ΦΑΡΜΑΚΑ • ΕΛΚΩΔΗΣ ΚΟΛΙΤΙΔΑ • ΜΕΣΑΛΑΖΙΝΗ
Pentasa (Μεσαλαζίνη) 2 g και 4 g: Ελκώδης Κολίτιδα, Δοσολογία, Παρενέργειες και Εξετάσεις
Τελευταία ενημέρωση: 6 Αυγούστου 2026
Το Pentasa είναι συνταγογραφούμενο αντιφλεγμονώδες φάρμακο του εντέρου με δραστική ουσία τη μεσαλαζίνη. Οι μορφές Pentasa 2 g και 4 g σε κοκκία παρατεταμένης αποδέσμευσης έχουν εγκεκριμένη ένδειξη στην Ελλάδα για την ήπια έως μέτρια ελκώδη κολίτιδα. Δεν είναι φάρμακο για απλό φούσκωμα, ευερέθιστο έντερο, γαστρίτιδα, καούρα ή λοιμώδη διάρροια.
Το Pentasa περιέχει μεσαλαζίνη, γνωστή και ως μεσαλαμίνη ή 5-αμινοσαλικυλικό οξύ – 5-ASA. Δρα κυρίως τοπικά στον φλεγμονώδη εντερικό βλεννογόνο και χρησιμοποιείται τόσο για την αντιμετώπιση ενός ήπιου έως μέτριου επεισοδίου ελκώδους κολίτιδας όσο και για τη διατήρηση της ύφεσης και την πρόληψη νέων επεισοδίων.
Η θεραπεία είναι συνήθως μακροχρόνια και πρέπει να συνοδεύεται από τακτική παρακολούθηση. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας, αλλά ανάλογα με το ιστορικό μπορεί να ζητηθούν επίσης γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, γενική ούρων, CRP και καλπροτεκτίνη κοπράνων.
1. Τι είναι το Pentasa
2. Σε τι χρησιμοποιείται
3. Τι είναι η ελκώδης κολίτιδα
4. Πώς δρα η μεσαλαζίνη
5. Pentasa 2 g και 4 g
6. Δοσολογία σε ενήλικες
7. Πώς λαμβάνεται σωστά
8. Σε πόσο χρόνο δρα
9. Πόσο καιρό λαμβάνεται
10. Ξεχασμένη δόση και υπερδοσολογία
11. Συχνές παρενέργειες
12. Σοβαρές παρενέργειες
13. Νεφρά, ούρα και ενυδάτωση
14. Εξετάσεις πριν και κατά τη θεραπεία
15. Πρόγραμμα εργαστηριακής παρακολούθησης
16. Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα
17. Εγκυμοσύνη, θηλασμός και γονιμότητα
18. Χρήση σε παιδιά και ηλικιωμένους
19. Συνταγογράφηση και ΕΟΠΥΥ
20. Pentasa και άλλα σκευάσματα μεσαλαζίνης
21. Έξαρση, λοίμωξη ή παρενέργεια;
22. Πότε χρειάζεται άμεσα γιατρός
23. Συχνές ερωτήσεις
24. Οδηγοί ασθενών και φαρμάκων
25. Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία
1Τι είναι το Pentasa
Το Pentasa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία μεσαλαζίνη. Ανήκει στα εντερικά αντιφλεγμονώδη φάρμακα και ειδικότερα στα αμινοσαλικυλικά ή φάρμακα 5-ASA.
Οι μορφές Pentasa που εξετάζονται σε αυτόν τον οδηγό είναι:
- Pentasa 2 g κοκκία παρατεταμένης αποδέσμευσης ανά φακελίσκο.
- Pentasa 4 g κοκκία παρατεταμένης αποδέσμευσης ανά φακελίσκο.
Τα κοκκία είναι σχεδιασμένα ώστε να απελευθερώνουν σταδιακά τη μεσαλαζίνη κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα. Η κύρια θεραπευτική δράση ασκείται τοπικά στον φλεγμονώδη εντερικό βλεννογόνο και όχι επειδή το φάρμακο κυκλοφορεί σε υψηλή συγκέντρωση στο αίμα.
Το Pentasa δεν είναι κορτιζόνη, αντιβιοτικό, ανοσοκατασταλτικό ή απλό αντιδιαρροϊκό. Σκοπός του είναι να ελέγξει την εντερική φλεγμονή που προκαλεί η ελκώδης κολίτιδα.
2Σε τι χρησιμοποιείται
Σύμφωνα με την ελληνική Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος, τα Pentasa 2 g και 4 g ενδείκνυνται για την ήπια έως μέτρια ελκώδη κολίτιδα.
Η χρήση τους μπορεί να αφορά δύο διαφορετικές φάσεις:
| Φάση θεραπείας | Στόχος |
|---|---|
| Ενεργή νόσος | Μείωση της φλεγμονής και των συμπτωμάτων ενός ήπιου έως μέτριου επεισοδίου. |
| Θεραπεία συντήρησης | Διατήρηση της ύφεσης και πρόληψη νέων επεισοδίων. |
Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς διάγνωση για συμπτώματα όπως κοιλιακός πόνος, αέρια, περιστασιακή διάρροια ή βλέννα στα κόπρανα. Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σε λοιμώξεις, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, κοιλιοκάκη, μικροσκοπική κολίτιδα, ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων ή άλλες παθήσεις.
Η λέξη «κολίτιδα» χρησιμοποιείται συχνά γενικά, αλλά το Pentasa προορίζεται για συγκεκριμένη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Δεν αντιμετωπίζει από μόνο του λοιμώδη κολίτιδα από Salmonella, Campylobacter, Clostridioides difficile ή άλλο μικροοργανισμό.
3Τι είναι η ελκώδης κολίτιδα
Η ελκώδης κολίτιδα είναι χρόνια φλεγμονώδης νόσος του εντέρου που προσβάλλει τον βλεννογόνο του παχέος εντέρου. Η φλεγμονή ξεκινά συνήθως από το ορθό και μπορεί να εκτείνεται σε μεγαλύτερο τμήμα του παχέος εντέρου.
Πιθανά συμπτώματα είναι:
- διάρροια που επιμένει ή υποτροπιάζει,
- αίμα ή βλέννα στα κόπρανα,
- έντονη και επείγουσα ανάγκη για κένωση,
- κοιλιακές κράμπες ή πόνος,
- νυχτερινές κενώσεις,
- κόπωση, αδυναμία ή αναιμία,
- απώλεια βάρους σε πιο ενεργή νόσο,
- πυρετός ή γενική καταβολή σε σοβαρότερη έξαρση.
Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στα συμπτώματα ή σε μία αυξημένη καλπροτεκτίνη. Συνήθως απαιτείται συνδυασμός κλινικής εκτίμησης, εξετάσεων αίματος και κοπράνων, ενδοσκόπησης και ιστολογικής εξέτασης βιοψιών.
4Πώς δρα η μεσαλαζίνη
Ο ακριβής μηχανισμός δράσης της μεσαλαζίνης δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Η θεραπευτική της αξία φαίνεται να σχετίζεται κυρίως με την τοπική δράση πάνω στον φλεγμονώδη εντερικό ιστό.
Η μεσαλαζίνη επηρεάζει διάφορες οδούς της φλεγμονής και μπορεί να μειώσει:
- την παραγωγή φλεγμονωδών μεσολαβητών,
- τη δραστηριότητα κυττάρων που συμμετέχουν στη φλεγμονή,
- την παραγωγή ορισμένων προσταγλανδινών και λευκοτριενίων,
- το οξειδωτικό στρες στον εντερικό βλεννογόνο.
Τα μικροκοκκία του Pentasa είναι επικαλυμμένα με αιθυλοκυτταρίνη και απελευθερώνουν τη δραστική ουσία σταδιακά. Η απελευθέρωση πραγματοποιείται κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα και δεν εξαρτάται αποκλειστικά από ένα συγκεκριμένο εντερικό pH.
5Pentasa 2 g και 4 g
Κάθε φακελίσκος περιέχει συγκεκριμένη συνολική ποσότητα μεσαλαζίνης:
| Σκεύασμα | Μεσαλαζίνη ανά φακελίσκο | Πρακτική σημασία |
|---|---|---|
| Pentasa 2 g | 2 γραμμάρια | Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σχήματα 2 g ημερησίως ή σε συνδυασμό δύο φακελίσκων για συνολικά 4 g, μόνο σύμφωνα με τη συνταγή. |
| Pentasa 4 g | 4 γραμμάρια | Επιτρέπει τη χορήγηση συνολικής ημερήσιας δόσης 4 g με έναν φακελίσκο όταν αυτό έχει συνταγογραφηθεί. |
Το Pentasa 4 g δεν είναι διαφορετικό φάρμακο από το Pentasa 2 g. Έχει την ίδια δραστική ουσία και την ίδια μορφή παρατεταμένης αποδέσμευσης, αλλά περιέχει διπλάσια ποσότητα μεσαλαζίνης ανά φακελίσκο.
Η επιλογή περιεκτικότητας γίνεται ώστε να εξυπηρετεί το δοσολογικό σχήμα που έχει καθορίσει ο γαστρεντερολόγος. Δεν πρέπει ο ασθενής να αλλάζει μόνος του από 2 g σε 4 g ή να διπλασιάζει τον αριθμό των φακελίσκων.
6Δοσολογία σε ενήλικες
Η δοσολογία εξατομικεύεται με βάση τη δραστηριότητα, την έκταση και την πορεία της ελκώδους κολίτιδας, καθώς και την ανταπόκριση του ασθενούς.
| Κατάσταση | Εγκεκριμένο δοσολογικό πλαίσιο ενηλίκων | Τρόπος χορήγησης |
|---|---|---|
| Ενεργή νόσος | Εξατομικευμένη δόση έως 4 g μεσαλαζίνης ημερησίως. | Άπαξ ημερησίως ή σε δύο διηρημένες δόσεις, σύμφωνα με τη συνταγή. |
| Θεραπεία συντήρησης | Εξατομικευμένη δόση, με συνιστώμενη δοσολογία 2 g ημερησίως. | Συνήθως άπαξ ημερησίως. |
Το «έως 4 g» δεν σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν 4 g. Η κατάλληλη δόση αποφασίζεται από τον θεράποντα ιατρό και μπορεί να μεταβληθεί μεταξύ της ενεργού φάσης και της θεραπείας συντήρησης.
Μείωση της δόσης επειδή υποχώρησε η διάρροια ή διακοπή της θεραπείας επειδή «νιώθετε καλά» μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υποτροπής. Αντίστοιχα, αύξηση της δόσης σε νέα συμπτώματα χωρίς ιατρική εκτίμηση μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση λοίμωξης ή ανεπιθύμητης ενέργειας.
7Πώς λαμβάνεται σωστά
Τα κοκκία λαμβάνονται από το στόμα αμέσως μετά το άνοιγμα του φακελίσκου.
Βασικός τρόπος λήψης:
- Ανοίξτε τον φακελίσκο.
- Αδειάστε ολόκληρο το περιεχόμενο πάνω στη γλώσσα.
- Καταπιείτε αμέσως τα κοκκία με λίγο νερό ή χυμό πορτοκαλιού.
- Βεβαιωθείτε ότι δεν έχουν παραμείνει κοκκία στο στόμα.
Εναλλακτικά, το περιεχόμενο ολόκληρου του φακελίσκου μπορεί να αναμειχθεί με γιαούρτι και να καταναλωθεί αμέσως.
Το μάσημα μπορεί να καταστρέψει την επικάλυψη που είναι σχεδιασμένη για τη σταδιακή απελευθέρωση της μεσαλαζίνης. Ο φακελίσκος πρέπει να χρησιμοποιείται αμέσως μετά το άνοιγμα και όχι να φυλάσσεται μισοανοιγμένος για επόμενη δόση.
Η λήψη καλό είναι να γίνεται σταθερά την ίδια ώρα ή τις ίδιες ώρες κάθε ημέρα, σύμφωνα με το σχήμα του γιατρού. Η συνέπεια είναι ιδιαίτερα σημαντική στη θεραπεία συντήρησης, επειδή η απουσία συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι η φλεγμονώδης νόσος έχει εξαφανιστεί.
8Σε πόσο χρόνο δρα
Το Pentasa δεν είναι φάρμακο άμεσης ανακούφισης όπως ένα απλό παυσίπονο ή αντιδιαρροϊκό. Η βελτίωση εξαρτάται από:
- τη βαρύτητα και την έκταση της φλεγμονής,
- τη σωστή διάγνωση,
- τη δόση και τη συνέπεια στη λήψη,
- την ανάγκη συνδυασμού με ορθική μεσαλαζίνη ή άλλη θεραπεία,
- την παρουσία λοίμωξης ή άλλης επιπλοκής.
Μερικοί ασθενείς παρατηρούν σταδιακή μείωση των κενώσεων, του αίματος ή της επιτακτικότητας μέσα στις πρώτες ημέρες, αλλά η συνολική θεραπευτική ανταπόκριση δεν πρέπει να κρίνεται από μία ή δύο δόσεις.
Η αξιολόγηση γίνεται από τον γαστρεντερολόγο με βάση τα συμπτώματα και, όταν χρειάζεται, με γενική αίματος, CRP, καλπροτεκτίνη κοπράνων, ενδοσκόπηση ή άλλες εξετάσεις. Η υποχώρηση της διάρροιας δεν εγγυάται από μόνη της πλήρη επούλωση του εντερικού βλεννογόνου.
9Πόσο καιρό λαμβάνεται
Η ελκώδης κολίτιδα είναι χρόνια νόσος με περιόδους έξαρσης και ύφεσης. Για τον λόγο αυτό, η θεραπεία με μεσαλαζίνη μπορεί να συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμη και όταν τα συμπτώματα έχουν υποχωρήσει.
Υπάρχουν δύο διαφορετικοί θεραπευτικοί στόχοι:
- Επαγωγή ύφεσης: αντιμετώπιση της ενεργού φλεγμονής.
- Διατήρηση ύφεσης: πρόληψη νέας έξαρσης μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων.
Η διάρκεια δεν πρέπει να αποφασίζεται με βάση το αν τελείωσε ένα κουτί ή αν ο ασθενής αισθάνεται καλύτερα. Ο γαστρεντερολόγος καθορίζει πότε θα γίνει επανεκτίμηση και αν χρειάζεται συνέχιση, αλλαγή δοσολογίας, προσθήκη άλλης μορφής μεσαλαζίνης ή διαφορετική θεραπεία.
10Ξεχασμένη δόση και υπερδοσολογία
Αν ξεχάσετε μία δόση
Πάρτε τη δόση μόλις το θυμηθείτε και συνεχίστε την επόμενη δόση στη συνηθισμένη ώρα. Μην πάρετε διπλή δόση για να αναπληρώσετε τη δόση που ξεχάστηκε.
Αν πλησιάζει ήδη η ώρα της επόμενης δόσης ή αν δεν είστε βέβαιοι πώς πρέπει να συνεχίσετε, επικοινωνήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.
Αν πάρετε μεγαλύτερη δόση
Σε περίπτωση λήψης μεγαλύτερης ποσότητας από τη συνταγογραφημένη, επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό ή με τμήμα επειγόντων περιστατικών. Κρατήστε τη συσκευασία μαζί σας ώστε να είναι γνωστά το φάρμακο, η περιεκτικότητα και η πιθανή ποσότητα που λήφθηκε.
11Συχνές παρενέργειες
Όπως όλα τα φάρμακα, το Pentasa μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα εμφανιστούν σε κάθε ασθενή.
Στις συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνονται:
- διάρροια,
- κοιλιακός πόνος,
- ναυτία,
- έμετος,
- μετεωρισμός ή αέρια,
- πονοκέφαλος,
- δερματικό εξάνθημα.
Ορισμένες από αυτές τις εκδηλώσεις, όπως η διάρροια και ο κοιλιακός πόνος, μπορεί να μοιάζουν με συμπτώματα της ίδιας της ελκώδους κολίτιδας. Για τον λόγο αυτό δεν είναι πάντα εύκολο να διαπιστωθεί χωρίς ιατρική αξιολόγηση αν πρόκειται για ενεργή νόσο, λοίμωξη ή ανεπιθύμητη ενέργεια του φαρμάκου.
12Σοβαρές παρενέργειες
Οι σοβαρές αντιδράσεις είναι σπάνιες ή πολύ σπάνιες, αλλά απαιτούν άμεση αναγνώριση.
| Πιθανή αντίδραση | Συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή |
|---|---|
| Σοβαρή αλλεργική αντίδραση | Πρήξιμο προσώπου ή λαιμού, δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση. |
| Σοβαρή δερματική αντίδραση | Εκτεταμένο εξάνθημα, φλύκταινες, ξεφλούδισμα, πληγές στο στόμα, στα μάτια ή στα γεννητικά όργανα, πυρετός και διογκωμένοι λεμφαδένες. |
| Μυοκαρδίτιδα ή περικαρδίτιδα | Πόνος στο στήθος, δύσπνοια, αίσθημα παλμών ή ανεξήγητη ταχυκαρδία. |
| Παγκρεατίτιδα | Έντονος και επίμονος πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς, συχνά με αντανάκλαση στην πλάτη, ναυτία ή έμετος. |
| Διαταραχή αίματος | Ανεξήγητος πυρετός, πονόλαιμος, λοιμώξεις, μελανιές, αιμορραγία, έντονη κόπωση ή ωχρότητα. |
| Νεφρική βλάβη | Αίμα στα ούρα, μειωμένη ούρηση, πρήξιμο, πόνος στα πλευρά ή ανεξήγητη άνοδος κρεατινίνης. |
| Ηπατική διαταραχή | Κιτρίνισμα δέρματος ή ματιών, σκούρα ούρα, έντονος κνησμός, ναυτία ή πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς. |
| Πνευμονική αντίδραση | Νέος βήχας, δύσπνοια, πόνος κατά την αναπνοή ή αιμόφυρτα πτύελα. |
Η ξαφνική εμφάνιση έντονων κοιλιακών κραμπών, κοιλιακού πόνου, πυρετού, σοβαρού πονοκεφάλου και εξανθήματος μπορεί να υποδηλώνει αντίδραση δυσανεξίας. Σε αυτή την περίπτωση δεν πρέπει να ληφθεί άλλη δόση πριν από άμεση επικοινωνία με γιατρό.
Ισχυρός ή επαναλαμβανόμενος πονοκέφαλος μαζί με διαταραχή της όρασης ή βουητό στα αυτιά χρειάζεται επίσης άμεση ιατρική εκτίμηση, επειδή έχει αναφερθεί πολύ σπάνια αυξημένη πίεση μέσα στο κρανίο.
13Νεφρά, ούρα και ενυδάτωση
Η νεφρική λειτουργία αποτελεί βασικό μέρος της ασφάλειας της θεραπείας με μεσαλαζίνη. Το φάρμακο δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια και απαιτεί αυξημένη προσοχή σε ασθενείς με προϋπάρχουσα νεφρική νόσο.
Πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας μπορεί να ζητηθούν:
- κρεατινίνη αίματος,
- εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης – eGFR,
- ουρία,
- ηλεκτρολύτες, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη,
- γενική ούρων,
- έλεγχος για αίμα ή πρωτεΐνη στα ούρα.
Με τη μεσαλαζίνη έχουν αναφερθεί πέτρες στους νεφρούς. Ο ασθενής πρέπει να διατηρεί επαρκή πρόσληψη υγρών, εκτός αν υπάρχει διαφορετική ιατρική οδηγία λόγω καρδιακής, νεφρικής ή άλλης πάθησης.
Πόνος στο πλάι ή στη μέση, αίμα στα ούρα, δυσκολία στην ούρηση, πρήξιμο ή αισθητή μείωση της ποσότητας των ούρων απαιτούν επικοινωνία με γιατρό.
Η μεσαλαζίνη μπορεί να προκαλέσει κόκκινο-καφέ αποχρωματισμό όταν τα ούρα έρθουν σε επαφή με λευκαντικό που περιέχει υποχλωριώδες νάτριο. Πρόκειται για χημική αντίδραση και όχι απαραίτητα για αίμα στα ούρα. Παρ’ όλα αυτά, πραγματική αιματουρία ή επίμονα κόκκινα ούρα χρειάζονται έλεγχο.
14Εξετάσεις πριν και κατά τη θεραπεία
Οι εξετάσεις εξυπηρετούν δύο διαφορετικούς σκοπούς:
- Έλεγχο ασφάλειας του φαρμάκου, κυρίως ως προς νεφρούς, ήπαρ και αιμοποιητικό σύστημα.
- Παρακολούθηση της ελκώδους κολίτιδας, ώστε να εκτιμηθεί αν η φλεγμονή υποχωρεί ή αν υπάρχει υποτροπή.
| Εξέταση | Τι ελέγχει | Γιατί μπορεί να ζητηθεί |
|---|---|---|
| Κρεατινίνη και eGFR | Νεφρική λειτουργία | Βασικός έλεγχος πριν και κατά τη θεραπεία με μεσαλαζίνη. |
| Γενική ούρων | Αίμα, πρωτεΐνη, κύτταρα και άλλα ευρήματα | Συμπληρώνει την παρακολούθηση των νεφρών και διερευνά ουρολογικά συμπτώματα. |
| Γενική αίματος | Αιμοσφαιρίνη, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια | Έλεγχος για αναιμία από χρόνια φλεγμονή ή απώλεια αίματος και για σπάνιες αιματολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες. |
| ALT, AST, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη | Ήπαρ και χοληφόρα | Ιδιαίτερα όταν υπάρχει ηπατικό ιστορικό, συμπτώματα ή συγχορήγηση άλλων φαρμάκων. |
| CRP και ΤΚΕ | Συστηματική φλεγμονή | Βοηθούν στην εκτίμηση ενεργότητας και πορείας, χωρίς να είναι ειδικές αποκλειστικά για το έντερο. |
| Καλπροτεκτίνη κοπράνων | Εντερική φλεγμονή | Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παρακολούθηση της δραστηριότητας και διερεύνηση πιθανής υποτροπής. |
| Φερριτίνη, σίδηρος, τρανσφερρίνη, Β12 και φυλλικό | Αποθήκες σιδήρου και θρεπτικές ελλείψεις | Όταν υπάρχει αναιμία, χρόνια απώλεια αίματος, κόπωση ή διατροφικός κίνδυνος. |
| Καλλιέργεια ή μοριακός έλεγχος κοπράνων | Λοιμώδη αίτια διάρροιας | Σε νέα ή έντονη διάρροια, πυρετό, έκθεση σε αντιβιοτικά ή υποψία γαστρεντερίτιδας. |
Η καλπροτεκτίνη, η CRP και η γενική αίματος δεν αντικαθιστούν την κολονοσκόπηση όταν αυτή είναι απαραίτητη. Αντίστοιχα, μία φυσιολογική CRP δεν αποκλείει πάντα ενεργή φλεγμονή περιορισμένη στο έντερο.
15Πρόγραμμα εργαστηριακής παρακολούθησης
Η ελληνική ΠΧΠ δίνει ένα ενδεικτικό πρόγραμμα παρακολούθησης. Ο θεράπων ιατρός μπορεί να ζητήσει συχνότερο ή διαφορετικό έλεγχο ανάλογα με την ηλικία, τη νεφρική λειτουργία, τα συμπτώματα, τα υπόλοιπα φάρμακα και τη βαρύτητα της νόσου.
| Χρονικό σημείο | Ενδεικτική παρακολούθηση |
|---|---|
| Πριν από την έναρξη | Βασικός έλεγχος νεφρικής λειτουργίας και, κατά την ιατρική κρίση, γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα και γενική ούρων. |
| 14 ημέρες μετά την έναρξη | Πρώτος επανέλεγχος σύμφωνα με την κατευθυντήρια οδηγία της ΠΧΠ. |
| Στη συνέχεια | Δύο έως τρεις επιπλέον έλεγχοι σε διαστήματα περίπου τεσσάρων εβδομάδων. |
| Όταν τα ευρήματα είναι φυσιολογικά | Έλεγχος περίπου κάθε τρεις μήνες, εκτός αν ο γιατρός καθορίσει διαφορετικό πρόγραμμα. |
| Αν εμφανιστούν νέα συμπτώματα | Άμεσος εργαστηριακός ή κλινικός επανέλεγχος χωρίς αναμονή μέχρι την προγραμματισμένη εξέταση. |
Το παραπάνω πρόγραμμα δεν αποτελεί προσωπική συνταγή εξετάσεων. Ασθενής με χρόνια νεφρική νόσο, ηλικιωμένος, αφυδατωμένος ή άτομο που λαμβάνει άλλα φάρμακα τα οποία επηρεάζουν τους νεφρούς μπορεί να χρειάζεται στενότερη παρακολούθηση.
16Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα
Πριν από την έναρξη του Pentasa πρέπει να αναφέρετε στον γιατρό όλα τα συνταγογραφούμενα και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, τα φυτικά σκευάσματα και τα συμπληρώματα που λαμβάνετε.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν συγχορηγούνται:
- Αζαθειοπρίνη, 6-μερκαπτοπουρίνη ή θειογουανίνη: μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος καταστολής του μυελού και διαταραχών στα κύτταρα του αίματος.
- Αντιπηκτικά: μπορεί να απαιτείται στενότερη κλινική ή εργαστηριακή παρακολούθηση.
- Φάρμακα που επηρεάζουν τους νεφρούς: απαιτείται προσοχή λόγω του συνολικού νεφρικού κινδύνου.
- Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη – ΜΣΑΦ: όπως ιβουπροφαίνη, δικλοφενάκη ή ναπροξένη, ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται συχνά ή υπάρχει αφυδάτωση και νεφρικό ιστορικό.
Η ασπιρίνη σε χαμηλή δόση, τα αντιπηκτικά και κάθε χρόνια αγωγή δεν πρέπει να διακόπτονται χωρίς οδηγία του γιατρού. Το σωστό είναι να αξιολογηθεί ο συνδυασμός και να καθοριστεί το κατάλληλο πρόγραμμα ελέγχου.
17Εγκυμοσύνη, θηλασμός και γονιμότητα
Η ενεργή ελκώδης κολίτιδα κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο και για την κύηση. Επομένως, η διακοπή μιας αποτελεσματικής θεραπείας χωρίς συνεννόηση δεν είναι ασφαλής επιλογή.
Η μεσαλαζίνη πρέπει να χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό μόνο μετά από εξατομικευμένη εκτίμηση οφέλους και κινδύνου από τον γαστρεντερολόγο και τον μαιευτήρα.
Κατά τον θηλασμό, μικρή ποσότητα μεσαλαζίνης και του μεταβολίτη της μπορεί να περάσει στο μητρικό γάλα. Αν το βρέφος εμφανίσει διάρροια ή άλλη πιθανή αντίδραση, πρέπει να ενημερωθεί άμεσα ο παιδίατρος και ο θεράπων ιατρός.
Έχει αναφερθεί πολύ σπάνια αναστρέψιμη μείωση της συγκέντρωσης των σπερματοζωαρίων. Άνδρας που αντιμετωπίζει δυσκολία σύλληψης δεν πρέπει να διακόπτει μόνος του τη θεραπεία, αλλά να το συζητά με τον θεράποντα.
18Χρήση σε παιδιά και ηλικιωμένους
Παιδιά ηλικίας 6 ετών και άνω
Η παιδιατρική δοσολογία υπολογίζεται από ειδικό γιατρό με βάση το σωματικό βάρος και τη φάση της νόσου.
| Φάση | Παιδιατρικό πλαίσιο ΠΧΠ |
|---|---|
| Ενεργή νόσος | Έναρξη συνήθως με 30–50 mg/kg/ημέρα σε διηρημένες δόσεις. Μέγιστο 75 mg/kg/ημέρα, χωρίς υπέρβαση των 4 g ημερησίως. |
| Συντήρηση | Συνήθως 15–30 mg/kg/ημέρα σε διηρημένες δόσεις, χωρίς υπέρβαση των 2 g ημερησίως. |
Γενικά, μπορεί να χρησιμοποιείται περίπου η μισή δόση ενηλίκων σε παιδιά έως 40 kg και η συνήθης δόση ενηλίκων σε παιδιά άνω των 40 kg, αλλά η τελική απόφαση ανήκει αποκλειστικά στον παιδογαστρεντερολόγο.
Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα σε παιδιά κάτω των 6 ετών δεν έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς.
Ηλικιωμένοι
Στους ηλικιωμένους απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη νεφρική λειτουργία, στην ενυδάτωση και στη συνολική φαρμακευτική αγωγή. Η ηλικία από μόνη της δεν καθορίζει τη δόση, αλλά η μειωμένη νεφρική λειτουργία ή η πολυφαρμακία μπορεί να επηρεάσουν την ασφάλεια και τη συχνότητα των εξετάσεων.
19Συνταγογράφηση και ΕΟΠΥΥ
Το Pentasa είναι φάρμακο που χορηγείται με ιατρική συνταγή. Οι μορφές Pentasa 2 g και 4 g περιλαμβάνονται στον κατάλογο αποζημιούμενων φαρμάκων.
Η πραγματική αποζημίωση, η συμμετοχή του ασφαλισμένου και τυχόν όροι εκτέλεσης της συνταγής εξαρτώνται από:
- τη διάγνωση που έχει καταχωριστεί,
- τους ισχύοντες κανόνες ηλεκτρονικής συνταγογράφησης,
- την ασφαλιστική κατάσταση του ασθενούς,
- την τιμή αποζημίωσης και τη λιανική τιμή,
- τυχόν αλλαγές στον κατάλογο αποζημιούμενων φαρμάκων.
Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο ένα συγκεκριμένο ποσοστό συμμετοχής μόνο από πληροφορίες στο διαδίκτυο. Η ακριβής επιβάρυνση φαίνεται κατά την έκδοση και εκτέλεση της ηλεκτρονικής συνταγής.
Κάτοχος της άδειας κυκλοφορίας των ελληνικών μορφών είναι η Ferring Ελλάς ΜΕΠΕ.
20Pentasa και άλλα σκευάσματα μεσαλαζίνης
Υπάρχουν διαφορετικά σκευάσματα μεσαλαζίνης με διαφορετική τεχνολογία απελευθέρωσης, περιεκτικότητα και φαρμακοτεχνική μορφή. Μπορεί να κυκλοφορούν ως:
- κοκκία ή δισκία από το στόμα,
- υπόθετα,
- ορθικός αφρός,
- υποκλυσμοί ή ορθικό εναιώρημα.
Η επιλογή εξαρτάται από το ποιο τμήμα του παχέος εντέρου έχει προσβληθεί. Για παράδειγμα, νόσος περιορισμένη στο ορθό ή στο αριστερό κόλον μπορεί να απαιτεί τοπική ορθική θεραπεία, μόνη της ή σε συνδυασμό με θεραπεία από το στόμα.
Σκευάσματα με την ίδια δραστική ουσία δεν θεωρούνται αυτομάτως απολύτως ίδια ως προς:
- το σημείο και τον μηχανισμό απελευθέρωσης,
- την περιεκτικότητα ανά δισκίο ή φακελίσκο,
- τη συχνότητα λήψης,
- την εγκεκριμένη ένδειξη,
- τον τρόπο χορήγησης.
Επομένως, η αλλαγή από Pentasa σε άλλο σκεύασμα μεσαλαζίνης πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένες οδηγίες και όχι με απλή αντιστοίχιση της συνολικής ποσότητας σε γραμμάρια.
Οι συγκεκριμένες ελληνικές μορφές Pentasa 2 g και 4 g έχουν στην ισχύουσα ΠΧΠ ένδειξη για ήπια έως μέτρια ελκώδη κολίτιδα. Πληροφορίες από ξένες ιστοσελίδες, παλαιότερες μορφές ή άλλα κράτη δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για να θεωρηθεί ότι υπάρχει αυτομάτως η ίδια εγκεκριμένη ένδειξη στην Ελλάδα.
21Έξαρση, λοίμωξη ή παρενέργεια;
Η νέα διάρροια ή ο κοιλιακός πόνος σε ασθενή που λαμβάνει Pentasa δεν σημαίνει πάντοτε ότι χρειάζεται μεγαλύτερη δόση. Τρεις διαφορετικές καταστάσεις μπορεί να μοιάζουν μεταξύ τους:
| Πιθανότητα | Στοιχεία που μπορεί να υπάρχουν | Πιθανός έλεγχος |
|---|---|---|
| Έξαρση ελκώδους κολίτιδας | Αίμα, βλέννα, επιτακτικότητα, νυχτερινές κενώσεις, σταδιακή επιδείνωση. | Γενική αίματος, CRP, καλπροτεκτίνη και γαστρεντερολογική αξιολόγηση. |
| Λοίμωξη του εντέρου | Απότομη έναρξη, πυρετός, εμετοί, πρόσφατο ταξίδι, ύποπτη τροφή, επαφή με ασθενή ή πρόσφατα αντιβιοτικά. | Καλλιέργεια ή μοριακός έλεγχος κοπράνων και έλεγχος για C. difficile όπου υπάρχει ένδειξη. |
| Δυσανεξία ή παρενέργεια | Στενή χρονική σχέση με την έναρξη, κράμπες, πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, εξάνθημα ή γενική επιδείνωση. | Άμεση επικοινωνία με γιατρό και στοχευμένες εξετάσεις. |
Η καλπροτεκτίνη μπορεί να αυξηθεί τόσο σε φλεγμονώδη νόσο του εντέρου όσο και σε ορισμένες λοιμώξεις. Επομένως, το αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με το ιστορικό και τον υπόλοιπο έλεγχο.
Δείτε επίσης:
- Καλπροτεκτίνη κοπράνων: τι δείχνει και πώς χρησιμοποιείται στην IBD
- Καλλιέργεια κοπράνων: πότε χρειάζεται και τι ανιχνεύει
- Δείκτες φλεγμονής: CRP, ΤΚΕ, φερριτίνη και γενική αίματος
22Πότε χρειάζεται άμεσα γιατρός
Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια όταν εμφανιστούν:
- δυσκολία στην αναπνοή ή πρήξιμο προσώπου και λαιμού,
- σοβαρό ή εκτεταμένο εξάνθημα, φλύκταινες ή ξεφλούδισμα του δέρματος,
- πόνος στο στήθος, δύσπνοια ή αίσθημα παλμών,
- έντονος κοιλιακός πόνος με αντανάκλαση στην πλάτη,
- υψηλός πυρετός, έντονη αδυναμία ή σημεία αφυδάτωσης,
- πολλές αιματηρές κενώσεις ή μεγάλη ποσότητα αίματος,
- λιποθυμία, ζάλη, ταχυκαρδία ή χαμηλή πίεση,
- μειωμένη ούρηση, οίδημα ή αίμα στα ούρα,
- ίκτερος ή πολύ σκούρα ούρα,
- ανεξήγητες μελανιές, αιμορραγία, πονόλαιμος ή επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις,
- ισχυρός επαναλαμβανόμενος πονοκέφαλος με διαταραχή όρασης ή βουητό στα αυτιά.
Συχνές αιματηρές κενώσεις, πυρετός, ταχυκαρδία, έντονος πόνος, αφυδάτωση ή σημαντική γενική επιδείνωση δεν αντιμετωπίζονται με απλή αύξηση του Pentasa στο σπίτι. Απαιτείται επείγουσα γαστρεντερολογική ή νοσοκομειακή εκτίμηση.
23Συχνές ερωτήσεις
24Οδηγοί ασθενών και φαρμάκων
ΟΔΗΓΟΙ ΑΣΘΕΝΩΝ
Προετοιμασία και σωστή παρακολούθηση
Δείτε πρακτικές οδηγίες για αιμοληψία, συλλογή ούρων και κοπράνων, νηστεία και πληροφορίες που πρέπει να αναφέρετε πριν από τις εξετάσεις.
ΟΔΗΓΟΙ ΦΑΡΜΑΚΩΝ
Φάρμακα, παρενέργειες και εξετάσεις
Βρείτε οργανωμένους οδηγούς για συνταγογραφούμενα και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, τη σωστή λήψη και τον εργαστηριακό έλεγχο που μπορεί να χρειάζεται.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη σύνδεση των φαρμάκων με γενική αίματος, νεφρική λειτουργία, ηπατικά ένζυμα και άλλες εξετάσεις, δείτε τον πίνακα εργαστηριακής παρακολούθησης φαρμάκων.
25Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία
ΑΠΟ ΤΟ 2004 • ΛΑΜΙΑ
Εργαστηριακός έλεγχος κατά τη θεραπεία με Pentasa
Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας πραγματοποιούνται εξετάσεις που μπορεί να ζητηθούν πριν και κατά τη διάρκεια της θεραπείας με μεσαλαζίνη, όπως:
- γενική αίματος και αιμοπετάλια,
- κρεατινίνη, ουρία και eGFR,
- ALT, AST, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη,
- CRP, ΤΚΕ και φερριτίνη,
- σίδηρος, τρανσφερρίνη, TIBC και κορεσμός τρανσφερρίνης,
- γενική ούρων,
- καλπροτεκτίνη κοπράνων,
- καλλιέργεια και άλλος μικροβιολογικός έλεγχος κοπράνων όπου υπάρχει ένδειξη.
Οι εξετάσεις πραγματοποιούνται σύμφωνα με το παραπεμπτικό και τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού. Το εργαστήριο δεν μεταβάλλει τη θεραπεία και ένα αποτέλεσμα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα για διακοπή ή αλλαγή της δόσης.
Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές
- Ελληνική Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος – Pentasa 2 g και 4 g.
Εγκεκριμένες ενδείξεις, δοσολογία, αντενδείξεις, εργαστηριακή παρακολούθηση, αλληλεπιδράσεις και ανεπιθύμητες ενέργειες.
Δείτε την Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος - Φύλλο Οδηγιών Χρήσης Pentasa 2 g και 4 g – πληροφορίες από έγγραφο ΕΟΦ.
Πληροφορίες για τον ασθενή σχετικά με τη σωστή λήψη, τις προειδοποιήσεις και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Δείτε το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης - Υπουργείο Υγείας – Κατάλογος Αποζημιούμενων Φαρμάκων.
Επίσημος κατάλογος φαρμακευτικών προϊόντων που εντάσσονται στην αποζημίωση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
Δείτε τον κατάλογο αποζημιούμενων φαρμάκων - Raine T, Bonovas S, Burisch J, et al. ECCO Guidelines on Therapeutics in Ulcerative Colitis: Medical Treatment. Journal of Crohn’s and Colitis. 2022;16(1):2–17.
Δείτε τις κατευθυντήριες οδηγίες ECCO - Moran GW, Gordon M, Sinopolou V, et al. British Society of Gastroenterology guidelines on inflammatory bowel disease in adults: 2025. Gut. 2025;74(Suppl 2):s1–s101.
Δείτε τις κατευθυντήριες οδηγίες BSG - Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων – Κίτρινη Κάρτα.
Επίσημο σύστημα αναφοράς πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων στην Ελλάδα.
Υποβολή ή πληροφορίες για την Κίτρινη Κάρτα - Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας – Καλπροτεκτίνη κοπράνων.
Αναλυτικός οδηγός για τον δείκτη εντερικής φλεγμονής, την προετοιμασία και την ερμηνεία του αποτελέσματος.
Δείτε τον οδηγό καλπροτεκτίνης κοπράνων
Το άρθρο παρέχει γενική επιστημονική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά την εξέταση και τις οδηγίες γαστρεντερολόγου. Μην ξεκινάτε, διακόπτετε ή αλλάζετε τη δόση του Pentasa με βάση πληροφορίες του διαδικτύου ή ένα μεμονωμένο εργαστηριακό αποτέλεσμα.
Ιατρική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος.

