Solian (Αμισουλπρίδη): Χρήσεις, Παρενέργειες, Προλακτίνη και Εξετάσεις Αίματος
Τελευταία ενημέρωση:
← Αντιψυχωσικά Φάρμακα: πλήρης οδηγός και εργαστηριακή παρακολούθηση
Το Solian περιέχει αμισουλπρίδη, ένα αντιψυχωσικό φάρμακο που δρα κυρίως στους ντοπαμινεργικούς υποδοχείς D2 και D3 και χρησιμοποιείται κυρίως στη θεραπεία της σχιζοφρένειας. Από εργαστηριακή άποψη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή μπορεί να αυξήσει σημαντικά την προλακτίνη, αποβάλλεται σε μεγάλο βαθμό από τους νεφρούς και επομένως η νεφρική λειτουργία επηρεάζει τη χορήγησή του, ενώ σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου χρειάζεται προσοχή σε ηλεκτρολύτες και QT. Παράλληλα, όπως και με άλλα αντιψυχωσικά, η παρακολούθηση μπορεί να περιλαμβάνει βάρος, αρτηριακή πίεση, γλυκόζη ή HbA1c και λιπιδαιμικό προφίλ. Η αμισουλπρίδη δεν πρέπει να ξεκινά, να διακόπτεται ή να αλλάζει δοσολογία χωρίς οδηγία ψυχιάτρου. Οι εξετάσεις δεν αντικαθιστούν την κλινική παρακολούθηση αλλά βοηθούν στην ασφαλέστερη χρήση της θεραπείας.
Περιεχόμενα
- Τι είναι το Solian και η αμισουλπρίδη
- Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται
- Πώς δρα η αμισουλπρίδη
- Δοσολογία και μορφές του Solian
- Πώς λαμβάνεται και τι γίνεται αν ξεχαστεί δόση
- Πότε αρχίζει να δρα
- Συχνές παρενέργειες
- Solian και υψηλή προλακτίνη
- Πότε ελέγχεται η προλακτίνη
- Νεφρική λειτουργία, κρεατινίνη και eGFR
- Ηλεκτρολύτες, QT και ηλεκτροκαρδιογράφημα
- Σάκχαρο, HbA1c, χοληστερίνη και βάρος
- Γενική αίματος και λευκά αιμοσφαίρια
- Ήπαρ, CK και κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο
- Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα
- Αντενδείξεις και σημαντικές προφυλάξεις
- Εγκυμοσύνη, θηλασμός και γονιμότητα
- Ηλικιωμένοι και ειδικές ομάδες ασθενών
- Αλκοόλ, οδήγηση και διακοπή θεραπείας
- Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται με Solian
- Συχνές ερωτήσεις
- Βιβλιογραφία και πηγές
1
Τι είναι το Solian και η αμισουλπρίδη
Το Solian είναι εμπορική ονομασία φαρμάκου που περιέχει τη δραστική ουσία αμισουλπρίδη (amisulpride). Ανήκει στην ομάδα των αντιψυχωσικών και ειδικότερα στα παράγωγα των βενζαμιδών. Χρησιμοποιείται υπό ιατρική παρακολούθηση για την αντιμετώπιση ψυχωσικών διαταραχών, με κύρια καθιερωμένη ένδειξη τη σχιζοφρένεια.
Η αμισουλπρίδη διαφέρει αρκετά από πολλά άλλα αντιψυχωσικά ως προς τον μηχανισμό δράσης και το προφίλ των ανεπιθύμητων ενεργειών. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα σημεία της είναι ότι μπορεί να αυξήσει την προλακτίνη. Για αυτό συμπτώματα όπως διαταραχές περιόδου, γαλακτόρροια, γυναικομαστία ή σεξουαλική δυσλειτουργία δεν πρέπει να αγνοούνται.
Παράλληλα, η απομάκρυνσή της από τον οργανισμό εξαρτάται σημαντικά από τους νεφρούς. Σε ασθενή με μειωμένη νεφρική λειτουργία η ίδια δόση μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη έκθεση στο φάρμακο, γι’ αυτό ο ψυχίατρος πρέπει να γνωρίζει την κρεατινίνη και τη συνολική νεφρική εικόνα όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.
Για συνολική εικόνα της κατηγορίας μπορείτε να δείτε τον κεντρικό οδηγό Αντιψυχωσικά Φάρμακα.
2
Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται
Η βασική χρήση της αμισουλπρίδης είναι η θεραπεία της σχιζοφρένειας και ψυχωσικών καταστάσεων στις οποίες μπορεί να υπάρχουν θετικά και αρνητικά συμπτώματα.
Στα λεγόμενα θετικά συμπτώματα περιλαμβάνονται εκδηλώσεις όπως ψευδαισθήσεις, παραληρητικές ιδέες, έντονη καχυποψία ή διαταραχή της σκέψης. Στα αρνητικά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνονται η κοινωνική απόσυρση, η συναισθηματική άμβλυνση, η μειωμένη πρωτοβουλία και η περιορισμένη επικοινωνία.
Η επιλογή αντιψυχωσικού δεν βασίζεται μόνο στη διάγνωση. Ο ψυχίατρος λαμβάνει υπόψη προηγούμενη ανταπόκριση σε θεραπεία, ανεπιθύμητες ενέργειες, καρδιαγγειακούς και μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου, νεφρική λειτουργία, άλλα φάρμακα και την πιθανότητα συμμόρφωσης στη θεραπεία.
Η αμισουλπρίδη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από τον ασθενή για άγχος, αϋπνία, κατάθλιψη ή άλλες ψυχικές διαταραχές χωρίς συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη. Ακόμη και όταν χρησιμοποιείται εκτός της κύριας εγκεκριμένης ένδειξης, αυτό αποτελεί απόφαση ειδικού ιατρού και όχι αυτοθεραπεία.
3
Πώς δρα η αμισουλπρίδη
Η αμισουλπρίδη δρα κυρίως μέσω της ντοπαμίνης, ενός σημαντικού νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου. Παρουσιάζει εκλεκτική συγγένεια κυρίως για τους ντοπαμινεργικούς υποδοχείς D2 και D3.
Η δράση αυτή βοηθά στη ρύθμιση νευρωνικών κυκλωμάτων που συμμετέχουν στην εμφάνιση ψυχωσικών συμπτωμάτων. Η επίδραση όμως στους ντοπαμινεργικούς υποδοχείς εξηγεί και αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες, ιδιαίτερα τις κινητικές διαταραχές και την αύξηση της προλακτίνης.
Η ντοπαμίνη φυσιολογικά αναστέλλει την έκκριση προλακτίνης από την υπόφυση. Όταν αναστέλλεται η ντοπαμινεργική επίδραση, η προλακτίνη μπορεί να αυξηθεί. Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες εργαστηριακές ιδιαιτερότητες της αμισουλπρίδης.
Δεν έχει νόημα ο ασθενής να προσπαθεί να εκτιμήσει μόνος του αν «η δόση είναι χαμηλή και επομένως δεν επηρεάζει την προλακτίνη». Υπερπρολακτιναιμία μπορεί να εμφανιστεί και σε σχετικά χαμηλές δόσεις, επομένως μεγαλύτερη αξία έχουν τα συμπτώματα και, όπου ενδείκνυται, η εργαστηριακή μέτρηση.
4
Δοσολογία και μορφές του Solian
Η δοσολογία της αμισουλπρίδης διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με το είδος των συμπτωμάτων, τη βαρύτητα της νόσου, την ανταπόκριση του ασθενούς και τη νεφρική λειτουργία.
Στο ελληνικό Εθνικό Συνταγολόγιο αναφέρονται για παραγωγικές ψυχωσικές εκδηλώσεις συνήθεις ημερήσιες δόσεις της τάξης των 400–800 mg, ενώ σε εξατομικευμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν υψηλότερες δόσεις υπό στενή ιατρική παρακολούθηση. Για πρωτογενή αρνητικά συμπτώματα αναφέρονται χαμηλότερες δόσεις.
Αυτοί οι αριθμοί δεν αποτελούν οδηγίες αυτοχορήγησης. Η σωστή δόση καθορίζεται αποκλειστικά από τον ψυχίατρο. Δεν αυξάνεται επειδή ο ασθενής αισθάνεται ότι «δεν τον πιάνει» και δεν μειώνεται λόγω υπνηλίας ή άλλης ανεπιθύμητης ενέργειας χωρίς προηγούμενη επικοινωνία με τον θεράποντα.
Στην Ελλάδα υπάρχουν καταχωρημένες μορφές Solian σε δισκία και πόσιμο διάλυμα. Η πραγματική διαθεσιμότητα συγκεκριμένης συσκευασίας ή περιεκτικότητας μπορεί να μεταβάλλεται και ελέγχεται από το φαρμακείο ή τον θεράποντα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η νεφρική λειτουργία. Η αμισουλπρίδη αποβάλλεται κυρίως μέσω των νεφρών και η δοσολογία μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή όταν μειώνεται η νεφρική κάθαρση.
5
Πώς λαμβάνεται και τι γίνεται αν ξεχαστεί δόση
Το Solian πρέπει να λαμβάνεται ακριβώς όπως έχει συνταγογραφηθεί. Η συνολική ημερήσια δόση και ο τρόπος κατανομής της μέσα στην ημέρα καθορίζονται από τον ψυχίατρο και μπορεί να διαφέρουν μεταξύ ασθενών.
Η συνέπεια στη λήψη είναι ιδιαίτερα σημαντική στα αντιψυχωσικά. Επαναλαμβανόμενες παραλείψεις μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπαρκή έλεγχο των συμπτωμάτων ή υποτροπή, ακόμη και όταν ο ασθενής αισθάνεται καλά εκείνη τη στιγμή.
Αν παραλειφθεί μία δόση, δεν πρέπει να λαμβάνεται αυθαίρετα διπλή ποσότητα για «αναπλήρωση». Ο ασθενής ακολουθεί τις οδηγίες του φύλλου οδηγιών και του θεράποντος ιατρού, λαμβάνοντας υπόψη πόσος χρόνος έχει περάσει μέχρι την επόμενη προγραμματισμένη δόση.
Αν έχουν χαθεί πολλές δόσεις ή το φάρμακο έχει διακοπεί για αρκετές ημέρες, είναι προτιμότερο να υπάρξει επικοινωνία με τον ψυχίατρο πριν την επανέναρξη, αντί να γίνεται αυθαίρετη επιστροφή στο προηγούμενο σχήμα.
6
Πότε αρχίζει να δρα
Η αμισουλπρίδη απορροφάται σχετικά γρήγορα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το πλήρες θεραπευτικό αποτέλεσμα εμφανίζεται μέσα σε λίγες ώρες. Η βελτίωση ορισμένων συμπτωμάτων μπορεί να αρχίσει τις πρώτες ημέρες, ενώ για πληρέστερη αξιολόγηση της ανταπόκρισης μπορεί να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες.
Η πορεία δεν είναι ίδια σε όλους τους ασθενείς. Άλλοτε βελτιώνεται πρώτα η διέγερση ή η ένταση των ψυχωσικών συμπτωμάτων και άλλοτε η συνολική λειτουργικότητα ακολουθεί πιο αργά.
Το ότι δεν υπάρχει άμεση θεαματική αλλαγή δεν αποτελεί λόγο αυθαίρετης αύξησης της δόσης. Αντίστοιχα, η αρχική βελτίωση δεν σημαίνει ότι η θεραπεία μπορεί να διακοπεί μόλις ο ασθενής αισθανθεί καλύτερα.
7
Συχνές παρενέργειες
Όπως όλα τα αντιψυχωσικά, το Solian μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες. Δεν εμφανίζονται σε όλους τους ασθενείς και η έντασή τους μπορεί να εξαρτάται από τη δόση, την ηλικία, ταυτόχρονα φάρμακα και ατομικούς παράγοντες.
Μεταξύ των ανεπιθύμητων ενεργειών που μπορεί να εμφανιστούν περιλαμβάνονται:
- αϋπνία, άγχος ή διέγερση,
- υπνηλία ή ζάλη σε ορισμένους ασθενείς,
- ναυτία, έμετοι, δυσκοιλιότητα ή ξηροστομία,
- τρόμος, δυσκαμψία, βραδυκινησία ή ακαθησία,
- αύξηση της προλακτίνης,
- διαταραχές περιόδου ή γαλακτόρροια,
- γυναικομαστία ή πόνος στο στήθος,
- σεξουαλική δυσλειτουργία,
- αύξηση σωματικού βάρους,
- υπόταση ή βραδυκαρδία.
Ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σημαντικότερες από άλλες. Πυρετός με έντονη μυϊκή δυσκαμψία, διαταραχή επιπέδου συνείδησης, σοβαρή αρρυθμία, συγκοπή ή σοβαρή αλλεργική αντίδραση χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
8
Solian και υψηλή προλακτίνη
Η υπερπρολακτιναιμία είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές ανεπιθύμητες ενέργειες της αμισουλπρίδης. Η αύξηση οφείλεται στον αποκλεισμό της ντοπαμινεργικής αναστολής της υπόφυσης και μπορεί να είναι εργαστηριακά σημαντική ακόμη και αν ο ασθενής δεν έχει έντονα συμπτώματα.
Στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστούν αμηνόρροια, αραιή περίοδος, γαλακτόρροια, ευαισθησία μαστών ή δυσκολία σύλληψης. Στους άνδρες μπορεί να εμφανιστούν γυναικομαστία, μειωμένη libido, διαταραχές στύσης ή προβλήματα γονιμότητας.
Η μακροχρόνια σημαντική υπερπρολακτιναιμία μπορεί να επηρεάσει τον άξονα των ορμονών φύλου και χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Δεν αντιμετωπίζεται με απλή αυθαίρετη διακοπή του Solian, επειδή η απότομη αλλαγή της αντιψυχωσικής θεραπείας μπορεί να αποσταθεροποιήσει την ψυχιατρική νόσο.
Αν η τιμή είναι πολύ υψηλή ή υπάρχουν συμπτώματα όπως επίμονος πονοκέφαλος και διαταραχές όρασης, ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί να διερευνήσει και άλλες αιτίες υπερπρολακτιναιμίας.
Δείτε αναλυτικά τον οδηγό Προλακτίνη (PRL): Εξέταση Αίματος, Τιμές, Υψηλή ή Χαμηλή Προλακτίνη.
9
Πότε ελέγχεται η προλακτίνη
Η προλακτίνη έχει ιδιαίτερη αξία στην παρακολούθηση της αμισουλπρίδης. Σε αρκετά πρωτόκολλα αντιψυχωσικής θεραπείας ζητείται βασική μέτρηση πριν ή κοντά στην έναρξη της αγωγής και επανέλεγχος ανάλογα με το φάρμακο, τα συμπτώματα και τη διάρκεια θεραπείας.
Έλεγχος έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν εμφανιστούν:
- γαλακτόρροια,
- αμηνόρροια ή σημαντική διαταραχή κύκλου,
- γυναικομαστία,
- πόνος ή διόγκωση μαστών,
- μειωμένη libido,
- στυτική δυσλειτουργία,
- ανεξήγητη υπογονιμότητα.
Η προλακτίνη είναι ευαίσθητη στο στρες, την άσκηση και τις συνθήκες της αιμοληψίας. Μία οριακή αύξηση δεν πρέπει να ερμηνεύεται βιαστικά. Σε αμφίβολες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί επανάληψη υπό πιο ελεγχόμενες συνθήκες.
Για επαναληπτικούς ελέγχους είναι χρήσιμο η αιμοληψία να γίνεται με παρόμοιες συνθήκες και να αναφέρεται ότι ο ασθενής λαμβάνει αμισουλπρίδη. Δεν διακόπτεται το φάρμακο πριν την εξέταση για να «βγει φυσιολογική» η προλακτίνη.
Για σωστή προετοιμασία δείτε επίσης Προετοιμασία Εξετάσεων Αίματος.
10
Νεφρική λειτουργία, κρεατινίνη και eGFR
Η νεφρική λειτουργία είναι ιδιαίτερα σημαντική με την αμισουλπρίδη, επειδή σημαντικό μέρος του φαρμάκου αποβάλλεται μέσω των νεφρών. Όταν η νεφρική κάθαρση μειώνεται, το φάρμακο μπορεί να παραμένει περισσότερο στον οργανισμό και να αυξάνεται η έκθεση στην ίδια χορηγούμενη δόση.
Για αυτό μπορεί να ελέγχονται:
- κρεατινίνη αίματος,
- eGFR,
- ουρία, όπου χρειάζεται,
- και σε ορισμένες περιπτώσεις επιπλέον δείκτες νεφρικής λειτουργίας.
Το eGFR είναι χρήσιμο για τη συνολική εκτίμηση της σπειραματικής διήθησης, αλλά η προσαρμογή δοσολογίας ενός φαρμάκου μπορεί να βασίζεται σε συγκεκριμένο τρόπο εκτίμησης της νεφρικής κάθαρσης. Για τον λόγο αυτό ο ασθενής δεν πρέπει να μετατρέπει μόνος του ένα αποτέλεσμα eGFR σε απόφαση αλλαγής δόσης.
Σε ήπια ή μέτρια νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να απαιτηθεί μείωση της δόσης, ενώ σε σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια χρειάζεται ιδιαίτερα προσεκτική αξιολόγηση από τον θεράποντα.
Η νεφρική λειτουργία μπορεί επίσης να αλλάξει με τον χρόνο, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους, σε αφυδάτωση ή όταν συγχορηγούνται άλλα φάρμακα.
Δείτε τους οδηγούς Νεφρική Λειτουργία: Κρεατινίνη, eGFR και Ουρία και eGFR: Τι είναι και πώς ερμηνεύεται.
11
Ηλεκτρολύτες, QT και ηλεκτροκαρδιογράφημα
Η αμισουλπρίδη μπορεί να προκαλέσει παράταση του διαστήματος QT στο ηλεκτροκαρδιογράφημα. Η συγκεκριμένη μεταβολή αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής κοιλιακής αρρυθμίας.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με:
- γνωστό παρατεταμένο QT,
- ιστορικό συγκοπής ή σοβαρής αρρυθμίας,
- καρδιαγγειακή νόσο,
- σημαντική βραδυκαρδία,
- χαμηλό κάλιο ή μαγνήσιο,
- συγχορήγηση άλλων φαρμάκων που παρατείνουν το QT.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν ηλεκτρολύτες και ηλεκτροκαρδιογράφημα πριν ή κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Το ΗΚΓ δεν είναι εργαστηριακή εξέταση αίματος και δεν χρειάζεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε ασθενή, αλλά αποτελεί σημαντικό μέρος της αξιολόγησης όταν υπάρχει σχετικός κίνδυνος.
Από τους ηλεκτρολύτες, το κάλιο και το μαγνήσιο έχουν ιδιαίτερη σχέση με την ηλεκτρική σταθερότητα της καρδιάς. Μπορεί να αξιολογηθεί επίσης το ασβέστιο ανάλογα με την κλινική εικόνα. Η αμισουλπρίδη έχει επίσης συσχετιστεί σπάνια με υπονατριαιμία και σύνδρομο απρόσφορης έκκρισης αντιδιουρητικής ορμόνης.
Δείτε αναλυτικά Κάλιο: Χαμηλό, Υψηλό και Ερμηνεία και Νάτριο: Εξέταση Αίματος και Τιμές.
12
Σάκχαρο, HbA1c, χοληστερίνη και βάρος
Η μεταβολική παρακολούθηση αποτελεί βασικό μέρος της ασφαλούς χρήσης αντιψυχωσικών. Παρότι το μεταβολικό προφίλ διαφέρει μεταξύ των φαρμάκων της κατηγορίας, με την αμισουλπρίδη έχουν αναφερθεί αύξηση βάρους, υπεργλυκαιμία, υπερτριγλυκεριδαιμία και υπερχοληστερολαιμία.
Ανάλογα με τον ασθενή μπορεί να ελέγχονται:
- σωματικό βάρος και BMI,
- περίμετρος μέσης,
- αρτηριακή πίεση,
- γλυκόζη αίματος,
- HbA1c,
- ολική χοληστερόλη, LDL, HDL και τριγλυκερίδια.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχει ήδη σακχαρώδης διαβήτης, προδιαβήτης, παχυσαρκία, οικογενειακό ιστορικό διαβήτη ή δυσλιπιδαιμία.
Η HbA1c δεν δείχνει τη γλυκόζη μόνο της ημέρας της αιμοληψίας αλλά αποτυπώνει τη γλυκαιμική εικόνα μεγαλύτερου χρονικού διαστήματος. Για αυτό είναι χρήσιμη στην παρακολούθηση μεταβολικών αλλαγών που μπορεί να εξελίσσονται σταδιακά.
Δείτε HbA1c: Τιμές και Ερμηνεία και τον κεντρικό οδηγό Λιπιδαιμικό Προφίλ: LDL, HDL, Τριγλυκερίδια και Χοληστερίνη.
13
Γενική αίματος και λευκά αιμοσφαίρια
Με την αμισουλπρίδη έχουν αναφερθεί σπάνιες διαταραχές των λευκών αιμοσφαιρίων, όπως λευκοπενία, ουδετεροπενία και ακόμη σπανιότερα ακοκκιοκυτταραιμία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής χρειάζεται πολύ συχνή Γενική Αίματος αποκλειστικά επειδή παίρνει Solian. Η ανάγκη καθορίζεται από το ιστορικό, άλλα φάρμακα και την κλινική εικόνα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει όμως η Γενική Αίματος αν εμφανιστούν ανεξήγητος πυρετός, επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις, έντονος πονόλαιμος ή άλλα συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με σημαντική μείωση των ουδετερόφιλων.
Η εξέταση αξιολογεί WBC, ουδετερόφιλα και τις υπόλοιπες κυτταρικές σειρές. Μία μεμονωμένη μικρή απόκλιση δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στο φάρμακο χωρίς να αποκλειστούν άλλες αιτίες.
Δείτε Γενική Αίματος: Τι δείχνει και πώς ερμηνεύεται.
14
Ήπαρ, CK και κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο
Με την αμισουλπρίδη έχουν αναφερθεί αυξήσεις ηπατικών ενζύμων και, σπανιότερα, σοβαρή ηπατική βλάβη. Αν εμφανιστούν έντονη αδυναμία, ανορεξία, επίμονη ναυτία ή έμετοι, κοιλιακός πόνος, σκούρα ούρα ή ίκτερος, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και ενδέχεται να ζητηθούν AST, ALT, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη.
Μία ιδιαίτερα σημαντική αλλά σπάνια επιπλοκή των αντιψυχωσικών είναι το κακόηθες νευροληπτικό σύνδρομο. Μπορεί να χαρακτηρίζεται από:
- υψηλό πυρετό,
- έντονη μυϊκή δυσκαμψία,
- διαταραχή επιπέδου συνείδησης,
- ταχυκαρδία ή άλλες διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος,
- σημαντική αύξηση της CK.
Η CK δεν είναι εξέταση που χρειάζεται να γίνεται τακτικά σε κάθε ασθενή με Solian. Αποκτά όμως μεγάλη σημασία όταν υπάρχουν συμπτώματα που δημιουργούν υποψία σημαντικής μυϊκής βλάβης ή κακοήθους νευροληπτικού συνδρόμου.
Σε τέτοια συμπτωματολογία απαιτείται επείγουσα ιατρική αξιολόγηση και όχι απλώς μία προγραμματισμένη αιμοληψία.
Δείτε CK / CPK: Τι σημαίνει αυξημένη κρεατινική κινάση.
15
Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα
Η λίστα όλων των φαρμάκων που λαμβάνει ο ασθενής είναι κρίσιμη πριν την έναρξη ή την αλλαγή της αμισουλπρίδης. Οι αλληλεπιδράσεις δεν αφορούν μόνο άλλα ψυχιατρικά φάρμακα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με φάρμακα που μπορούν να παρατείνουν το QT, επειδή ο συνδυασμός μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών αρρυθμιών. Σε αυτή την κατηγορία μπορεί να ανήκουν ορισμένα αντιαρρυθμικά, αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά, αντιβιοτικά, αντιισταμινικά και άλλα φάρμακα.
Κίνδυνος μπορεί επίσης να αυξηθεί από φάρμακα που προκαλούν υποκαλιαιμία, σημαντική βραδυκαρδία ή άλλες ηλεκτρολυτικές διαταραχές.
Η αμισουλπρίδη έχει επίσης σημαντικές φαρμακοδυναμικές αλληλεπιδράσεις με λεβοντόπα και άλλες ντοπαμινεργικές θεραπείες. Φάρμακα που καταστέλλουν το κεντρικό νευρικό σύστημα μπορεί να ενισχύσουν υπνηλία και μειωμένη εγρήγορση.
Αντιυπερτασικά μπορεί να συμβάλουν σε μεγαλύτερη πτώση της αρτηριακής πίεσης ή ορθοστατική υπόταση σε ευαίσθητους ασθενείς.
Ο σωστός κανόνας είναι απλός: πριν από νέα συνταγή, ακόμη και από άλλη ειδικότητα, πρέπει να αναφέρεται ότι λαμβάνεται Solian. Αυτό ισχύει και για μη συνταγογραφούμενα φάρμακα και συμπληρώματα.
16
Αντενδείξεις και σημαντικές προφυλάξεις
Η αμισουλπρίδη δεν είναι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχει ιστορικό καταστάσεων που μπορεί να επιδεινωθούν από τον αποκλεισμό της ντοπαμίνης ή από τις καρδιακές και ενδοκρινικές επιδράσεις του φαρμάκου.
Σημαντικές καταστάσεις που πρέπει να γνωρίζει ο θεράπων περιλαμβάνουν:
- προλακτινοεξαρτώμενους όγκους ή σημαντική υπερπρολακτιναιμία,
- ιστορικό καρκίνου μαστού όπου αυτό είναι κλινικά σχετικό,
- φαιοχρωμοκύττωμα,
- σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία,
- γνωστό παρατεταμένο QT ή σοβαρή καρδιακή νόσο,
- ιστορικό επιληπτικών κρίσεων,
- νόσο Parkinson,
- ιστορικό φλεβικής θρομβοεμβολής ή σημαντικούς παράγοντες κινδύνου.
Η αμισουλπρίδη μπορεί να μειώσει τον ουδό των σπασμών, επομένως ασθενείς με επιληψία χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση. Σε νόσο Parkinson ο αποκλεισμός της ντοπαμίνης μπορεί να επιδεινώσει κινητικά συμπτώματα.
Στους ηλικιωμένους χρειάζεται επίσης ιδιαίτερη προσοχή λόγω υπότασης, καταστολής, νεφρικής δυσλειτουργίας και μεγαλύτερης ευαισθησίας σε ανεπιθύμητες ενέργειες.
17
Εγκυμοσύνη, θηλασμός και γονιμότητα
Η χρήση της αμισουλπρίδης στην εγκυμοσύνη απαιτεί ειδική αξιολόγηση από τον ψυχίατρο και τον μαιευτήρα. Δεν πρέπει να διακόπτεται αιφνιδίως μία απαραίτητη αντιψυχωσική θεραπεία επειδή διαπιστώθηκε εγκυμοσύνη, αλλά ούτε να συνεχίζεται χωρίς ενημέρωση των θεραπόντων.
Έκθεση του νεογνού σε αντιψυχωσικά κατά το τρίτο τρίμηνο μπορεί να σχετίζεται με εξωπυραμιδικά συμπτώματα ή συμπτώματα προσαρμογής/στέρησης μετά τον τοκετό, γι’ αυτό η θεραπευτική απόφαση βασίζεται σε εξατομικευμένη εκτίμηση οφέλους και κινδύνου.
Η αμισουλπρίδη μπορεί να περάσει στο μητρικό γάλα σε σημαντικές ποσότητες. Η απόφαση για θηλασμό ή θεραπεία πρέπει επομένως να γίνεται με τον θεράποντα.
Η αύξηση της προλακτίνης μπορεί επίσης να επηρεάσει τον άξονα των ορμονών φύλου και τη γονιμότητα. Όταν υπάρχει δυσκολία σύλληψης, διαταραχή περιόδου ή σεξουαλική δυσλειτουργία, η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην αξιολόγηση.
18
Ηλικιωμένοι και ειδικές ομάδες ασθενών
Στους ηλικιωμένους η αμισουλπρίδη χρησιμοποιείται με μεγαλύτερη προσοχή. Η νεφρική λειτουργία μειώνεται συχνά με την ηλικία ακόμη και όταν η κρεατινίνη δεν φαίνεται εντυπωσιακά αυξημένη. Για αυτό η εκτίμηση με eGFR ή άλλη κατάλληλη μέθοδο νεφρικής λειτουργίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Παράλληλα, οι ηλικιωμένοι μπορεί να είναι πιο ευαίσθητοι στην υπόταση, την υπνηλία, τις πτώσεις και τις κινητικές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Σε ασθενείς με πολλαπλά χρόνια νοσήματα πρέπει να αξιολογούνται όλες οι θεραπείες μαζί, επειδή η πολυφαρμακία αυξάνει την πιθανότητα αλληλεπιδράσεων και ηλεκτρολυτικών διαταραχών.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, καρδιοπάθεια, επιληψία ή προϋπάρχουσα υπερπρολακτιναιμία.
19
Αλκοόλ, οδήγηση και διακοπή θεραπείας
Το αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει τις κεντρικές επιδράσεις της αμισουλπρίδης και να αυξήσει υπνηλία, ζάλη, μειωμένα αντανακλαστικά και διαταραχή κρίσης. Η αποφυγή του είναι η ασφαλέστερη πρακτική κατά τη θεραπεία, εκτός αν ο θεράπων έχει δώσει διαφορετικές συγκεκριμένες οδηγίες.
Το Solian μπορεί να προκαλέσει υπνηλία ή θολή όραση. Ο ασθενής δεν πρέπει να οδηγήσει ή να χειριστεί μηχανήματα μέχρι να γνωρίζει πώς τον επηρεάζει το φάρμακο.
Η θεραπεία δεν πρέπει να διακόπτεται ξαφνικά χωρίς ιατρική οδηγία. Μετά από απότομη διακοπή υψηλών θεραπευτικών δόσεων αντιψυχωσικών έχουν περιγραφεί ναυτία, έμετοι, αϋπνία, επανεμφάνιση ψυχωσικών συμπτωμάτων και κινητικές διαταραχές.
Όταν χρειάζεται διακοπή ή αλλαγή αντιψυχωσικού, ο τρόπος γίνεται εξατομικευμένα από τον ψυχίατρο. Η σταδιακή προσαρμογή βοηθά τόσο στην παρακολούθηση της ψυχιατρικής κατάστασης όσο και στον έλεγχο ανεπιθύμητων ενεργειών.
20
Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται με Solian
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο πακέτο εξετάσεων που πρέπει να γίνεται με την ίδια συχνότητα σε κάθε ασθενή. Η εργαστηριακή παρακολούθηση προσαρμόζεται στη δόση, στη διάρκεια θεραπείας, στην ηλικία, στα συνοδά νοσήματα και στα συμπτώματα.
| Εξέταση / έλεγχος | Γιατί μπορεί να χρειάζεται | Πότε αποκτά μεγαλύτερη σημασία |
|---|---|---|
| Προλακτίνη | Η αμισουλπρίδη μπορεί να την αυξήσει σημαντικά. | Γαλακτόρροια, αμηνόρροια, γυναικομαστία, μειωμένη libido, σεξουαλική δυσλειτουργία. |
| Κρεατινίνη / νεφρική λειτουργία | Η αμισουλπρίδη αποβάλλεται κυρίως μέσω νεφρών. | Ηλικιωμένοι, γνωστή νεφρική νόσος, αφυδάτωση ή μεταβολή νεφρικής λειτουργίας. |
| Κάλιο / μαγνήσιο ± άλλοι ηλεκτρολύτες | Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο αρρυθμίας. | Διουρητικά, έμετοι, διάρροια, καρδιοπάθεια, QT-prolonging φάρμακα. |
| Γλυκόζη / HbA1c | Παρακολούθηση μεταβολικών ανεπιθύμητων ενεργειών. | Διαβήτης, προδιαβήτης, παχυσαρκία ή αύξηση βάρους. |
| Λιπιδαιμικό προφίλ | Έλεγχος χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων. | Μακροχρόνια θεραπεία ή αυξημένος καρδιομεταβολικός κίνδυνος. |
| Γενική αίματος | Σπάνια έχουν αναφερθεί ουδετεροπενία και άλλες αιματολογικές διαταραχές. | Ανεξήγητος πυρετός, λοιμώξεις ή σχετικό ιστορικό. |
| Ηπατικά ένζυμα | Έχουν αναφερθεί αυξήσεις τρανσαμινασών και ηπατική βλάβη. | Ίκτερος, ναυτία, ανορεξία, κοιλιακός πόνος ή γνωστή ηπατική νόσος. |
| CK / CPK | Δείκτης μυϊκής βλάβης. | Πυρετός, μυϊκή δυσκαμψία ή υποψία κακοήθους νευροληπτικού συνδρόμου. |
| ΗΚΓ | Έλεγχος QT και καρδιακού ρυθμού. | Καρδιακή νόσος, συγκοπή, ηλεκτρολυτικές διαταραχές ή άλλα φάρμακα που παρατείνουν QT. |
Η μεγαλύτερη αξία βρίσκεται στη σύγκριση των τιμών στον χρόνο. Ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα πριν την έναρξη δημιουργεί ένα σημείο αναφοράς ώστε μεταγενέστερες αλλαγές να ερμηνεύονται ευκολότερα.
Για αναζήτηση συγκεκριμένης εξέτασης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το Ευρετήριο Εξετάσεων Α–Ω.
21
Συχνές ερωτήσεις για το Solian και την αμισουλπρίδη
Το Solian ανεβάζει την προλακτίνη;
Πόσο συχνά πρέπει να μετράται η προλακτίνη;
Γιατί πρέπει να ελέγχονται οι νεφροί με αμισουλπρίδη;
Χρειάζεται ηλεκτροκαρδιογράφημα με Solian;
Πρέπει να ελέγχονται κάλιο και μαγνήσιο;
Το Solian μπορεί να αυξήσει το σάκχαρο;
Το Solian προκαλεί αύξηση βάρους;
Μπορώ να κάνω εξετάσεις προλακτίνης χωρίς να σταματήσω το Solian;
Μπορώ να πίνω αλκοόλ ενώ παίρνω Solian;
Μπορώ να σταματήσω το Solian αν η προλακτίνη βγει υψηλή;
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;
22
Βιβλιογραφία και πηγές
- Summary of Product Characteristics – Amisulpride. Πληροφορίες για ενδείξεις, δοσολογία, νεφρική δυσλειτουργία, υπερπρολακτιναιμία, παράταση QT, αλληλεπιδράσεις και ανεπιθύμητες ενέργειες.
- Εθνικό Συνταγολόγιο – Αμισουλπρίδη (Amisulpride), κεφάλαιο αντιψυχωσικών φαρμάκων.
- NICE – Psychosis and schizophrenia in adults: prevention and management. Συστάσεις για αρχικό και μεταβολικό έλεγχο κατά τη θεραπεία με αντιψυχωσικά.
- British National Formulary – Amisulpride. Πληροφορίες για χρήση, προφυλάξεις, νεφρική λειτουργία και παρακολούθηση προλακτίνης.
- NICE – Monitoring for side effects of antipsychotic medication. Βασικές παράμετροι παρακολούθησης μεταβολικών, ενδοκρινικών και κινητικών ανεπιθύμητων ενεργειών.

