Όλα τα αντιψυχωσικά σε μία ενότητα
Επιλέξτε το φάρμακο που σας ενδιαφέρει. Κάθε κάρτα οδηγεί στον αναλυτικό οδηγό του.
Risperdal
Προλακτίνη
Προλακτίνη όταν υπάρχουν συμβατά συμπτώματα, μαζί με βασικό μεταβολικό έλεγχο.
Zyprexa
Μεταβολικός έλεγχος
Ιδιαίτερη έμφαση σε βάρος, γλυκόζη/HbA1c και λιπίδια.
Abilify
Βασική παρακολούθηση
Διαφορετικό προφίλ, αλλά παραμένει χρήσιμος ο βασικός καρδιομεταβολικός έλεγχος.
Leponex
ANC / ουδετερόφιλα
Ειδικό πρωτόκολλο αιματολογικής παρακολούθησης, πέρα από τον μεταβολικό έλεγχο.
Solian
Προλακτίνη • νεφρά
Προλακτίνη και νεφρική λειτουργία έχουν ιδιαίτερη πρακτική σημασία.
Aloperidin
QT • ΗΚΓ
ΗΚΓ/QT και ηλεκτρολύτες όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου· προλακτίνη όταν ενδείκνυται.
Reagila
Κλινική ανοχή
Βασικός μεταβολικός έλεγχος και ιδιαίτερη προσοχή σε ακαθησία ή κινητικά συμπτώματα.
Invega
Προλακτίνη • eGFR
Προλακτίνη, νεφρική λειτουργία και βασικός μεταβολικός έλεγχος.
Latuda
Μεταβολικός • νεφρά
Βασικός μεταβολικός έλεγχος και αξιολόγηση νεφρικής/ηπατικής λειτουργίας όταν χρειάζεται.
Geodon
QT • ΗΚΓ • K/Mg
Ιδιαίτερη προσοχή σε QT, ΗΚΓ, κάλιο και μαγνήσιο όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.
Βάρος, σάκχαρο, HbA1c και λιπίδια
Η αρχική τιμή αναφοράς βοηθά ώστε οι επόμενες μετρήσεις να συγκρίνονται πραγματικά με την κατάσταση πριν ή στην αρχή της θεραπείας.
Βάρος και περίμετρος μέσης
Χρήσιμοι δείκτες πρώιμης μεταβολικής επιβάρυνσης, παρότι δεν αποτελούν αιματολογικές εξετάσεις.
Γλυκόζη και HbA1c
Η γλυκόζη δείχνει την κατάσταση τη στιγμή της αιμοληψίας, ενώ η HbA1c αποτυπώνει τη μέση γλυκαιμική εικόνα προηγούμενων εβδομάδων.
Λιπιδαιμικό προφίλ
Ολική χοληστερόλη, LDL, HDL και τριγλυκερίδια αξιολογούνται ως σύνολο.
Άλλος έλεγχος όταν ενδείκνυται
Αρτηριακή πίεση, ηπατικά ένζυμα και άλλες εξετάσεις ανάλογα με το φάρμακο, το ιστορικό και τη συνολική θεραπεία.
Προλακτίνη, ουδετερόφιλα, QT και νεφρική λειτουργία
Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις σε όλους. Το φάρμακο και το κλινικό ιστορικό καθορίζουν πού χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.
Προλακτίνη
Ιδιαίτερη πρακτική σύνδεση με Risperdal, Invega και Solian. Η μέτρηση έχει μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχουν διαταραχές κύκλου, γαλακτόρροια, μειωμένη libido ή σεξουαλική δυσλειτουργία.
ANC / ουδετερόφιλα και Leponex
Η κλοζαπίνη αποτελεί ειδική περίπτωση λόγω κινδύνου σοβαρής ουδετεροπενίας. Η παρακολούθηση ακολουθεί το ισχύον ειδικό πρωτόκολλο και την οδηγία του θεράποντος.
QT / ΗΚΓ / κάλιο / μαγνήσιο
Ιδιαίτερη προσοχή σε Geodon και Aloperidin όταν υπάρχουν καρδιακό ιστορικό, συγχορηγούμενα φάρμακα ή κίνδυνος διαταραχών ηλεκτρολυτών.
Κρεατινίνη / eGFR
Η νεφρική λειτουργία έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία με Invega και Solian, επειδή μπορεί να επηρεάζει τη χρήση ή τη δοσολογία.
Ξεκινήστε από αυτό που άλλαξε
Γρήγορες διαδρομές από το εργαστηριακό εύρημα ή το σύμπτωμα προς το σχετικό σημείο ελέγχου.
Αυξήθηκε το βάρος ή το σάκχαρο
Ελέγξτε συνολικά βάρος, γλυκόζη/HbA1c και λιπίδια και συγκρίνετε με τις αρχικές τιμές.
Αυξήθηκε η προλακτίνη
Αξιολογήστε φάρμακο, συμπτώματα και συνθήκες αιμοληψίας. Οριακή τιμή μπορεί να χρειαστεί σωστά προετοιμασμένο επανέλεγχο.
Leponex και χαμηλά ουδετερόφιλα
Δεν εφαρμόζεται γενικός πίνακας λευκών. Ακολουθείται το ειδικό πρωτόκολλο ANC και η ιατρική οδηγία.
Geodon / Aloperidin και καρδιακός κίνδυνος
ΗΚΓ, QT και ηλεκτρολύτες εξετάζονται στο κατάλληλο κλινικό πλαίσιο και όχι μηχανικά σε όλους.
Invega / Solian και νεφρική λειτουργία
Κρεατινίνη και eGFR βοηθούν στην αξιολόγηση όταν η δοσολογία εξαρτάται από τη νεφρική λειτουργία.
Οι εξετάσεις είναι φυσιολογικές
Η φυσιολογική τιμή δεν καταργεί την προγραμματισμένη παρακολούθηση. Σημασία έχει η τάση των αποτελεσμάτων στον χρόνο.
Συχνές ερωτήσεις για αντιψυχωσικά και εξετάσεις
Σύντομες απαντήσεις στις συχνότερες εργαστηριακές απορίες.
Χρειάζονται εξετάσεις αίματος σε όλους όσοι παίρνουν αντιψυχωσικά;
Η ανάγκη και η συχνότητα εξατομικεύονται. Βάρος, γλυκόζη ή HbA1c και λιπίδια αποτελούν βασικά σημεία παρακολούθησης, ενώ άλλες εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με το φάρμακο, τα συμπτώματα και το ιστορικό.
Ποια αντιψυχωσικά χρειάζονται περισσότερη προσοχή σε βάρος και σάκχαρο;
Ο μεταβολικός έλεγχος αφορά συνολικά την κατηγορία, αλλά η ολανζαπίνη και η κουετιαπίνη είναι από τα φάρμακα στα οποία η παρακολούθηση βάρους, γλυκόζης και λιπιδίων έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία.
Ποια συνδέονται περισσότερο με έλεγχο προλακτίνης;
Στον συγκεκριμένο κόμβο ιδιαίτερη πρακτική σύνδεση υπάρχει με Risperdal / ρισπεριδόνη, Invega / παλιπεριδόνη και Solian / αμισουλπρίδη, κυρίως όταν υπάρχουν συμβατά συμπτώματα ή συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.
Γιατί το Leponex είναι διαφορετικό;
Η κλοζαπίνη συνδέεται με κίνδυνο σοβαρής ουδετεροπενίας και ακοκκιοκυτταραιμίας, γι’ αυτό απαιτεί ειδική παρακολούθηση του απόλυτου αριθμού ουδετεροφίλων (ANC).
Πότε χρειάζεται ΗΚΓ;
Η ανάγκη εξαρτάται από το συγκεκριμένο φάρμακο, το καρδιακό ιστορικό, άλλους παράγοντες κινδύνου και συγχορηγούμενα φάρμακα. Στον κόμβο έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για Geodon και Aloperidin.
Γιατί ελέγχεται η νεφρική λειτουργία με Invega ή Solian;
Η νεφρική λειτουργία μπορεί να επηρεάζει τη χρήση και τη δοσολογία. Η κρεατινίνη και το eGFR βοηθούν τον θεράποντα να αξιολογήσει αν χρειάζεται προσαρμογή.
Μπορώ να διακόψω το αντιψυχωσικό αν μια εξέταση βγει παθολογική;
Δεν πρέπει να γίνεται απότομη διακοπή ή αλλαγή δόσης χωρίς τον θεράποντα ψυχίατρο. Ένα παθολογικό αποτέλεσμα χρειάζεται κλινική αξιολόγηση και ερμηνεία στο πλαίσιο της συνολικής θεραπείας.
Εξετάσεις, οδηγοί και επιστημονικές πηγές
Γρήγορη πρόσβαση στις σχετικές υπηρεσίες και στις βασικές πηγές τεκμηρίωσης.
Ενδεικτικές επιστημονικές πηγές
NICE – Psychosis and schizophrenia in adults: baseline και τακτική παρακολούθηση αντιψυχωσικών.
NICE – Bipolar disorder: assessment and management: μεταβολική και κλινική παρακολούθηση.
European Medicines Agency – Clozapine: παρακολούθηση ουδετεροφίλων.
European Medicines Agency – Reagila: πληροφορίες προϊόντος καριπραζίνης.
European Medicines Agency – Invega: πληροφορίες προϊόντος παλιπεριδόνης.
European Medicines Agency – Latuda: πληροφορίες προϊόντος λουρασιδόνης.
Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος. Το περιεχόμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από ψυχίατρο ή άλλο θεράποντα ιατρό. Τα αντιψυχωσικά φάρμακα δεν πρέπει να ξεκινούν, να διακόπτονται ή να αλλάζουν δοσολογία χωρίς ιατρική καθοδήγηση.