Sildenafil: Χρήσεις, Δοσολογία, Παρενέργειες & Εξετάσεις Αίματος στη Στυτική Δυσλειτουργία

1Τι είναι το sildenafil

Το sildenafil ή σιλδεναφίλη είναι φάρμακο της κατηγορίας των αναστολέων PDE5. Χρησιμοποιείται κυρίως για τη στυτική δυσλειτουργία στους ενήλικες άνδρες, δηλαδή για τη δυσκολία επίτευξης ή διατήρησης στύσης επαρκούς για σεξουαλική επαφή. Είναι η δραστική ουσία του Viagra, αλλά κυκλοφορεί και σε γενόσημα σκευάσματα. Η ίδια δραστική ουσία χρησιμοποιείται επίσης, σε διαφορετικές δόσεις και με διαφορετική ιατρική παρακολούθηση, στην πνευμονική αρτηριακή υπέρταση.

Στη στυτική δυσλειτουργία το sildenafil δεν είναι «ορμόνη», δεν είναι τεστοστερόνη και δεν είναι αφροδισιακό. Δεν δημιουργεί από μόνο του σεξουαλική επιθυμία και δεν προκαλεί αυτόματη στύση χωρίς σεξουαλική διέγερση. Βοηθά τον φυσιολογικό μηχανισμό στύσης να λειτουργήσει καλύτερα, όταν υπάρχει διέγερση και όταν δεν υπάρχουν σοβαροί αγγειακοί, νευρολογικοί, ορμονικοί ή φαρμακευτικοί παράγοντες που εμποδίζουν την ανταπόκριση.

Η στυτική δυσλειτουργία δεν είναι πάντα απλό θέμα ηλικίας ή άγχους. Μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι διαβήτη, υπέρτασης, δυσλιπιδαιμίας, χαμηλής τεστοστερόνης, θυρεοειδοπάθειας, νεφρικής νόσου, παρενεργειών φαρμάκων ή καρδιαγγειακής επιβάρυνσης. Γι’ αυτό ένα άρθρο για το sildenafil δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στη δόση, αλλά να εξηγεί και ποιες εξετάσεις αίματος μπορούν να βοηθήσουν στη σωστή διερεύνηση.

2Πώς δρα στον οργανισμό

Κατά τη σεξουαλική διέγερση απελευθερώνεται μονοξείδιο του αζώτου στους ιστούς του πέους. Αυτό οδηγεί σε αύξηση της cGMP, ουσίας που χαλαρώνει τα λείες μυϊκές ίνες και επιτρέπει καλύτερη είσοδο αίματος στα σηραγγώδη σώματα. Η PDE5 είναι ένζυμο που διασπά την cGMP. Το sildenafil αναστέλλει την PDE5, βοηθώντας την cGMP να παραμείνει περισσότερο ενεργή.

Με απλά λόγια, το φάρμακο διευκολύνει την αγγειοδιαστολή στο πέος και αυξάνει τη ροή αίματος όταν υπάρχει φυσιολογικό ερέθισμα. Αυτός είναι ο λόγος που χρειάζεται σεξουαλική διέγερση για να δράσει. Αν δεν υπάρχει διέγερση, το sildenafil δεν ενεργοποιεί μόνο του τον μηχανισμό της στύσης.

Η PDE5 υπάρχει και στο πνευμονικό αγγειακό σύστημα. Αυτό εξηγεί γιατί η σιλδεναφίλη έχει και ειδική χρήση στην πνευμονική αρτηριακή υπέρταση. Όμως η χρήση αυτή δεν είναι ίδια με τη χρήση στη στυτική δυσλειτουργία. Αφορά διαφορετική νόσο, διαφορετικό θεραπευτικό στόχο, συχνά διαφορετικό δοσολογικό σχήμα και παρακολούθηση από ειδικό γιατρό.

3Πότε χρησιμοποιείται

Η πιο γνωστή χρήση του sildenafil είναι η αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας σε ενήλικες άνδρες. Η στυτική δυσλειτουργία μπορεί να εμφανίζεται περιστασιακά, για παράδειγμα σε περίοδο έντονου στρες, κόπωσης ή άγχους απόδοσης, ή να είναι σταθερή και επαναλαμβανόμενη. Όταν το πρόβλημα επιμένει, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση, γιατί μπορεί να κρύβει οργανική αιτία.

Το sildenafil μπορεί να βοηθήσει άνδρες με ήπια, μέτρια ή σοβαρότερη στυτική δυσλειτουργία, αλλά η ανταπόκριση δεν είναι ίδια σε όλους. Άνδρες με αρρύθμιστο διαβήτη, σοβαρή αγγειακή νόσο, νευροπάθεια, χαμηλή τεστοστερόνη, σοβαρή κατάθλιψη, παρενέργειες άλλων φαρμάκων ή πρόσφατη χειρουργική επέμβαση στην πύελο μπορεί να χρειάζονται πιο σύνθετη προσέγγιση.

Η δεύτερη βασική χρήση της σιλδεναφίλης αφορά την πνευμονική αρτηριακή υπέρταση. Εκεί όμως δεν πρέπει να γίνεται σύγχυση με τη λήψη «κατά περίπτωση» για στύση. Αν κάποιος λαμβάνει sildenafil για πνευμονική υπέρταση, δεν πρέπει να προσθέτει Viagra ή άλλο PDE5 αναστολέα χωρίς ιατρική οδηγία, επειδή πρόκειται για την ίδια δραστική κατηγορία και μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος ανεπιθύμητων ενεργειών.

4Στυτική δυσλειτουργία και πιθανά αίτια

Η στύση απαιτεί συνεργασία αγγείων, νεύρων, ορμονών, ψυχολογικών παραγόντων και γενικής υγείας. Όταν ένας από αυτούς τους μηχανισμούς διαταραχθεί, μπορεί να εμφανιστεί δυσκολία στη στύση. Η αιτία μπορεί να είναι αγγειακή, νευρολογική, ορμονική, φαρμακευτική, ψυχογενής ή μεικτή.

Αγγειακά αίτια είναι συχνά σε άνδρες με διαβήτη, υπέρταση, υψηλή LDL, κάπνισμα, παχυσαρκία ή καθιστική ζωή. Τα μικρά αγγεία του πέους μπορεί να επηρεαστούν πριν εμφανιστούν πιο εμφανή συμπτώματα από την καρδιά ή τα μεγάλα αγγεία. Γι’ αυτό η στυτική δυσλειτουργία, ειδικά όταν εμφανίζεται νέα και επίμονη, μπορεί να λειτουργήσει ως προειδοποιητικό σημάδι καρδιομεταβολικού κινδύνου.

Ορμονικά αίτια περιλαμβάνουν χαμηλή τεστοστερόνη, αυξημένη προλακτίνη, διαταραχές SHBG, υποθυρεοειδισμό ή υπερθυρεοειδισμό. Ψυχολογικοί παράγοντες, όπως άγχος, κατάθλιψη, προβλήματα σχέσης ή φόβος αποτυχίας, μπορούν επίσης να συμμετέχουν. Στην πράξη, συχνά συνυπάρχουν περισσότεροι από ένας παράγοντες, επομένως η λύση δεν είναι πάντα μόνο ένα δισκίο.

5Δοσολογία και χρόνος λήψης

Στη στυτική δυσλειτουργία, η συνηθισμένη αρχική δόση που χρησιμοποιείται συχνά είναι 50 mg περίπου 1 ώρα πριν από τη σεξουαλική δραστηριότητα. Ανάλογα με την ανταπόκριση και την ανοχή, ο γιατρός μπορεί να προσαρμόσει τη δόση προς τα κάτω ή προς τα πάνω. Οι διαθέσιμες περιεκτικότητες στα σκευάσματα σιλδεναφίλης για στυτική δυσλειτουργία είναι συνήθως 25 mg, 50 mg και 100 mg.

Το sildenafil λαμβάνεται κατά περίπτωση και όχι πολλές φορές μέσα στην ίδια ημέρα. Η υπέρβαση της δόσης δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο αποτέλεσμα. Αντίθετα, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πονοκεφάλου, ζάλης, πτώσης πίεσης, δυσπεψίας, ρινικής συμφόρησης, εξάψεων ή οπτικών διαταραχών.

Η λήψη με πολύ βαρύ ή λιπαρό γεύμα μπορεί να καθυστερήσει την έναρξη δράσης. Σε αρκετούς άνδρες, το φάρμακο δρα μέσα σε 30–60 λεπτά, αλλά το πρακτικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τη δόση, το γεύμα, την αιμάτωση, το άγχος, το επίπεδο διέγερσης, τη γενική υγεία και άλλα φάρμακα που λαμβάνονται ταυτόχρονα.

6Τι αποτέλεσμα να περιμένετε

Το αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι βελτίωση της δυνατότητας επίτευξης ή διατήρησης στύσης όταν υπάρχει σεξουαλική διέγερση. Δεν είναι υποχρεωτικό να λειτουργήσει τέλεια από την πρώτη χρήση. Μερικές φορές χρειάζονται περισσότερες από μία προσπάθειες, σωστή χρονική λήψη, λιγότερο άγχος και καλύτερη κατανόηση του τρόπου δράσης.

Αν το sildenafil δεν λειτουργεί, δεν σημαίνει πάντα ότι «δεν πιάνει» το φάρμακο. Μπορεί να έχει ληφθεί μετά από πολύ βαρύ γεύμα, σε λάθος χρόνο, χωρίς επαρκή διέγερση ή μέσα σε έντονη πίεση. Μπορεί επίσης να υπάρχει αρρύθμιστος διαβήτης, χαμηλή τεστοστερόνη, σοβαρό αγγειακό πρόβλημα ή παρενέργεια άλλης αγωγής.

Επίμονη μη ανταπόκριση χρειάζεται συζήτηση με γιατρό και όχι αυθαίρετη αύξηση δόσης ή συνδυασμό με άλλα φάρμακα για στύση. Η λύση μπορεί να είναι έλεγχος αιτίας, καλύτερη ρύθμιση σακχάρου και πίεσης, αλλαγή φαρμακευτικής αγωγής που επηρεάζει τη στύση, αντιμετώπιση χαμηλής τεστοστερόνης ή παραπομπή σε ουρολόγο.

7Πότε δεν πρέπει να λαμβάνεται

Το sildenafil δεν πρέπει να λαμβάνεται από άτομα που χρησιμοποιούν νιτρικά φάρμακα για στηθάγχη ή καρδιακό πόνο, όπως νιτρογλυκερίνη, ισοσορβίδη ή σχετικά σκευάσματα. Δεν πρέπει επίσης να συνδυάζεται με ριοσιγουάτη, φάρμακο για ειδικές μορφές πνευμονικής υπέρτασης. Ο συνδυασμός μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνη πτώση της αρτηριακής πίεσης.

Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν η σεξουαλική δραστηριότητα δεν είναι ασφαλής λόγω σοβαρής καρδιακής νόσου, ασταθούς στηθάγχης, σοβαρής καρδιακής ανεπάρκειας, πρόσφατου εμφράγματος ή πρόσφατου αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν αξιολογείται μόνο το χάπι, αλλά το αν η ίδια η σεξουαλική δραστηριότητα είναι ασφαλής.

Επίσης, το sildenafil χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση σε ιστορικό σοβαρής ηπατικής νόσου, πολύ χαμηλής πίεσης, σοβαρής νεφρικής δυσλειτουργίας, ορισμένων κληρονομικών παθήσεων του αμφιβληστροειδούς ή προηγούμενης απώλειας όρασης από μη αρτηριτιδική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια. Η αυτοχορήγηση σε τέτοιες περιπτώσεις είναι λάθος.

8Καρδιά, πίεση και νιτρικά

Η πιο σημαντική προειδοποίηση για το sildenafil αφορά την πίεση και τα φάρμακα που προκαλούν αγγειοδιαστολή. Τα νιτρικά χρησιμοποιούνται για στηθάγχη και καρδιακό πόνο. Αν συνδυαστούν με sildenafil, η πτώση της πίεσης μπορεί να είναι απότομη και επικίνδυνη. Το ίδιο ισχύει για τα «poppers» που περιέχουν νιτρώδη, τα οποία δεν πρέπει να συνδυάζονται με PDE5 αναστολείς.

Άνδρες με γνωστή καρδιοπάθεια πρέπει να μιλούν με τον καρδιολόγο τους πριν χρησιμοποιήσουν sildenafil. Το ερώτημα δεν είναι μόνο «μπορώ να πάρω το χάπι;», αλλά και «είναι ασφαλής η σεξουαλική δραστηριότητα στη δική μου κατάσταση;». Η σεξουαλική δραστηριότητα αυξάνει προσωρινά τις απαιτήσεις της καρδιάς, επομένως η συνολική καρδιαγγειακή αξιολόγηση έχει σημασία.

Σε άνδρες που λαμβάνουν φάρμακα για πίεση, το sildenafil συχνά μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ιατρική καθοδήγηση, αλλά απαιτείται προσοχή όταν υπάρχει χαμηλή πίεση, ορθοστατική υπόταση, αφυδάτωση ή συνδυασμός πολλών αγγειοδιασταλτικών. Με άλφα-αναστολείς για προστάτη ή πίεση, όπως ταμσουλοσίνη ή δοξαζοσίνη, χρειάζεται σταθερότητα της αγωγής και συχνά χαμηλότερη αρχική δόση.

9Παρενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες του sildenafil είναι πονοκέφαλος, έξαψη, αίσθημα ζέστης, ρινική συμφόρηση, δυσπεψία, ναυτία, ζάλη και οπτικές διαταραχές όπως θολή όραση ή αλλαγή στην αντίληψη των χρωμάτων. Συνήθως είναι ήπιες και παροδικές, αλλά σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να είναι έντονες ή ενοχλητικές.

Η ζάλη μπορεί να σχετίζεται με πτώση της πίεσης, ειδικά αν έχει προηγηθεί αλκοόλ, αφυδάτωση, έντονη άσκηση, ζεστό περιβάλλον ή ταυτόχρονη λήψη αντιυπερτασικών. Η δυσπεψία μπορεί να είναι πιο ενοχλητική σε άτομα με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Η ρινική συμφόρηση μπορεί να μοιάζει με μπούκωμα και να είναι πιο εμφανής σε άτομα με αλλεργική ρινίτιδα.

Σπάνιες αλλά σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν αλλεργική αντίδραση, πόνο στο στήθος, λιποθυμικό επεισόδιο, αιφνίδια απώλεια όρασης, αιφνίδια απώλεια ακοής ή παρατεταμένη επώδυνη στύση. Αυτά δεν αντιμετωπίζονται στο σπίτι και χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

10Επείγοντα συμπτώματα

Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται αν εμφανιστεί πόνος στο στήθος, έντονη δύσπνοια, λιποθυμία, σοβαρή ζάλη ή συμπτώματα που μοιάζουν με καρδιακό επεισόδιο μετά τη λήψη sildenafil. Σε περίπτωση θωρακικού πόνου, είναι πολύ σημαντικό να ενημερωθεί ο γιατρός ή το ΕΚΑΒ ότι έχει ληφθεί sildenafil, γιατί αυτό επηρεάζει τη χρήση νιτρικών φαρμάκων.

Άμεση αντιμετώπιση χρειάζεται επίσης αν εμφανιστεί στύση που διαρκεί πάνω από 4 ώρες, ειδικά αν είναι επώδυνη. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται πριαπισμός και μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στους ιστούς αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Δεν πρέπει να αναμένεται να περάσει από μόνο του.

Αιφνίδια απώλεια όρασης, έντονη θόλωση, απώλεια ακοής, έντονο βουητό στα αυτιά ή πρήξιμο προσώπου, χειλιών, γλώσσας ή λαιμού απαιτούν διακοπή και άμεση επικοινωνία με γιατρό ή επείγουσα φροντίδα. Αυτές οι αντιδράσεις είναι σπάνιες, αλλά πρέπει να αναγνωρίζονται.

11Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα

Οι σημαντικότερες αλληλεπιδράσεις είναι με νιτρικά, ριοσιγουάτη και φάρμακα που επηρεάζουν έντονα την αρτηριακή πίεση. Προσοχή χρειάζεται επίσης με άλφα-αναστολείς για καλοήθη υπερπλασία προστάτη ή υπέρταση, γιατί μπορεί να προκληθεί ορθοστατική υπόταση, ζάλη ή αδυναμία όταν ο ασθενής σηκώνεται.

Το sildenafil μεταβολίζεται κυρίως μέσω ενζύμων του ήπατος, ιδιαίτερα CYP3A4. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδά του, όπως κάποιοι ισχυροί αναστολείς CYP3A4, αντιμυκητιασικά, μακρολίδες ή αντιρετροϊκά. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται χαμηλότερη δόση ή αποφυγή, ανάλογα με το φάρμακο και το ιστορικό.

Δεν πρέπει να συνδυάζονται διαφορετικά φάρμακα για στύση χωρίς ιατρική οδηγία. Η ταυτόχρονη λήψη sildenafil με tadalafil, vardenafil ή άλλο PDE5 αναστολέα δεν αποτελεί «ενίσχυση», αλλά αυξάνει τον κίνδυνο υπότασης και ανεπιθύμητων ενεργειών. Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει όλα τα φάρμακα, συμπληρώματα και προϊόντα που λαμβάνονται.

12Φαγητό, αλκοόλ και καθημερινότητα

Το sildenafil μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς τροφή, αλλά ένα πολύ βαρύ ή λιπαρό γεύμα μπορεί να καθυστερήσει την απορρόφηση και να αργήσει το αποτέλεσμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι το φάρμακο δεν δρα, αλλά ότι ο χρόνος έναρξης μπορεί να μετατοπιστεί. Για πιο προβλέψιμη δράση, αρκετοί άνδρες το λαμβάνουν με ελαφρύ γεύμα ή με άδειο στομάχι, εφόσον το ανέχονται.

Το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει τη στυτική λειτουργία από μόνο του και μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα ζάλης ή πτώσης πίεσης. Μικρή ποσότητα μπορεί να μην δημιουργεί πρόβλημα σε όλους, αλλά η υπερβολική κατανάλωση μειώνει την ανταπόκριση, αυξάνει τις ανεπιθύμητες ενέργειες και δυσκολεύει την εκτίμηση του πραγματικού αποτελέσματος του φαρμάκου.

Η οδήγηση ή ο χειρισμός μηχανημάτων θέλει προσοχή αν εμφανιστεί ζάλη, θολή όραση ή αίσθημα αστάθειας. Ο πρώτος τρόπος με τον οποίο αντιδρά κάποιος στο φάρμακο δεν είναι πάντα προβλέψιμος, ειδικά αν λαμβάνει και άλλα φάρμακα ή έχει χαμηλή πίεση.

13Ηλικία, νεφρά και ήπαρ

Σε μεγαλύτερες ηλικίες η στυτική δυσλειτουργία είναι συχνότερη, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται πάντα «φυσιολογική» ή ασήμαντη. Η ηλικία αυξάνει την πιθανότητα συνύπαρξης υπέρτασης, διαβήτη, δυσλιπιδαιμίας, νεφρικής επιβάρυνσης, καρδιαγγειακής νόσου και πολυφαρμακίας. Όλα αυτά επηρεάζουν τόσο την αιτία του προβλήματος όσο και την ασφάλεια της αγωγής.

Σε νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία, η αποβολή και ο μεταβολισμός φαρμάκων μπορεί να αλλάξουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άτομο με ήπια διαταραχή κρεατινίνης ή ηπατικών ενζύμων αποκλείεται από το sildenafil, αλλά ότι η επιλογή δόσης πρέπει να είναι προσεκτική και εξατομικευμένη.

Ο εργαστηριακός έλεγχος με κρεατινίνη, eGFR, ουρία και ηπατικά ένζυμα βοηθά να υπάρχει συνολική εικόνα. Δεν είναι «ειδικές εξετάσεις για sildenafil», αλλά εξετάσεις που βοηθούν τον γιατρό να αξιολογήσει ασφάλεια, συννοσηρότητες και πιθανές αιτίες στυτικής δυσλειτουργίας.

14Διαβήτης, πίεση και χοληστερίνη

Η στυτική δυσλειτουργία συχνά συνδέεται με καρδιομεταβολικό κίνδυνο. Ο διαβήτης επηρεάζει τα αγγεία και τα νεύρα, η υπέρταση επιβαρύνει το αγγειακό τοίχωμα, η υψηλή LDL συμβάλλει στην αθηρωσκλήρωση και το κάπνισμα επιδεινώνει την ενδοθηλιακή λειτουργία. Όλα αυτά μπορούν να μειώσουν τη ροή αίματος στο πέος.

Το sildenafil μπορεί να βοηθήσει στη λειτουργική πλευρά της στύσης, αλλά δεν θεραπεύει τον διαβήτη, τη δυσλιπιδαιμία ή την υπέρταση. Αν ένας άνδρας έχει αυξημένη HbA1c, υψηλή LDL, αυξημένα τριγλυκερίδια ή αρρύθμιστη πίεση, η μακροχρόνια βελτίωση απαιτεί συνολική αντιμετώπιση.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η εμφάνιση στυτικής δυσλειτουργίας είναι ευκαιρία για προληπτικό καρδιομεταβολικό έλεγχο. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν το πρόβλημα είναι νέο, εμφανίζεται σε σχετικά νεότερη ηλικία, συνυπάρχει με κόπωση ή μειωμένη αντοχή, υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή δεν έχει γίνει πρόσφατος έλεγχος σακχάρου και λιπιδίων.

15Εξετάσεις αίματος που βοηθούν στη στυτική δυσλειτουργία

Οι εξετάσεις αίματος δεν χρειάζονται πάντα επειδή κάποιος θα πάρει sildenafil. Χρειάζονται επειδή η στυτική δυσλειτουργία μπορεί να είναι σύμπτωμα άλλης κατάστασης. Ο βασικός έλεγχος προσαρμόζεται στην ηλικία, το ιστορικό, τα φάρμακα, την πίεση, το βάρος, το κάπνισμα, τα συμπτώματα και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Συχνά εξετάζονται γλυκόζη νηστείας ή HbA1c, λιπιδαιμικό προφίλ, πρωινή ολική τεστοστερόνη, SHBG και ελεύθερη τεστοστερόνη όταν χρειάζεται, προλακτίνη, TSH, γενική αίματος, κρεατινίνη/eGFR, ουρία και ηπατικά ένζυμα. Δεν είναι όλα απαραίτητα σε κάθε άνθρωπο. Επιλέγονται με βάση την κλινική εικόνα.

16Ορμονικός έλεγχος: τεστοστερόνη, SHBG, προλακτίνη

Η τεστοστερόνη επηρεάζει τη σεξουαλική επιθυμία, την ενέργεια, τη μυϊκή μάζα, τη διάθεση και σε ορισμένους άνδρες την ποιότητα της στύσης. Όταν υπάρχει μειωμένη libido, κόπωση, απώλεια μυϊκής δύναμης, αύξηση κοιλιακού λίπους ή μειωμένη ανταπόκριση στο sildenafil, η πρωινή ολική τεστοστερόνη μπορεί να βοηθήσει στη διερεύνηση.

Η μέτρηση πρέπει συνήθως να γίνεται πρωί, επειδή η τεστοστερόνη έχει ημερήσια διακύμανση. Αν η τιμή είναι οριακή ή δεν ταιριάζει με τα συμπτώματα, μπορεί να χρειαστούν SHBG και υπολογισμός ελεύθερης ή βιοδιαθέσιμης τεστοστερόνης. Η SHBG επηρεάζεται από ηλικία, βάρος, θυρεοειδή, ήπαρ, φάρμακα και μεταβολική κατάσταση.

Η προλακτίνη δεν είναι εξέταση που ζητείται σε όλους τους άνδρες με στυτική δυσλειτουργία, αλλά είναι χρήσιμη όταν υπάρχει μειωμένη επιθυμία, χαμηλή τεστοστερόνη, γυναικομαστία, διαταραχή γονιμότητας ή συμπτώματα που παραπέμπουν σε υποφυσιακή διαταραχή. Ο στόχος του ορμονικού ελέγχου δεν είναι να αντικαταστήσει τον ουρολόγο ή τον ενδοκρινολόγο, αλλά να δώσει σαφή εργαστηριακή βάση.

17Σάκχαρο, HbA1c και λιπίδια

Ο διαβήτης είναι από τις συχνότερες οργανικές αιτίες στυτικής δυσλειτουργίας. Η χρόνια υπεργλυκαιμία επηρεάζει τα μικρά αγγεία, τα νεύρα και την ενδοθηλιακή λειτουργία. Η γλυκόζη νηστείας δείχνει τη γλυκαιμική εικόνα της συγκεκριμένης στιγμής, ενώ η HbA1c δίνει συνολική εικόνα των τελευταίων περίπου 2–3 μηνών.

Το λιπιδαιμικό προφίλ, με ολική χοληστερόλη, LDL, HDL και τριγλυκερίδια, βοηθά στην εκτίμηση αθηρωματικού κινδύνου. Η αυξημένη LDL και τα αυξημένα τριγλυκερίδια συνδέονται με αγγειακή επιβάρυνση. Η στύση είναι αγγειακό φαινόμενο, επομένως η υγεία των αγγείων επηρεάζει άμεσα την ποιότητα της στύσης.

Η ρύθμιση σακχάρου και λιπιδίων δεν αντικαθιστά το sildenafil, αλλά μπορεί να βελτιώσει τη συνολική πρόγνωση και να μειώσει μελλοντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο. Σε άνδρες με νέα στυτική δυσλειτουργία, ειδικά αν υπάρχει κοιλιακό λίπος, οικογενειακό ιστορικό ή καθιστική ζωή, ο μεταβολικός έλεγχος είναι ουσιαστικό μέρος της αξιολόγησης.

18Νεφρά, ήπαρ, θυρεοειδής και γενική αίματος

Η νεφρική λειτουργία αξιολογείται κυρίως με κρεατινίνη και eGFR, συχνά μαζί με ουρία και ηλεκτρολύτες. Η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να συνδέεται με αγγειακή επιβάρυνση, ορμονικές διαταραχές, κόπωση και μειωμένη σεξουαλική λειτουργία. Ο έλεγχος δεν γίνεται επειδή κάθε λήψη sildenafil απαιτεί κρεατινίνη, αλλά επειδή η συνολική υγεία επηρεάζει την αιτία και την ασφάλεια.

Τα ηπατικά ένζυμα, όπως AST, ALT και γ-GT, βοηθούν στην εκτίμηση ηπατικής λειτουργίας, ειδικά όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, αλκοόλ, λιπώδες ήπαρ ή πολλά φάρμακα. Το ήπαρ συμμετέχει στον μεταβολισμό πολλών φαρμάκων, επομένως μια σημαντική ηπατική επιβάρυνση χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση πριν από οποιαδήποτε αγωγή.

Η TSH είναι βασική εξέταση για θυρεοειδική λειτουργία. Υποθυρεοειδισμός ή υπερθυρεοειδισμός μπορεί να επηρεάσουν ενέργεια, διάθεση, καρδιακό ρυθμό, βάρος και σεξουαλική λειτουργία. Η γενική αίματος μπορεί να δείξει αναιμία ή άλλα ευρήματα που συνδέονται με κόπωση και μειωμένη αντοχή. Όταν η κλινική εικόνα το δικαιολογεί, αυτά τα ευρήματα βοηθούν τον γιατρό να δει πέρα από το σύμπτωμα.

19Πότε χρειάζεται ουρολόγος, καρδιολόγος ή ενδοκρινολόγος

Ουρολογική αξιολόγηση χρειάζεται όταν η στυτική δυσλειτουργία είναι επίμονη, όταν υπάρχει πόνος, κάμψη πέους, ιστορικό χειρουργείου, προβλήματα ούρησης, υποψία νόσου Peyronie, αποτυχία θεραπείας με PDE5 αναστολείς ή όταν ο ασθενής χρειάζεται συνολική εκτίμηση ανδρικής σεξουαλικής υγείας.

Καρδιολογική αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει γνωστή στεφανιαία νόσος, στηθάγχη, δύσπνοια στην προσπάθεια, πόνος στο στήθος, πρόσφατο έμφραγμα, σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια, αρρύθμιστη πίεση ή πολλοί παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Σε αυτές τις περιπτώσεις η ασφάλεια της σεξουαλικής δραστηριότητας είναι σημαντικότερη από την επιλογή δόσης.

Ενδοκρινολογική αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχουν επανειλημμένα χαμηλές τιμές τεστοστερόνης, αυξημένη προλακτίνη, διαταραχές θυρεοειδούς, υποψία υποφυσιακής διαταραχής, διαβήτης που δεν ρυθμίζεται ή πολύπλοκη ορμονική εικόνα. Το sildenafil μπορεί να βοηθήσει το σύμπτωμα, αλλά η αιτία πρέπει να αντιμετωπιστεί όταν εντοπίζεται.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Το sildenafil είναι αποτελεσματικό φάρμακο για πολλούς άνδρες με στυτική δυσλειτουργία, αλλά δεν είναι απλό συμπλήρωμα και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αδιάκριτα. Η μεγαλύτερη προσοχή αφορά τα νιτρικά, τα νιτρώδη, τη ριοσιγουάτη, τη σοβαρή καρδιοπάθεια, τη χαμηλή πίεση και τους συνδυασμούς με άλλα φάρμακα που επηρεάζουν την πίεση.

Η στυτική δυσλειτουργία μπορεί να είναι σύμπτωμα γενικότερης υγείας. Όταν επιμένει, όταν εμφανίζεται ξαφνικά ή όταν συνυπάρχουν διαβήτης, υπέρταση, υψηλή χοληστερίνη, κάπνισμα, παχυσαρκία, χαμηλή libido ή κόπωση, αξίζει να γίνει εργαστηριακή διερεύνηση. Οι βασικοί δείκτες είναι HbA1c ή γλυκόζη, λιπιδαιμικό προφίλ, πρωινή τεστοστερόνη, SHBG/ελεύθερη τεστοστερόνη όπου χρειάζεται, προλακτίνη, TSH, νεφρική και ηπατική λειτουργία.

Το σωστό ερώτημα δεν είναι μόνο ποια δόση χρειάζεται, αλλά γιατί εμφανίστηκε το πρόβλημα, αν η καρδιαγγειακή κατάσταση είναι ασφαλής και αν υπάρχουν διορθώσιμοι παράγοντες. Η καλύτερη προσέγγιση συνδυάζει ιατρική αξιολόγηση, ασφαλή χρήση φαρμάκου, έλεγχο παραγόντων κινδύνου και στοχευμένες εξετάσεις αίματος.

22Κλείστε ραντεβού και βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30