Αντιβιοτικά για Δερματικές Λοιμώξεις: Fucidin, Bactroban, Xylanal, Dalacin, Augmentin & Καλλιέργεια Τραύματος

1Τι καλύπτει αυτός ο οδηγός

Ο οδηγός αυτός λειτουργεί ως κεντρικό cluster άρθρο για τις δερματικές λοιμώξεις και τα αντιβιοτικά που συζητούνται συχνά στην καθημερινή πράξη. Ενώνει τους ξεχωριστούς οδηγούς για Fucidin, Bactroban, Xylanal gel, Dalacin και Augmentin, με την εργαστηριακή λογική της καλλιέργειας τραύματος και του αντιβιογράμματος.

Δεν είναι οδηγός αυτοθεραπείας και δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση. Ένα δερματικό πρόβλημα μπορεί να είναι βακτηριακό, μυκητιασικό, ιογενές, αλλεργικό, φλεγμονώδες ή τραυματικό. Η λάθος υπόθεση ότι «κάθε κόκκινο δέρμα θέλει αντιβίωση» οδηγεί συχνά σε περιττή χρήση φαρμάκων, καθυστέρηση της σωστής διάγνωσης και αυξημένο κίνδυνο μικροβιακής αντοχής.

Στόχος είναι να γίνει σαφές πότε μια βλάβη μοιάζει με μικρή επιφανειακή λοίμωξη, πότε η εικόνα δείχνει βαθύτερη λοίμωξη, πότε υπάρχει πιθανότητα αποστήματος, πότε χρειάζεται ιατρική παροχέτευση και πότε η καλλιέργεια βοηθά πραγματικά. Η απόφαση για αντιβιοτικό δεν βασίζεται μόνο στο όνομα της αλοιφής ή στο αν «έπιασε» σε προηγούμενο επεισόδιο. Βασίζεται στην εικόνα, στο ιστορικό, στο σημείο του σώματος, στην έκταση και, όταν υπάρχει ένδειξη, στο μικρόβιο που απομονώνεται.

2Η σύντομη απάντηση για τις δερματικές λοιμώξεις

Μικρές, επιφανειακές βακτηριακές δερματικές λοιμώξεις μπορεί να αντιμετωπιστούν με τοπική αγωγή όταν το κρίνει ο γιατρός. Πιο εκτεταμένες λοιμώξεις, κυτταρίτιδα, ερυσίπελας, απόστημα, πυρετός, έντονος πόνος, γρήγορη επέκταση ή τραύμα σε άτομο με σακχαρώδη διαβήτη ή ανοσοκαταστολή χρειάζονται πιο άμεση αξιολόγηση.

Η επιλογή αντιβιοτικού δεν γίνεται μόνο από την εικόνα της βλάβης. Παίζουν ρόλο το σημείο του σώματος, το αν υπάρχει πύον, το αν υπάρχει ξένο σώμα, το αν προηγήθηκε τραυματισμός ή δήγμα, το ιστορικό MRSA, η προηγούμενη χρήση αντιβιοτικών, οι αλλεργίες και τα φάρμακα που ήδη λαμβάνει ο ασθενής.

Το Fucidin, το Bactroban και το Xylanal είναι τοπικά αντιβιοτικά και δεν είναι απλά αντισηπτικά. Το Dalacin είναι συστηματικό αντιβιοτικό με συγκεκριμένες ενδείξεις και σημαντικές προφυλάξεις. Το Augmentin μπορεί να έχει θέση σε επιλεγμένες λοιμώξεις δέρματος ή σε δήγματα, αλλά δεν είναι σωστό να χρησιμοποιείται για κάθε πληγή ή κάθε κοκκινίλα. Η σωστή ερώτηση δεν είναι «ποιο αντιβιοτικό είναι πιο δυνατό», αλλά «υπάρχει πραγματική βακτηριακή λοίμωξη, ποιο μικρόβιο είναι πιθανότερο και ποια αντιμετώπιση ταιριάζει στην περίπτωση».

3Πότε μια δερματική βλάβη μπορεί να είναι βακτηριακή

Μια βακτηριακή δερματική λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί με ερυθρότητα, θερμότητα, πόνο, οίδημα, πύον, κρούστες, ευαισθησία, επέκταση της βλάβης ή πληγή που δεν βελτιώνεται. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει και πυρετός ή κακουχία, ειδικά όταν η λοίμωξη είναι πιο βαθιά ή εκτεταμένη.

Τα σημεία που κάνουν μια βλάβη πιο ύποπτη για βακτηριακή λοίμωξη είναι η προοδευτική επιδείνωση αντί για βελτίωση, η έντονη ευαισθησία στην αφή, η θερμότητα σε σχέση με το γύρω δέρμα, η παρουσία πυώδους υγρού, η κακοσμία σε τραύμα, οι κιτρινωπές κρούστες και η αύξηση της ερυθρότητας γύρω από την περιοχή. Αν ο ασθενής έχει διαβήτη, αγγειακή νόσο, ανοσοκαταστολή ή πρόσφατη νοσηλεία, η εκτίμηση πρέπει να είναι πιο προσεκτική.

Δεν είναι όμως κάθε κόκκινο ή ερεθισμένο δέρμα λοίμωξη. Έκζεμα, αλλεργική δερματίτιδα, μυκητίαση, τσίμπημα, ψώρα, έρπης, φλεγμονώδη νοσήματα ή ερεθισμός από προϊόντα μπορεί να μοιάζουν με μόλυνση. Η λάθος χρήση αντιβιοτικής αλοιφής σε μη βακτηριακή αιτία μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση και να ευνοήσει αντοχή. Για αυτό η κλινική εικόνα και το ιστορικό έχουν μεγαλύτερη αξία από τη δοκιμή πολλών κρεμών χωρίς διάγνωση.

4Μικρή επιφανειακή λοίμωξη ή βαθύτερη κυτταρίτιδα;

Η επιφανειακή λοίμωξη αφορά συχνά το ανώτερο στρώμα του δέρματος και μπορεί να έχει κρούστες, μικρή έκταση ή περιορισμένη επιμόλυνση. Αντίθετα, η κυτταρίτιδα αφορά βαθύτερους ιστούς και συνήθως εμφανίζεται με εκτεταμένη ερυθρότητα, θερμότητα, πρήξιμο και πόνο που μπορεί να εξαπλώνεται.

Η διάκριση έχει μεγάλη σημασία. Μια μικρή επιφανειακή βλάβη μπορεί να χρειάζεται καθαρισμό, τοπική φροντίδα ή τοπική αντιβιοτική αγωγή μόνο όταν υπάρχει σαφής ένδειξη. Η κυτταρίτιδα, αντίθετα, συνήθως δεν αντιμετωπίζεται μόνο με αλοιφή, γιατί αφορά βαθύτερα στρώματα. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται ιατρική εκτίμηση για πιθανή συστηματική αγωγή και παρακολούθηση της πορείας.

Πρακτικά, αν η ερυθρότητα μεγαλώνει, αν το δέρμα είναι ζεστό και επώδυνο, αν υπάρχει πρήξιμο, αν ο ασθενής έχει πυρετό ή αν η βλάβη βρίσκεται σε ευαίσθητη περιοχή, η κατάσταση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν απλό επιφανειακό σπυράκι. Μερικές φορές ο γιατρός μπορεί να σημειώσει τα όρια της ερυθρότητας για να φανεί αν εξαπλώνεται. Η γρήγορη επέκταση, ο έντονος πόνος που δεν αντιστοιχεί στην εικόνα, οι φυσαλίδες, η μελανή χροιά ή η κακουχία είναι σημεία που χρειάζονται άμεση αξιολόγηση.

5Fucidin: πότε συζητείται

Το Fucidin περιέχει φουσιδικό οξύ και χρησιμοποιείται ως τοπικό αντιβιοτικό σε επιλεγμένες βακτηριακές δερματικές λοιμώξεις, όταν το κρίνει ο γιατρός. Συζητείται κυρίως σε επιφανειακές βλάβες όπου υπάρχει υποψία ευαίσθητου σταφυλοκόκκου ή μικρής έκτασης μόλυνση.

Το Fucidin δεν είναι απλό αντισηπτικό και δεν πρέπει να μπαίνει προληπτικά σε κάθε γρατζουνιά, κοκκινίλα ή ερεθισμό. Η παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη χρήση τοπικών αντιβιοτικών μπορεί να ευνοήσει ανάπτυξη αντοχής. Αν υπάρχει πύον, απόστημα, αποτυχία θεραπείας, υποτροπή ή επέκταση, μπορεί να χρειάζεται καλλιέργεια τραύματος και διαφορετική αντιμετώπιση.

Στην πράξη, ένα συχνό λάθος είναι να χρησιμοποιείται Fucidin για πολλές ημέρες σε βλάβες που δεν είναι βακτηριακές, όπως έκζεμα, μυκητίαση ή ερεθιστική δερματίτιδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η βλάβη μπορεί να μην βελτιώνεται, να αλλάζει εικόνα ή να καλύπτεται προσωρινά χωρίς να αντιμετωπίζεται η πραγματική αιτία. Άλλο λάθος είναι η επαναλαμβανόμενη χρήση της ίδιας αλοιφής κάθε φορά που εμφανίζεται μια κοκκινίλα. Όταν μια βλάβη επιμένει ή υποτροπιάζει, χρειάζεται διάγνωση και όχι απλή επανάληψη της ίδιας κρέμας.

Δείτε τον αναλυτικό οδηγό για το Fucidin κρέμα και αλοιφή.

6Bactroban: μουπιροσίνη και σταφυλόκοκκος

Το Bactroban περιέχει μουπιροσίνη και είναι τοπικό αντιβιοτικό. Συζητείται σε επιφανειακές βακτηριακές λοιμώξεις, όπως το μολυσματικό κηρίο, και σε ειδικές περιπτώσεις που σχετίζονται με σταφυλοκοκκική φορεία ή αντοχή, πάντα με ιατρική οδηγία.

Η μουπιροσίνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν καθημερινή αλοιφή για κάθε ερεθισμό. Η άσκοπη χρήση μπορεί να συμβάλει σε αντοχή. Επίσης, η χρήση κοντά στα μάτια, σε μεγάλη έκταση ή για μεγάλο χρονικό διάστημα πρέπει να αποφεύγεται χωρίς σαφή οδηγία.

Το Bactroban συχνά αναφέρεται σε σχέση με σταφυλοκοκκικές λοιμώξεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σταφυλόκοκκος χρειάζεται μουπιροσίνη. Πολλά άτομα μπορεί να φέρουν σταφυλόκοκκο στο δέρμα ή στη μύτη χωρίς να έχουν ενεργή λοίμωξη. Η διαφορά ανάμεσα στη φορεία, την επιμόλυνση και την πραγματική λοίμωξη είναι κλινική και εργαστηριακή. Η καλλιέργεια μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει υποτροπή, αποτυχία αγωγής ή υποψία ανθεκτικού μικροβίου, αλλά το αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνεύεται σωστά.

Δείτε τον πλήρη οδηγό για το Bactroban / μουπιροσίνη.

7Xylanal: αμικασίνη σε τοπική γέλη

Το Xylanal gel περιέχει αμικασίνη, ένα αντιβιοτικό της κατηγορίας των αμινογλυκοσιδών, σε μορφή τοπικής γέλης. Δεν είναι επουλωτική γέλη γενικής χρήσης ούτε απλό αντισηπτικό. Χρησιμοποιείται μόνο όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη για επιφανειακά επιμολυσμένες βλάβες ή άλλες καταστάσεις όπου πιθανολογείται ή έχει τεκμηριωθεί μικρόβιο ευαίσθητο στην αμικασίνη.

Το Xylanal έχει ιδιαίτερη θέση σε σχέση με τα συνηθισμένα τοπικά αντιβιοτικά, επειδή η αμικασίνη έχει διαφορετικό αντιμικροβιακό προφίλ. Αναφέρεται σε επιφανειακά επιμολυσμένα τραύματα, διαβρώσεις δέρματος ή βλεννογόνων, πυοδερμίες και ορισμένες παρόμοιες καταστάσεις. Σε φλεβοστατικά ή ισχαιμικά έλκη, η τοπική χρήση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και έχει μεγαλύτερη λογική όταν υπάρχει εργαστηριακή τεκμηρίωση ευαίσθητου μικροοργανισμού.

Στην πράξη, το σημαντικό με το Xylanal είναι να μη χρησιμοποιείται σαν «δυνατή αλοιφή για κάθε πληγή». Αν ένα τραύμα δεν κλείνει, έχει πύον, μυρίζει άσχημα, πονάει περισσότερο, υποτροπιάζει ή αφορά διαβητικό πόδι/ισχαιμικό έλκος, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και όχι απλή αλλαγή τοπικού αντιβιοτικού. Η καλλιέργεια τραύματος και το αντιβιόγραμμα μπορεί να βοηθήσουν ώστε να φανεί αν υπάρχει μικρόβιο που πραγματικά χρειάζεται στοχευμένη αγωγή.

Δείτε τον αναλυτικό οδηγό για το Xylanal gel / αμικασίνη.

8Dalacin και Flagyl: κλινδαμυκίνη, αναερόβια και μικτές λοιμώξεις

Το Dalacin C / κλινδαμυκίνη είναι συστηματικό αντιβιοτικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες βακτηριακές λοιμώξεις, μεταξύ των οποίων και ορισμένες λοιμώξεις δέρματος και μαλακών μορίων. Δεν είναι φάρμακο για κάθε κοκκινίλα, κάθε μικρή πληγή ή κάθε επιφανειακό ερεθισμό.

Η κλινδαμυκίνη μπορεί να συζητηθεί όταν χρειάζεται κάλυψη για συγκεκριμένα Gram-θετικά μικρόβια ή αναερόβια, όταν υπάρχουν αλλεργίες που περιορίζουν άλλες επιλογές ή όταν η κλινική εικόνα δείχνει πιο σύνθετη λοίμωξη. Η χρήση της όμως πρέπει να είναι στοχευμένη, γιατί μπορεί να σχετίζεται με σημαντικές γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως αντιβιοτικο-σχετιζόμενη διάρροια.

Το Flagyl / μετρονιδαζόλη δεν είναι βασικό αντιβιοτικό για απλές επιφανειακές δερματικές λοιμώξεις, όπως ένα μικρό μολυσματικό κηρίο ή μια περιορισμένη σταφυλοκοκκική βλάβη. Έχει κυρίως ρόλο όταν υπάρχει υποψία αναερόβιων μικροβίων ή μικτής λοίμωξης, όπως σε ορισμένα βαθύτερα, δύσοσμα, επιπλεγμένα ή περινεϊκά τραύματα, σε ειδικές περιπτώσεις διαβητικού ποδιού ή όταν ο γιατρός το συνδυάζει με άλλο αντιβιοτικό για ευρύτερη κάλυψη.

Σε δερματικές λοιμώξεις με πύον, κακοσμία, νεκρωτικό ιστό, χρόνια έλκη ή αποτυχία προηγούμενης αγωγής, η καλλιέργεια τραύματος και το αντιβιόγραμμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμα. Η επιλογή ανάμεσα σε Dalacin, Flagyl ή άλλο αντιβιοτικό δεν πρέπει να γίνεται εμπειρικά από τον ασθενή, αλλά με βάση την κλινική εικόνα, το πιθανό μικροβιακό φάσμα, τις αλλεργίες, τις αλληλεπιδράσεις και τα εργαστηριακά ευρήματα όταν υπάρχουν.

9Augmentin: πότε έχει θέση σε δέρμα, τραύματα και δήγματα

Το Augmentin περιέχει αμοξικιλλίνη με κλαβουλανικό οξύ. Μπορεί να έχει θέση σε επιλεγμένες δερματικές λοιμώξεις, τραύματα ή δήγματα, ανάλογα με το είδος του τραύματος, το πιθανό μικροβιακό φάσμα και την ιατρική εκτίμηση.

Δεν είναι σωστό να χρησιμοποιείται το Augmentin σε κάθε δερματική κοκκινίλα. Σε μικρές επιφανειακές βλάβες μπορεί να μην χρειάζεται συστηματικό αντιβιοτικό, ενώ σε απόστημα μπορεί να χρειάζεται κυρίως παροχέτευση. Σε δήγματα ζώων ή ανθρώπου, το μικροβιακό φορτίο είναι διαφορετικό και η ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική.

Η αξία του Augmentin σε ορισμένα τραύματα ή δήγματα σχετίζεται με το ευρύτερο φάσμα του έναντι μικροβίων που μπορεί να προέρχονται από το στόμα ζώου ή ανθρώπου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να δίνεται προληπτικά σε κάθε γρατζουνιά. Σημασία έχουν το βάθος, η θέση, το αν υπάρχει σύνθλιψη ιστών, το αν το τραύμα είναι στο χέρι ή στο πρόσωπο, το αν πέρασαν πολλές ώρες, η κατάσταση του ανοσοποιητικού και η ανάγκη ελέγχου τετάνου.

Σε ασθενείς με αλλεργία στις πενικιλίνες, νεφρική δυσλειτουργία, ηπατικά προβλήματα ή προηγούμενες σοβαρές αντιδράσεις σε αντιβιοτικά, η επιλογή θεραπείας χρειάζεται προσαρμογή. Το ίδιο ισχύει όταν η καλλιέργεια δείχνει μικρόβιο που δεν καλύπτεται επαρκώς ή όταν η λοίμωξη επιδεινώνεται παρά την αγωγή.

10Τοπική αλοιφή ή αντιβιοτικό από το στόμα;

Η τοπική αντιβιοτική αγωγή μπορεί να είναι αρκετή μόνο σε επιλεγμένες, μικρές, επιφανειακές λοιμώξεις. Όταν η βλάβη είναι εκτεταμένη, βαθιά, επώδυνη, συνοδεύεται από πυρετό ή εξαπλώνεται, συχνά χρειάζεται συστηματική αγωγή ή διαφορετική παρέμβαση.

Το αντιβιοτικό από το στόμα δεν είναι απαραίτητα «καλύτερο» από την αλοιφή. Είναι διαφορετική επιλογή για διαφορετική κλινική κατάσταση. Αντίστοιχα, η αλοιφή δεν είναι πάντα ασφαλής επειδή είναι τοπική· η παρατεταμένη χρήση μπορεί να ευνοήσει αντοχή ή να καλύψει λάθος διάγνωση.

Για παράδειγμα, μια μικρή επιφανειακή λοίμωξη με περιορισμένες κρούστες μπορεί να έχει διαφορετική αντιμετώπιση από μια κυτταρίτιδα στο πόδι με πρήξιμο και πόνο. Ένα απόστημα με πύον μπορεί να χρειάζεται παροχέτευση πριν ή μαζί με οποιαδήποτε αντιβίωση. Ένα δήγμα στο χέρι έχει διαφορετική λογική από μια εκδορά στο γόνατο. Ένα έγκαυμα που αρχίζει να μυρίζει άσχημα ή να βγάζει υγρό χρειάζεται διαφορετική εκτίμηση από μια ξηρή επιφανειακή πληγή που επουλώνεται.

11Πότε χρειάζεται καλλιέργεια τραύματος

Η καλλιέργεια τραύματος είναι χρήσιμη όταν υπάρχει πύον, έκκριμα, τραύμα που δεν βελτιώνεται, υποτροπή, αποτυχία αρχικής θεραπείας, υποψία ανθεκτικού μικροβίου, διαβητικό πόδι, ανοσοκαταστολή ή σοβαρή δερματική λοίμωξη. Στόχος είναι να φανεί αν αναπτύσσεται παθογόνο μικρόβιο και ποιο είναι.

Η σωστή λήψη δείγματος έχει μεγάλη σημασία. Η επιφανειακή επιμόλυνση μπορεί να δώσει αποτέλεσμα που δεν αντιπροσωπεύει την πραγματική λοίμωξη. Για αυτό το δείγμα πρέπει να λαμβάνεται από κατάλληλο σημείο, ιδανικά μετά από καθαρισμό της επιφάνειας και με τρόπο που υποδεικνύει ο ιατρός ή το εργαστήριο.

Δεν χρειάζεται καλλιέργεια από κάθε μικρή γρατζουνιά ή καθαρό τραύμα που επουλώνεται φυσιολογικά. Αντίθετα, έχει μεγαλύτερη αξία όταν η θεραπεία απέτυχε, όταν υπάρχει πύον, όταν η λοίμωξη επανέρχεται, όταν υπάρχει υποψία MRSA ή όταν ο ασθενής έχει παράγοντες κινδύνου. Σε βαθύτερα τραύματα, η λήψη από την επιφάνεια μπορεί να μην είναι αρκετή. Μερικές φορές χρειάζεται υλικό από βαθύτερο σημείο, πύον ή ιστός, ανάλογα με την κλινική εκτίμηση.

Δείτε τον αναλυτικό οδηγό για την καλλιέργεια τραύματος.

12Αντιβιόγραμμα: πώς βοηθά στην επιλογή

Το αντιβιόγραμμα δείχνει σε ποια αντιβιοτικά είναι ευαίσθητο ή ανθεκτικό το μικρόβιο που απομονώθηκε στην καλλιέργεια. Δεν είναι λίστα από την οποία επιλέγουμε μόνοι μας το «πιο δυνατό» φάρμακο.

Η τελική επιλογή πρέπει να λαμβάνει υπόψη το σημείο της λοίμωξης, το βάθος, την έκταση, την ηλικία, τις αλλεργίες, τη νεφρική και ηπατική λειτουργία, τις αλληλεπιδράσεις και το αν το μικρόβιο αντιπροσωπεύει πραγματική λοίμωξη ή απλή επιμόλυνση του δείγματος.

Ένα συχνό λάθος είναι να θεωρείται ότι κάθε «ευαίσθητο» αντιβιοτικό είναι και κατάλληλο. Στην πράξη, ένα φάρμακο μπορεί να φαίνεται ευαίσθητο στο εργαστήριο, αλλά να μην είναι η καλύτερη επιλογή λόγω παρενεργειών, αλληλεπιδράσεων, εγκυμοσύνης, νεφρικής λειτουργίας, ηλικίας ή επειδή δεν φτάνει επαρκώς στο σημείο της λοίμωξης. Αντίστοιχα, ένα μικρόβιο που εμφανίζεται σε επιφανειακό δείγμα μπορεί να είναι αποικισμός και όχι ο πραγματικός υπεύθυνος.

Δείτε τον οδηγό για το αντιβιόγραμμα.

13Σταφυλόκοκκος, στρεπτόκοκκος και MRSA

Οι δερματικές λοιμώξεις συνδέονται συχνά με σταφυλόκοκκο και στρεπτόκοκκο. Ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος μπορεί να αποικίζει το δέρμα ή τη μύτη χωρίς να προκαλεί πάντα νόσο, αλλά μπορεί και να προκαλέσει μολυσματικό κηρίο, αποστήματα, θυλακίτιδα ή πιο σοβαρές λοιμώξεις.

Ο στρεπτόκοκκος συνδέεται συχνά με κυτταρίτιδα και ερυσίπελας. Το MRSA είναι ανθεκτικός σταφυλόκοκκος και αλλάζει τη θεραπευτική σκέψη, ειδικά σε υποτροπιάζοντα αποστήματα, προηγούμενη νοσηλεία, γνωστή φορεία ή αποτυχία συνήθους αγωγής.

Η παρουσία σταφυλόκοκκου σε καλλιέργεια δεν σημαίνει πάντα ότι αυτός είναι ο μόνος λόγος της βλάβης. Το δέρμα έχει φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα και μπορεί να επιμολυνθεί εύκολα το δείγμα. Για αυτό έχει σημασία πώς λήφθηκε το υλικό, από ποιο σημείο, αν υπήρχε πύον, αν έγινε καθαρισμός πριν τη λήψη και αν η εικόνα του ασθενούς ταιριάζει με το αποτέλεσμα.

14Απόστημα και πύον: γιατί δεν αρκεί πάντα η αντιβίωση

Το απόστημα είναι συλλογή πύου. Σε πολλές περιπτώσεις, η βασική αντιμετώπιση δεν είναι απλώς ένα αντιβιοτικό, αλλά η σωστή ιατρική εκτίμηση και, όταν χρειάζεται, η παροχέτευση. Η αντιβίωση μόνη της μπορεί να μην επαρκεί αν το πύον παραμένει εγκλωβισμένο.

Καλλιέργεια πύου ή υλικού από απόστημα μπορεί να είναι χρήσιμη όταν υπάρχει υποτροπή, σοβαρή λοίμωξη, ανοσοκαταστολή, αποτυχία αρχικής αγωγής ή υποψία MRSA. Η πίεση, το σπάσιμο ή η προσπάθεια διάνοιξης στο σπίτι μπορεί να επιδεινώσει τη λοίμωξη.

Ένα μικρό σπυράκι που υποχωρεί δεν είναι το ίδιο με ένα επώδυνο, θερμό, διογκωμένο απόστημα. Αν η περιοχή μεγαλώνει, αν ο πόνος αυξάνεται, αν υπάρχει πυρετός ή αν το απόστημα βρίσκεται σε πρόσωπο, χέρι, γεννητικά όργανα ή κοντά σε άρθρωση, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται άμεσα. Ιδιαίτερα στο πρόσωπο και στην περιοχή γύρω από τη μύτη ή τα μάτια, η αυτοδιαχείριση μπορεί να είναι επικίνδυνη.

15Κυτταρίτιδα και ερυσίπελας

Η κυτταρίτιδα και το ερυσίπελας είναι βαθύτερες δερματικές λοιμώξεις που συνήθως εμφανίζονται με ερυθρότητα, θερμότητα, πρήξιμο και πόνο. Μπορεί να συνοδεύονται από πυρετό, ρίγος ή γενική κακουχία.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η τοπική αλοιφή συνήθως δεν αρκεί. Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση για να αποφασιστεί αν χρειάζεται αντιβιοτικό από το στόμα, ενδοφλέβια αγωγή, εξετάσεις αίματος ή παρακολούθηση της επέκτασης. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε διαβητικό πόδι, λεμφοίδημα, χρόνια φλεβική ανεπάρκεια ή ανοσοκαταστολή.

Η κυτταρίτιδα συχνά εμφανίζεται στα κάτω άκρα, ειδικά όταν υπάρχει οίδημα, φλεβική ανεπάρκεια, μικρή ρωγμή ανάμεσα στα δάχτυλα ή μυκητίαση που ανοίγει πύλη εισόδου. Το ερυσίπελας μπορεί να έχει πιο σαφή όρια και έντονη ερυθρότητα. Σε κάθε περίπτωση, η διάγνωση είναι κλινική και η θεραπεία επιλέγεται με βάση τη βαρύτητα και τους παράγοντες κινδύνου.

16Μολυσματικό κηρίο

Το μολυσματικό κηρίο είναι επιφανειακή βακτηριακή λοίμωξη του δέρματος, συχνότερη στα παιδιά αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε ενήλικες. Συνήθως προκαλεί βλάβες με κρούστες, συχνά γύρω από μύτη, στόμα ή εκτεθειμένα σημεία.

Σε περιορισμένη μορφή μπορεί να συζητηθεί τοπική αγωγή. Σε εκτεταμένη, φυσαλιδώδη, υποτροπιάζουσα ή μη ανταποκρινόμενη εικόνα μπορεί να χρειάζεται άλλη αντιμετώπιση. Επειδή είναι μεταδοτικό, έχει σημασία η υγιεινή χεριών, η αποφυγή κοινής χρήσης πετσετών και η κάλυψη των βλαβών όταν είναι πρακτικά εφικτό.

Το μολυσματικό κηρίο συχνά σχετίζεται με σταφυλόκοκκο ή στρεπτόκοκκο. Οι βλάβες μπορεί να ξεκινούν σαν μικρές φυσαλίδες ή πληγές και να σχηματίζουν χαρακτηριστικές κρούστες. Καλλιέργεια δεν χρειάζεται σε κάθε τυπικό, ήπιο επεισόδιο, αλλά μπορεί να έχει νόημα όταν η εικόνα είναι εκτεταμένη, υποτροπιάζει, δεν ανταποκρίνεται στην αγωγή ή υπάρχει υποψία αντοχής.

17Τραύματα, εκδορές και εγκαύματα

Μικρές εκδορές χρειάζονται συνήθως σωστό καθαρισμό, προστασία και παρακολούθηση. Δεν χρειάζονται όλες αντιβιοτική αλοιφή. Όταν όμως ένα τραύμα εμφανίζει αυξανόμενη ερυθρότητα, πόνο, πύον, δυσοσμία, οίδημα ή καθυστέρηση επούλωσης, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Τα εγκαύματα, τα βαθιά τραύματα, τα τραύματα με ξένο σώμα και τα τραύματα σε διαβητικούς ασθενείς ή άτομα με ανοσοκαταστολή έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα επιπλοκών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η καλλιέργεια τραύματος μπορεί να βοηθήσει μόνο όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη και σωστή λήψη δείγματος.

Σε χρόνια τραύματα, φλεβοστατικά έλκη, ισχαιμικά έλκη ή διαβητικό πόδι, η τοπική αντιβίωση χωρίς εργαστηριακή και ιατρική τεκμηρίωση μπορεί να είναι ανεπαρκής ή παραπλανητική. Εκεί έχει μεγαλύτερη σημασία να εκτιμηθεί η αιμάτωση, το βάθος, η παρουσία νεκρωτικού ιστού, η ανάγκη καθαρισμού, η πιθανότητα οστεομυελίτιδας και η ευαισθησία του μικροβίου όταν υπάρχει πραγματική λοίμωξη.

18Δήγματα ζώων ή ανθρώπου

Τα δήγματα από ζώα ή ανθρώπους χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή το μικροβιακό φορτίο και το είδος των μικροβίων μπορεί να διαφέρουν από μια απλή επιφανειακή δερματική λοίμωξη. Η θέση του δήγματος, το βάθος, η ώρα που πέρασε, η κατάσταση εμβολιασμού και ο κίνδυνος τέτανου πρέπει να αξιολογούνται.

Σε δήγματα, το Augmentin μπορεί να συζητηθεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις επειδή καλύπτει ευρύτερο φάσμα μικροβίων, αλλά η απόφαση είναι ιατρική. Δεν αρκεί να μπει μια αντιβιοτική αλοιφή πάνω από ένα βαθύ δήγμα ή ένα τραύμα που έχει πρηστεί.

Δήγματα στο χέρι, στο πρόσωπο, κοντά σε άρθρωση ή σε ασθενείς με διαβήτη, ανοσοκαταστολή ή κυκλοφορικά προβλήματα χρειάζονται ιδιαίτερα προσεκτική εκτίμηση. Το ίδιο ισχύει όταν το τραύμα είναι βαθύ, έχει σκισμένους ιστούς, έχει έντονο πόνο ή εμφανίζει πρήξιμο και ερυθρότητα μέσα στις επόμενες ώρες.

19Πότε χρειάζονται εξετάσεις αίματος

Σε μικρές επιφανειακές λοιμώξεις, οι εξετάσεις αίματος μπορεί να μην είναι απαραίτητες. Όταν όμως υπάρχει πυρετός, έντονη κακουχία, γρήγορη επέκταση, υποψία βαθιάς λοίμωξης, διαβήτης, ανοσοκαταστολή, χρόνια νεφρική νόσος ή ανάγκη για συστηματικό αντιβιοτικό, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει εργαστηριακό έλεγχο.

Η γενική αίματος, η CRP, η ΤΚΕ, η κρεατινίνη, οι τρανσαμινάσες και άλλοι δείκτες μπορεί να βοηθήσουν στην εκτίμηση της βαρύτητας, της φλεγμονής και της ασφάλειας της αγωγής. Δείτε και τον οδηγό για τα αντιβιοτικά και τις εξετάσεις αίματος.

Οι εξετάσεις δεν «γράφουν» από μόνες τους αντιβίωση. Βοηθούν να εκτιμηθεί αν η λοίμωξη είναι πιο συστηματική, αν υπάρχει έντονη φλεγμονή, αν χρειάζεται παρακολούθηση και αν το φάρμακο μπορεί να δοθεί με ασφάλεια. Για παράδειγμα, σε ασθενείς με νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να χρειάζεται διαφορετική επιλογή ή προσοχή. Σε ασθενείς με ηπατική νόσο, ορισμένα φάρμακα χρειάζονται ιδιαίτερη εκτίμηση.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Οι δερματικές λοιμώξεις δεν αντιμετωπίζονται όλες με την ίδια αλοιφή ή το ίδιο αντιβιοτικό. Το Fucidin, το Bactroban, το Xylanal, το Dalacin και το Augmentin έχουν διαφορετικές θέσεις, διαφορετικούς περιορισμούς και διαφορετικά σημεία προσοχής.

Η τοπική αγωγή μπορεί να έχει θέση σε μικρές επιφανειακές λοιμώξεις, αλλά δεν αρκεί σε κυτταρίτιδα, απόστημα, πυρετό, γρήγορη επέκταση ή επιπλεγμένα τραύματα. Η άσκοπη χρήση τοπικών αντιβιοτικών μπορεί να ευνοήσει μικροβιακή αντοχή.

Η καλλιέργεια τραύματος και το αντιβιόγραμμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμα σε πύον, υποτροπές, αποτυχία αγωγής, υποψία MRSA ή επιπλεγμένες λοιμώξεις. Δεν επιλέγουμε το «πιο δυνατό» αντιβιοτικό, αλλά το καταλληλότερο με βάση το μικρόβιο, τη βλάβη και τον ασθενή.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η λοίμωξη είναι κοντά στα μάτια, στα χέρια, στα γεννητικά όργανα, σε άρθρωση ή σε σημείο με κακή κυκλοφορία. Επίσης, άτομα με διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο, ανοσοκαταστολή, αγγειακά προβλήματα ή συχνές υποτροπές πρέπει να αξιολογούνται πιο προσεκτικά.

22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30