Φάρμακα & Εξετάσεις: A–Z Εργαστηριακής Παρακολούθησης
Γρήγορη απάντηση: Σε αυτόν τον οδηγό μπορείτε να βρείτε συχνά φάρμακα και ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται για παρακολούθηση, όπως γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, κρεατινίνη/eGFR, ηλεκτρολύτες, TSH/FT4, HbA1c, λιπίδια, INR ή anti-Xa, ανάλογα με το φάρμακο και την οδηγία του θεράποντος ιατρού.
Οι εξετάσεις δεν είναι ίδιες για όλα τα φάρμακα και δεν ζητούνται αυτόματα σε κάθε ασθενή. Η επιλογή και η συχνότητα του ελέγχου εξαρτώνται από τη δραστική ουσία, τη δόση, τη διάρκεια θεραπείας, την ηλικία, τη νεφρική και ηπατική λειτουργία, τα συνοδά νοσήματα και τα άλλα φάρμακα.
Εργαστηριακή παρακολούθηση κατά τη φαρμακευτική αγωγή
Η σωστή εξέταση εξαρτάται από το συγκεκριμένο φάρμακο, τον λόγο χορήγησης, τη διάρκεια της θεραπείας και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.
Σημαντικό: Μην αλλάζετε ή διακόπτετε φάρμακο λόγω μίας εξέτασης χωρίς οδηγία γιατρού.
Τι μπορεί να χρειάζεται παρακολούθηση κατά τη φαρμακευτική αγωγή;
Νεφρική και ηπατική λειτουργία, ηλεκτρολύτες, γενική αίματος, θυρεοειδής, γλυκαιμικός έλεγχος και πήξη είναι από τα συχνότερα εργαστηριακά πεδία που συνδέονται με φαρμακευτική αγωγή. Η ανάγκη για κάθε εξέταση εξαρτάται από το συγκεκριμένο φάρμακο και τον ασθενή.
A–Z Φαρμάκων & Εξετάσεων Παρακολούθησης
Η εργαστηριακή παρακολούθηση διαφέρει σημαντικά από φάρμακο σε φάρμακο. Όπου αναφέρονται συγκεκριμένοι δείκτες, η ανάγκη και η συχνότητα ελέγχου εξατομικεύονται. Η ένδειξη «Κατά περίπτωση» σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένα κοινό υποχρεωτικό σύνολο εξετάσεων για όλους.
Συγκεκριμένες εξετάσεις = σαφής εργαστηριακή σχέση
Κατά περίπτωση = χωρίς κοινό υποχρεωτικό έλεγχο για όλους
A
A
A
B
B
C
C
C
D
D
D
E
E
F
F
G / H
I / J
K / L
L
L
M
M / N
N
O
O / P
P
P
R
R
S
S
S
T
T
U / V
V
W / X
Y / Z
Φάρμακα ανά θεραπευτική κατηγορία
Αντιβιοτικά, αντιυπερτασικά, αντιδιαβητικά, στατίνες, αντιπηκτικά, παυσίπονα και άλλες θεραπευτικές ομάδες έχουν διαφορετικές ανάγκες εργαστηριακής παρακολούθησης.
Αναλυτικός πίνακας συχνών φαρμάκων και εξετάσεων
Οι συχνότερες ή σημαντικότερες αγωγές συνδέονται με διαφορετικούς εργαστηριακούς δείκτες. Η παρακολούθηση εξατομικεύεται και δεν αποτελεί ενιαίο πρωτόκολλο για όλους τους ασθενείς.
Οι αριθμημένες παραπομπές δίπλα στα ονόματα ή στις επιμέρους διευκρινίσεις οδηγούν στη σχετική πηγή της βιβλιογραφίας.
| Φάρμακο / κατηγορία | Δραστική / ομάδα | Εξετάσεις που μπορεί να ζητηθούν | Τι παρακολουθούν | Οδηγός |
|---|---|---|---|---|
| Angoron[1] | Αμιωδαρόνη | TSH, FT4, ALT/AST, γGT, χολερυθρίνη, κάλιο, μαγνήσιο | Θυρεοειδής, ήπαρ, ηλεκτρολύτες και ασφάλεια αγωγής | Angoron |
| Euthyrox | Λεβοθυροξίνη | TSH και FT4 όπου ενδείκνυται· FT3 δεν αποτελεί συνήθη εξέταση παρακολούθησης της λεβοθυροξίνης. Η TSH επανελέγχεται συνήθως από τις 6 εβδομάδες μετά από αλλαγή δόσης· FT4 όταν τα συμπτώματα επιμένουν.[10] | Ρύθμιση θυρεοειδούς και επανέλεγχος μετά από αλλαγή δόσης | Euthyrox |
| Στατίνες[2] | Ροσουβαστατίνη, σιμβαστατίνη, ατορβαστατίνη | Λιπιδαιμικό προφίλ, ALT/AST, CK όταν υπάρχουν μυαλγίες ή ειδικός κίνδυνος Η CK επιλέγεται κυρίως για επίμονα μυϊκά συμπτώματα· η πρόσφατη έντονη άσκηση μπορεί να επηρεάσει την τιμή.[2] | LDL, τριγλυκερίδια, ήπαρ και μυϊκές ενοχλήσεις | Στατίνες |
| Aldactone | Σπιρονολακτόνη | Κάλιο, νάτριο, κρεατινίνη, eGFR Στην καρδιακή ανεπάρκεια ο έλεγχος νεφρικής λειτουργίας και ηλεκτρολυτών γίνεται νωρίς μετά την έναρξη ή αλλαγή δόσης.[11] | Υπερκαλιαιμία και νεφρική λειτουργία | Aldactone |
| Lasix[9] | Φουροσεμίδη | Κάλιο, νάτριο, μαγνήσιο, κρεατινίνη/eGFR, ουρικό οξύ | Ηλεκτρολύτες, αφυδάτωση, νεφρική λειτουργία | Lasix |
| Cozaar / ARBs[3] | Λοσαρτάνη και συγγενή | Κρεατινίνη, eGFR, κάλιο, νάτριο | Νεφρική λειτουργία και κάλιο μετά από έναρξη ή αλλαγή δόσης | Cozaar |
| Glucophage | Μετφορμίνη | Γλυκόζη, HbA1c, κρεατινίνη/eGFR, Β12 σε μακροχρόνια λήψη Β12 όταν υπάρχουν ενδείξεις ανεπάρκειας, όπως αναιμία ή νέα νευροπάθεια· περιοδικός έλεγχος εξετάζεται σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου.[15] | Ρύθμιση σακχάρου, νεφρική λειτουργία και πιθανή έλλειψη Β12 | Glucophage |
| Ozempic / Trulicity / Mounjaro | GLP-1 / GIP-GLP-1 αγωγές | Γλυκόζη, HbA1c, κρεατινίνη/eGFR, λιπίδια, ηπατικά όπου υπάρχει ένδειξη | Μεταβολική ρύθμιση, νεφρική λειτουργία και συνολικός καρδιομεταβολικός κίνδυνος | Αντιδιαβητικά |
| Clexane / ηπαρίνες | Ενοξαπαρίνη / χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνη | Γενική αίματος, αιμοπετάλια, κρεατινίνη/eGFR, anti-Xa σε ειδικές περιπτώσεις | Αιμορραγικός κίνδυνος, αιμοπετάλια, νεφρική λειτουργία | Αντιπηκτικά |
| DOACs[5] | Απιξαμπάνη, ριβαροξαμπάνη κ.ά. | Γενική αίματος, ηπατικά, ουρία/ηλεκτρολύτες, κρεατινίνη/CrCl Για τη δοσολογία χρησιμοποιείται CrCl κατά Cockcroft–Gault· το eGFR δεν είναι αυτομάτως εναλλάξιμο.[5] | Αιμορραγικός κίνδυνος, ήπαρ και σωστή εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας | Αντιπηκτικά |
| Μεθοτρεξάτη[4] | Ανοσοτροποποιητικό | Γενική αίματος, αιμοπετάλια, ALT/AST, αλβουμίνη, κρεατινίνη/eGFR | Μυελός, ήπαρ και νεφρική λειτουργία | Οδηγοί φαρμάκων |
| Medrol / κορτιζόνη | Μεθυλπρεδνιζολόνη / κορτικοστεροειδή | Γλυκόζη, HbA1c σε διαβήτη, ηλεκτρολύτες, γενική αίματος, λιπίδια σε μακροχρόνια αγωγή Στη μακροχρόνια συστηματική αγωγή παρακολουθούνται HbA1c, κάλιο και τριγλυκερίδια, μαζί με πίεση, βάρος και οστική υγεία.[14] | Σάκχαρο, κατακράτηση, λοιμώξεις και μεταβολικός κίνδυνος | Medrol |
| Depakine[7] | Βαλπροϊκό νάτριο | Γενική αίματος/αιμοπετάλια, ηπατικά ένζυμα, πήξη, επίπεδα φαρμάκου όπου ζητηθεί | Ήπαρ, αιμοπετάλια, αιμορραγική διάθεση και θεραπευτικό εύρος | Depakine |
| Tegretol[8] | Καρβαμαζεπίνη | Γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, νάτριο, επίπεδα φαρμάκου όπου ζητηθεί | Αιματολογική ασφάλεια, ήπαρ και υπονατριαιμία | Tegretol |
| Brieka | Πρεγκαμπαλίνη | Κρεατινίνη, eGFR, κατά περίπτωση γλυκόζη/HbA1c όταν υπάρχει διαβητική νευροπάθεια | Νεφρική λειτουργία για προσαρμογή δόσης και συνολική παρακολούθηση σε ασθενείς υψηλότερου κινδύνου | Brieka |
| Φάρμακα σιδήρου | Tardyferon, Ferro Sanol, Ferinject, Ferosac κ.ά. | Γενική αίματος, φερριτίνη, σίδηρος, τρανσφερρίνη, TIBC, TSAT | Αναιμία, αποθήκες σιδήρου και ανταπόκριση στην αγωγή | Σίδηρος |
| Controloc / PPI | Παντοπραζόλη και αναστολείς αντλίας πρωτονίων | Μαγνήσιο, Β12, φερριτίνη/σίδηρος, κρεατινίνη/eGFR σε ειδικές περιπτώσεις Μαγνήσιο πριν και περιοδικά σε παρατεταμένη θεραπεία, ιδίως όταν συγχορηγούνται διουρητικά ή διγοξίνη, κατά την κρίση του γιατρού.[16] | Μακροχρόνια λήψη, ελλείψεις και νεφρική ασφάλεια όταν υπάρχει ένδειξη | Στομάχι |
| Augmentin / αντιβιοτικά | Αμοξικιλλίνη/κλαβουλανικό και άλλα | Καλλιέργεια, αντιβιόγραμμα, CRP, γενική αίματος, ηπατικά/νεφρικά όπου υπάρχει ένδειξη | Λοίμωξη, φλεγμονή και ασφάλεια σε ειδικούς ασθενείς | Αντιβιοτικά & Εξετάσεις |
| ΜΣΑΦ / παυσίπονα | Ιβουπροφαίνη, δικλοφενάκη κ.ά. | Κρεατινίνη/eGFR, γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, κάλιο σε ειδικό κίνδυνο Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε ηλικιωμένους, νεφρική νόσο ή αυξημένο γαστρεντερικό κίνδυνο· η αιμοσφαιρίνη βοηθά στην αξιολόγηση πιθανής αιμορραγίας.[13] | Νεφρική λειτουργία, πιθανή αιμορραγία και ηπατική ασφάλεια | Πόνος |
| Εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή | Symbicort, Relvar, Foster κ.ά. | IgE, ηωσινόφιλα, CRP ή γενική αίματος όταν υπάρχει κλινική ένδειξη | Αλλεργική/φλεγμονώδης εικόνα και διαφοροδιάγνωση λοιμώξεων | Αναπνευστικό |
| Estradot / Dermestril | Οιστραδιόλη σε διαδερμικό επίθεμα | Ε2 όπου υπάρχει ειδικό ερώτημα, FSH/LH σε διαγνωστικό πλαίσιο, TSH/FT4, λιπιδαιμικό προφίλ, γλυκόζη/HbA1c, ηπατικά ένζυμα όπου υπάρχει ένδειξη | Ορμονικό πλαίσιο, συμπτώματα εμμηνόπαυσης, θυρεοειδής και μεταβολικός/ηπατικός κίνδυνος | Estradot / Dermestril |
| Utrogestan | Προγεστερόνη | Προγεστερόνη όπου υπάρχει ειδικό κλινικό ερώτημα, FSH/LH/Ε2 σε ορμονικό πλαίσιο, γενική αίματος όταν υπάρχει αιμορραγία ή κόπωση | Προστασία ενδομητρίου σε HRT, κύκλος, αιμορραγία και συνολική ορμονική αξιολόγηση | Utrogestan |
| Fungustatin | Φλουκοναζόλη / αντιμυκητιασικό | Καλλιέργεια όπου χρειάζεται, ALT/AST, γGT, χολερυθρίνη, κρεατινίνη/eGFR, ηλεκτρολύτες σε ασθενείς υψηλού κινδύνου | Επιβεβαίωση Candida, ήπαρ, νεφρά, αλληλεπιδράσεις και ασφάλεια αγωγής | Fungustatin / 150 mg |
| Singulair | Μοντελουκάστη | Ολική IgE, ειδική IgE/ALEX όπου υπάρχει ένδειξη, ηωσινόφιλα, γενική αίματος ή CRP σε διαφορική διάγνωση | Αλλεργικό/αναπνευστικό πλαίσιο, άσθμα, ρινίτιδα και φλεγμονώδης εικόνα | Singulair |
| Maxudin / πραβαστατίνη[2] | Στατίνη / υπολιπιδαιμικό | Λιπιδαιμικό προφίλ, ALT/AST, CK όταν υπάρχουν μυαλγίες ή ειδικός κίνδυνος | LDL, τριγλυκερίδια, ήπαρ και μυϊκές ενοχλήσεις | Maxudin / Pravalip/Pravalong |
| Duspatalin / Ibutin / Librax | Αντισπασμωδικά εντέρου / γαστρεντερικά φάρμακα | Γενική αίματος, CRP, ΤΚΕ, φερριτίνη, TSH ή καλλιέργειες όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή δεν ταιριάζουν με απλό IBS | Διαφορική διάγνωση κοιλιακών συμπτωμάτων, αναιμία, φλεγμονή και συνοδά ευρήματα | Duspatalin / Ibutin / Librax |
| Ηρεμιστικά / αγχολυτικά | Βενζοδιαζεπίνες, ζολπιδέμη, υδροξυζίνη και σχετικά κατασταλτικά | ALT/AST, γGT, κρεατινίνη/eGFR, νάτριο, γενική αίματος ή άλλος έλεγχος μόνο όταν υπάρχει κλινική ένδειξη | Ήπαρ, νεφρά, ηλεκτρολύτες, πολυφαρμακία, ηλικία, αλκοόλ και συνολική ασφάλεια | Ηρεμιστικά / Xanax / Rivotril |
| Αντιβιοτικά β-λακτάμης / κεφαλοσπορίνες | Amoxil, Begalin, Ceftoral, Rocephin, Ceclor, Procef και συγγενή αντιβιοτικά | Καλλιέργεια, αντιβιόγραμμα, γενική αίματος, CRP, κρεατινίνη/eGFR ή ηπατικά ένζυμα όπου υπάρχει ειδική ένδειξη | Τεκμηρίωση λοίμωξης, επιλογή αντιβιοτικού, φλεγμονή και ασφάλεια αγωγής σε ασθενείς υψηλότερου κινδύνου | Amoxil / Ceftoral / Rocephin |
| Αντιβιοτικά ουρολοίμωξης | Furolin, Fosfomycin, Norocin, Bactrimel/Septrin | Γενική ούρων, καλλιέργεια ούρων, αντιβιόγραμμα, κρεατινίνη/eGFR όπου χρειάζεται | Επιβεβαίωση ουρολοίμωξης, ευαισθησία μικροβίου και ασφαλής χρήση ανάλογα με τη νεφρική λειτουργία | Furolin / Fosfomycin / Bactrimel/Septrin |
| Μακρολίδες / κινολόνες / μετρονιδαζόλη | Zithromax, Klaricid, Erythrocin, Tavanic, Avelox, Flagyl | Γενική αίματος, CRP, ALT/AST, γGT, χολερυθρίνη, κρεατινίνη/eGFR και ηλεκτρολύτες όπου υπάρχει ένδειξη | Φλεγμονή, ήπαρ, νεφρά, ηλεκτρολύτες και πιθανές αλληλεπιδράσεις ή ειδικοί κίνδυνοι | Zithromax / Klaricid / Flagyl |
| Αντικαταθλιπτικά | SSRI, SNRI, τρικυκλικά και σχετικά φάρμακα: Zoloft, Cipralex, Ladose, Cymbalta, Brintellix, Efexor, Anafranil κ.ά. | Νάτριο, ηπατικά ένζυμα, κρεατινίνη/eGFR, TSH ή γενική αίματος μόνο όταν υπάρχει κλινική ένδειξη ή ειδικός κίνδυνος | Υπονατριαιμία, ήπαρ, νεφρική λειτουργία, κόπωση/συμπτώματα και πολυφαρμακία | Zoloft / Cipralex / Cymbalta |
| Brilique / αντιαιμοπεταλιακά | Τικαγρελόρη, κλοπιδογρέλη, ασπιρίνη και συγγενή αντιαιμοπεταλιακά | Γενική αίματος, αιμοπετάλια, κρεατινίνη/eGFR, ηπατικά ένζυμα όπου υπάρχει ένδειξη | Αιμορραγικός κίνδυνος, αιμοπετάλια, αναιμία και συνολική ασφάλεια αγωγής | Brilique / Plavix / Salospir |
| Renitec / Lobivon | Εναλαπρίλη, νεμπιβολόλη και αντιυπερτασικά φάρμακα | Κρεατινίνη, eGFR, κάλιο, νάτριο και γλυκόζη/λιπίδια σε συνολικό καρδιομεταβολικό έλεγχο Η ειδική παρακολούθηση κρεατινίνης και καλίου για αναστολείς ΜΕΑ αφορά εδώ την εναλαπρίλη (Renitec).[3] | Νεφρική λειτουργία, ηλεκτρολύτες και συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος | Renitec / Lobivon |
| Avodart / φάρμακα προστάτη | Ντουταστερίδη, φιναστερίδη, ταμσουλοσίνη και συνδυασμοί | PSA, γενική ούρων, καλλιέργεια ούρων όπου υπάρχει υποψία λοίμωξης, νεφρική λειτουργία όταν υπάρχει ουρολογική ένδειξη | Παρακολούθηση προστάτη, ερμηνεία PSA και διαφοροδιάγνωση ουρολογικών συμπτωμάτων | Avodart / Proscar / Omnic |
| Αντιμυκητιασικά δέρματος / συστηματικά | Τοπικά Canesten/Loceryl και συστηματικά Sporanox/Fungustatin ή άλλα αντιμυκητιασικά | Μυκητολογικός έλεγχος ή καλλιέργεια όπου χρειάζεται. ALT/AST, γGT, χολερυθρίνη και κρεατινίνη/eGFR αφορούν κυρίως συστηματική αγωγή ή ειδικό κίνδυνο και όχι συνήθη τοπική χρήση | Επιβεβαίωση μυκητίασης, ήπαρ, νεφρά και αλληλεπιδράσεις | Canesten / Loceryl / Sporanox |
| Αντιιικά | Tamiflu, Acyclovir, Zovirax και συγγενή αντιιικά | Κρεατινίνη/eGFR, γενική αίματος ή ηπατικά ένζυμα όπου υπάρχει ένδειξη, μαζί με κατάλληλο ιολογικό έλεγχο όταν ζητηθεί | Νεφρική προσαρμογή δόσης, ασφάλεια αγωγής και τεκμηρίωση ιογενούς λοίμωξης όπου χρειάζεται | Tamiflu / Zovirax |
| Wegovy / αγωγές παχυσαρκίας | Σεμαγλουτίδη, λιραγλουτίδη και GLP-1 αγωγές για απώλεια βάρους ή διαβήτη | Γλυκόζη, HbA1c, λιπιδαιμικό προφίλ, ALT/AST, κρεατινίνη/eGFR και κατά περίπτωση TSH ή άλλος μεταβολικός έλεγχος | Μεταβολική εικόνα, νεφρική λειτουργία, ήπαρ, λιπίδια και συνολικός καρδιομεταβολικός κίνδυνος | Wegovy / Saxenda / Ozempic |
| Infliximab / βιολογικές θεραπείες | Ινφλιξιμάμπη και ανοσοτροποποιητικές βιολογικές αγωγές | Γενική αίματος, ALT/AST, CRP, ΤΚΕ, έλεγχος ηπατίτιδας B/C, φυματίωση και άλλος έλεγχος πριν ή κατά τη θεραπεία όπως ορίζει ο θεράπων ιατρός | Λοιμώξεις, φλεγμονώδης δραστηριότητα, ήπαρ και ασφάλεια ανοσοκαταστολής | Infliximab / Kesimpta |
| Αντιψυχωσικά | Abilify, Zyprexa, Risperdal, Seroquel, Leponex και συγγενείς αγωγές | Γλυκόζη νηστείας ή HbA1c, λιπιδαιμικό προφίλ· κατά περίπτωση γενική αίματος, ηλεκτρολύτες, ηπατικά ένζυμα και προλακτίνη. Στην κλοζαπίνη απαιτείται ειδικό πρωτόκολλο λευκών/ουδετεροφίλων | Μεταβολικές ανεπιθύμητες ενέργειες, υπερπρολακτιναιμία και ειδικοί αιματολογικοί κίνδυνοι ανά φάρμακο | Abilify / Zyprexa / Risperdal / Leponex |
| Άνοια / Alzheimer | Aricept (donepezil), Reminyl (galantamine), Ebixa (memantine) | Δεν υπάρχει κοινό υποχρεωτικό σύνολο εξετάσεων αίματος για όλους. Κρεατινίνη/eGFR, ηπατικά ένζυμα και ηλεκτρολύτες ελέγχονται όταν επηρεάζουν επιλογή/δόση ή υπάρχει κλινική ένδειξη | Ασφαλής δοσολογία, συνοδά νοσήματα και διαφοροποίηση συμπτωμάτων που μπορεί να σχετίζονται με μεταβολικές ή οργανικές διαταραχές | Aricept / Reminyl / Ebixa |
| Parkinson | Azilect, Madopar και συγγενείς ντοπαμινεργικές αγωγές | Δεν υπάρχει κοινό υποχρεωτικό σύνολο εξετάσεων αίματος για όλους. Κρεατινίνη/eGFR, ηπατικά ένζυμα, γενική αίματος ή άλλος έλεγχος επιλέγονται ανά φάρμακο, ηλικία, συμπτώματα και συννοσηρότητες | Προσαρμογή δόσης, ασφάλεια θεραπείας και αποκλεισμός άλλων αιτιών συμπτωμάτων όπου χρειάζεται | Azilect / Madopar |
| Αντιεπιληπτικά | Keppra, Depakine, Tegretol, Lamictal και άλλα αντιεπιληπτικά | Γενική αίματος, ALT/AST, κρεατινίνη/eGFR και νάτριο ανάλογα με το σκεύασμα. Επίπεδα φαρμάκου μόνο για συγκεκριμένα φάρμακα ή ειδικές κλινικές καταστάσεις | Αιματολογική/ηπατική ασφάλεια, νεφρική προσαρμογή δόσης, υπονατριαιμία και θεραπευτική παρακολούθηση όπου πραγματικά χρειάζεται | Keppra / Depakine / Tegretol / Lamictal |
| Ινσουλίνες | Lantus, NovoRapid, Tresiba, Humalog, Toujeo, Apidra, Awiqli | Γλυκόζη και HbA1c για τη γλυκαιμική ρύθμιση. Στο συνολικό follow-up του διαβήτη: κρεατινίνη/eGFR, UACR/αλβουμίνη ούρων και λιπίδια σύμφωνα με τον τύπο διαβήτη και τον κίνδυνο | Αποτελεσματικότητα, υπογλυκαιμίες και συνολικός νεφρικός/καρδιομεταβολικός κίνδυνος· όχι επειδή κάθε ινσουλίνη απαιτεί διαφορετικό αιματολογικό σύνολο εξετάσεων | Lantus / NovoRapid / Tresiba / Humalog / Toujeo / Apidra |
| Unimazole | Θειαμαζόλη / μεθιμαζόλη για υπερθυρεοειδισμό | TSH, FT4 ± FT3. Γενική αίματος με τύπο άμεσα όταν εμφανιστούν πυρετός ή πονόλαιμος· ηπατικά ένζυμα όταν υπάρχει σχετική ένδειξη ή συμπτωματολογία | Ρύθμιση θυρεοειδικής λειτουργίας και έγκαιρη αναγνώριση σπάνιων αλλά σημαντικών αιματολογικών/ηπατικών ανεπιθύμητων ενεργειών | Unimazole |
| Dostinex | Καβεργολίνη για υπερπρολακτιναιμία και ειδικές ενδοκρινολογικές ενδείξεις | Προλακτίνη και, ανά περίπτωση, τεστ κύησης ή άλλος ορμονικός έλεγχος. Νεφρική/ηπατική λειτουργία μόνο όταν επηρεάζει την κλινική απόφαση | Αποτελεσματικότητα θεραπείας, αιτία υπερπρολακτιναιμίας και εξατομίκευση της αγωγής | Dostinex |
| Minirin | Δεσμοπρεσσίνη | Νάτριο ορού και, ανάλογα με την ένδειξη/κίνδυνο, κρεατινίνη/eGFR και ωσμωτικότητα. Η ανάγκη και η συχνότητα ελέγχου εξαρτώνται από ηλικία, ένδειξη και παράγοντες κινδύνου υπονατριαιμίας | Πρόληψη κατακράτησης ύδατος και υπονατριαιμίας | Minirin |
| Zyloric / αλλοπουρινόλη | Αλλοπουρινόλη για υπερουριχαιμία και ουρική αρθρίτιδα | Ουρικό οξύ, κρεατινίνη/eGFR και, κατά περίπτωση, ηπατικά ένζυμα και γενική αίματος | Επίτευξη στόχου ουρικού οξέος, προσαρμογή σε νεφρική δυσλειτουργία και ασφάλεια θεραπείας | Zyloric / Zylapour |
| Lithium / Λίθιο[6] | Άλατα λιθίου | Επίπεδα λιθίου, κρεατινίνη/eGFR, ουρία/ηλεκτρολύτες και νάτριο, TSH/θυρεοειδική λειτουργία και ασβέστιο· κύηση όπου σχετικό. Η συχνότητα εξαρτάται από τη φάση θεραπείας και τους παράγοντες κινδύνου | Στενό θεραπευτικό εύρος, νεφρική και θυρεοειδική ασφάλεια και πρόληψη τοξικότητας | Lithium / Λίθιο |
| Digoxin / Διγοξίνη | Διγοξίνη | Κρεατινίνη/νεφρική λειτουργία, ουρία/ηλεκτρολύτες, κάλιο, μαγνήσιο και ασβέστιο. Επίπεδο διγοξίνης όταν υπάρχει υποψία τοξικότητας, αλλαγή νεφρικής λειτουργίας/δόσης ή άλλη ειδική ένδειξη Τα επίπεδα δεν μετρώνται υποχρεωτικά σε κάθε έλεγχο. Όταν ζητηθούν, η αιμοληψία γίνεται τουλάχιστον 6 ώρες μετά τη δόση.[12] | Μείωση κινδύνου τοξικότητας και σωστή ερμηνεία συμπτωμάτων/αλληλεπιδράσεων | Digoxin / Διγοξίνη |
| Adenuric | Φεβουξοστάτη | Ουρικό οξύ, ALT/AST και κρεατινίνη/eGFR ανάλογα με το ιστορικό και τη θεραπεία | Επίτευξη στόχου ουρικού οξέος και ασφάλεια ήπατος/νεφρών | Adenuric |
| Actonel | Ρισεδρονάτη / διφωσφονικό | Ασβέστιο, 25-OH βιταμίνη D και κρεατινίνη/eGFR όταν υπάρχει ένδειξη ή πριν/κατά τη θεραπεία | Επάρκεια ασβεστίου/βιταμίνης D και καταλληλότητα της αγωγής για οστεοπόρωση | Actonel |
| Galvus | Βιλνταγλιπτίνη / DPP-4 | Γλυκόζη, HbA1c, ALT/AST και κρεατινίνη/eGFR Η βιλνταγλιπτίνη απαιτεί έλεγχο ηπατικής λειτουργίας πριν από την έναρξη και σε τακτά διαστήματα κατά τη θεραπεία.[17] | Γλυκαιμικός έλεγχος, ηπατική και νεφρική ασφάλεια | Galvus |
| Janumet | Σιταγλιπτίνη + μετφορμίνη | Γλυκόζη, HbA1c, κρεατινίνη/eGFR και βιταμίνη Β12 σε μακροχρόνια θεραπεία με μετφορμίνη όπου υπάρχει ένδειξη Η ένδειξη ελέγχου Β12 σχετίζεται με τη μετφορμίνη και αξιολογείται βάσει συμπτωμάτων και παραγόντων κινδύνου.[15] | Γλυκαιμικός έλεγχος, νεφρική λειτουργία και πιθανή ανεπάρκεια Β12 | Janumet |
| Synjardy | Εμπαγλιφλοζίνη + μετφορμίνη | Γλυκόζη, HbA1c, κρεατινίνη/eGFR, βιταμίνη Β12 σε μακροχρόνια μετφορμίνη και κετόνες σε ειδικές κλινικές καταστάσεις Για το σκέλος της μετφορμίνης, εξετάζεται έλεγχος Β12 σε συμπτώματα ανεπάρκειας ή παράγοντες κινδύνου.[15] | Γλυκαιμικός έλεγχος, νεφρική λειτουργία και ασφάλεια θεραπείας | Synjardy |
| Xigduo | Δαπαγλιφλοζίνη + μετφορμίνη | Γλυκόζη, HbA1c, κρεατινίνη/eGFR, βιταμίνη Β12 σε μακροχρόνια μετφορμίνη και κετόνες σε ειδικές κλινικές καταστάσεις Ο έλεγχος Β12 αφορά τη μετφορμίνη του συνδυασμού, ιδίως όταν συνυπάρχουν συμπτώματα ή παράγοντες κινδύνου ανεπάρκειας.[15] | Γλυκαιμικός έλεγχος, νεφρική λειτουργία και ασφάλεια θεραπείας | Xigduo |
| Isoptin | Βεραπαμίλη / μη διυδροπυριδινικός ανταγωνιστής ασβεστίου | Δεν απαιτεί συγκεκριμένη εξέταση αίματος σε όλους. Κρεατινίνη/eGFR και ηπατικά ένζυμα όταν υπάρχει σχετική ένδειξη· η βασική παρακολούθηση είναι πίεση, σφυγμοί και ΗΚΓ | Καρδιακή συχνότητα, αγωγή, πίεση και ασφάλεια σε ειδικές ομάδες | Isoptin |
| Tildiem | Διλτιαζέμη / μη διυδροπυριδινικός ανταγωνιστής ασβεστίου | Δεν απαιτεί συγκεκριμένη εξέταση αίματος σε όλους. Ηπατική και νεφρική λειτουργία όταν υπάρχει σχετική ένδειξη· η βασική παρακολούθηση περιλαμβάνει πίεση, σφυγμούς και κατά περίπτωση ΗΚΓ | Πίεση, καρδιακή συχνότητα, αγωγή και ασφάλεια θεραπείας | Tildiem |
| Οφθαλμικά φάρμακα / κολλύρια | Tobrex, Tobradex, Vigamox, Fucithalmic, Opatanol, Xalatan, Cosopt, Lotemax και Lumigan | Συνήθως δεν απαιτούν ειδικές αιματολογικές εξετάσεις. Ανάλογα με το σκεύασμα χρειάζεται οφθαλμολογικός έλεγχος, μέτρηση ενδοφθάλμιας πίεσης ή καλλιέργεια σε επίμονη/υποτροπιάζουσα λοίμωξη | Διαφορική διάγνωση λοίμωξης ή αλλεργίας, έλεγχος γλαυκώματος και ασφαλής χρήση κορτικοστεροειδών | Οφθαλμικά φάρμακα και κολλύρια |
Οι εξετάσεις παρακολούθησης δεν είναι ίδιες για όλους
Το ίδιο φάρμακο μπορεί να χρειάζεται διαφορετική παρακολούθηση σε έναν νέο ασθενή, σε έναν ηλικιωμένο, σε άτομο με νεφρική νόσο, σε κύηση ή σε ασθενή που παίρνει πολλά φάρμακα μαζί.
Μην ζητάτε εξετάσεις μηχανικά
Να αναφέρετε την αγωγή στην αιμοληψία
Η ερμηνεία γίνεται από γιατρό
Συχνές ερωτήσεις για φάρμακα και εξετάσεις
Πρέπει να κάνω όλες τις εξετάσεις που αναφέρονται στον πίνακα;
Όχι. Ο πίνακας συγκεντρώνει πιθανές εξετάσεις και δεν αποτελεί ενιαίο παραπεμπτικό. Ο γιατρός επιλέγει τον έλεγχο με βάση τη συγκεκριμένη αγωγή, το ιστορικό και τη φάση της θεραπείας. Οι αρχικές εξετάσεις μπορεί να διαφέρουν από εκείνες που χρειάζονται όταν η αγωγή έχει σταθεροποιηθεί.[3][5]
Γιατί το Angoron συνδέεται με TSH και FT4;
Η αμιωδαρόνη μπορεί να προκαλέσει διαταραχές της θυρεοειδικής λειτουργίας. Γι’ αυτό ο έλεγχος του θυρεοειδούς εντάσσεται στην παρακολούθηση πριν και κατά τη θεραπεία. Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται σε μία μεμονωμένη TSH: συνεκτιμώνται οι θυρεοειδικές ορμόνες, τα συμπτώματα και οι προηγούμενες τιμές.[1]
Χρειάζεται CK σε κάθε έλεγχο με στατίνη;
Η CK δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας σε κάθε επανέλεγχο χωρίς συμπτώματα. Έχει ιδιαίτερη χρησιμότητα όταν εμφανίζονται ανεξήγητοι μυϊκοί πόνοι, ευαισθησία ή αδυναμία. Πρόσφατη έντονη άσκηση μπορεί να αυξήσει την τιμή και πρέπει να αναφέρεται. Τα λιπίδια παρακολουθούν την ανταπόκριση στη θεραπεία, ενώ τα ηπατικά ένζυμα ελέγχονται σύμφωνα με τη φάση της αγωγής και τις ενδείξεις.[2]
Γιατί ελέγχονται κρεατινίνη και κάλιο μετά από αλλαγή αντιυπερτασικής αγωγής;
Οι αναστολείς ΜΕΑ και οι ARBs μπορούν να μεταβάλουν τη νεφρική λειτουργία και το κάλιο. Επανέλεγχος μπορεί να χρειαστεί μετά την έναρξη ή την αύξηση της δόσης, ακόμη και αν οι αρχικές τιμές ήταν φυσιολογικές. Στα διουρητικά, όπως η φουροσεμίδη, παρακολουθούνται επίσης ηλεκτρολύτες και νεφρική λειτουργία, με ιδιαίτερη προσοχή στην αφυδάτωση.[3][9]
Τι εξετάσεις χρειάζονται με τα νεότερα από του στόματος αντιπηκτικά;
Στα DOACs, όπως η απιξαμπάνη και η ριβαροξαμπάνη, η παρακολούθηση περιλαμβάνει γενική αίματος, ηπατική λειτουργία και νεφρικό έλεγχο. Για αποφάσεις δοσολογίας χρησιμοποιείται η κάθαρση κρεατινίνης κατά Cockcroft–Gault και όχι απλώς η τιμή eGFR που αναγράφεται στο αποτέλεσμα. Η ηλικία, η ευπάθεια και η νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να απαιτούν συχνότερο έλεγχο.[5]
Πότε γίνεται η αιμοληψία για επίπεδα λιθίου;
Για προγραμματισμένη μέτρηση, το δείγμα λαμβάνεται συνήθως 12 ώρες μετά την τελευταία δόση, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος. Καταγράψτε την ώρα της δόσης και της αιμοληψίας: χωρίς αυτές, η σύγκριση της τιμής με το θεραπευτικό εύρος μπορεί να είναι παραπλανητική. Αν υπάρχει υποψία τοξικότητας, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση και δεν περιμένουμε την προγραμματισμένη ώρα δειγματοληψίας.[6]
Έχουν το Depakine και το Tegretol την ίδια εργαστηριακή παρακολούθηση;
Όχι ακριβώς. Στο βαλπροϊκό έχουν σημασία η γενική αίματος, τα αιμοπετάλια και η ηπατική λειτουργία, με έλεγχο πήξης σε κατάλληλες περιστάσεις. Στην καρβαμαζεπίνη, εκτός από αιματολογικό και ηπατικό έλεγχο, ιδιαίτερη σημασία έχει το νάτριο. Το πρόγραμμα προσαρμόζεται στο συγκεκριμένο φάρμακο και στα κλινικά ευρήματα.[7][8]
Να παραλείψω το φάρμακο πριν από την εξέταση;
Μην παραλείπετε ή μετακινείτε μόνοι σας τη δόση. Ζητήστε συγκεκριμένη οδηγία όταν μετράται επίπεδο φαρμάκου, επειδή η αιμοληψία πρέπει να συντονίζεται με την ώρα λήψης. Στο λίθιο, για παράδειγμα, το χρονικό διάστημα από την τελευταία δόση είναι απαραίτητο για τη σωστή ερμηνεία.[6]
Βρείτε την εξέταση που σας ενδιαφέρει
Αναζητήστε μια εξέταση με το όνομά της ή διαβάστε πώς αξιολογούνται τα αποτελέσματα.
Βιβλιογραφία & τεκμηρίωση
Ανοίξτε κάθε πηγή για την περιγραφή και τον σύνδεσμο προς την πρωτότυπη τεκμηρίωση από NHS Specialist Pharmacy Service, MHRA και EMA. Έλεγχος πηγών: 17 Σεπτεμβρίου 2026.
[1] Specialist Pharmacy Service. Amiodarone monitoring.
Πρακτικός οδηγός για έλεγχο θυρεοειδούς, ήπατος και ηλεκτρολυτών στην αμιωδαρόνη, μαζί με τις υπόλοιπες κλινικές εξετάσεις παρακολούθησης.
[2] Specialist Pharmacy Service. Statins monitoring.
Παρακολούθηση λιπιδίων και τρανσαμινασών, ενδείξεις μέτρησης CK και αξιολόγηση μυϊκών συμπτωμάτων κατά τη λήψη στατίνης.
[3] Specialist Pharmacy Service. ACE inhibitors and angiotensin II receptor blockers monitoring.
Νεφρική λειτουργία, κάλιο και νάτριο πριν και μετά την έναρξη ή αλλαγή δόσης αναστολέων ΜΕΑ και ARBs.
[4] Specialist Pharmacy Service. Methotrexate monitoring.
Αιματολογικός, ηπατικός και νεφρικός έλεγχος στη μεθοτρεξάτη. Η SPS επισημαίνει ότι η καταχώριση βρίσκεται σε διαδικασία προσαρμογής στις οδηγίες BSR του Νοεμβρίου 2025.
[5] Specialist Pharmacy Service. DOACs monitoring.
Γενική αίματος, ηπατικός και νεφρικός έλεγχος στα DOACs, με διευκρίνιση της χρήσης κάθαρσης κρεατινίνης για τη δοσολογία.
[6] Specialist Pharmacy Service. Lithium monitoring.
Μέτρηση λιθίου σε καθορισμένο χρόνο από τη δόση, έλεγχος νεφρών, θυρεοειδούς και ασβεστίου, καθώς και αναγνώριση τοξικότητας.
[7] Specialist Pharmacy Service. Valproic acid and sodium valproate monitoring.
Γενική αίματος, ηπατική λειτουργία και έλεγχος αιμόστασης κατά τη θεραπεία με βαλπροϊκό, με ειδικές προφυλάξεις ασφαλείας.
[8] Specialist Pharmacy Service. Carbamazepine monitoring.
Αιματολογικός και ηπατικός έλεγχος, νάτριο και επιλεκτική μέτρηση επιπέδων καρβαμαζεπίνης ανάλογα με την κλινική ένδειξη.
[9] Specialist Pharmacy Service. Furosemide monitoring.
Έλεγχος ηλεκτρολυτών και νεφρικής λειτουργίας στη φουροσεμίδη, ιδίως μετά από αλλαγές δόσης ή σε ασθενείς υψηλότερου κινδύνου.
[10] Specialist Pharmacy Service. Levothyroxine monitoring.
Παρακολούθηση TSH και, όταν ενδείκνυται, FT4 στη λεβοθυροξίνη. Περιλαμβάνει τον χρόνο επανελέγχου μετά από αλλαγή δόσης.
[11] Specialist Pharmacy Service. Spironolactone monitoring.
Νεφρική λειτουργία και ηλεκτρολύτες στη σπιρονολακτόνη, με έμφαση στον κίνδυνο υπερκαλιαιμίας. Το αναλυτικό πρόγραμμα αφορά καρδιακή ανεπάρκεια.
[12] Specialist Pharmacy Service. Digoxin monitoring.
Νεφρική λειτουργία, κάλιο, μαγνήσιο και ασβέστιο. Ειδικές ενδείξεις για μέτρηση επιπέδων διγοξίνης και χρόνος δειγματοληψίας.
[13] Specialist Pharmacy Service. NSAIDs monitoring.
Νεφρικός και αιματολογικός έλεγχος στα ΜΣΑΦ, ηπατικά ένζυμα όπου ενδείκνυνται και παρακολούθηση ασθενών υψηλότερου κινδύνου.
[14] Specialist Pharmacy Service. Corticosteroids monitoring.
Γλυκαιμικός έλεγχος, κάλιο και τριγλυκερίδια σε συστηματική κορτικοθεραπεία, μαζί με κλινική παρακολούθηση και αξιολόγηση οστικής υγείας.
[15] MHRA. Metformin and reduced vitamin B12 levels: new advice for monitoring patients at risk.
Έλεγχος Β12 όταν υπάρχουν ενδείξεις ανεπάρκειας και εξέταση του ενδεχομένου περιοδικής μέτρησης σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου. Αφορά και συνδυασμούς που περιέχουν μετφορμίνη.
[16] MHRA. Proton pump inhibitors in long-term use: reports of hypomagnesaemia.
Τεκμηρίωση της σχέσης μακροχρόνιας λήψης PPI και υπομαγνησιαιμίας, με ιδιαίτερη προσοχή σε συγχορήγηση διουρητικών ή διγοξίνης.
[17] European Medicines Agency. Galvus — vildagliptin.
Επίσημη ευρωπαϊκή πληροφορία για τη βιλνταγλιπτίνη: ηπατικός έλεγχος πριν και κατά τη θεραπεία, νεφρική λειτουργία και γλυκαιμική ανταπόκριση.
