STREP TEST • ΣΤΡΕΠΤΟΚΟΚΚΟΣ ΟΜΑΔΑΣ Α • ΦΑΡΥΓΓΙΚΟ ΕΠΙΧΡΙΣΜΑ

Strep Test: Σωστή Λήψη, Rapid, Καλλιέργεια και Ερμηνεία Αποτελέσματος

Δημοσίευση: Τελευταία ενημέρωση:

Το Strep Test δεν είναι απλώς ένα «τεστ για τον πονόλαιμο». Είναι στοχευμένη εξέταση φαρυγγικού επιχρίσματος για την ανίχνευση του στρεπτόκοκκου ομάδας Α (Streptococcus pyogenes, GAS). Η αξιοπιστία του αποτελέσματος εξαρτάται όχι μόνο από το είδος της μεθόδου, αλλά και από το αν ο ασθενής επιλέχθηκε σωστά για εξέταση και κυρίως από το αν το δείγμα λήφθηκε σωστά από τις αμυγδαλές και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα.

Ένα θετικό rapid antigen test σε ασθενή με συμβατή εικόνα συνήθως επιβεβαιώνει την παρουσία GAS. Ένα αρνητικό rapid όμως δεν έχει την ίδια ερμηνεία σε όλες τις ηλικίες: σε συμπτωματικά παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω συνιστάται επιβεβαίωση με καλλιέργεια φαρυγγικού, ενώ στους ενήλικες η συστηματική δεύτερη καλλιέργεια δεν είναι συνήθως απαραίτητη. Στην καθημερινή εργαστηριακή πράξη, επομένως, το βασικό διαγνωστικό δίδυμο είναι το rapid Strep Test και η καλλιέργεια φαρυγγικού.

Το σημαντικότερο εργαστηριακό σημείο: το rapid antigen και η καλλιέργεια μπορούν να ανιχνεύσουν την παρουσία GAS στον φάρυγγα, αλλά κανένα από τα δύο δεν μπορεί από μόνο του να αποδείξει ότι ο μικροοργανισμός είναι η αιτία των συμπτωμάτων σε έναν χρόνιο φορέα που ταυτόχρονα έχει ιογενή λοίμωξη.

Περιεχόμενα

1Τι είναι το Strep Test;

Το Strep Test είναι εξέταση που γίνεται σε δείγμα από τον φάρυγγα και τις αμυγδαλές με σκοπό να διαπιστωθεί αν υπάρχει β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος ομάδας Α, δηλαδή Streptococcus pyogenes ή GAS. Ο συγκεκριμένος μικροοργανισμός είναι η σημαντικότερη βακτηριακή αιτία οξείας φαρυγγίτιδας και αμυγδαλίτιδας και έχει ιδιαίτερη σημασία κυρίως σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Στην καθημερινή γλώσσα ο όρος «Strep Test» χρησιμοποιείται για το γρήγορο τεστ ανίχνευσης αντιγόνου, γνωστό ως rapid antigen detection test ή RADT. Η βασική εναλλακτική και επιβεβαιωτική εργαστηριακή μέθοδος είναι η καλλιέργεια φαρυγγικού επιχρίσματος. Η επιλογή μεταξύ rapid και καλλιέργειας εξαρτάται από την ηλικία, την κλινική εικόνα, το αποτέλεσμα του πρώτου τεστ και το διαγνωστικό πρωτόκολλο.

Όλες αυτές οι εξετάσεις ξεκινούν από ένα κρίσιμο κοινό βήμα: τη σωστή λήψη δείγματος από το κατάλληλο ανατομικό σημείο. Ένα πολύ καλό τεστ δεν μπορεί να διορθώσει πλήρως ένα ανεπαρκές δείγμα. Αν ο στυλεός ακουμπήσει κυρίως στη γλώσσα, στα δόντια ή στο εσωτερικό της παρειάς και δεν συλλέξει επαρκές υλικό από τις αμυγδαλές και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα, η πιθανότητα ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος αυξάνεται.

Ο εργαστηριακός στόχος είναι επομένως συγκεκριμένος: να απαντηθεί με τον πιο αξιόπιστο τρόπο το ερώτημα «υπάρχει GAS στον φάρυγγα του συγκεκριμένου ασθενούς αυτή τη στιγμή;». Το επόμενο ερώτημα —αν η παρουσία του μικροοργανισμού εξηγεί πραγματικά τα συμπτώματα— απαιτεί συσχέτιση με την ηλικία, την κλινική εικόνα και το ιστορικό.

Για την πλήρη κλινική προσέγγιση του πονόλαιμου, τα κριτήρια Centor/McIsaac, τη διαφορική διάγνωση και το πότε χρειάζεται αντιβίωση, δείτε τον αναλυτικό οδηγό Φαρυγγίτιδα και Αμυγδαλίτιδα. Η παρούσα σελίδα επικεντρώνεται κυρίως στην εργαστηριακή πλευρά του Strep Test.

2Τι ακριβώς ανιχνεύει και τι δεν δείχνει;

Το Strep Test στοχεύει τον στρεπτόκοκκο ομάδας Α. Το rapid antigen test ανιχνεύει χαρακτηριστικά αντιγόνα του μικροοργανισμού στο φαρυγγικό δείγμα. Η καλλιέργεια, αντίθετα, βασίζεται στην ανάπτυξη του μικροοργανισμού σε κατάλληλα θρεπτικά υλικά και στη μικροβιολογική του ταυτοποίηση.

Οι δύο βασικές μέθοδοι απαντούν στο ίδιο γενικό ερώτημα με διαφορετικό τρόπο. Το rapid antigen test αναζητά αντιγόνα του GAS και δίνει γρήγορα αποτέλεσμα. Η καλλιέργεια αναζητά βιώσιμο μικροοργανισμό που μπορεί να αναπτυχθεί στο εργαστήριο και απαιτεί περισσότερο χρόνο, αλλά αποτελεί τη μέθοδο αναφοράς για την επιβεβαίωση μιας αρνητικής ταχείας εξέτασης όταν αυτό ενδείκνυται.

Το Strep Test δεν είναι εξέταση για όλους τους μικροοργανισμούς που προκαλούν πονόλαιμο. Ένα αρνητικό τεστ για GAS δεν σημαίνει ότι ο ασθενής «δεν έχει τίποτα». Η φαρυγγίτιδα μπορεί να είναι ιογενής ή να σχετίζεται με διαφορετικό παθογόνο. Ιοί όπως αδενοϊοί, ιοί γρίπης, κορωνοϊοί και ο Epstein–Barr μπορεί να προκαλέσουν σημαντικό πονόλαιμο, πυρετό και ακόμη και έντονο αμυγδαλικό εξίδρωμα.

Επίσης, ένα κλασικό GAS rapid test δεν είναι γενικό τεστ για όλους τους στρεπτοκόκκους που μπορεί να σχετίζονται με φαρυγγίτιδα. Στοχεύει τον στρεπτόκοκκο ομάδας Α. Η καλλιέργεια μπορεί, ανάλογα με το αίτημα και την εργαστηριακή διαδικασία, να δώσει διαφορετικού τύπου μικροβιολογικές πληροφορίες. Για τον λόγο αυτό το αποτέλεσμα πρέπει πάντα να ερμηνεύεται με βάση ποια ακριβώς εξέταση πραγματοποιήθηκε.

Το Strep Test δεν υποκαθιστά επίσης την εξέταση ASTO/ASO. Το ASTO μετρά αντισώματα που αναπτύσσονται μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη και χρησιμοποιείται σε διαφορετικό διαγνωστικό πλαίσιο. Δεν είναι το κατάλληλο εργαλείο για να αποφασίσουμε αν ο σημερινός πονόλαιμος οφείλεται σε ενεργό GAS.

Με μία φράση: Strep Test = αναζήτηση του GAS στον φάρυγγα τώρα. ASTO = ανοσολογικό ίχνος προηγούμενης στρεπτοκοκκικής έκθεσης.

3Πότε έχει νόημα να γίνεται το Strep Test;

Το Strep Test έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία όταν υπάρχει πραγματική κλινική υποψία στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας. Δεν χρειάζεται να γίνεται αυτομάτως σε κάθε πονόλαιμο, ούτε ως «γενικός έλεγχος» σε κάθε παιδί με συνάχι.

Όταν υπάρχουν σαφή χαρακτηριστικά ιογενούς λοίμωξης —όπως έντονος βήχας, καταρροή, βραχνάδα, στοματικά έλκη ή επιπεφυκίτιδα— η πιθανότητα κλασικής GAS φαρυγγίτιδας είναι μικρότερη και συνήθως δεν υπάρχει λόγος να γίνεται αδιάκριτα Strep Test. Αντίθετα, πυρετός, έντονος πονόλαιμος, ευαίσθητοι πρόσθιοι τραχηλικοί λεμφαδένες, διόγκωση ή εξίδρωμα αμυγδαλών και απουσία βήχα αυξάνουν την πιθανότητα και μπορούν να οδηγήσουν τον γιατρό στην απόφαση για εργαστηριακό έλεγχο.

Τα κριτήρια Centor ή McIsaac μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βοήθημα για την εκτίμηση του κινδύνου, αλλά δεν αντικαθιστούν το τεστ όταν απαιτείται μικροβιολογική επιβεβαίωση. Ο εργαστηριακός έλεγχος αποκτά ιδιαίτερη αξία επειδή η κλινική εικόνα από μόνη της δεν μπορεί πάντα να διαχωρίσει με ασφάλεια μία ιογενή από μία στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα.

Το τεστ έχει νόημα κυρίως κατά την ενεργό φάση των συμπτωμάτων. Δεν αποτελεί κατάλληλο τρόπο για να διερευνηθεί εκ των υστέρων αν κάποιος «πέρασε στρεπτόκοκκο πριν από έναν μήνα». Για αυτό το ερώτημα μπορεί, σε συγκεκριμένες ενδείξεις, να χρησιμοποιούνται αντιστρεπτοκοκκικά αντισώματα.

Επίσης, δεν συνιστάται ο συστηματικός έλεγχος ασυμπτωματικών μελών μιας οικογένειας μόνο και μόνο επειδή ένα άλλο μέλος βρέθηκε θετικό. Εξαιρέσεις μπορεί να υπάρχουν σε ειδικές κλινικές ή επιδημιολογικές συνθήκες, αλλά η γενική αρχή είναι ότι η εργαστηριακή εξέταση πρέπει να απαντά σε συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα.

4Σωστή λήψη φαρυγγικού επιχρίσματος: το σημαντικότερο βήμα

Η ποιότητα του δείγματος είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν την αξιοπιστία ενός Strep Test. Το καλύτερο αντιδραστήριο ή η πιο ευαίσθητη συσκευή δεν μπορεί να ανιχνεύσει μικροοργανισμό που δεν συλλέχθηκε επαρκώς από το κατάλληλο σημείο.

Ο ασθενής ανοίγει καλά το στόμα και ο επαγγελματίας υγείας χρησιμοποιεί ειδικό αποστειρωμένο στυλεό. Η λήψη πρέπει να στοχεύει στις αμυγδαλές, στις αμυγδαλικές κρύπτες όταν υπάρχουν και στο οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου υπάρχει ερυθρότητα ή εξίδρωμα.

Ο στυλεός πρέπει όσο γίνεται να μην ακουμπήσει στη γλώσσα, στα δόντια, στα ούλα ή στην εσωτερική επιφάνεια των παρειών. Η επαφή με άσχετες περιοχές μπορεί να επιμολύνει το δείγμα με τη φυσιολογική στοματική χλωρίδα και, σημαντικότερα για ένα rapid test, μπορεί να σημαίνει ότι δεν συλλέχθηκε επαρκές υλικό από το πραγματικό σημείο ενδιαφέροντος.

Η λήψη διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα. Δεν είναι συνήθως επώδυνη, αλλά μπορεί να προκαλέσει προσωρινά τάση για εμετό, βήχα ή δάκρυα, ιδιαίτερα σε μικρά παιδιά ή σε άτομα με έντονο αντανακλαστικό του φάρυγγα.

Στα παιδιά η συνεργασία έχει ιδιαίτερη σημασία. Μία βιαστική λήψη μόνο από την πρόσθια επιφάνεια του στόματος μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκές δείγμα. Για αυτό είναι προτιμότερο να πραγματοποιείται σε οργανωμένο περιβάλλον, με σωστή ακινητοποίηση όταν χρειάζεται και με τον χρόνο που απαιτείται ώστε να ληφθεί πραγματικό φαρυγγικό επίχρισμα.

Όταν πρόκειται να γίνουν περισσότερες από μία εξετάσεις από το ίδιο επεισόδιο, η διαχείριση των στυλεών και των μέσων μεταφοράς εξαρτάται από τις απαιτήσεις των συγκεκριμένων μεθόδων. Δεν είναι σωστό να θεωρούμε ότι οποιοσδήποτε στυλεός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιαδήποτε πλατφόρμα. Το εργαστήριο ακολουθεί τις προδιαγραφές του αντιδραστηρίου, του μέσου μεταφοράς και του αναλυτή.

Πρακτικά: Αν ένα Strep Test βγει αρνητικό αλλά η κλινική εικόνα είναι πολύ χαρακτηριστική, πριν θεωρηθεί ότι «το τεστ απέτυχε», πρέπει να εξεταστεί και το ενδεχόμενο ανεπαρκούς λήψης δείγματος.

5Προετοιμασία πριν από τη λήψη

Το Strep Test δεν απαιτεί νηστεία και δεν είναι εξέταση αίματος. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες απλές οδηγίες βοηθούν ώστε το δείγμα να είναι όσο το δυνατόν πιο κατάλληλο για εργαστηριακή ανάλυση.

Είναι χρήσιμο, όταν αυτό είναι εφικτό, η λήψη να γίνεται πριν από την έναρξη αντιβιοτικής θεραπείας. Η χορήγηση αποτελεσματικού αντιβιοτικού μπορεί να μειώσει γρήγορα το βακτηριακό φορτίο στον φάρυγγα και να επηρεάσει ιδιαίτερα την πιθανότητα θετικής καλλιέργειας. Αν έχει ήδη ληφθεί αντιβιοτικό, ο ασθενής πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό και το εργαστήριο αντί να διακόψει μόνος του την αγωγή.

Καλό είναι επίσης να αναφέρονται πρόσφατη χρήση αντισηπτικών στοματικών διαλυμάτων, σπρέι λαιμού ή άλλων τοπικών προϊόντων, επειδή το εργαστήριο και ο γιατρός πρέπει να γνωρίζουν οτιδήποτε θα μπορούσε να επηρεάσει την ποιότητα του δείγματος ή την ερμηνεία.

Δεν χρειάζεται ο ασθενής να «καθαρίσει» τον λαιμό του πριν από την εξέταση. Στην πραγματικότητα, η προσπάθεια έντονου καθαρισμού της στοματικής κοιλότητας ακριβώς πριν από τη λήψη δεν προσφέρει διαγνωστικό πλεονέκτημα.

Εάν το παιδί δυσκολεύεται πολύ με τη λήψη, είναι χρήσιμο ο γονέας να του εξηγήσει ότι ο στυλεός θα ακουμπήσει για λίγα δευτερόλεπτα στο πίσω μέρος του λαιμού. Η απότομη κίνηση του κεφαλιού κατά τη λήψη μπορεί να δυσκολέψει την πρόσβαση στο σωστό σημείο.

Μην αναβάλλετε πάντως μια ιατρικά απαραίτητη εξέταση επειδή ο ασθενής έφαγε ή ήπιε. Το σημαντικότερο είναι η σωστή λήψη και η γνώση των παραγόντων που μπορεί να επηρεάζουν το δείγμα.

6Rapid antigen Strep Test: πώς λειτουργεί;

Το rapid antigen detection test ή RADT είναι η πιο γνωστή μορφή του Strep Test. Αναζητά ειδικά αντιγόνα του στρεπτόκοκκου ομάδας Α στο φαρυγγικό δείγμα και προσφέρει αποτέλεσμα πολύ γρηγορότερα από την κλασική καλλιέργεια.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι η ταχύτητα. Όταν το αποτέλεσμα είναι διαθέσιμο άμεσα, ο γιατρός μπορεί να λάβει γρηγορότερα απόφαση για την ανάγκη θεραπείας και να αποφευχθεί η εμπειρική χορήγηση αντιβιοτικού σε ασθενή που τελικά δεν έχει τεκμηριωμένη GAS φαρυγγίτιδα.

Τα σύγχρονα rapid antigen tests χαρακτηρίζονται γενικά από υψηλή ειδικότητα. Αυτό σημαίνει ότι όταν ένα κατάλληλα εκτελεσμένο rapid είναι θετικό σε ασθενή που έχει συμβατή κλινική εικόνα, το αποτέλεσμα θεωρείται συνήθως επαρκής εργαστηριακή επιβεβαίωση και δεν χρειάζεται δεύτερη καλλιέργεια μόνο για να «ξαναδούμε αν είναι θετικό».

Η ευαισθησία, όμως, δεν είναι απόλυτη και διαφέρει μεταξύ διαφορετικών τεχνολογιών, αντιδραστηρίων και συνθηκών εφαρμογής. Έτσι, ένα αρνητικό rapid antigen test δεν αποκλείει πάντοτε GAS. Αυτός είναι ο λόγος που οι διεθνείς οδηγίες αντιμετωπίζουν διαφορετικά ένα αρνητικό αποτέλεσμα στα παιδιά και στους ενήλικες.

Η πραγματική απόδοση ενός rapid test δεν εξαρτάται μόνο από το φυλλάδιο του κατασκευαστή. Επηρεάζεται από το πόσο σωστά επιλέχθηκε ο ασθενής για εξέταση, το βακτηριακό φορτίο, την ποιότητα του επιχρίσματος, τη σωστή εκτέλεση των βημάτων της μεθόδου και την τήρηση των χρόνων ανάγνωσης.

Ένα rapid αποτέλεσμα πρέπει επομένως να αντιμετωπίζεται ως μέρος μιας οργανωμένης διαγνωστικής διαδικασίας και όχι ως ανεξάρτητο «ναι ή όχι» που ακυρώνει όλα τα υπόλοιπα στοιχεία.

7Πόσο αξιόπιστο είναι το Rapid Strep Test;

Το rapid Strep Test είναι πολύ χρήσιμο στην καθημερινή πράξη επειδή μπορεί να δώσει γρήγορα απάντηση για την παρουσία αντιγόνου του στρεπτόκοκκου ομάδας Α. Η αξιοπιστία του, όμως, δεν πρέπει να περιγράφεται με μία μόνο λέξη όπως «ακριβές» ή «ανακριβές». Για να κατανοήσουμε σωστά ένα αποτέλεσμα πρέπει να ξεχωρίζουμε την ειδικότητα από την ευαισθησία της εξέτασης.

Η ειδικότητα εκφράζει πόσο καλά το τεστ αναγνωρίζει ως αρνητικούς όσους δεν έχουν GAS. Τα rapid antigen tests έχουν γενικά υψηλή ειδικότητα. Για αυτό ένα θετικό rapid σε ασθενή που έχει συμβατή κλινική εικόνα θεωρείται συνήθως επαρκής εργαστηριακή επιβεβαίωση και δεν χρειάζεται δεύτερη καλλιέργεια μόνο για να επιβεβαιωθεί ξανά το ίδιο θετικό αποτέλεσμα.

Η ευαισθησία εκφράζει πόσο καλά το τεστ εντοπίζει όσους πράγματι έχουν GAS. Εδώ υπάρχει μεγαλύτερη μεταβλητότητα μεταξύ διαφορετικών rapid tests. Αυτό εξηγεί γιατί ένα αρνητικό rapid δεν έχει την ίδια βαρύτητα με ένα θετικό αποτέλεσμα και γιατί, στα συμπτωματικά παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω, ένα αρνητικό rapid πρέπει να ακολουθείται από καλλιέργεια φαρυγγικού.

Σε συστηματικές ανασκοπήσεις σε παιδιά με φαρυγγίτιδα, τα rapid antigen tests παρουσίασαν συνολικά υψηλή ειδικότητα αλλά όχι απόλυτη ευαισθησία. Οι ακριβείς επιδόσεις διαφέρουν ανάλογα με το αντιδραστήριο, τον πληθυσμό, τη μέθοδο αναφοράς και την ποιότητα του δείγματος. Για τον ασθενή το πρακτικό συμπέρασμα είναι πιο σημαντικό από έναν μεμονωμένο αριθμό: ένα θετικό rapid είναι συνήθως πολύ χρήσιμο, ενώ ένα αρνητικό rapid σε παιδί με κατάλληλη κλινική εικόνα μπορεί να χρειάζεται καλλιέργεια.

Η πραγματική απόδοση της εξέτασης αρχίζει πριν το δείγμα φτάσει στο αντιδραστήριο. Αν ο στυλεός περάσει επιφανειακά από τη γλώσσα ή την πρόσθια στοματική κοιλότητα και δεν τρίψει επαρκώς τις αμυγδαλές και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα, το τεστ μπορεί να έχει μικρότερη πιθανότητα να ανιχνεύσει τον μικροοργανισμό. Η σωστή προαναλυτική φάση είναι επομένως μέρος της αξιοπιστίας.

Ρόλο παίζει και η προ-εξεταστική πιθανότητα. Αν το τεστ γίνεται σε έναν ασθενή με τυπικά ιογενή συμπτώματα, μπορεί να δημιουργήσει περισσότερη σύγχυση παρά όφελος, ιδιαίτερα λόγω της πιθανότητας φορείας. Αντίθετα, όταν το ιστορικό και η κλινική εικόνα κάνουν τη GAS φαρυγγίτιδα εύλογη, το Strep Test χρησιμοποιείται ακριβώς στο πλαίσιο για το οποίο προορίζεται.

Δεν είναι λοιπόν σωστό να αξιολογείται η εξέταση μόνο με το ερώτημα «πόσο τοις εκατό είναι αξιόπιστη;». Η τελική αξιοπιστία προκύπτει από τέσσερα στοιχεία: σωστή επιλογή ασθενούς, σωστή λήψη, σωστή εκτέλεση και σωστή ερμηνεία του αποτελέσματος.

Πρακτικό συμπέρασμα: το θετικό rapid Strep Test έχει συνήθως μεγάλη διαγνωστική αξία. Το αρνητικό rapid χρειάζεται να ερμηνευθεί με βάση την ηλικία και την κλινική εικόνα και, στα συμπτωματικά παιδιά ≥3 ετών, να επιβεβαιωθεί με καλλιέργεια φαρυγγικού.

8Καλλιέργεια φαρυγγικού: πότε και γιατί χρησιμοποιείται;

Η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος αποτελεί την κλασική μικροβιολογική μέθοδο αναφοράς για τη διάγνωση GAS φαρυγγίτιδας. Το δείγμα ενοφθαλμίζεται σε κατάλληλα θρεπτικά υλικά και το εργαστήριο αξιολογεί την ανάπτυξη β-αιμολυτικών στρεπτοκόκκων και προχωρά στην απαιτούμενη ταυτοποίηση.

Σε αντίθεση με το rapid test, η καλλιέργεια χρειάζεται περισσότερο χρόνο. Η αρχική ανάπτυξη μπορεί να αξιολογηθεί μετά την επώαση και η τελική απάντηση συνήθως δεν είναι διαθέσιμη σε λίγα λεπτά. Αυτό είναι το βασικό μειονέκτημά της σε σύγκριση με τις ταχείες μεθόδους.

Το πλεονέκτημά της είναι η υψηλή διαγνωστική ευαισθησία όταν η λήψη και η μεταφορά έχουν γίνει σωστά. Για αυτό παραμένει σημαντική ως επιβεβαιωτική εξέταση μετά από αρνητικό rapid antigen test σε παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω όταν υπάρχει συμβατή συμπτωματολογία.

Η καλλιέργεια μπορεί επίσης να προσφέρει ευρύτερη μικροβιολογική πληροφορία σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ανάλογα με το τι ακριβώς ζητείται και τι αναπτύσσεται. Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε μικρόβιο που αναπτύσσεται στον φάρυγγα είναι παθογόνο. Ο φάρυγγας περιέχει φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα και η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από το εργαστήριο και τον θεράποντα γιατρό.

Στον GAS δεν απαιτείται αυτόματα αντιβιόγραμμα σε κάθε απλή φαρυγγίτιδα. Η πενικιλλίνη εξακολουθεί να αποτελεί βασική θεραπευτική επιλογή και δεν έχει αναφερθεί κλινική αντοχή του GAS στην πενικιλλίνη. Έλεγχος ευαισθησίας μπορεί να έχει διαφορετική σημασία όταν εξετάζονται άλλες κατηγορίες αντιβιοτικών ή διαφορετικοί μικροοργανισμοί.

9Rapid Strep Test ή καλλιέργεια: ποια εξέταση είναι καλύτερη;

Το rapid Strep Test και η καλλιέργεια φαρυγγικού δεν είναι ανταγωνιστικές εξετάσεις όπου η μία πρέπει πάντοτε να «νικήσει» την άλλη. Στην πράξη λειτουργούν συχνά συμπληρωματικά. Το rapid προσφέρει την ταχύτητα που χρειάζεται για μια άμεση πρώτη απάντηση, ενώ η καλλιέργεια έχει ιδιαίτερη αξία ως μέθοδος αναφοράς και ως επιβεβαιωτική εξέταση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

ΧαρακτηριστικόRapid Strep TestΚαλλιέργεια φαρυγγικού
Τι ανιχνεύειΑντιγόνο GASΑνάπτυξη βιώσιμου μικροοργανισμού
Χρόνος αποτελέσματοςΓρήγοροςΑπαιτεί χρόνο επώασης
ΕιδικότηταΓενικά υψηλήΥψηλή όταν η λήψη και η ταυτοποίηση γίνουν σωστά
ΕυαισθησίαΜεταβάλλεται ανάλογα με το τεστ και την ποιότητα του δείγματοςΑποτελεί τη μέθοδο αναφοράς για τη συνήθη διάγνωση
Αρνητικό αποτέλεσμα σε παιδί ≥3 ετώνΣε συμβατή συμπτωματολογία ακολουθεί καλλιέργειαΔεν απαιτείται συνήθως άλλο τεστ ρουτίνας όταν έχει ληφθεί σωστά
Θετικό αποτέλεσμαΣυνήθως επιβεβαιώνει GAS σε συμβατό περιστατικόΕπιβεβαιώνει την παρουσία GAS
Διακρίνει φορεία από ενεργό λοίμωξη;Όχι από μόνο τουΌχι από μόνη της

Πότε προτιμάται το rapid; Όταν υπάρχει κλινική ένδειξη για έλεγχο GAS και χρειάζεται γρήγορη απάντηση. Ένα θετικό αποτέλεσμα σε συμβατό περιστατικό μπορεί να επιτρέψει άμεση ιατρική απόφαση χωρίς να περιμένουμε την καλλιέργεια.

Πότε χρειάζεται η καλλιέργεια; Το κλασικό παράδειγμα είναι το συμπτωματικό παιδί ηλικίας 3 ετών και άνω με αρνητικό rapid antigen test. Σε αυτή την περίπτωση η καλλιέργεια χρησιμοποιείται ως επιβεβαιωτική εξέταση, επειδή ένα αρνητικό rapid δεν αποκλείει πλήρως GAS.

Η καλλιέργεια είναι επίσης χρήσιμη όταν υπάρχει συγκεκριμένος μικροβιολογικός λόγος να διερευνηθεί περαιτέρω το φαρυγγικό δείγμα. Το ακριβές αίτημα έχει σημασία: άλλο είναι ένα στοχευμένο rapid Strep Test και άλλο μία καλλιέργεια φαρυγγικού, όπου η εργαστηριακή αξιολόγηση βασίζεται στην ανάπτυξη και την ταυτοποίηση μικροοργανισμών.

Στους ενήλικες, μετά από αρνητικό rapid, δεν χρειάζεται συνήθως να ακολουθεί καλλιέργεια ως ρουτίνα. Αν όμως τα συμπτώματα επιμένουν, η εικόνα είναι ασυνήθιστη ή υπάρχει υποψία επιπλοκής ή διαφορετικού παθογόνου, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει διαφορετική ή ευρύτερη διερεύνηση.

Επομένως η καλύτερη στρατηγική δεν είναι «rapid αντί για καλλιέργεια» ή «καλλιέργεια αντί για rapid». Είναι η σωστή αλληλουχία: κλινική επιλογή → σωστή λήψη → rapid όταν ενδείκνυται → καλλιέργεια όπου απαιτείται → ερμηνεία μαζί με την κλινική εικόνα.

10Τι σημαίνει θετικό Strep Test;

Ένα θετικό Strep Test σημαίνει ότι ανιχνεύθηκε GAS στο φαρυγγικό δείγμα. Σε ασθενή με οξεία συμπτωματολογία συμβατή με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα, ένα θετικό rapid antigen test ή θετική καλλιέργεια θεωρείται εργαστηριακή επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Το αποτέλεσμα πρέπει να αξιολογείται σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα. Ένα παιδί με απότομο πονόλαιμο, πυρετό, επώδυνους πρόσθιους τραχηλικούς λεμφαδένες και απουσία βήχα που έχει θετικό Strep Test έχει πολύ διαφορετικό διαγνωστικό πλαίσιο από ένα παιδί που έχει καταρροή, βήχα και βραχνάδα και εξετάστηκε χωρίς σαφή ένδειξη.

Αυτό συμβαίνει επειδή ένα ποσοστό υγιών παιδιών μπορεί να φέρει GAS στον φάρυγγα χωρίς ενεργή νόσο. Το θετικό αποτέλεσμα τότε καταγράφει πραγματική παρουσία του μικροοργανισμού, αλλά δεν αποδεικνύει ότι ο στρεπτόκοκκος είναι υπεύθυνος για κάθε σύμπτωμα που εμφανίστηκε εκείνη την ημέρα.

Σε έναν σωστά επιλεγμένο συμπτωματικό ασθενή, το θετικό αποτέλεσμα επιτρέπει στον γιατρό να αποφασίσει την κατάλληλη θεραπεία. Η αντιβιοτική αγωγή μειώνει τη διάρκεια των συμπτωμάτων σε έναν βαθμό, περιορίζει τη μετάδοση και μειώνει τον κίνδυνο ορισμένων επιπλοκών.

Δεν χρειάζεται όμως ο ασθενής να επιλέξει μόνος του αντιβιοτικό με βάση το χαρτί του εργαστηρίου. Η επιλογή φαρμάκου εξαρτάται από ηλικία, αλλεργίες, εγκυμοσύνη, προηγούμενες αντιδράσεις, άλλα φάρμακα και συνολικό ιατρικό ιστορικό.

11Τι σημαίνει αρνητικό Strep Test;

Το αρνητικό αποτέλεσμα χρειάζεται περισσότερη προσοχή από το θετικό, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για rapid antigen test. Δεν σημαίνει σε όλες τις περιπτώσεις ότι ο GAS αποκλείστηκε με απόλυτη βεβαιότητα.

Σε παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω με συμπτώματα συμβατά με GAS, οι τρέχουσες συστάσεις προβλέπουν ότι ένα αρνητικό rapid antigen test πρέπει να ακολουθείται από καλλιέργεια φαρυγγικού. Αν η καλλιέργεια βγει θετική, ο θεράπων πρέπει να μπορεί να ενημερώσει την οικογένεια και να ξεκινήσει την κατάλληλη θεραπεία.

Στους ενήλικες, αντίθετα, δεν συστήνεται συνήθως συστηματική καλλιέργεια μετά από κάθε αρνητικό rapid. Η GAS φαρυγγίτιδα είναι λιγότερο συχνή και ο οξύς ρευματικός πυρετός εξαιρετικά σπάνιος στους ενήλικες, οπότε η στρατηγική είναι διαφορετική.

Αν η καλλιέργεια είναι αρνητική και η κλινική κατάσταση παραμένει έντονη ή επιδεινώνεται, το ερώτημα αλλάζει: πρέπει να αναζητηθεί άλλη αιτία πονόλαιμου ή επιπλοκή και όχι να επαναλαμβάνεται μηχανικά το ίδιο τεστ χωρίς νέα κλινική αξιολόγηση.

12Γιατί μπορεί ένα Strep Test να είναι ψευδώς αρνητικό;

Το συχνότερο πρακτικό αίτιο που πρέπει να εξεταστεί είναι η ανεπαρκής λήψη δείγματος. Αν ο στυλεός δεν ακουμπήσει επαρκώς στις αμυγδαλές και στο οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα, μπορεί να συλλεχθεί μικρότερη ποσότητα μικροοργανισμού από αυτή που απαιτείται για την ανίχνευση.

Δεύτερος παράγοντας είναι η ίδια η ευαισθησία της μεθόδου. Τα rapid antigen tests δεν έχουν όλα την ίδια απόδοση και ένα χαμηλό βακτηριακό φορτίο μπορεί να βρίσκεται κάτω από το όριο ανίχνευσης ενός συγκεκριμένου τεστ.

Η προηγούμενη λήψη αντιβιοτικού μπορεί επίσης να επηρεάσει το αποτέλεσμα. Όσο μειώνεται το βακτηριακό φορτίο, τόσο δυσκολότερη μπορεί να γίνει η ανίχνευση, ιδιαίτερα με καλλιέργεια. Για αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζει ο γιατρός αν έχει ήδη ξεκινήσει θεραπεία.

Σφάλματα στη μεταφορά, στην αποθήκευση ή στην εκτέλεση μπορούν επίσης να επηρεάσουν την αξιοπιστία. Κάθε μέθοδος έχει συγκεκριμένες απαιτήσεις για τον τύπο του στυλεού, το μέσο μεταφοράς, τον χρόνο, τη θερμοκρασία και τα βήματα επεξεργασίας.

Ένα αρνητικό αποτέλεσμα επομένως δεν αξιολογείται αποκομμένα. Αν η κλινική πιθανότητα είναι χαμηλή, είναι συχνά καθησυχαστικό. Αν όμως η πιθανότητα είναι υψηλή, ιδιαίτερα σε παιδί, εφαρμόζεται η προβλεπόμενη επιβεβαιωτική στρατηγική.

Μην επαναλαμβάνετε μόνοι σας διαδοχικά rapid tests μέχρι να βγει ένα θετικό. Αν υπάρχει σημαντική κλινική υποψία μετά από αρνητικό αποτέλεσμα, η σωστή κίνηση είναι ιατρική αξιολόγηση και, όπου ενδείκνυται, κατάλληλη επιβεβαιωτική εξέταση.

13Ψευδώς θετικό, αποικισμός και κλινική συσχέτιση

Όταν μιλάμε για «ψευδώς θετικό» Strep Test, πρέπει να ξεχωρίζουμε δύο διαφορετικές καταστάσεις. Η πρώτη είναι ένα πραγματικό τεχνικό ψευδώς θετικό αποτέλεσμα. Η δεύτερη —και συχνά πιο σημαντική κλινικά— είναι ένα τεστ που ανιχνεύει πραγματικά GAS σε έναν φορέα, αλλά ο σημερινός πονόλαιμος προκαλείται από κάτι διαφορετικό.

Στη δεύτερη περίπτωση το εργαστήριο δεν έχει κάνει λάθος. Το GAS βρίσκεται πράγματι στον φάρυγγα. Το πρόβλημα είναι η αιτιολογική ερμηνεία. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος που δεν πρέπει να γίνονται Strep Tests σε ασθενείς με καθαρή ιογενή εικόνα χωρίς κατάλληλη ένδειξη.

Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν το Strep Test γίνεται χωρίς σωστή κλινική επιλογή. Ένα rapid ή μία καλλιέργεια μπορεί να ανιχνεύσει πραγματικά GAS σε έναν φορέα, αλλά το εργαστηριακό αποτέλεσμα δεν μπορεί από μόνο του να απαντήσει στην ερώτηση «ο συγκεκριμένος οργανισμός προκαλεί τα σημερινά συμπτώματα ή απλώς υπάρχει στον φάρυγγα;».

Η λύση δεν είναι να απορρίπτουμε τα ευαίσθητα τεστ. Είναι να τα χρησιμοποιούμε στο σωστό πληθυσμό. Η διαγνωστική ακρίβεια δεν είναι μόνο ιδιότητα του μηχανήματος· εξαρτάται και από την προ-εξεταστική πιθανότητα.

Για τον ίδιο λόγο, ένα θετικό τεστ σε ασυμπτωματικό άτομο δεν πρέπει αυτομάτως να οδηγεί στην ίδια αντιμετώπιση με ένα θετικό τεστ σε ασθενή με τυπική οξεία φαρυγγίτιδα.

14Strep Test στα παιδιά: τι αλλάζει;

Τα παιδιά σχολικής ηλικίας είναι η ομάδα στην οποία η GAS φαρυγγίτιδα είναι συχνότερη. Παράλληλα, είναι η ομάδα στην οποία η σωστή διαγνωστική στρατηγική έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή θέλουμε να θεραπεύονται τα παιδιά που πραγματικά έχουν στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα χωρίς να χορηγούνται αντιβιοτικά σε κάθε ιογενή πονόλαιμο.

Σε συμπτωματικό παιδί ηλικίας 3 ετών και άνω, ένα θετικό RADT επιβεβαιώνει συνήθως GAS. Αν το rapid antigen είναι αρνητικό, συνιστάται back-up καλλιέργεια φαρυγγικού. Η οικογένεια πρέπει να μπορεί να ενημερωθεί όταν βγει το αποτέλεσμα της καλλιέργειας, ώστε να ξεκινήσει θεραπεία εάν αυτή είναι θετική.

Σε παιδιά κάτω των 3 ετών η κλασική GAS φαρυγγίτιδα είναι λιγότερο συχνή και ο οξύς ρευματικός πυρετός είναι σπάνιος. Για αυτό δεν συνιστάται γενικευμένος έλεγχος κάθε μικρού παιδιού με συνάχι ή πυρετό. Μπορεί να υπάρχουν ειδικές περιπτώσεις —για παράδειγμα συγκεκριμένη έκθεση σε επιβεβαιωμένο GAS σε μεγαλύτερο αδελφό ή ιδιαίτερα συμβατή εικόνα— όπου ο παιδίατρος θα κρίνει διαφορετικά.

Η φορεία είναι επίσης σημαντικό θέμα στην παιδική ηλικία. Ένα παιδί μπορεί να είναι φορέας GAS για διάστημα χωρίς να έχει ενεργή στρεπτοκοκκική νόσο. Αν κάνει ταυτόχρονα ιογενή λοίμωξη, το Strep Test μπορεί να είναι θετικό, παρότι ο βήχας και η καταρροή προέρχονται από τον ιό.

Για αυτό η σωστή ερώτηση δεν είναι «το παιδί έχει ποτέ στρεπτόκοκκο στον λαιμό;», αλλά «η σημερινή κλινική εικόνα είναι συμβατή με GAS και χρειάζεται εργαστηριακή τεκμηρίωση;».

15Ενήλικες, εγκυμοσύνη και ειδικές ομάδες

Στους ενήλικες η GAS προκαλεί μικρότερο ποσοστό των επεισοδίων φαρυγγίτιδας σε σχέση με τα παιδιά. Οι περισσότεροι πονόλαιμοι εξακολουθούν να είναι ιογενείς. Για αυτό ο έλεγχος πρέπει να κατευθύνεται από την κλινική εικόνα και όχι να γίνεται αυτόματα.

Το σημαντικότερο εργαστηριακό σημείο είναι ότι μετά από αρνητικό rapid antigen test δεν απαιτείται συνήθως καλλιέργεια ρουτίνας σε κάθε ενήλικα. Ο γιατρός μπορεί παρ’ όλα αυτά να ζητήσει περαιτέρω έλεγχο όταν η κλινική εικόνα είναι ιδιαίτερη, τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει διαφορετικός διαγνωστικός προβληματισμός.

Η εγκυμοσύνη δεν αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνεται το φαρυγγικό επίχρισμα. Πρόκειται για τοπική λήψη από τον λαιμό χωρίς ακτινοβολία και χωρίς αιμοληψία. Αυτό που αλλάζει είναι ότι, εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό, η επιλογή οποιασδήποτε φαρμακευτικής αγωγής πρέπει να γίνεται με γνώση της εγκυμοσύνης.

Σε ανοσοκατεσταλμένους, άτομα με σοβαρά χρόνια νοσήματα ή ασθενείς με ασυνήθιστα έντονη κλινική εικόνα, η προσέγγιση μπορεί να χρειάζεται ευρύτερη διερεύνηση. Το Strep Test απαντά μόνο για GAS και δεν αποκλείει άλλες λοιμώξεις ή επιπλοκές.

Σε ηλικιωμένους, όπως και σε κάθε άλλη ηλικία, η επιδείνωση της γενικής κατάστασης, η δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, η αφυδάτωση ή η σύγχυση δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλό ερώτημα «να κάνω Strep Test;». Χρειάζεται άμεση κλινική αξιολόγηση.

16Τι σημαίνει «φορέας στρεπτόκοκκου»;

Φορέας είναι ένα άτομο στο οποίο ο GAS μπορεί να υπάρχει στον φάρυγγα χωρίς να προκαλεί ενεργή νόσο. Η κατάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στην παιδιατρική, επειδή μπορεί να δημιουργήσει επαναλαμβανόμενα θετικά αποτελέσματα και σύγχυση ως προς το αν κάθε επεισόδιο πονόλαιμου είναι πράγματι στρεπτοκοκκικό.

Ένας φορέας μπορεί για παράδειγμα να κολλήσει έναν ιό, να παρουσιάσει βήχα, καταρροή, πονόλαιμο και πυρετό και να κάνει Strep Test. Αν το τεστ βγει θετικό, είναι πιθανό να ανιχνεύει τον GAS της φορείας ενώ τα τρέχοντα συμπτώματα προκαλούνται από τον ιό.

Το rapid antigen και η καλλιέργεια δεν διαθέτουν έναν απλό «διακόπτη» που να γράφει ενεργή λοίμωξη ή φορεία. Η διάκριση γίνεται με βάση το ιστορικό, τα συμπτώματα, την επιδημιολογία, προηγούμενα τεστ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την πορεία του ασθενούς.

Οι χρόνιοι φορείς γενικά έχουν χαμηλότερο κίνδυνο μετάδοσης και πολύ μικρότερο κίνδυνο των κλασικών μεταστρεπτοκοκκικών επιπλοκών σε σχέση με ασθενείς με πραγματική οξεία GAS φαρυγγίτιδα. Για αυτό δεν αντιμετωπίζονται αυτόματα όλοι με επαναλαμβανόμενα θετικό τεστ με αλλεπάλληλους κύκλους αντιβιοτικών.

Αν ένα παιδί εμφανίζει επανειλημμένα «στρεπτόκοκκο» μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, η λύση δεν είναι απαραίτητα ένα ολοένα ισχυρότερο αντιβιοτικό. Χρειάζεται να εξεταστούν η ποιότητα και η ένδειξη των τεστ, η συμμόρφωση στην προηγούμενη θεραπεία, νέα έκθεση, πιθανή πραγματική υποτροπή και πιθανή φορεία.

17Πότε χρειάζεται δεύτερο τεστ ή επανάληψη;

Η πιο ξεκάθαρη περίπτωση δεύτερου τεστ είναι το αρνητικό rapid antigen σε συμπτωματικό παιδί ηλικίας 3 ετών και άνω. Εκεί το επόμενο βήμα είναι συνήθως καλλιέργεια φαρυγγικού και όχι απλώς ένα δεύτερο ίδιο rapid λίγα λεπτά αργότερα.

Στους ενήλικες η τακτική είναι διαφορετική: μετά από ένα αρνητικό rapid antigen test δεν συνιστάται συνήθως επιβεβαιωτική καλλιέργεια ως ρουτίνα. Αν όμως τα συμπτώματα είναι έντονα, επιμένουν ή εξελίσσονται με τρόπο που δεν ταιριάζει σε απλή φαρυγγίτιδα, χρειάζεται νέα κλινική αξιολόγηση και ο γιατρός αποφασίζει αν απαιτείται καλλιέργεια ή διαφορετική διερεύνηση.

Μετά την ολοκλήρωση θεραπείας για επιβεβαιωμένη GAS φαρυγγίτιδα, δεν συνιστάται συνήθως routine test of cure σε έναν ασθενή που έχει αναρρώσει. Ένα νέο τεστ μπορεί να ζητηθεί σε ειδικές συνθήκες, σε επανεμφάνιση συμβατών συμπτωμάτων ή όταν υπάρχει συγκεκριμένος ιατρικός λόγος.

Η επανάληψη του τεστ έχει επίσης διαφορετική λογική όταν η πρώτη λήψη θεωρήθηκε τεχνικά ανεπαρκής. Αν ο στυλεός δεν έφτασε ουσιαστικά στον φάρυγγα, το ζήτημα δεν είναι «να επιβεβαιώσουμε ένα καλό αρνητικό αποτέλεσμα», αλλά να αποκτήσουμε επιτέλους κατάλληλο δείγμα.

Ασυμπτωματικά μέλη της οικογένειας δεν χρειάζεται να εξετάζονται επανειλημμένα επειδή υπάρχει ένα κρούσμα στο σπίτι, εκτός αν υπάρχει ειδικός λόγος που αξιολογείται από γιατρό.

Επίσης, δεν έχει νόημα να γίνεται επαναληπτικό Strep Test κάθε λίγες ημέρες απλώς για να «δούμε αν μηδενίστηκε» ο στρεπτόκοκκος. Η κλινική ανάρρωση και η ολοκλήρωση της κατάλληλης θεραπείας είναι διαφορετικό θέμα από τον εργαστηριακό έλεγχο φορείας.

18Αντιβίωση πριν ή μετά το Strep Test

Ιδανικά, όταν η κλινική κατάσταση το επιτρέπει, το φαρυγγικό δείγμα λαμβάνεται πριν από την έναρξη αντιβιοτικού. Έτσι αποφεύγεται η πιθανότητα η ήδη αρχισμένη θεραπεία να μειώσει το βακτηριακό φορτίο και να δυσκολέψει την εργαστηριακή τεκμηρίωση.

Αν ο ασθενής έχει ήδη πάρει μία ή περισσότερες δόσεις, δεν πρέπει να διακόψει από μόνος του την αγωγή για να «ξαναβγεί σωστό το τεστ». Πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό για το ακριβές αντιβιοτικό, τη δόση και το πότε ξεκίνησε. Η πληροφορία αυτή είναι απαραίτητη για την ερμηνεία του αποτελέσματος και για την απόφαση αν χρειάζεται διαφορετική εξέταση.

Η έναρξη αντιβίωσης χωρίς προηγούμενη εργαστηριακή επιβεβαίωση δεν είναι επιθυμητή όταν υπάρχει δυνατότητα σωστής διάγνωσης και ο ασθενής είναι σταθερός. Οι περισσότεροι πονόλαιμοι είναι ιογενείς και η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες και συμβάλλει στην ευρύτερη μικροβιακή αντοχή.

Όταν ο GAS επιβεβαιωθεί και υπάρχει ένδειξη θεραπείας, η επιλογή δεν πρέπει να βασίζεται στη λογική «όσο πιο δυνατό αντιβιοτικό τόσο καλύτερα». Η πενικιλλίνη ή η αμοξικιλλίνη αποτελούν κλασικές θεραπείες πρώτης επιλογής όταν δεν υπάρχει αντένδειξη, ενώ η επιλογή σε ασθενείς με αλλεργία χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Η παρούσα σελίδα δεν αποτελεί οδηγία συνταγογράφησης. Το εργαστηριακό αποτέλεσμα είναι το ένα σκέλος της απόφασης· η κατάλληλη θεραπεία είναι ιατρική απόφαση.

19Self-test στο σπίτι και τεστ φαρμακείου: πόσο αξιόπιστα είναι;

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ενός Strep self-test στο σπίτι δεν είναι απαραίτητα το αντιδραστήριο. Είναι συχνά η λήψη του φαρυγγικού δείγματος. Το να ληφθεί σωστό επίχρισμα από τις αμυγδαλές και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα χωρίς να ακουμπήσει ο στυλεός στη γλώσσα ή στις παρειές είναι δυσκολότερο από όσο φαίνεται.

Στα μικρά παιδιά η δυσκολία είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η απότομη κίνηση του κεφαλιού, η τάση για εμετό και η φυσική αντίδραση όταν ο στυλεός πλησιάζει τον φάρυγγα μπορούν να οδηγήσουν σε πολύ επιφανειακή λήψη.

Ένα θετικό αποτέλεσμα από κατάλληλο και εγκεκριμένο τεστ πρέπει να αξιολογηθεί στο κλινικό πλαίσιο. Δεν είναι λόγος να χρησιμοποιηθεί παλιό αντιβιοτικό που έχει μείνει στο σπίτι ή να δοθεί φάρμακο άλλου μέλους της οικογένειας.

Ένα αρνητικό self-test χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή. Αν το παιδί έχει υψηλό πυρετό, έντονο πονόλαιμο και κλινική εικόνα συμβατή με GAS, ένα αρνητικό αποτέλεσμα που ελήφθη με αμφίβολη τεχνική δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως οριστικός αποκλεισμός.

Η αξία της εξέτασης σε οργανωμένο εργαστηριακό ή ιατρικό περιβάλλον είναι ότι δεν παρέχεται μόνο ένα αντιδραστήριο: εξασφαλίζονται σωστότερη λήψη, τήρηση των προδιαγραφών της μεθόδου και κατάλληλη διαχείριση του αποτελέσματος.

20ASTO, CRP, γενική αίματος και άλλες εξετάσεις: τι ρόλο έχουν;

Το Strep Test και η καλλιέργεια απαντούν σε ένα συγκεκριμένο μικροβιολογικό ερώτημα: αν υπάρχει GAS στον φάρυγγα. Οι εξετάσεις αίματος απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα.

ASTO / ASO: μετρά αντισώματα έναντι της στρεπτολυσίνης Ο. Τα αντισώματα χρειάζονται χρόνο για να αυξηθούν και μπορεί να παραμείνουν αυξημένα για εβδομάδες ή μήνες. Επομένως ένα αυξημένο ASTO δεν αποδεικνύει ενεργό στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα σήμερα και ένα φυσιολογικό ASTO στην αρχή ενός επεισοδίου δεν αποκλείει οξεία GAS λοίμωξη. Διαβάστε αναλυτικά τον οδηγό ASTO – ASO τίτλος.

CRP: αποτελεί δείκτη φλεγμονής. Μπορεί να αυξηθεί σε πολλές βακτηριακές αλλά και σε ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις. Δεν είναι ειδική για τον στρεπτόκοκκο και δεν μπορεί μόνη της να απαντήσει αν χρειάζεται θεραπεία για GAS.

Γενική αίματος: μπορεί να δείξει λευκοκυττάρωση, ουδετεροφιλία, λεμφοκυττάρωση ή άλλα στοιχεία, αλλά τα ευρήματα δεν είναι αρκετά ειδικά ώστε να αντικαταστήσουν τη στοχευμένη μικροβιολογική εξέταση.

EBV / λοιμώδης μονοπυρήνωση: σε εφήβους ή νεαρούς ενήλικες με έντονη αμυγδαλίτιδα, οπίσθια τραχηλική λεμφαδενοπάθεια, σημαντική κόπωση ή παρατεταμένα συμπτώματα πρέπει να εξετάζεται το ενδεχόμενο λοιμώδους μονοπυρήνωσης. Δείτε τον αναλυτικό οδηγό Λοιμώδης Μονοπυρήνωση.

Anti-DNase B: είναι επίσης αντιστρεπτοκοκκικό αντίσωμα και χρησιμοποιείται σε επιλεγμένη διερεύνηση προηγηθείσας στρεπτοκοκκικής λοίμωξης και μεταστρεπτοκοκκικών επιπλοκών. Δεν είναι rapid test ενεργού φαρυγγίτιδας.

Η λογική είναι απλή: αν το ερώτημα είναι «έχει ο ασθενής τώρα GAS στον φάρυγγα;», χρειάζεται εξέταση φαρυγγικού δείγματος. Αν το ερώτημα είναι «υπήρξε πρόσφατη στρεπτοκοκκική λοίμωξη που μπορεί να σχετίζεται με σημερινή επιπλοκή;», τότε μπορεί να χρειάζεται ορολογικός έλεγχος.

21Συχνές ερωτήσεις για το Strep Test

Πόσο γρήγορα βγαίνει το Strep Test;

Το rapid antigen Strep Test μπορεί να δώσει αποτέλεσμα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η καλλιέργεια φαρυγγικού απαιτεί χρόνο επώασης και δεν ολοκληρώνεται την ίδια στιγμή με τη λήψη.

Αν το rapid Strep Test είναι θετικό χρειάζεται καλλιέργεια;

Συνήθως όχι. Τα rapid antigen tests έχουν υψηλή ειδικότητα και ένα θετικό αποτέλεσμα σε ασθενή με συμβατή κλινική εικόνα θεωρείται γενικά επιβεβαίωση GAS φαρυγγίτιδας.

Αν το rapid είναι αρνητικό σε παιδί χρειάζεται καλλιέργεια;

Σε συμπτωματικά παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω, ναι: οι διεθνείς οδηγίες συνιστούν επιβεβαίωση ενός αρνητικού rapid antigen test με καλλιέργεια φαρυγγικού.

Αν το rapid είναι αρνητικό σε ενήλικα χρειάζεται πάντα καλλιέργεια;

Όχι. Η καλλιέργεια μετά από αρνητικό rapid δεν συστήνεται συνήθως ως ρουτίνα στους ενήλικες. Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει περαιτέρω έλεγχο όταν υπάρχουν ειδικοί λόγοι.

Strep Test ή καλλιέργεια φαρυγγικού: ποια είναι η διαφορά;

Το rapid Strep Test ανιχνεύει αντιγόνο του GAS και δίνει γρήγορη απάντηση. Η καλλιέργεια βασίζεται στην ανάπτυξη του μικροοργανισμού και απαιτεί περισσότερο χρόνο. Σε συμπτωματικό παιδί ηλικίας 3 ετών και άνω, αρνητικό rapid πρέπει να ακολουθείται από καλλιέργεια φαρυγγικού.

Μπορεί το Strep Test να είναι θετικό χωρίς συμπτώματα;

Ναι. Υπάρχει ασυμπτωματική φορεία του GAS, ιδιαίτερα σε παιδιά. Για αυτό δεν πρέπει να γίνεται αδιάκριτος έλεγχος ασυμπτωματικών ατόμων χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη.

Οι λευκές πλάκες στις αμυγδαλές σημαίνουν στρεπτόκοκκο;

Όχι. Εξίδρωμα ή λευκές πλάκες μπορεί να εμφανιστούν σε GAS, αλλά και σε ιογενείς λοιμώξεις όπως η λοιμώδης μονοπυρήνωση. Η εμφάνιση του λαιμού δεν αρκεί από μόνη της για ασφαλή διάγνωση.

Μπορώ να κάνω Strep Test αφού έχω ξεκινήσει αντιβίωση;

Μπορεί να γίνει, αλλά η προηγούμενη αντιβίωση μπορεί να επηρεάσει την πιθανότητα ανίχνευσης, ιδιαίτερα στην καλλιέργεια. Ενημερώστε τον γιατρό και το εργαστήριο για το φάρμακο και το πότε ξεκίνησε. Μην διακόψετε μόνοι σας αγωγή για να κάνετε το τεστ.

Χρειάζεται νηστεία;

Όχι. Το Strep Test είναι λήψη φαρυγγικού επιχρίσματος και δεν απαιτεί νηστεία. Αν έχουν χρησιμοποιηθεί πρόσφατα αντισηπτικά ή τοπικά προϊόντα για τον λαιμό, ενημερώστε το εργαστήριο.

Το Strep Test πονάει;

Η λήψη διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα. Συνήθως προκαλεί περισσότερο ενόχληση ή τάση για εμετό παρά πόνο, επειδή ο στυλεός πρέπει να φτάσει στο πίσω μέρος του φάρυγγα.

Μπορεί να βγει αρνητικό επειδή δεν έγινε σωστή λήψη;

Ναι. Η ανεπαρκής λήψη από τις αμυγδαλές και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα είναι σημαντική αιτία μειωμένης διαγνωστικής απόδοσης. Η ποιότητα του δείγματος είναι κρίσιμο μέρος της εξέτασης.

Χρειάζεται Strep Test μετά το τέλος της θεραπείας;

Όχι συνήθως. Routine test of cure δεν συνιστάται σε ασθενείς που έχουν αναρρώσει. Επανέλεγχος μπορεί να χρειαστεί σε ειδικές καταστάσεις ή όταν επανεμφανιστούν συμβατά συμπτώματα.

Το ASTO μπορεί να αντικαταστήσει το Strep Test;

Όχι. Το ASTO μετρά αντισώματα που σχετίζονται με προηγηθείσα στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Δεν είναι η κατάλληλη εξέταση για να αποδειχθεί ενεργή GAS φαρυγγίτιδα την ημέρα που εμφανίζεται ο πονόλαιμος.

Θετικό Strep Test σημαίνει πάντα ότι χρειάζομαι Augmentin;

Όχι. Το θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι απαιτείται «ισχυρότερο» ή ευρύτερου φάσματος αντιβιοτικό. Η θεραπεία επιλέγεται από γιατρό σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, τις αλλεργίες και το ιστορικό του ασθενούς.

Πρέπει να ελεγχθούν όλοι στο σπίτι αν ένα παιδί είναι θετικό;

Όχι ως γενικός κανόνας. Ο συστηματικός έλεγχος ασυμπτωματικών οικογενειακών επαφών δεν συνιστάται συνήθως. Όποιος εμφανίσει συμβατά συμπτώματα αξιολογείται ξεχωριστά.

22Τι να θυμάστε, εξετάσεις και βιβλιογραφία

Τα 10 βασικά σημεία

  • Το Strep Test αναζητά κυρίως τον στρεπτόκοκκο ομάδας Α, Streptococcus pyogenes.
  • Δεν χρειάζεται σε κάθε πονόλαιμο, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν σαφή ιογενή συμπτώματα.
  • Η σωστή λήψη από τις αμυγδαλές και το οπίσθιο φαρυγγικό τοίχωμα είναι κρίσιμη.
  • Ένα θετικό rapid antigen test σε συμβατό περιστατικό συνήθως επιβεβαιώνει GAS.
  • Σε συμπτωματικό παιδί ≥3 ετών, αρνητικό rapid antigen πρέπει συνήθως να επιβεβαιώνεται με καλλιέργεια.
  • Στους ενήλικες δεν απαιτείται συνήθως καλλιέργεια μετά από κάθε αρνητικό rapid.
  • Η καλλιέργεια φαρυγγικού αποτελεί τη μέθοδο αναφοράς και είναι ιδιαίτερα σημαντική ως επιβεβαίωση αρνητικού rapid σε συμπτωματικά παιδιά ≥3 ετών.
  • Rapid και καλλιέργεια δεν διακρίνουν από μόνα τους ενεργό λοίμωξη από φορεία· χρειάζεται κλινική συσχέτιση.
  • Το ASTO δεν είναι εξέταση για τη διάγνωση του σημερινού οξέος πονόλαιμου.
  • Routine επανέλεγχος μετά την επιτυχή θεραπεία δεν χρειάζεται συνήθως.
ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΜΙΑ

Strep Test και μικροβιολογικός έλεγχος φαρυγγίτιδας

Η σωστή λήψη του φαρυγγικού δείγματος και η κατάλληλη επιλογή εξέτασης είναι καθοριστικές για την αξιοπιστία του αποτελέσματος. Για πληροφορίες σχετικά με διαθέσιμες εξετάσεις ή προγραμματισμό επίσκεψης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις παρακάτω επιλογές.

Σχετικοί οδηγοί

Βιβλιογραφία και κατευθυντήριες οδηγίες

  1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical Guidance for Group A Streptococcal Pharyngitis.
  2. Infectious Diseases Society of America (IDSA). Clinical Practice Guideline Update on Group A Streptococcal Pharyngitis.
  3. Stewart EH, et al. Rapid antigen group A streptococcus test to diagnose pharyngitis: systematic review and meta-analysis. PLoS One.
  4. Cohen JF, Bertille N, Cohen R, Chalumeau M. Rapid antigen detection test for group A streptococcus in children with pharyngitis. Cochrane Database of Systematic Reviews.
  5. Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμία. Καλλιέργεια Φαρυγγικού Εκκρίματος.
Ιατρική επισήμανση: Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση, τη διάγνωση ή την εξατομικευμένη θεραπεία από γιατρό. Έντονη δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, σιελόρροια, αδυναμία λήψης υγρών, σημαντική αφυδάτωση, έντονο μονόπλευρο οίδημα, αλλαγή της φωνής, αυχενική διόγκωση ή ταχεία επιδείνωση χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση και όχι απλώς επανάληψη ενός Strep Test.
Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.