Αντιψυχωσικά φάρμακα
Οι αναλυτικές πληροφορίες για δοσολογία, αλληλεπιδράσεις και διακοπή παραμένουν στους επιμέρους οδηγούς.
ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Μεταβολικός και αιματολογικός έλεγχος
Οι εξετάσεις αίματος αξιολογούνται μαζί με βάρος, περίμετρο μέσης, αρτηριακή πίεση και το συνολικό καρδιομεταβολικό ιστορικό.
Γλυκόζη & HbA1c
Χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση σακχάρου και της μεταβολικής επιβάρυνσης κατά τη θεραπεία.
Ολική, LDL, HDL & τριγλυκερίδια
Η σύγκριση με προηγούμενες τιμές βοηθά να φανεί αν υπάρχει μεταβολή στο λιπιδαιμικό προφίλ.
ALT, AST και άλλοι δείκτες όπου χρειάζεται
Δεν είναι υποχρεωτικοί για όλους με την ίδια συχνότητα. Η ανάγκη εξαρτάται από το φάρμακο, το ιστορικό και τα συμπτώματα.
Λευκά, ουδετερόφιλα, αιμοσφαιρίνη, αιμοπετάλια
Έχει ειδική σημασία με κλοζαπίνη και μπορεί να ζητηθεί και σε άλλες περιπτώσεις όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα ή ενδείξεις.
Ειδικές εξετάσεις ανά φάρμακο
Δεν χρειάζεται ο ίδιος έλεγχος σε κάθε αντιψυχωσικό.
Προλακτίνη
Έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία με ρισπεριδόνη, παλιπεριδόνη και αμισουλπρίδη όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως γαλακτόρροια, διαταραχές κύκλου, μειωμένη libido ή σεξουαλική δυσλειτουργία.
ANC / ουδετερόφιλα
Η κλοζαπίνη αποτελεί ειδική περίπτωση λόγω κινδύνου σοβαρής ουδετεροπενίας. Η παρακολούθηση ακολουθεί το ισχύον ειδικό πρωτόκολλο και την ιατρική οδηγία.
Κρεατινίνη & eGFR
Έχει ιδιαίτερη σημασία με Invega και Solian, επειδή η νεφρική λειτουργία μπορεί να επηρεάζει τη χρήση ή τη δοσολογία.
Κάλιο, μαγνήσιο & ΗΚΓ/QT
Το ΗΚΓ δεν είναι εξέταση αίματος. Κάλιο και μαγνήσιο μπορεί να έχουν θέση όταν υπάρχει κίνδυνος παράτασης QT, ιδιαίτερα με Geodon ή Aloperidin και σε ασθενείς με σχετικούς παράγοντες κινδύνου.
Όταν αλλάζει μια εξέταση
Αυξήθηκε σάκχαρο ή HbA1c
Αξιολογείται μαζί με βάρος, λιπίδια, προηγούμενες τιμές και συνολικό μεταβολικό κίνδυνο.
Αυξήθηκε η προλακτίνη
Χρειάζεται συσχέτιση με συμπτώματα, φάρμακο και συνθήκες αιμοληψίας. Μια οριακή τιμή μπορεί να χρειάζεται επανεκτίμηση.
Leponex και χαμηλά ουδετερόφιλα
Ακολουθείται το ειδικό πρωτόκολλο ANC και η οδηγία του θεράποντος. Δεν εφαρμόζεται γενικός κανόνας διακοπής από τον ασθενή.
Μειωμένο eGFR
Με Invega ή Solian η νεφρική λειτουργία μπορεί να επηρεάζει τη δοσολογία και χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζονται εξετάσεις αίματος σε όλους;
Η ανάγκη και η συχνότητα εξατομικεύονται. Μεταβολικοί δείκτες έχουν συχνά κεντρικό ρόλο, ενώ άλλες εξετάσεις εξαρτώνται από το συγκεκριμένο φάρμακο και το ιστορικό.
Ποια φάρμακα θέλουν μεγαλύτερη προσοχή σε βάρος και σάκχαρο;
Στο υλικό της σελίδας ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ολανζαπίνη και την κουετιαπίνη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα υπόλοιπα αντιψυχωσικά δεν χρειάζονται μεταβολική παρακολούθηση.
Γιατί το Leponex είναι διαφορετικό;
Η κλοζαπίνη συνδέεται με κίνδυνο σοβαρής ουδετεροπενίας και απαιτεί ειδική παρακολούθηση του απόλυτου αριθμού ουδετεροφίλων.
Πότε χρειάζεται προλακτίνη;
Η μέτρηση έχει μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχουν συμβατά συμπτώματα ή συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη, ιδιαίτερα με ρισπεριδόνη, παλιπεριδόνη ή αμισουλπρίδη.
Μπορώ να διακόψω το φάρμακο αν μια εξέταση βγει παθολογική;
Όχι χωρίς ιατρική αξιολόγηση. Το αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με το φάρμακο, τη δόση, τα συμπτώματα και το ιστορικό.
Εξετάσεις αίματος κατά τη θεραπεία
Αν ο θεράπων έχει ζητήσει εργαστηριακό έλεγχο, ενημερώστε το εργαστήριο για το αντιψυχωσικό, τα άλλα φάρμακα και τις πρόσφατες αλλαγές αγωγής.
Ενδεικτικές επιστημονικές πηγές
NICE – Psychosis and schizophrenia in adults: recommendations.
NICE – Bipolar disorder: recommendations.
EMA – Clozapine: ουδετερόφιλα.
EMA – Reagila: πληροφορίες προϊόντος.
EMA – Invega: πληροφορίες προϊόντος.
EMA – Latuda: πληροφορίες προϊόντος.
Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος. Το περιεχόμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη αξιολόγηση από ψυχίατρο ή άλλο θεράποντα ιατρό.