Γρίπη, RSV, COVID-19 και άλλοι αναπνευστικοί ιοί
Παρόμοια συμπτώματα μπορούν να προέρχονται από διαφορετικούς ιούς.
Πυρετός, βήχας, πονόλαιμος, καταρροή και μυαλγίες έχουν μεγάλη αλληλοεπικάλυψη. Η αναγνώριση ενός συγκεκριμένου ιού είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν επηρεάζει την αντιιική θεραπεία, την προστασία ευάλωτων ατόμων ή τη λήψη μέτρων σε χώρους φροντίδας. Η επιλογή και ο χρονισμός της εξέτασης πρέπει να ανταποκρίνονται στο κλινικό ερώτημα.[1][2]
Γρίπη Α – H1N1 / H3N2
Απότομος πυρετός, μυαλγίες, έντονη καταβολή· πότε εξετάζεται η πιθανότητα γρίπης.
Γρίπη Β
Συμπτώματα και διαφορές που δεν μπορούν πάντοτε να επιβεβαιωθούν κλινικά.
Αναπνευστικός συγκυτιακός ιός
Ιδιαίτερη προσοχή σε βρέφη, μεγαλύτερους ενήλικες και άτομα με συννοσηρότητες.
Λοίμωξη από SARS-CoV-2
Πότε χρειάζεται ταχεία ή μοριακή εξέταση και πώς επηρεάζει τη διαχείριση κινδύνου.
RSV ή γρίπη;
Τι μοιάζει στα συμπτώματα και πότε χρειάζεται εργαστηριακή διαφοροποίηση.
Ρινοϊός
Συχνή αιτία κοινού κρυολογήματος· η ειδική ανίχνευση δεν είναι συνήθως αναγκαία.
Πονόλαιμος, στρεπτόκοκκος και εξετάσεις φάρυγγα
Στοχευμένος μικροβιολογικός έλεγχος μόνο όταν υπάρχει αντίστοιχη υποψία.
Οι περισσότεροι πονόλαιμοι είναι ιογενείς. Ο β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος ομάδας Α αποτελεί σημαντική βακτηριακή αιτία, ιδιαίτερα στη σχολική ηλικία. Όταν υπάρχουν σαφή ιογενή χαρακτηριστικά, όπως βήχας, καταρροή ή βράγχος φωνής, ο έλεγχος για στρεπτόκοκκο συνήθως δεν χρειάζεται. Όταν αυτά απουσιάζουν, η κλινική εξέταση μόνη της δεν μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση.[4]
Φαρυγγίτιδα και αμυγδαλίτιδα
Συμπτώματα, πιθανές αιτίες και ενδείξεις για στοχευμένη εξέταση.
Καλλιέργεια φαρυγγικού
Χρήσιμη σε επιλεγμένες περιπτώσεις και για επιβεβαίωση αρνητικού rapid test σε παιδιά.
Αρνητικό Strep Test: σε συμπτωματικά παιδιά από 3 ετών και άνω με υποψία στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας συνιστάται επιβεβαιωτική καλλιέργεια όταν το ταχύ τεστ αντιγόνου είναι αρνητικό. Στους ενήλικες η καλλιέργεια επιβεβαίωσης δεν απαιτείται συνήθως. Οι ειδικές συνθήκες κρίνονται από τον ιατρό.[4]
Πνευμονία, βρογχίτιδα και επίμονος βήχας
Η εξέταση επιλέγεται με βάση τη σοβαρότητα, τη διάρκεια και την πιθανή αιτία.
Ο βήχας μπορεί να επιμένει μετά από ιογενή λοίμωξη και δεν σημαίνει μόνος του βακτηριακή επιπλοκή. Αντίθετα, δύσπνοια, θωρακικός πόνος, υποξαιμία, ταχύπνοια, επίμονος πυρετός ή σημαντική επιδείνωση αυξάνουν την ανάγκη άμεσης κλινικής εκτίμησης για πιθανή πνευμονία.[5][6]
Πνευμονία
Κλινική εκτίμηση, οξυμετρία και απεικόνιση όταν ενδείκνυται· εξετάσεις ανά βαρύτητα.
Mycoplasma pneumoniae
Επιλεγμένος έλεγχος όταν η κλινική εικόνα παραπέμπει σε άτυπη λοίμωξη.
Κοκκύτης
Επίμονα επεισόδια βήχα· αξία της PCR σχετίζεται με το στάδιο της νόσου.
Οξεία βρογχίτιδα και αντιβιοτικά
Η μη επιπλεγμένη οξεία βρογχίτιδα είναι συνήθως ιογενής· τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν κατά κανόνα.
Ποιες εργαστηριακές εξετάσεις έχουν νόημα;
Όχι γενικό «πακέτο ιώσεων» για κάθε ασθενή.
| Κλινικό ερώτημα | Πιθανή εξέταση / επόμενη ενέργεια | Τι να θυμάστε |
|---|---|---|
| Υποψία γρίπης ή COVID-19 | Ταχεία δοκιμασία αντιγόνου ή μοριακό τεστ σε κατάλληλο αναπνευστικό δείγμα. | Η επιλογή εξαρτάται από κίνδυνο, χρονισμό και πιθανή θεραπεία. Αρνητικό αντιγόνο δεν αποκλείει πλήρως λοίμωξη.[2][3] |
| Υποψία RSV / περισσότερων ιών | Στοχευμένος έλεγχος ή πολυπαραγοντική μοριακή δοκιμασία όταν το αποτέλεσμα αλλάζει τη διαχείριση. | Δεν απαιτείται πλήρης μοριακός έλεγχος σε κάθε ήπια ίωση.[2] |
| Πονόλαιμος χωρίς σαφή ιογενή χαρακτηριστικά | Strep Test για στρεπτόκοκκο ομάδας Α και καλλιέργεια όπου ενδείκνυται. | Σε παιδιά ≥3 ετών αρνητικό rapid αντιγόνου συνήθως επιβεβαιώνεται με καλλιέργεια.[4] |
| Πυρετός / υποψία επιπλοκής | Γενική αίματος, CRP και άλλες εξετάσεις κατά κλινική ένδειξη. | Η CRP δεν προσδιορίζει μόνη της αν η λοίμωξη είναι βακτηριακή ούτε αν απαιτείται αντιβιοτικό.[5] |
| Υποψία πνευμονίας | Πρωτίστως κλινική εξέταση· οξυμετρία ή ακτινογραφία όταν απαιτείται, με επιλεγμένες εργαστηριακές εξετάσεις. | Η απουσία υψηλής CRP δεν αποκλείει πνευμονία. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη βαρύτητα. |
| Παρατεταμένος / παροξυσμικός βήχας | Ειδική μοριακή εξέταση για κοκκύτη ή Mycoplasma μόνο εφόσον ταιριάζει με το ιστορικό. | Ο χρόνος λήψης και το κατάλληλο δείγμα είναι κρίσιμα για το αποτέλεσμα. |
CRP και εργαστηριακή ερμηνεία
Τι προσφέρει και γιατί δεν αρκεί για απόφαση αντιβίωσης.
Δείκτες φλεγμονής
Πότε συνεκτιμώνται CRP, ΤΚΕ και γενική αίματος.
Κατάλογος εξετάσεων
Διαβάστε για τις κατηγορίες εξετάσεων χωρίς υπόσχεση διαθεσιμότητας κάθε μοριακού πάνελ.
Παιδιά και ομάδες υψηλού κινδύνου
Η ηλικία και οι συννοσηρότητες επηρεάζουν τον έλεγχο και την ανάγκη έγκαιρης θεραπείας.
Σε βρέφη και μικρά παιδιά, η αναπνευστική δυσχέρεια, η μειωμένη σίτιση, η αφυδάτωση και η γενική κατάσταση έχουν μεγαλύτερη σημασία από την απλή μέτρηση πυρετού. Σε ηλικιωμένους, εγκύους, ανοσοκατεσταλμένους και άτομα με χρόνια καρδιοπνευμονικά ή άλλα σημαντικά νοσήματα, απαιτείται χαμηλότερο κατώφλι ιατρικής εκτίμησης όταν υπάρχει επιδείνωση ή υποψία γρίπης/COVID-19.[1][6]
Η αντιιική θεραπεία για ορισμένες λοιμώξεις έχει χρονικά παράθυρα αποτελεσματικότητας. Σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, η ιατρική επικοινωνία πρέπει να γίνεται έγκαιρα και δεν καθυστερεί υποχρεωτικά μέχρι την έκδοση εργαστηριακού αποτελέσματος.
Πυρετός και λοιμώξεις στα παιδιά
Παιδιατρικά συμπτώματα, λήψη δείγματος και εκτίμηση αναπνευστικών λοιμώξεων.
Οδηγοί εργαστηριακών εξετάσεων
Πρόσβαση στους θεματικούς εργαστηριακούς ελέγχους.
Αντιβιοτικά, αντιιικά και ασφαλής χρήση
Ούτε κάθε βήχας χρειάζεται αντιβίωση ούτε κάθε θετικό τεστ χρειάζεται την ίδια αγωγή.
Τα αντιβιοτικά δεν δρουν κατά των ιών της γρίπης, του RSV ή του SARS-CoV-2. Χορηγούνται μόνο όταν υπάρχει κατάλληλη βακτηριακή ένδειξη, όπως επιβεβαιωμένη στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα ή πιθανή/τεκμηριωμένη βακτηριακή πνευμονία κατά την ιατρική κρίση. Το κίτρινο ή πράσινο χρώμα των πτυέλων δεν επαρκεί ως κριτήριο αντιβίωσης.[4][5]
Η επιλογή πιθανής αντιιικής θεραπείας εξαρτάται από τη λοίμωξη, τον χρόνο από την έναρξη, την ηλικία, τη βαρύτητα, τις συννοσηρότητες και πιθανές αλληλεπιδράσεις. Δεν προτείνεται αυτοθεραπεία με αντιβιοτικά που περισσεύουν από προηγούμενη αγωγή.
Σχετικός οδηγός: Αντιβιοτικά για αναπνευστικές λοιμώξεις →.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;
Τα επείγοντα συμπτώματα δεν αντιμετωπίζονται με αναμονή για εργαστηριακό τεστ.
- Έντονη, νέα ή επιδεινούμενη δύσπνοια ή εμφανής κόπωση στην αναπνοή.
- Επίμονος θωρακικός πόνος, κυάνωση ή πολύ χαμηλός κορεσμός οξυγόνου, όταν είναι γνωστός.
- Σύγχυση, δυσκολία αφύπνισης, λιποθυμία ή σημαντική επιδείνωση της γενικής κατάστασης.
- Σημαντική αφυδάτωση, αδυναμία λήψης υγρών ή σε βρέφος μειωμένα γεύματα και λιγότερες βρεγμένες πάνες.
- Αιμόπτυση ή επιδείνωση μετά από αρχική βελτίωση.
Σε σοβαρά συμπτώματα αναζητήστε επείγουσα ιατρική βοήθεια. Για ήπια λοίμωξη, η αποφυγή στενής επαφής όσο υπάρχει πυρετός ή τα συμπτώματα επιδεινώνονται, η υγιεινή χεριών, ο αερισμός και η μάσκα γύρω από ευπαθή άτομα περιορίζουν τη μετάδοση.[6][7]
Επιδημιολογική εικόνα: για την τρέχουσα κυκλοφορία γρίπης, RSV και COVID-19 στην Ελλάδα συμβουλευτείτε τις εβδομαδιαίες εκθέσεις του ΕΟΔΥ. Δεν υποκαθιστούν την κλινική εκτίμηση ενός συγκεκριμένου ασθενούς.[1]
Συχνές ερωτήσεις για λοιμώξεις αναπνευστικού
Σύντομες πρακτικές απαντήσεις.
Επιστημονική βιβλιογραφία – 7 πηγές
- ΕΟΔΥ. Εβδομαδιαίες εκθέσεις επιδημιολογικής επιτήρησης αναπνευστικών λοιμώξεων, 2026.
- CDC (2025). Testing and Respiratory Viruses.
- CDC (2026). Rapid Influenza Diagnostic Tests – Guidance for Clinicians.
- CDC (2025). Clinical Guidance for Group A Streptococcal Pharyngitis.
- CDC. Outpatient Clinical Care for Adults – Antibiotic Prescribing and Use.
- CDC. About Respiratory Illnesses – Warning Signs and Risk Factors.
- CDC (2025). Preventing Spread of Respiratory Viruses When You’re Sick.
Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την εξέταση από ιατρό. Η αναγκαιότητα και η διαθεσιμότητα εξετάσεων, ο τύπος δείγματος και η ερμηνεία των αποτελεσμάτων εξατομικεύονται ανάλογα με το ιστορικό, τη μέθοδο και την κλινική εικόνα.