολοιμώξεις δεν είναι συνήθως το κλασικό πρώτο αντιβιοτικό, ενώ σε υποτροπιάζουσες ή επιπλεγμένες λοιμώξεις η καλλιέργεια και το αντιβιόγραμμα έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία από την αυθαίρετη επιλογή ενός γνωστού αντιβιοτικού.

Σε περιπτώσεις που απομονώνεται μικρόβιο, το αντιβιόγραμμα βοηθά να φανεί ποια αντιβιοτικά είναι πραγματικά δραστικά απέναντι στο συγκεκριμένο στέλεχος. Αυτό είναι διαφορετικό από τη γενική θεωρητική δράση ενός αντιβιοτικού και συχνά είναι το κλειδί για στοχευμένη θεραπεία.

6
Πόσο κρατάει στον οργανισμό

Η αζιθρομυκίνη έχει μεγάλο χρόνο παραμονής στον οργανισμό. Μετά τη λήψη, περνά στο αίμα, κατανέμεται στους ιστούς και συγκεντρώνεται σε κύτταρα που συμμετέχουν στην ανοσολογική απάντηση. Η αποβολή της είναι αργή και αυτός είναι ο λόγος που μπορεί να συνεχίζει να έχει δράση για ημέρες μετά την τελευταία δόση.

Στην πράξη, πολλοί ασθενείς ρωτούν: «Αφού πήρα μόνο 3 χάπια, τελείωσε η θεραπεία;». Η απάντηση είναι ότι η λήψη μπορεί να τελείωσε, αλλά το φάρμακο δεν εξαφανίζεται αμέσως από τους ιστούς. Για αυτό τα σύντομα σχήματα 3 ή 5 ημερών μπορούν να επαρκούν σε συγκεκριμένες λοιμώξεις, εφόσον έχουν δοθεί με σωστή ένδειξη.

Ο χρόνος ημίσειας ζωής που αναφέρεται στη βιβλιογραφία είναι μεγάλος, περίπου στις δεκάδες ώρες, και σε ορισμένα prescribing information αναφέρεται περίπου 68 ώρες. Αυτό δεν σημαίνει ότι «μένει ακριβώς τόσες ώρες» σε κάθε ασθενή. Η παραμονή επηρεάζεται από τη δόση, τη μορφή, την ηλικία, τη λειτουργία ήπατος και νεφρών, την κατάσταση του οργανισμού και την κατανομή στους ιστούς.

7
Πότε αρχίζει να δρα και πότε φαίνεται βελτίωση

Η αζιθρομυκίνη αρχίζει να απορροφάται μετά τη λήψη, αλλά η κλινική βελτίωση δεν φαίνεται πάντα την ίδια ημέρα. Σε πολλές βακτηριακές λοιμώξεις ο ασθενής μπορεί να αισθανθεί κάποια βελτίωση μέσα στις πρώτες 48–72 ώρες. Αυτό μπορεί να αφορά χαμηλότερο πυρετό, λιγότερη καταβολή, σταδιακή μείωση βήχα ή λιγότερο πόνο, ανάλογα με τη λοίμωξη.

Η απουσία άμεσης βελτίωσης τις πρώτες ώρες δεν σημαίνει απαραίτητα αποτυχία. Αντίθετα, η πλήρης υποχώρηση των συμπτωμάτων μπορεί να χρειαστεί περισσότερες ημέρες, ακόμη και αν το αντιβιοτικό είναι σωστό. Για παράδειγμα, ο βήχας μετά από λοίμωξη του αναπνευστικού μπορεί να επιμένει λόγω ερεθισμού των αεραγωγών, χωρίς αυτό να σημαίνει πάντα ότι χρειάζεται νέο αντιβιοτικό.

Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η πορεία πρέπει να επανεκτιμηθεί. Αν ο πυρετός επιμένει ή ανεβαίνει, αν εμφανίζεται δύσπνοια, έντονος πόνος στο στήθος, αφυδάτωση, σύγχυση, έντονη αδυναμία ή επιδείνωση μετά τις πρώτες ημέρες, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό. Μπορεί να πρόκειται για λάθος αρχική διάγνωση, ανθεκτικό μικρόβιο, επιπλοκή ή μη βακτηριακό αίτιο.

Σε τέτοιες περιπτώσεις ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει. Η CRP, η ΤΚΕ και άλλοι δείκτες φλεγμονής δεν δίνουν μόνοι τους διάγνωση, αλλά βοηθούν να εκτιμηθεί η ένταση της φλεγμονώδους αντίδρασης σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα.

8
Δοσολογία σε ενήλικες

Η δοσολογία της αζιθρομυκίνης καθορίζεται από τον γιατρό. Δεν πρέπει να μεταφέρεται από έναν ασθενή σε άλλον, ούτε από μία παλιά λοίμωξη σε μια νέα. Τα συνήθη σχήματα διαφέρουν ανάλογα με το είδος της λοίμωξης, τη σοβαρότητα, το πιθανό μικρόβιο, το αν υπάρχει ανάγκη για συνδυασμό με άλλο αντιβιοτικό και το αν ο ασθενής έχει παράγοντες κινδύνου.

Σε πολλές εξωνοσοκομειακές λοιμώξεις χρησιμοποιούνται σχήματα όπως 500 mg μία φορά την ημέρα για 3 ημέρες ή 500 mg την πρώτη ημέρα και 250 mg τις επόμενες 4 ημέρες. Σε ορισμένες σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις έχουν χρησιμοποιηθεί εφάπαξ δόσεις, όμως οι οδηγίες έχουν μεταβληθεί και η επιλογή πρέπει να γίνεται με βάση το ακριβές νόσημα και τις σύγχρονες συστάσεις.

Δεν είναι ασφαλές να αυξάνεται η δόση επειδή τα συμπτώματα είναι έντονα. Μεγαλύτερη δόση δεν σημαίνει πάντα καλύτερη θεραπεία και μπορεί να αυξήσει τις παρενέργειες. Επίσης, δεν είναι σωστό να «κρατά» ο ασθενής δόσεις για αργότερα ή να παίρνει μισό σχήμα. Η ελλιπής αγωγή αυξάνει την πιθανότητα αποτυχίας και αντοχής.

9
Δοσολογία σε παιδιά και σιρόπι

Στα παιδιά η δόση της αζιθρομυκίνης υπολογίζεται κυρίως με βάση το σωματικό βάρος, τη λοίμωξη και τη μορφή του φαρμάκου. Δεν πρέπει να δίνεται με βάση την ηλικία μόνο, ούτε με «κουταλάκι» χωρίς δοσομετρική σύριγγα. Το παιδιατρικό σιρόπι έχει συγκεκριμένη συγκέντρωση και η μετατροπή από mg σε ml πρέπει να γίνεται προσεκτικά.

Συχνά παιδιατρικά σχήματα βασίζονται σε mg ανά kg σωματικού βάρους, όπως 10 mg/kg για 3 ημέρες ή 10 mg/kg την πρώτη ημέρα και 5 mg/kg τις επόμενες ημέρες, ανάλογα με την ένδειξη. Αυτά είναι ενδεικτικά παραδείγματα και δεν αποτελούν οδηγία χορήγησης. Ο παιδίατρος μπορεί να επιλέξει διαφορετικό σχήμα ή άλλο αντιβιοτικό, ανάλογα με την κλινική εικόνα.

Τα πιο συχνά λάθη στα παιδιά είναι η λανθασμένη μέτρηση ml, η μη ανακίνηση του φιαλιδίου, η χρήση παλιού σιροπιού, η διακοπή μόλις πέσει ο πυρετός και η χορήγηση αντιβιοτικού που είχε συνταγογραφηθεί σε αδελφάκι ή σε προηγούμενο επεισόδιο. Αυτά τα λάθη μπορούν να οδηγήσουν είτε σε υποδοσολογία είτε σε υπερδοσολογία.

Σε παιδί με πυρετό, η ανάγκη για εξετάσεις εξαρτάται από την ηλικία, τη διάρκεια του πυρετού, τα συνοδά συμπτώματα και την κλινική εικόνα. Για περισσότερα, υπάρχει ειδικός οδηγός για το πότε χρειάζονται εξετάσεις αίματος, ούρων ή καλλιέργεια σε παιδί με πυρετό.

10
Πώς να τη λαμβάνετε σωστά

Η αζιθρομυκίνη λαμβάνεται συνήθως μία φορά την ημέρα, την ίδια περίπου ώρα. Μπορεί σε πολλά σχήματα να ληφθεί με ή χωρίς φαγητό, αλλά αν προκαλεί στομαχικές ενοχλήσεις, η λήψη με ελαφρύ γεύμα μπορεί να βοηθήσει. Πρέπει όμως να ακολουθείται πάντα το φύλλο οδηγιών και η οδηγία του γιατρού ή φαρμακοποιού.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με τα αντιόξινα που περιέχουν αλουμίνιο ή μαγνήσιο, γιατί μπορούν να επηρεάσουν την απορρόφηση. Συνήθως συνιστάται χρονική απόσταση τουλάχιστον 2 ωρών. Αν ο ασθενής λαμβάνει πολλά φάρμακα, είναι καλό να έχει γραπτή λίστα και να τη δείχνει στον γιατρό, ώστε να ελεγχθούν πιθανές αλληλεπιδράσεις.

Τα δισκία πρέπει να λαμβάνονται με νερό. Δεν είναι σωστό να σπάζονται ή να θρυμματίζονται χωρίς οδηγία, γιατί ορισμένες μορφές έχουν συγκεκριμένο τρόπο αποδέσμευσης. Το σιρόπι πρέπει να ανακινείται καλά πριν από κάθε δόση και να μετριέται με σύριγγα ή δοσομετρικό εξάρτημα, όχι με οικιακό κουτάλι.

• Πάρτε το φάρμακο όπως γράφτηκε, όχι «περίπου».
• Μην αλλάζετε μόνοι σας τη διάρκεια.
• Μην κρατάτε υπόλοιπα για μελλοντική χρήση.
• Μην το δίνετε σε άλλο άτομο με παρόμοια συμπτώματα.
• Ενημερώστε γιατρό για αλλεργίες, καρδιακά προβλήματα, ηπατική νόσο και άλλα φάρμακα.

11
Ξεχασμένη δόση, εμετός και πρόωρη διακοπή

Αν ξεχαστεί μία δόση, η γενική πρακτική είναι να ληφθεί όταν το θυμηθεί ο ασθενής, εκτός αν πλησιάζει η ώρα της επόμενης. Σε αυτή την περίπτωση συνήθως παραλείπεται η ξεχασμένη δόση και συνεχίζεται το πρόγραμμα. Δεν πρέπει να λαμβάνονται δύο δόσεις μαζί για αναπλήρωση, γιατί αυτό αυξάνει την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών χωρίς να προσφέρει καλύτερη κάλυψη.

Αν εμφανιστεί εμετός αμέσως μετά τη λήψη, η σωστή κίνηση εξαρτάται από το πόση ώρα πέρασε, τη μορφή του φαρμάκου και την ηλικία του ασθενούς. Δεν είναι πάντα σωστό να επαναληφθεί αυτόματα η δόση. Σε παιδί, σε ηλικιωμένο ή σε άτομο με έντονους εμετούς πρέπει να ζητείται οδηγία από παιδίατρο ή γιατρό.

Η πρόωρη διακοπή είναι συχνό λάθος. Ο ασθενής νιώθει καλύτερα μετά από 1–2 ημέρες και σταματά το φάρμακο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υποτροπή ή σε ανεπαρκή εκρίζωση του μικροβίου. Αντίθετα, η αυθαίρετη παράταση επειδή «έμεινε λίγος βήχας» επίσης δεν είναι σωστή. Η διάρκεια έχει οριστεί για συγκεκριμένο λόγο.

Αν τα συμπτώματα επιμένουν μετά την ολοκλήρωση της αγωγής, δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεκινήσει νέο κουτί. Χρειάζεται επανεκτίμηση. Μπορεί να απαιτείται κλινικός έλεγχος, ακτινογραφία, καλλιέργεια, CRP, γενική αίματος ή αλλαγή διάγνωσης.

12
Συχνές παρενέργειες

Οι περισσότερες παρενέργειες της αζιθρομυκίνης είναι γαστρεντερικές και ήπιες. Μπορεί να εμφανιστεί ναυτία, αναγούλα, κοιλιακή ενόχληση, φούσκωμα, μαλακά κόπρανα ή διάρροια. Σε ορισμένους ασθενείς υπάρχει πονοκέφαλος, ζάλη ή προσωρινή αλλαγή στη γεύση. Συνήθως τα συμπτώματα είναι παροδικά και υποχωρούν μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.

Η ήπια διάρροια δεν είναι σπάνια με αντιβιοτικά. Αυτό που έχει σημασία είναι η ένταση, η διάρκεια και τα συνοδά συμπτώματα. Διαφορετική σημασία έχει μία ήπια ενόχληση και διαφορετική έντονη υδαρής διάρροια πολλές φορές την ημέρα, ιδιαίτερα αν συνοδεύεται από πυρετό, αίμα, βλέννη, έντονο κοιλιακό πόνο ή αδυναμία.

Η ναυτία μπορεί να μειωθεί αν το φάρμακο ληφθεί με ελαφρύ γεύμα, εφόσον αυτό επιτρέπεται για τη συγκεκριμένη μορφή. Η καλή ενυδάτωση βοηθά, ιδιαίτερα όταν υπάρχει πυρετός ή διάρροια. Δεν συνιστάται η λήψη αντιδιαρροϊκών χωρίς ιατρική οδηγία όταν η διάρροια είναι έντονη ή συνοδεύεται από ανησυχητικά σημεία.

13
Σοβαρές παρενέργειες και πότε θέλει άμεση εκτίμηση

Αν και οι σοβαρές αντιδράσεις είναι σπανιότερες, πρέπει να αναγνωρίζονται γρήγορα. Άμεση ιατρική βοήθεια χρειάζεται αν εμφανιστεί δυσκολία στην αναπνοή, οίδημα σε χείλη, γλώσσα ή πρόσωπο, εκτεταμένο εξάνθημα, έντονος κνησμός, ζάλη με τάση λιποθυμίας ή αίσθημα ότι «κλείνει» ο λαιμός. Αυτά μπορεί να είναι σημεία αλλεργικής αντίδρασης.

Σοβαρή δερματική αντίδραση χρειάζεται επίσης επείγουσα εκτίμηση. Αν εμφανιστούν φυσαλίδες, απολέπιση δέρματος, πληγές στο στόμα, εξάνθημα με πυρετό ή έντονη κακουχία, το φάρμακο δεν πρέπει να συνεχιστεί χωρίς ιατρική οδηγία. Η απλή ήπια κοκκινίλα δεν έχει την ίδια σημασία με ένα εκτεταμένο ή συστηματικό εξάνθημα, αλλά κάθε ύποπτη εικόνα πρέπει να αξιολογείται.

Η ηπατική επιβάρυνση είναι σπάνια, αλλά σημαντική. Συμπτώματα όπως σκουρόχρωμα ούρα, κιτρίνισμα δέρματος ή ματιών, έντονη κόπωση, πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς ή έντονη φαγούρα πρέπει να αναφέρονται άμεσα. Σε τέτοια περίπτωση μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις όπως AST, ALT, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διάρροια μετά από αντιβιοτικά. Η λοίμωξη από Clostridioides difficile μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια ή ακόμη και μετά το τέλος της αγωγής. Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό αν υπάρχει έντονη υδαρής διάρροια, αίμα, βλέννη, πυρετός, αφυδάτωση ή έντονος κοιλιακός πόνος.

14
Καρδιά, QT, αρρυθμίες και ηλικιωμένοι

Η αζιθρομυκίνη μπορεί σε ευαίσθητα άτομα να σχετιστεί με παράταση του διαστήματος QT στο ηλεκτροκαρδιογράφημα. Το QT είναι ένα ηλεκτρικό διάστημα που αντανακλά μέρος της επαναπόλωσης της καρδιάς. Όταν παρατείνεται σημαντικά, μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος συγκεκριμένων αρρυθμιών, ιδίως σε άτομα που έχουν ήδη προδιαθεσικούς παράγοντες.

Αυξημένη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με γνωστό μακρύ QT, ιστορικό σοβαρών αρρυθμιών, βραδυκαρδία, καρδιακή ανεπάρκεια, πρόσφατο έμφραγμα, χαμηλό κάλιο ή μαγνήσιο, καθώς και σε όσους λαμβάνουν άλλα φάρμακα που παρατείνουν το QT. Σε ηλικιωμένους ασθενείς, η προσοχή είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή συχνά συνυπάρχουν καρδιολογικά νοσήματα και πολυφαρμακία.

Συμπτώματα όπως έντονο αίσθημα παλμών, λιποθυμική τάση, ανεξήγητη ζάλη, πόνος στο στήθος ή ξαφνική δύσπνοια δεν πρέπει να αποδίδονται απλώς στη λοίμωξη. Χρειάζονται άμεση επικοινωνία με γιατρό, ειδικά αν ο ασθενής λαμβάνει αντιαρρυθμικά, ορισμένα αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά ή άλλα αντιβιοτικά με παρόμοια επίδραση.

Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς καρδιολογικό έλεγχο πριν από αζιθρομυκίνη. Χρειάζεται όμως σωστή λήψη ιστορικού. Η φράση «παίρνω μόνο λίγα φάρμακα» δεν αρκεί. Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει ονομαστικά τα φάρμακα, τις δόσεις και τυχόν συμπληρώματα, γιατί οι αλληλεπιδράσεις μπορεί να κρύβονται σε λεπτομέρειες.

15
Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Η αζιθρομυκίνη έχει λιγότερες αλληλεπιδράσεις από ορισμένες παλαιότερες μακρολίδες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι απαλλαγμένη κινδύνου. Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει τον γιατρό για όλα τα φάρμακα που λαμβάνει: συνταγογραφούμενα, μη συνταγογραφούμενα, φυτικά σκευάσματα και συμπληρώματα.

Προσοχή χρειάζεται με φάρμακα που επηρεάζουν τον καρδιακό ρυθμό, όπως ορισμένα αντιαρρυθμικά, αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά και άλλα αντιβιοτικά. Επίσης, σε ασθενείς που λαμβάνουν βαρφαρίνη ή άλλα αντιπηκτικά μπορεί να χρειαστεί στενότερη παρακολούθηση, ανάλογα με το σχήμα και τον κίνδυνο. Η διγοξίνη είναι επίσης φάρμακο που πρέπει να αναφέρεται.

Τα αντιόξινα με αλουμίνιο ή μαγνήσιο μπορούν να μειώσουν τη μέγιστη απορρόφηση όταν ληφθούν πολύ κοντά χρονικά. Για αυτό συστήνεται απόσταση. Αν ο ασθενής λαμβάνει φάρμακα για στομάχι, καρδιά, ψυχιατρικά νοσήματα, επιληψία ή αντιπηκτική αγωγή, δεν πρέπει να θεωρεί ότι «δεν σχετίζονται» με το αντιβιοτικό.

• Αντιαρρυθμικά: αυξημένη προσοχή λόγω QT.
• Ορισμένα αντικαταθλιπτικά/αντιψυχωσικά: πιθανή αθροιστική επίδραση στο QT.
• Βαρφαρίνη: πιθανή ανάγκη ελέγχου INR.
• Διγοξίνη: αναφορά στον γιατρό λόγω πιθανών μεταβολών επιπέδων.
• Αντιόξινα: λήψη με χρονική απόσταση.

16
Εγκυμοσύνη, θηλασμός, ήπαρ, νεφρά και ειδικές ομάδες

Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό η χρήση οποιουδήποτε αντιβιοτικού πρέπει να αποφασίζεται από γιατρό. Η αζιθρομυκίνη χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όταν το αναμενόμενο όφελος υπερτερεί του κινδύνου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνεται χωρίς αξιολόγηση. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ακριβής διάγνωση, γιατί η αδικαιολόγητη αγωγή δεν ωφελεί ούτε τη μητέρα ούτε το έμβρυο.

Σε σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις κατά την εγκυμοσύνη, η επιλογή θεραπείας συνδέεται και με τον κίνδυνο μετάδοσης στο νεογνό, αλλά και με την ασφάλεια των εναλλακτικών φαρμάκων. Επομένως, η θεραπεία πρέπει να ακολουθεί συγκεκριμένες οδηγίες και να συνοδεύεται από έλεγχο συντρόφου όπου χρειάζεται.

Σε ασθενείς με ηπατική νόσο η προσοχή είναι αυξημένη, γιατί η αζιθρομυκίνη σχετίζεται σπάνια με ηπατικές ανεπιθύμητες ενέργειες. Σε σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία ο γιατρός μπορεί να αποφύγει τη χρήση ή να ζητήσει εξετάσεις. Σε νεφρική δυσλειτουργία η ανάγκη προσαρμογής δεν είναι ίδια για όλους, αλλά η συνολική κατάσταση του ασθενούς πρέπει να εκτιμάται.

Ειδικές ομάδες είναι οι ηλικιωμένοι, οι ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα, οι ανοσοκατεσταλμένοι, οι ασθενείς με μυασθένεια gravis και όσοι λαμβάνουν πολλά φάρμακα. Σε αυτούς, η απλή φράση «είναι συνηθισμένο αντιβιοτικό» δεν αρκεί. Χρειάζεται εξατομικευμένη εκτίμηση.

17
Αζιθρομυκίνη και αλκοόλ

Η αζιθρομυκίνη δεν έχει την κλασική επικίνδυνη αλληλεπίδραση με το αλκοόλ που αναφέρεται για ορισμένα άλλα φάρμακα. Παρ’ όλα αυτά, η κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης δεν συνιστάται. Ο οργανισμός χρειάζεται ενυδάτωση, ύπνο και ανάπαυση, ενώ το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει τη ναυτία, τη διάρροια, την αφυδάτωση και την ηπατική επιβάρυνση.

Ιδιαίτερα προσεκτικοί πρέπει να είναι ασθενείς με ηπατική νόσο, αυξημένες τρανσαμινάσες, ιστορικό κατάχρησης αλκοόλ, έντονες γαστρεντερικές ενοχλήσεις ή συγχορήγηση άλλων φαρμάκων που επηρεάζουν το ήπαρ. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αποφυγή αλκοόλ δεν είναι απλώς «γενική συμβουλή», αλλά πρακτικό μέτρο ασφάλειας.

Ακόμη και μικρή ποσότητα αλκοόλ μπορεί να κάνει τον ασθενή να παραλείψει δόση, να κοιμηθεί άσχημα, να αφυδατωθεί ή να παρερμηνεύσει συμπτώματα όπως ζάλη και ταχυκαρδία. Για αυτό η απλούστερη οδηγία είναι αποφυγή μέχρι να ολοκληρωθεί η αγωγή και να υπάρχει σαφής βελτίωση της λοίμωξης.

18
Azithromycin και COVID-19

Η αζιθρομυκίνη δοκιμάστηκε και συζητήθηκε πολύ τα πρώτα χρόνια της πανδημίας COVID-19. Σήμερα δεν θεωρείται ρουτίνα θεραπεία για τον ίδιο τον ιό SARS-CoV-2. Δεν είναι αντι-ιικό φάρμακο και δεν πρέπει να λαμβάνεται προληπτικά ή «για να μην κατέβει στο στήθος» χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη.

Μπορεί να έχει θέση μόνο όταν ο γιατρός υποψιάζεται ή τεκμηριώνει δευτερογενή βακτηριακή λοίμωξη, όπως βακτηριακή πνευμονία ή λοίμωξη από παθογόνα που καλύπτονται από το φάρμακο. Ακόμη και τότε, η επιλογή δεν είναι αυτόματη. Χρειάζεται εκτίμηση βαρύτητας, ακρόαση, οξυγόνωση, πιθανή απεικόνιση, εργαστηριακός έλεγχος και αξιολόγηση κινδύνων.

Η λήψη αντιβιοτικού σε COVID-19 χωρίς ένδειξη μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει. Μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες, να καθυστερήσει τη σωστή εκτίμηση, να αυξήσει την αντοχή και να δώσει ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Αν υπάρχει δύσπνοια, χαμηλός κορεσμός, πόνος στο στήθος, σύγχυση ή επιδείνωση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, όχι απλώς ένα αντιβιοτικό.

Σε αναπνευστικές λοιμώξεις με παραγωγικό βήχα, πυρετό ή υποψία βακτηριακής επιπλοκής, μπορεί να ζητηθεί καλλιέργεια πτυέλων σε επιλεγμένες περιπτώσεις, κυρίως όταν υπάρχει βαθύ παραγωγικό δείγμα και όχι απλώς σάλιο.

19
Πότε χρειάζονται εξετάσεις, καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα

Δεν χρειάζονται εξετάσεις σε κάθε απλή λοίμωξη, αλλά υπάρχουν καταστάσεις όπου ο εργαστηριακός έλεγχος είναι πολύ χρήσιμος. Ο στόχος δεν είναι να «βγει αντιβίωση από μια CRP», αλλά να συνδυαστούν τα ευρήματα με το ιστορικό και την κλινική εικόνα. Οι εξετάσεις βοηθούν να εκτιμηθεί η βαρύτητα, να διαχωριστούν πιθανότερα σενάρια και να τεκμηριωθεί μικροβιακό αίτιο όταν υπάρχει ένδειξη.

Η γενική αίματος μπορεί να δείξει λευκοκυττάρωση, ουδετεροφιλία ή άλλη αιματολογική αντίδραση. Η CRP και η ΤΚΕ δείχνουν φλεγμονώδη δραστηριότητα, αλλά δεν αποδεικνύουν μόνες τους ότι χρειάζεται αντιβιοτικό. Η ηπατική και νεφρική λειτουργία μπορεί να είναι χρήσιμη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου ή όταν υπάρχουν συμπτώματα επιβάρυνσης.

Η καλλιέργεια έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία όταν υπάρχει κατάλληλο δείγμα. Για παράδειγμα, σε ουρολοίμωξη η καλλιέργεια ούρων μπορεί να δείξει το υπεύθυνο μικρόβιο και, μαζί με το αντιβιόγραμμα, να καθοδηγήσει θεραπεία. Σε τραύμα με πύον ή επιμονή, η καλλιέργεια τραύματος μπορεί να βοηθήσει. Σε λοιμώξεις αναπνευστικού, η ποιότητα του δείγματος πτυέλων είναι κρίσιμη.

Στο εργαστήριο πραγματοποιούνται μικροβιολογικές εξετάσεις και καλλιέργειες, ανάλογα με την ένδειξη. Για πλήρη λίστα μπορείτε να δείτε τον Κατάλογο Εξετάσεων.

20
Συχνές ερωτήσεις

21
Τι να θυμάστε

Το κεντρικό μήνυμα είναι απλό: η αζιθρομυκίνη είναι χρήσιμο φάρμακο όταν υπάρχει σωστή ένδειξη, αλλά δεν είναι λύση για κάθε βήχα, πονόλαιμο ή πυρετό. Η αξία της αυξάνεται όταν χρησιμοποιείται στο σωστό περιστατικό, στη σωστή δόση και με σωστή παρακολούθηση.

22
Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Ενημέρωση για εξετάσεις, φάρμακα και οδηγούς υγείας

Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.

Email για λήψη ενημέρωσης*

Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30