ΑΥΤΟΑΝΟΣΑ & ΑΥΤΟΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ

Αυτοάνοσα Νοσήματα & Αυτοαντισώματα: Οδηγός Εξετάσεων Αίματος

Συντάκτης & Ιατρική επιμέλεια: — Ιατρός Βιοπαθολόγος

Δημοσίευση: Τελευταία ενημέρωση:

Δείτε πληροφορίες για ANA, ENA, Anti-SSA/SSB, anti-dsDNA, ANCA, RF, Anti-CCP, C3/C4 και ειδικότερα αυτοαντισώματα ανά όργανο ή νόσημα. [1] [2]

Δεν υπάρχει μία εξέταση που να διαγιγνώσκει όλα τα αυτοάνοσα. Η επιλογή εξαρτάται από το κλινικό ερώτημα: αρθρώσεις, ξηρότητα, νεφρά, μύες, ήπαρ, στομάχι, θυρεοειδής, έντερο ή πάγκρεας. [1]

Περιεχόμενα – πατήστε για ανάπτυξη

◆

Συστηματικά αυτοαντισώματα, αρθρώσεις & νεφρική συμμετοχή

Οι κύριες εξετάσεις προσανατολισμού για συστηματικά αυτοάνοσα, αρθρίτιδες, αγγειίτιδες και μυοσίτιδες.

ANAΑρχικός προσανατολισμός σε συστηματική αυτοανοσία. [1]Δείτε ANA →
Anti-ENASSA, SSB, Sm, RNP, Scl-70 και Jo-1. [1]Δείτε Anti-ENA →
Anti-SSA / Anti-SSBSjögren, λύκος και ειδικά κλινικά σενάρια. [4]Δείτε Anti-SSA/SSB →
Anti-dsDNAΣΕΛ και πιθανή νεφρική συμμετοχή. [1] [9]Δείτε Anti-dsDNA →
ANCAPR3/MPO και διερεύνηση αγγειιτίδων. [2]Δείτε ANCA →
RFΡευματοειδής παράγοντας σε αρθρικό/ρευματολογικό ερώτημα. [3]Δείτε RF →
Anti-CCPΧρήσιμα σε πιθανή ρευματοειδή αρθρίτιδα. [3]Δείτε Anti-CCP →
Anti-Jo-1Μυοσίτιδα και σύνδρομο αντισυνθετάσης.Δείτε Anti-Jo-1 →
C3Συμπλήρωμα και δραστηριότητα σε επιλεγμένα αυτοάνοσα. [1]Δείτε C3 →
C4Συνεκτιμάται συχνά μαζί με C3 και anti-dsDNA. [1]Δείτε C4 →

Ερμηνεία αντισωμάτων: τα ANA δεν αποτελούν γενική εξέταση προληπτικού ελέγχου χωρίς κλινική υποψία. Η θετικότητα, ο τίτλος, η μέθοδος και το μοτίβο, όπου εφαρμόζονται, ερμηνεύονται μαζί με τα συμπτώματα. Στις αγγειίτιδες, τα PR3-ANCA και MPO-ANCA αποτελούν στοχευμένες εξετάσεις και όχι γενικό έλεγχο σε κάθε αυξημένη CRP. [1] [2]

◆

Ειδικά αντισώματα ανά όργανο

Ήπαρ, στομάχι, θυρεοειδής, έντερο και πάγκρεας χρειάζονται διαφορετικά αυτοαντισώματα και διαφορετικό εργαστηριακό έλεγχο.

Anti-LKMΕιδικότερος έλεγχος αυτοάνοσης ηπατίτιδας. [5]Δείτε Anti-LKM →
Anti-IFΚακοήθης αναιμία και αυτοάνοση γαστρίτιδα. [7]Δείτε Anti-IF →
APCAΑντισώματα τοιχωματικών κυττάρων και έλεγχος Β12. [7]Δείτε APCA →
Anti-TPOΘυρεοειδική αυτοανοσία και Hashimoto.Δείτε Anti-TPO →
Anti-tTGΣτην αρχική διερεύνηση κοιλιοκάκης: anti-tTG IgA μαζί με ολικά IgA, όταν ο ασθενής καταναλώνει γλουτένη. [6]Δείτε Anti-tTG →
EMAΣυμπληρωματικός ορολογικός έλεγχος κοιλιοκάκης. [6]Δείτε EMA →
Anti-GADΥποστηρίζουν τη διερεύνηση αυτοάνοσου διαβήτη σε συγκεκριμένο κλινικό πλαίσιο, σε συνδυασμό με γλυκαιμικές εξετάσεις. [10]Δείτε Anti-GAD →
C-PeptideΕκτίμηση της ενδογενούς έκκρισης ινσουλίνης. Δεν είναι αυτοαντίσωμα και δεν διαγιγνώσκει μόνο του αυτοάνοσο διαβήτη. [10]Δείτε C-Peptide →

◆

Οδηγοί ανά αυτοάνοσο νόσημα

Για κάθε νόσημα δείτε τις αντίστοιχες εξετάσεις και τα αυτοαντισώματα που έχουν μεγαλύτερη κλινική σημασία.

Σύνδρομο SjögrenΞηρότητα • ANA • SSA/SSB [4]Δείτε τον οδηγό →
Ρευματοειδής ΑρθρίτιδαRF • Anti-CCP • CRP/ΤΚΕ [3]Δείτε τον οδηγό →
ΣΕΛ & Αντιφωσφολιπιδικό ΣύνδρομοΣΕΛ και αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο είναι διακριτές καταστάσεις. Έλεγχος anti-dsDNA, C3/C4 και, κατά ένδειξη, αντιφωσφολιπιδικών αντισωμάτων. [1] [8]Δείτε τον οδηγό →
Συστηματική ΣκλήρυνσηRaynaud • anti-centromere • Scl-70Δείτε τον οδηγό →
Σύνδρομο ΑντισυνθετάσηςΜύες • CK • Anti-Jo-1Δείτε τον οδηγό →
Νεφρική ΣυμμετοχήΟύρα • κρεατινίνη • ANCA • dsDNA [9]Δείτε τον οδηγό →
Αυτοάνοση ΗπατίτιδαANA • ASMA • Anti-LKM • IgG [5]Δείτε τον οδηγό →
Πρωτοπαθής Χολική ΧολαγγειίτιδαAMA • ALP • γ-GTΔείτε τον οδηγό →
Αυτοάνοσος ΔιαβήτηςAnti-GAD • C-Peptide • LADAΔείτε τον οδηγό →
Αυτοάνοση ΓαστρίτιδαAnti-IF • APCA • Β12 [7]Δείτε τον οδηγό →
Θυρεοειδίτιδα HashimotoTSH • FT4 • Anti-TPO • Anti-TgΔείτε τον οδηγό →
ΚοιλιοκάκηAnti-tTG • EMA • ολικά IgA [6]Δείτε τον οδηγό →

◆

Ποιον οδηγό χρειάζομαι;

Επιλέξτε ανάλογα με το σύμπτωμα, το οργανικό εύρημα ή την κλινική υποψία.

Ερώτημα / εύρημαΚατεύθυνσηΞεκινήστε εδώ
Ξηροφθαλμία / ξηροστομίαSjögrenSjögren →
Πρησμένες αρθρώσεις / πρωινή δυσκαμψίαΡευματοειδής αρθρίτιδαΑρθρίτιδα →
Φωτοευαισθησία / εξάνθημα / κυτταροπενίεςΣΕΛΣΕΛ / APS →
Αίμα ή πρωτεΐνη στα ούρα / πτώση νεφρικής λειτουργίας [9]Αυτοάνοση νεφρική συμμετοχή / αγγειίτιδαΝεφρική Συμμετοχή →
Μυϊκή αδυναμία / υψηλή CKΜυοσίτιδα / αντισυνθετάσηΜυοσίτιδα →
Raynaud / σκληρότητα δέρματοςΣυστηματική σκλήρυνσηΣκληρόδερμα →
Αυξημένες τρανσαμινάσες / χολόστασηΑυτοάνοση ηπατίτιδα ή PBCΑυτοάνοση Ηπατίτιδα →
Χαμηλή Β12 / μακροκυττάρωση / δυσαπορρόφησηΑυτοάνοση γαστρίτιδα ή κοιλιοκάκηΑυτοάνοση Γαστρίτιδα →

◆

Σχετικοί οδηγοί & εργαστηριακός έλεγχος

Η διερεύνηση αυτοανοσίας διαφέρει από τον γενικό έλεγχο φλεγμονής και βασίζεται στο συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα.

◆

Συχνές ερωτήσεις για αυτοαντισώματα

Πατήστε σε μία ερώτηση για να δείτε την απάντηση.

Τα θετικά ANA σημαίνουν ότι υπάρχει οπωσδήποτε αυτοάνοσο νόσημα;

Όχι. Θετικά ANA μπορεί να εμφανίζονται και χωρίς συστηματικό αυτοάνοσο νόσημα. Η κλινική υποψία, ο τίτλος και το μοτίβο της εξέτασης καθορίζουν αν χρειάζεται ειδικότερος έλεγχος. [1]

Μπορεί να υπάρχει αυτοάνοσο νόσημα με αρνητικά ANA;

Ναι, ανάλογα με το νόσημα και τη μέθοδο. Τα ANA δεν αποκλείουν όλες τις αυτοάνοσες παθήσεις. Η περαιτέρω διερεύνηση καθοδηγείται από συγκεκριμένα συμπτώματα και ευρήματα. [1] [4]

Ποια είναι η διαφορά RF και Anti-CCP;

Και οι δύο χρησιμοποιούνται σε διερεύνηση ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Τα Anti-CCP έχουν συνήθως μεγαλύτερη ειδικότητα, αλλά καμία μεμονωμένη εξέταση δεν αρκεί για διάγνωση ή αποκλεισμό. [3]

Πότε χρειάζονται anti-dsDNA και C3/C4;

Χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει υποψία ή παρακολούθηση συστηματικού ερυθηματώδους λύκου, σε συνδυασμό με γενική αίματος, ούρα, νεφρική λειτουργία και κλινική αξιολόγηση. [1] [9]

Πότε χρειάζονται ANCA, PR3 και MPO;

Σε επιλεγμένες υποψίες αγγειίτιδας, ιδίως με πιθανή συμμετοχή νεφρών, πνευμόνων ή άλλων οργάνων. Θετικό ANCA δεν θέτει διάγνωση μόνο του. [2]

Ποιες εξετάσεις είναι πρώτης επιλογής για κοιλιοκάκη;

Συνήθως anti-tTG IgA μαζί με ολικά IgA, ενώ ο ασθενής εξακολουθεί να καταναλώνει γλουτένη. Αν υπάρχει έλλειψη IgA ή αμφίβολα αποτελέσματα επιλέγονται άλλες ειδικές εξετάσεις. [6]

Το C-πεπτίδιο είναι αυτοαντίσωμα;

Όχι. Εκτιμά την ενδογενή παραγωγή ινσουλίνης. Τα Anti-GAD είναι αυτοαντισώματα, ενώ το C-πεπτίδιο αποτελεί διαφορετικού τύπου υποστηρικτική εξέταση. [1]

Πότε χρειάζεται έλεγχος αντισωμάτων για αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο;

Όταν υπάρχει σχετικό ιστορικό θρόμβωσης, ορισμένων επιπλοκών κύησης ή άλλες ενδείξεις. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει ειδικές εξετάσεις και, όταν ενδείκνυται, επιβεβαίωση επιμονής θετικότητας σε χρονική απόσταση τουλάχιστον 12 εβδομάδων. [8]

Βιβλιογραφία – επιστημονικές πηγές (10)
  1. British Society for Rheumatology (2026) – Guideline for systemic lupus erythematosus
  2. EULAR (2022 update) – ANCA-associated vasculitis recommendations
  3. NICE NG100 – Rheumatoid arthritis in adults: management
  4. ACR/EULAR (2016) – Classification criteria for primary Sjögren syndrome
  5. EASL (2025) – Clinical Practice Guidelines on autoimmune hepatitis
  6. NICE NG20 – Coeliac disease: recognition, assessment and management
  7. NICE NG239 – Vitamin B12 deficiency in over 16s: diagnosis and management
  8. ACR/EULAR (2023) – Antiphospholipid syndrome classification criteria
  9. KDIGO (2024) – Lupus nephritis guideline
  10. American Diabetes Association (2026) – Diagnosis and classification of diabetes



Μικροβιολογικό Λαμία
Διαχείριση cookies  GDPR Cookie Compliance (opens in a new tab)
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.