ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ • ΠΟΝΟΛΑΙΜΟΣ • ΣΤΡΕΠΤΟΚΟΚΚΟΣ

Φαρυγγίτιδα και Αμυγδαλίτιδα: Συμπτώματα, Στρεπτόκοκκος, Strep Test και Πότε Χρειάζεται Αντιβίωση

Δημοσίευση: 7 Αυγούστου 2026 • Τελευταία ενημέρωση: 7 Αυγούστου 2026

Περιεχόμενα

1. Τι είναι φαρυγγίτιδα και αμυγδαλίτιδα
2. Φαρυγγίτιδα ή αμυγδαλίτιδα: ποια η διαφορά;
3. Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες
4. Συμπτώματα
5. Ίωση ή στρεπτόκοκκος;
6. Στρεπτόκοκκος ομάδας Α – GAS
7. Πύον και λευκές πλάκες στις αμυγδαλές
8. Κριτήρια Centor και McIsaac
9. Πότε χρειάζεται Strep Test
10. Θετικό και αρνητικό Strep Test
11. Πότε χρειάζεται καλλιέργεια φαρυγγικού
12. Σωστή λήψη δείγματος
13. Φαρυγγίτιδα και αμυγδαλίτιδα στα παιδιά
14. Στους ενήλικες
15. Πότε χρειάζεται αντιβίωση
16. Ποια αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται
17. Πόσο κρατά η φαρυγγίτιδα
18. Μεταδοτικότητα και επιστροφή στο σχολείο
19. Μονοπυρήνωση και άλλες διαγνώσεις
20. CRP, γενική αίματος και ASTO
21. Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση
22. Συχνές ερωτήσεις
23. Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

1Τι είναι η φαρυγγίτιδα και η αμυγδαλίτιδα

Η φαρυγγίτιδα είναι φλεγμονή του φάρυγγα, δηλαδή της περιοχής στο πίσω μέρος του λαιμού. Η αμυγδαλίτιδα αφορά κυρίως τις παρίσθμιες αμυγδαλές.

Στην πράξη οι δύο περιοχές προσβάλλονται πολύ συχνά ταυτόχρονα και χρησιμοποιείται ο όρος φαρυγγοαμυγδαλίτιδα. Το κύριο σύμπτωμα είναι ο πονόλαιμος, που μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό, δυσκολία ή πόνο στην κατάποση, διογκωμένους λεμφαδένες και ερυθρότητα ή εξιδρώματα στις αμυγδαλές.

Η σημαντικότερη διάκριση δεν είναι τόσο αν πρόκειται για «φαρυγγίτιδα» ή «αμυγδαλίτιδα», αλλά αν η αιτία είναι ιογενής ή βακτηριακή. Αυτή η διάκριση καθορίζει αν χρειάζεται απλή συμπτωματική αντιμετώπιση ή ειδικός έλεγχος και ενδεχομένως αντιβιοτικό.

2Φαρυγγίτιδα ή αμυγδαλίτιδα: ποια είναι η διαφορά;

Και οι τρεις όροι περιγράφουν την περιοχή της φλεγμονής και όχι το μικρόβιο που την προκαλεί. Επομένως η διάγνωση «αμυγδαλίτιδα» δεν σημαίνει αυτόματα ότι χρειάζεται αντιβίωση.

3Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες

Οι ιοί αποτελούν τη συχνότερη αιτία οξείας φαρυγγίτιδας σε όλες τις ηλικίες. Ρινοϊοί, αδενοϊοί, ιοί γρίπης, κορωνοϊοί, RSV και άλλοι αναπνευστικοί ιοί μπορούν να προκαλέσουν πονόλαιμο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης ο ιός Epstein–Barr (EBV), που προκαλεί λοιμώδη μονοπυρήνωση και μπορεί να δημιουργήσει εντυπωσιακές λευκές πλάκες στις αμυγδαλές, παρόμοιες με βακτηριακή αμυγδαλίτιδα.

Η σημαντικότερη βακτηριακή αιτία είναι ο β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος ομάδας Α (Streptococcus pyogenes). Για αναλυτική παρουσίαση του μικροοργανισμού δείτε τον οδηγό Β-αιμολυτικός Στρεπτόκοκκος GAS.

4Ποια είναι τα συμπτώματα

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• πονόλαιμος,
• πόνος ή ενόχληση κατά την κατάποση,
• ερυθρότητα στον φάρυγγα,
• διογκωμένες αμυγδαλές,
• πυρετός ή δεκατική πυρετική κίνηση,
• διογκωμένοι λεμφαδένες στον τράχηλο,
• πονοκέφαλος και καταβολή,
• λευκωπές πλάκες ή εξίδρωμα στις αμυγδαλές.

Στα παιδιά μπορεί να εμφανιστούν επίσης κοιλιακό άλγος, ναυτία ή έμετοι, ιδιαίτερα στη στρεπτοκοκκική λοίμωξη.

5Στρεπτόκοκκος ή ίωση: πώς ξεχωρίζουν;

Ορισμένα συμπτώματα αυξάνουν ή μειώνουν την πιθανότητα στρεπτόκοκκου, αλλά όταν δεν υπάρχουν σαφή συμπτώματα ίωσης η εικόνα του λαιμού από μόνη της δεν μπορεί να ξεχωρίσει με βεβαιότητα τον GAS από μια ιογενή λοίμωξη.

6Στρεπτόκοκκος ομάδας Α – GAS

Ο Streptococcus pyogenes είναι ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α ή GAS. Υπολογίζεται ότι προκαλεί περίπου 20–30% των επεισοδίων φαρυγγίτιδας στα παιδιά και 5–15% στους ενήλικες.

Η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα είναι συχνότερη μεταξύ 5 και 15 ετών, ενώ η τυπική GAS φαρυγγίτιδα είναι σχετικά σπάνια σε παιδιά κάτω των 3 ετών.

Ο χρόνος επώασης είναι συνήθως περίπου 2–5 ημέρες. Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω στενής επαφής και αναπνευστικών σταγονιδίων.

Η σημασία της σωστής διάγνωσης βρίσκεται όχι μόνο στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά και στη μείωση της μετάδοσης και του κινδύνου ορισμένων επιπλοκών.

7Πύον ή λευκές πλάκες στις αμυγδαλές: σημαίνει αντιβίωση;

Όχι. Οι λευκές ή κιτρινωπές πλάκες και το εξίδρωμα αυξάνουν την υποψία βακτηριακής αμυγδαλίτιδας όταν συνδυάζονται με την κατάλληλη κλινική εικόνα, αλλά δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη στρεπτόκοκκου.

Παρόμοια εικόνα μπορεί να προκαλέσει η λοιμώδης μονοπυρήνωση από EBV, αλλά και άλλες ιογενείς λοιμώξεις.

Επομένως η λογική «βλέπω πύον → παίρνω αντιβίωση» μπορεί να οδηγήσει σε άσκοπη θεραπεία ή ακόμη και να καλύψει μια διαφορετική διάγνωση.

8Κριτήρια Centor και McIsaac: ποιος χρειάζεται έλεγχο;

Τα κλινικά scores όπως το Centor και το τροποποιημένο McIsaac χρησιμοποιούνται για να εκτιμηθεί η πιθανότητα GAS και κυρίως για να αναγνωριστούν ασθενείς στους οποίους ο εργαστηριακός έλεγχος έχει μεγαλύτερη ή μικρότερη αξία.

Τα βασικά στοιχεία του Centor είναι:

• πυρετός πάνω από 38°C,
• απουσία βήχα,
• επώδυνοι πρόσθιοι τραχηλικοί λεμφαδένες,
• διόγκωση ή εξίδρωμα αμυγδαλών.

Το McIsaac προσθέτει προσαρμογή ανάλογα με την ηλικία.

9Πότε χρειάζεται Strep Test

Το Strep Test είναι ταχεία εξέταση που αναζητά αντιγόνα του στρεπτόκοκκου ομάδας Α σε επίχρισμα από τις αμυγδαλές και τον φάρυγγα.

Έχει μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει:

• έντονος ή ξαφνικός πονόλαιμος,
• πυρετός,
• απουσία βήχα,
• διογκωμένες ή εξιδρωματικές αμυγδαλές,
• επώδυνη πρόσθια τραχηλική λεμφαδενοπάθεια,
• γνωστή στενή επαφή με επιβεβαιωμένο στρεπτόκοκκο.

Αντίθετα, όταν υπάρχουν σαφή ιογενή συμπτώματα όπως βήχας, έντονη καταρροή, βραχνάδα, στοματικά έλκη ή επιπεφυκίτιδα, συνήθως δεν χρειάζεται Strep Test για GAS.

Για αναλυτική σύγκριση δείτε και το άρθρο Strep Test vs καλλιέργεια φαρυγγικού.

10Θετικό ή αρνητικό Strep Test: τι σημαίνει;

Θετικό Strep Test

Ένα θετικό rapid Strep Test έχει υψηλή ειδικότητα και, όταν υπάρχει συμβατή κλινική εικόνα, θεωρείται τεκμηρίωση λοίμωξης από GAS και καθοδηγεί τον γιατρό προς κατάλληλη αντιβιοτική θεραπεία.

Αρνητικό Strep Test

Το αρνητικό αποτέλεσμα χρειάζεται διαφορετική ερμηνεία ανά ηλικία.

• Παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω: όταν η κλινική υποψία παραμένει, συνιστάται επιβεβαίωση ενός αρνητικού rapid antigen test με καλλιέργεια φαρυγγικού.
• Ενήλικες: η συστηματική καλλιέργεια μετά από αρνητικό rapid test συνήθως δεν είναι απαραίτητη, εκτός αν υπάρχουν ειδικοί κλινικοί λόγοι.

Η λήψη δείγματος, η τεχνική του τεστ και η χρονική στιγμή μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ευαισθησία του αποτελέσματος.

11Πότε χρειάζεται καλλιέργεια φαρυγγικού

Η καλλιέργεια φαρυγγικού αποτελεί την κλασική μέθοδο αναφοράς για την επιβεβαίωση GAS.

Μπορεί να χρειαστεί:

• σε παιδί με αρνητικό rapid test αλλά συμβατή κλινική εικόνα,
• όταν η διάγνωση παραμένει αμφίβολη,
• σε υποτροπιάζοντα επεισόδια όπου απαιτείται καλύτερη τεκμηρίωση,
• σε ειδικά κλινικά ή επιδημιολογικά σενάρια που κρίνει ο γιατρός.

Η καλλιέργεια χρειάζεται περισσότερο χρόνο από το Strep Test, αλλά μπορεί να ανιχνεύσει περιπτώσεις που δεν εντοπίστηκαν από ένα rapid antigen test.

12Γιατί έχει σημασία η σωστή λήψη δείγματος

Η ποιότητα του αποτελέσματος εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την ποιότητα του δείγματος. Ο στυλεός πρέπει να έρθει σε επαφή με τις αμυγδαλές και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα, ιδιαίτερα στις περιοχές με εμφανή φλεγμονή ή εξίδρωμα.

Η επιφανειακή λήψη μόνο από τη γλώσσα ή το εσωτερικό του στόματος μπορεί να μειώσει τη διαγνωστική αξία.

Ιδανικά, όταν είναι ιατρικά ασφαλές, το δείγμα λαμβάνεται πριν από την έναρξη αντιβιοτικού, επειδή η προηγούμενη θεραπεία μπορεί να μειώσει το βακτηριακό φορτίο.

13Φαρυγγίτιδα και αμυγδαλίτιδα στα παιδιά

Ο GAS είναι ιδιαίτερα συχνός σε παιδιά σχολικής ηλικίας, κυρίως μεταξύ 5 και 15 ετών.

Εκτός από πονόλαιμο και πυρετό, ένα παιδί με στρεπτόκοκκο μπορεί να παρουσιάσει:

• πονοκέφαλο,
• κοιλιακό άλγος,
• ναυτία ή έμετο,
• μειωμένη όρεξη,
• χαρακτηριστικό λεπτό ερυθρό εξάνθημα σε περίπτωση οστρακιάς.

Η εμφάνιση πυρετού σε πολύ μικρό παιδί χρειάζεται κατάλληλη παιδιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να εφαρμόζονται μηχανικά τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιούνται σε μεγαλύτερα παιδιά ή ενήλικες.

14Τι ισχύει στους ενήλικες

Στους ενήλικες ο στρεπτόκοκκος προκαλεί μικρότερο ποσοστό των επεισοδίων φαρυγγίτιδας σε σχέση με τα παιδιά. Η πιθανότητα αυξάνεται σε άτομα που έχουν στενή επαφή με παιδιά σχολικής ηλικίας, όπως γονείς και εκπαιδευτικοί.

Επειδή ο GAS ευθύνεται μόνο για μειοψηφία των πονόλαιμων στους ενήλικες, η εμπειρική λήψη αντιβιοτικού για κάθε αμυγδαλίτιδα οδηγεί εύκολα σε υπερθεραπεία.

Η παρουσία βήχα, καταρροής και βραχνάδας στρέφει περισσότερο προς ιογενή λοίμωξη, ενώ η εικόνα πυρετού, απουσίας βήχα, εξιδρώματος και επώδυνων πρόσθιων λεμφαδένων μπορεί να οδηγήσει σε Strep Test.

15Πότε χρειάζεται πραγματικά αντιβίωση

Οι περισσότερες φαρυγγίτιδες δεν χρειάζονται αντιβιοτικό. Η αντιβίωση έχει σαφή ρόλο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη στρεπτοκοκκική λοίμωξη ή άλλη συγκεκριμένη βακτηριακή διάγνωση.

Στην επιβεβαιωμένη GAS φαρυγγίτιδα, η κατάλληλη αντιβιοτική θεραπεία:

• μειώνει τη διάρκεια και την ένταση των συμπτωμάτων,
• μειώνει τη μετάδοση σε άλλους,
• μειώνει τον κίνδυνο ορισμένων επιπλοκών.

Αντίθετα, στην ιογενή φαρυγγίτιδα το αντιβιοτικό δεν θεραπεύει την αιτία και μπορεί να προκαλέσει διάρροια, αλλεργικές αντιδράσεις, άλλες παρενέργειες και να συμβάλει στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής.

Για ευρύτερη ενημέρωση δείτε τον οδηγό Αντιβιοτικά για Αναπνευστικές Λοιμώξεις.

16Ποια αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται για στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα;

Για επιβεβαιωμένη φαρυγγίτιδα από GAS, η πενικιλίνη ή η αμοξικιλλίνη παραμένουν βασικές θεραπείες πρώτης επιλογής όταν δεν υπάρχει αλλεργία ή άλλη αντένδειξη.

Στο site μπορείτε να δείτε αναλυτικά:

• Ospen / Πενικιλίνη V και στρεπτόκοκκος
• Amoxil / Αμοξικιλλίνη

Σε πραγματική αλλεργία στην πενικιλίνη υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές, αλλά η επιλογή εξαρτάται από το είδος της αλλεργικής αντίδρασης, το ιστορικό του ασθενούς και την τοπική μικροβιακή αντοχή.

17Πόσο κρατά η φαρυγγίτιδα και η αμυγδαλίτιδα;

Ο οξύς πονόλαιμος είναι συνήθως αυτοπεριοριζόμενος. Τα συμπτώματα μπορούν να διαρκέσουν περίπου μία εβδομάδα, ενώ οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται μέσα σε αυτό το διάστημα.

Για ανακούφιση μπορεί να βοηθήσουν, ανάλογα με την ηλικία και το ιατρικό ιστορικό:

• επαρκής πρόσληψη υγρών,
• παρακεταμόλη για πόνο ή πυρετό,
• ιβουπροφαίνη όταν είναι κατάλληλη για τον συγκεκριμένο ασθενή,
• ξεκούραση,
• τοπικά σκευάσματα ή παστίλιες για προσωρινή ανακούφιση σε κατάλληλες ηλικίες.

Αν τα συμπτώματα δεν αρχίζουν να βελτιώνονται μέσα σε περίπου μία εβδομάδα, επιδεινώνονται αντί να υποχωρούν ή επανεμφανίζεται έντονος πυρετός, χρειάζεται επανεκτίμηση.

18Μεταδοτικότητα: πότε επιστρέφει το παιδί στο σχολείο;

Ο στρεπτόκοκκος μεταδίδεται κυρίως με σταγονίδια και στενή επαφή. Η σωστή υγιεινή χεριών, η αποφυγή κοινής χρήσης ποτηριών και μαχαιροπίρουνων και η κάλυψη κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα μειώνουν τη διασπορά.

Μετά την έναρξη κατάλληλου αντιβιοτικού, η μεταδοτικότητα μειώνεται σημαντικά. Γενικά, άτομο με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα μπορεί να επιστρέψει σε σχολείο, παιδικό σταθμό ή εργασία όταν:

• δεν έχει πυρετό και
• έχουν περάσει τουλάχιστον 12–24 ώρες από την έναρξη της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής.

19Μονοπυρήνωση και άλλες καταστάσεις που μοιάζουν με αμυγδαλίτιδα

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση από EBV αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαφορικές διαγνώσεις, ιδιαίτερα σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες.

Μπορεί να προκαλέσει:

• έντονο πονόλαιμο,
• μεγάλες αμυγδαλές με έντονο εξίδρωμα,
• πυρετό,
• διογκωμένους λεμφαδένες, συχνά και οπίσθια στον τράχηλο,
• έντονη και παρατεταμένη κόπωση.

Η μονοπυρήνωση είναι ιογενής και δεν θεραπεύεται με αντιβιοτικό. Επιπλέον, η χορήγηση αμοξικιλλίνης ή αμπικιλλίνης σε ασθενή με EBV μπορεί να συνοδευτεί από έντονο εξάνθημα.

Άλλες αιτίες πονόλαιμου περιλαμβάνουν διαφορετικούς αναπνευστικούς ιούς, ερεθισμό από κάπνισμα ή ξηρό αέρα, αλλεργική ρινίτιδα με οπισθορινική καταρροή και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

20CRP, γενική αίματος και ASTO: χρειάζονται για τη διάγνωση;

Στην απλή υποψία στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας, το πιο στοχευμένο ερώτημα είναι αν υπάρχει GAS στον φάρυγγα. Γι’ αυτό το Strep Test και η καλλιέργεια φαρυγγικού είναι πιο ειδικά εργαλεία από μια γενική εξέταση φλεγμονής.

Η CRP και η γενική αίματος μπορεί να είναι χρήσιμες όταν η κλινική εικόνα είναι πιο έντονη, παρατεταμένη ή ασαφής, αλλά:

• υψηλή CRP δεν αποδεικνύει από μόνη της στρεπτόκοκκο,
• φυσιολογική CRP δεν αντικαθιστά την κλινική αξιολόγηση,
• η γενική αίματος μπορεί να δώσει στοιχεία για τον τύπο της φλεγμονώδους απάντησης αλλά δεν προσδιορίζει μόνη της το παθογόνο.

Το ASTO/ASO δεν είναι το κατάλληλο τεστ για να αποφασίσουμε αν ο σημερινός οξύς πονόλαιμος είναι στρεπτοκοκκικός. Τα αντιστρεπτολυσινικά αντισώματα αυξάνονται αργότερα και χρησιμοποιούνται σε διαφορετικά κλινικά ερωτήματα, κυρίως όταν διερευνώνται πιθανές μεταστρεπτοκοκκικές επιπλοκές.

21Πότε ο πονόλαιμος χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση

Άμεση ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει:

• δυσκολία στην αναπνοή,
• αδυναμία κατάποσης ακόμη και σάλιου ή έντονη σιελόρροια,
• έντονος μονόπλευρος πόνος ή πολύ μεγαλύτερη διόγκωση της μιας αμυγδαλής,
• τρισμός, δηλαδή δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος,
• χαρακτηριστική «πνιχτή» ή αλλοιωμένη φωνή,
• έντονο πρήξιμο στον τράχηλο,
• σοβαρή αφυδάτωση ή αδυναμία λήψης υγρών,
• σύγχυση ή σοβαρή γενική καταβολή,
• πολύ γρήγορη επιδείνωση,
• επίμονος υψηλός πυρετός με κακή γενική κατάσταση.

Τέτοια συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν επιπλοκή όπως περιαμυγδαλικό απόστημα, βαθύτερη λοίμωξη του τραχήλου ή άλλη σοβαρή κατάσταση και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνο με Strep Test στο σπίτι ή εμπειρική αντιβίωση.

22Συχνές ερωτήσεις

23Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical Guidance for Group A Streptococcal Pharyngitis. Updated November 18, 2025. Δείτε την επίσημη οδηγία.
2. Infectious Diseases Society of America (IDSA). Clinical Practice Guideline Update on Group A Streptococcal Pharyngitis. Published October 14, 2025. Δείτε την οδηγία IDSA.
3. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Sore throat (acute): antimicrobial prescribing – NG84. Δείτε τις συστάσεις NICE.
4. Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμία. Strep Test vs Καλλιέργεια Φαρυγγικού: Ποιο Είναι Πιο Αξιόπιστο;
5. Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμία. Λοιμώξεις Αναπνευστικού – Κεντρικός Οδηγός.