hdl-kali-cholisteroli-kardia-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

24/Jun/2025

HDL Χοληστερόλη: Τιμές, Τι Σημαίνει >60 mg/dL και Πώς Προστατεύει την Καρδιά

Τελευταία ενημέρωση: 31 Δεκεμβρίου 2025

Σε 1 λεπτό:

Η HDL είναι η «καλή» χοληστερόλη που προστατεύει τα αγγεία.
Τιμές >60 mg/dL θεωρούνται καρδιοπροστατευτικές.
Δεν μετρά μόνο η ποσότητα, αλλά και η λειτουργικότητα της HDL.
Άσκηση, διατροφή και lifestyle παίζουν καθοριστικό ρόλο.

1

Κατανόηση της Χοληστερόλης

Η HDL (High-Density Lipoprotein) είναι λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας και αποτελεί τη λεγόμενη
«καλή» χοληστερόλη. Ο ρόλος της είναι προστατευτικός, καθώς απομακρύνει την περίσσεια
χοληστερόλης από τα τοιχώματα των αγγείων και τη μεταφέρει στο ήπαρ για μεταβολισμό και αποβολή.

Η χοληστερόλη είναι απαραίτητο λιπίδιο για τον οργανισμό, συμμετέχει στη σύνθεση στεροειδών
ορμονών (όπως κορτιζόλη και οιστρογόνα), στη δημιουργία βιταμίνης D και στην παραγωγή χολικών
οξέων για την πέψη των λιπών. Ωστόσο, όταν κυκλοφορεί σε ακατάλληλες μορφές ή σε υπερβολικές
ποσότητες, αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Επειδή η χοληστερόλη δεν διαλύεται στο αίμα, μεταφέρεται μέσω λιποπρωτεϊνών:
η LDL μεταφέρει χοληστερόλη από το ήπαρ προς τους ιστούς, ενώ η HDL λειτουργεί
αντίστροφα, απομακρύνοντας τη χοληστερόλη από τα αγγεία. Η ισορροπία μεταξύ LDL και HDL
είναι καθοριστική για την πρόγνωση της καρδιαγγειακής υγείας.

2

Τι είναι η HDL (High-Density Lipoprotein)

Η HDL προστατεύει τα αγγεία μέσω ενός βασικού μηχανισμού που ονομάζεται
αντίστροφη μεταφορά χοληστερόλης. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία
η περίσσεια χοληστερόλης απομακρύνεται από τα κύτταρα και τα τοιχώματα των αρτηριών
και επιστρέφει στο ήπαρ.

Η διαδικασία ξεκινά με τον σχηματισμό ανώριμων σωματιδίων HDL στο ήπαρ και στο έντερο.
Αυτά τα σωματίδια «συλλέγουν» ελεύθερη χοληστερόλη από τα αγγεία και τα μακροφάγα
που συμμετέχουν στη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας. Στη συνέχεια, η χοληστερόλη
μεταφέρεται στο ήπαρ, όπου είτε επαναχρησιμοποιείται είτε αποβάλλεται μέσω της χολής.

Με τον τρόπο αυτό, η HDL περιορίζει τη συσσώρευση λιπιδίων στις αρτηρίες,
μειώνει τη φλεγμονή του αγγειακού τοιχώματος και συμβάλλει στην πρόληψη
της αθηροσκλήρωσης, του εμφράγματος και του εγκεφαλικού επεισοδίου.

3

HDL και Απολιποπρωτεΐνη A-I (ApoA-I)

Η Απολιποπρωτεΐνη A-I (ApoA-I) αποτελεί τον βασικό δομικό και λειτουργικό πυρήνα των
σωματιδίων HDL. Δεν καθορίζει μόνο το μέγεθος και τη σταθερότητά τους, αλλά και
την ικανότητά τους να απομακρύνουν χοληστερόλη από τα αγγεία.

Η ApoA-I ενεργοποιεί το ένζυμο LCAT (λεκιθίνη–χοληστερόλη ακυλοτρανσφεράση),
το οποίο μετατρέπει την ελεύθερη χοληστερόλη σε εστέρες χοληστερόλης μέσα στο
σωματίδιο HDL. Με αυτόν τον τρόπο, η HDL «παγιδεύει» περισσότερη χοληστερόλη
και καθίσταται λειτουργικά αποτελεσματική.

Κλινικά, χαμηλά επίπεδα ApoA-I συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο,
ακόμη και όταν η τιμή της HDL-C βρίσκεται εντός φυσιολογικών ορίων.
Η αναλογία ApoB/ApoA-I θεωρείται ισχυρός δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου,
με χαμηλότερες τιμές να υποδηλώνουν καλύτερη λιπιδαιμική ισορροπία.

Συμπερασματικά, στη σύγχρονη ιατρική προσέγγιση δεν αξιολογείται μόνο
η ποσότητα της HDL, αλλά και η λειτουργικότητά της, με την ApoA-I να
αποτελεί κεντρικό παράγοντα αυτής της αξιολόγησης.

4

Φυσιολογικές τιμές HDL και κατηγορίες κινδύνου

Η ερμηνεία της HDL γίνεται πάντα στο πλαίσιο του συνολικού λιπιδαιμικού προφίλ.
Ωστόσο, υπάρχουν σαφή όρια που σχετίζονται με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

HDL (mg/dL)	Κατηγορία	Καρδιαγγειακός κίνδυνος
< 40	Χαμηλή	Υψηλός
40–59	Μέτρια	Μέτριος
> 60	Υψηλή / Βέλτιστη	Χαμηλός

Τιμές HDL πάνω από 60 mg/dL θεωρούνται καρδιοπροστατευτικές.
Μελέτες δείχνουν ότι κάθε αύξηση κατά 1 mg/dL πάνω από αυτό το όριο
σχετίζεται με περίπου 2–3% μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Πώς να διαβάσετε την HDL με μια ματιά:

<40 mg/dL: αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος.
40–59 mg/dL: μέτρια προστασία – χρειάζεται βελτίωση.
>60 mg/dL: καρδιοπροστατευτικά επίπεδα.
Σημείωση: μετρά και η λειτουργικότητα της HDL, όχι μόνο η τιμή.

5

Δείκτες Castelli και Atherogenic Index of Plasma (AIP)

Οι δείκτες κινδύνου που βασίζονται στη σχέση της HDL με άλλα λιπίδια
παρέχουν πιο ολοκληρωμένη εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου
σε σχέση με τις μεμονωμένες τιμές.

Δείκτης Castelli I: Ολική Χοληστερόλη / HDL
Δείκτης Castelli II: LDL / HDL
Atherogenic Index of Plasma (AIP): log₁₀(Τριγλυκερίδια / HDL)

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Δείκτης	Χαμηλός κίνδυνος
Castelli I (TC / HDL)	< 4,5 (άνδρες) • < 4,0 (γυναίκες)
Castelli II (LDL / HDL)	< 3,0
AIP (log₁₀[TG / HDL])	< 0,11

Όσο χαμηλότεροι είναι οι παραπάνω δείκτες, τόσο καλύτερη θεωρείται
η ισορροπία μεταξύ αθηρογόνων και προστατευτικών λιποπρωτεϊνών.

Σημαντικό:

HDL <40 mg/dL συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Δεν μετρά μόνο η ποσότητα, αλλά και η λειτουργικότητα της HDL.
Η αξιολόγηση γίνεται πάντα σε συνδυασμό με LDL και τριγλυκερίδια.

6

Οφέλη από υψηλά επίπεδα HDL (>60 mg/dL)

Η διατήρηση υψηλών επιπέδων HDL συνδέεται με πολλαπλούς μηχανισμούς
καρδιαγγειακής προστασίας και καλύτερη μακροπρόθεσμη πρόγνωση.

Μείωση εμφράγματος μυοκαρδίου: έως και 26% χαμηλότερος κίνδυνος.
Μείωση καρδιαγγειακής θνητότητας: κάθε +1 mg/dL HDL σχετίζεται με 2–3% μείωση.
Βελτίωση ενδοθηλιακής λειτουργίας: καλύτερη αγγειακή διαστολή και σταθερότητα πλακών.
Αντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτική δράση: περιορισμός φλεγμονής στο αγγειακό τοίχωμα.
Ενίσχυση αντίστροφης μεταφοράς χοληστερόλης: αποτελεσματικότερη απομάκρυνση λιπιδίων.
Μείωση κινδύνου ισχαιμικού εγκεφαλικού: έως και 20% χαμηλότερη πιθανότητα.

Συνολικά, η HDL δεν αποτελεί απλώς έναν «καλό αριθμό» στο λιπιδαιμικό προφίλ,
αλλά έναν ενεργό δείκτη καρδιαγγειακής ευεξίας και αγγειακής προστασίας.

7

Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα HDL

Τα επίπεδα της HDL καθορίζονται από συνδυασμό γενετικών, ορμονικών,
μεταβολικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Η κατανόησή τους βοηθά στη στοχευμένη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ.

Γενετικοί παράγοντες: Πολυμορφισμοί σε γονίδια όπως το APOA1
καθορίζουν τη «βασική» τιμή HDL και τη λειτουργικότητά της.
Φύλο: Οι γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερη HDL,
κυρίως λόγω της δράσης των οιστρογόνων.
Ηλικία: Με την πάροδο του χρόνου,
η HDL τείνει να μειώνεται σταδιακά.
Διατροφή: Μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά αυξάνουν την HDL,
ενώ τα κορεσμένα και τα τρανς λιπαρά τη μειώνουν.
Σωματική δραστηριότητα: Η τακτική άσκηση αυξάνει
τόσο την ποσότητα όσο και τη λειτουργικότητα της HDL.
Σωματικό βάρος: Η παχυσαρκία συνδέεται με χαμηλότερη HDL,
ενώ απώλεια 5–10% του βάρους οδηγεί σε αισθητή άνοδο.
Κάπνισμα: Μειώνει σημαντικά την HDL·
η διακοπή οδηγεί σε ταχεία βελτίωση.
Ύπνος και στρες: Χρόνια έλλειψη ύπνου και αυξημένη κορτιζόλη
επιδρούν αρνητικά στο λιπιδαιμικό προφίλ.

Φάρμακα και συμπληρώματα: Ορισμένες ουσίες
(π.χ. νιασίνη) αυξάνουν την HDL,
ενώ άλλες μπορεί να τη μειώσουν έμμεσα.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Παράγοντας	Επίδραση στην HDL	Σχόλιο
Αερόβια άσκηση	↑	Σταθερή αύξηση με 150–300′/εβδ.
Απώλεια βάρους	↑	Ιδιαίτερα σε απώλεια 5–10%
Κάπνισμα	↓	Η διακοπή βελτιώνει γρήγορα την HDL
Μονοακόρεστα λιπαρά	↑	Ελαιόλαδο, ξηροί καρποί
Τρανς λιπαρά	↓	Επεξεργασμένα τρόφιμα
Αλκοόλ (μέτριο)	↑ / ±	Όχι ως θεραπευτική στρατηγική

8

Άσκηση και HDL: τι πραγματικά λειτουργεί

Η σωματική άσκηση αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους μη φαρμακευτικούς τρόπους
αύξησης της HDL και βελτίωσης της αγγειακής υγείας.

Πώς η άσκηση αυξάνει την HDL

Βελτίωση λιπιδικού μεταβολισμού:
ενίσχυση ενζύμων που συμμετέχουν στην αντίστροφη μεταφορά χοληστερόλης.
Μείωση αγγειακής φλεγμονής:
καλύτερη λειτουργικότητα των σωματιδίων HDL.
Αύξηση μεγέθους HDL:
μεγαλύτερα και πιο «δραστικά» σωματίδια απομακρύνουν περισσότερη χοληστερόλη.

Προτεινόμενο πρόγραμμα άσκησης

Αερόβια άσκηση:
150–300 λεπτά/εβδομάδα μέτριας έντασης
(γρήγορο περπάτημα, ποδηλασία, κολύμβηση).
Αντιστάσεις:
2–3 συνεδρίες/εβδομάδα με βάρη ή λάστιχα,
βελτιώνουν τη μυϊκή μάζα και τον λιπιδικό μεταβολισμό.
Διαλειμματική υψηλής έντασης (HIIT):
σύντομα διαστήματα έντονης προσπάθειας
με αποδεδειγμένα οφέλη στην HDL.

Με συστηματική άσκηση,
μετρήσιμη άνοδος της HDL παρατηρείται συνήθως μέσα σε 3–6 μήνες.

9

Πώς να αυξήσετε φυσικά την HDL

Η φυσική αύξηση της HDL βασίζεται σε συνδυασμό καθημερινών συνηθειών
που δρουν συνεργικά και μακροπρόθεσμα.

Σταθερή σωματική δραστηριότητα:
τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας άσκησης την εβδομάδα.
Διατροφή πλούσια σε υγιή λιπαρά:
ελαιόλαδο, λιπαρά ψάρια, ξηροί καρποί και σπόροι.
Διακοπή καπνίσματος:
μία από τις ταχύτερες παρεμβάσεις για άνοδο HDL.
Έλεγχος σωματικού βάρους:
απώλεια 5–10% οδηγεί σε μετρήσιμη βελτίωση.
Ποιοτικός ύπνος:
7–9 ώρες ανά νύχτα για ορμονική και μεταβολική ισορροπία.
Μείωση χρόνιου στρες:
διαλογισμός, ήπια άσκηση και σωστός προγραμματισμός καθημερινότητας.

Η επανεκτίμηση της HDL συνιστάται
μετά από 3–6 μήνες συστηματικών αλλαγών,
ώστε να αξιολογηθεί η πραγματική ανταπόκριση του οργανισμού.

10

Διατροφικές στρατηγικές για ουσιαστική άνοδο της HDL

Η διατροφή επηρεάζει άμεσα τόσο τα επίπεδα όσο και τη λειτουργικότητα της HDL.
Στόχος είναι η ενίσχυση της αντίστροφης μεταφοράς χοληστερόλης
και η μείωση των αθηρογόνων λιπιδίων.

Λιπαρά ψάρια (2–3 φορές/εβδομάδα):
σολομός, σκουμπρί, σαρδέλες — πλούσια σε EPA/DHA.
Μονοακόρεστα λιπαρά σε κάθε γεύμα:
ελαιόλαδο, ελιές, αβοκάντο, ξηροί καρποί.
Πολυακόρεστα λιπαρά & σπόροι:
λιναρόσπορος, chia, καρύδια.
Αντιοξειδωτικά:
μούρα, πράσινο τσάι, κακάο υψηλής περιεκτικότητας.
Πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας:
όσπρια, άπαχο κοτόπουλο/γαλοπούλα, φυτικές πηγές.
Φυτικές ίνες:
βρώμη, κριθάρι, λαχανικά σε κάθε γεύμα.
Περιορισμός κορεσμένων & τρανς λιπαρών:
τηγανητά, επεξεργασμένα τρόφιμα, βούτυρο.

Με συστηματική εφαρμογή,
βελτίωση της HDL παρατηρείται συνήθως
εντός 8–12 εβδομάδων.

11

Φαρμακευτικές επιλογές και συμπληρώματα

Όταν οι παρεμβάσεις τρόπου ζωής δεν επαρκούν,
εξετάζονται φαρμακευτικές ή συμπληρωματικές λύσεις,
πάντα με ιατρική καθοδήγηση.

Νιασίνη (Βιταμίνη B3):
αυξάνει την HDL έως 20–30%.
Περιορίζεται από παρενέργειες (flush, δυσπεψία).
Ω-3 λιπαρά οξέα:
μειώνουν τριγλυκερίδια και προσφέρουν ήπια άνοδο HDL.
Φιμπράτες:
αυξάνουν HDL κατά 10–15%,
κυρίως σε υπερτριγλυκεριδαιμία.
CETP αναστολείς:
προκαλούν μεγάλη αύξηση HDL,
αλλά βρίσκονται σε ερευνητικό στάδιο.
Φυτικές ίνες (ψύλλιο, βρώμη):
βελτιώνουν συνολικά το λιπιδαιμικό προφίλ.

Η αύξηση της HDL από μόνη της
δεν αρκεί αν δεν συνοδεύεται
από συνολική μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

12

Παρακολούθηση και εξετάσεις αίματος

Η συστηματική παρακολούθηση εξασφαλίζει
την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα
των παρεμβάσεων για αύξηση της HDL.

Λιπιδαιμικός έλεγχος:
ολική χοληστερόλη, LDL, HDL, τριγλυκερίδια.
Χρόνος επανελέγχου:
3–6 μήνες μετά από αλλαγές τρόπου ζωής ή θεραπείας.
Ηπατική λειτουργία (AST, ALT):
απαραίτητη σε χρήση νιασίνης ή φιμπρατών.
Γλυκαιμία & HbA1c:
ιδίως σε άτομα με μεταβολικό κίνδυνο.
Νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη, eGFR):
όταν υπάρχουν συνοδά νοσήματα.
Κλινική αξιολόγηση:
βάρος, ΔΜΣ, περίμετρος μέσης,
αρτηριακή πίεση.

Ο συνδυασμός εργαστηριακών δεδομένων
με το ιστορικό και τις συνήθειες του ασθενούς
επιτρέπει εξατομικευμένη καθοδήγηση
και ασφαλή μακροπρόθεσμη στρατηγική.

13

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Μπορεί να είναι «πολύ υψηλή» η HDL;

Σε σπάνιες περιπτώσεις, εξαιρετικά υψηλές τιμές HDL (>90–100 mg/dL)
μπορεί να μην είναι προστατευτικές, ιδίως αν συνυπάρχουν γενετικοί παράγοντες
ή μειωμένη λειτουργικότητα της HDL.

Η HDL μειώνεται με την ηλικία;

Ναι. Με την πάροδο της ηλικίας, η HDL τείνει να μειώνεται,
κυρίως λόγω ορμονικών αλλαγών, μείωσης της φυσικής δραστηριότητας
και μεταβολικών παραγόντων.

Το αλκοόλ αυξάνει την HDL;

Μικρές ποσότητες αλκοόλ (π.χ. ένα ποτήρι κρασί)
μπορούν να αυξήσουν ήπια την HDL,
όμως η υπερκατανάλωση αυξάνει συνολικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο
και δεν συνιστάται ως στρατηγική αύξησης HDL.

Ποια η διαφορά HDL-C και λειτουργικής HDL;

Η HDL-C μετρά την ποσότητα χοληστερόλης στην HDL,
ενώ η λειτουργική HDL αφορά την ικανότητά της
να απομακρύνει χοληστερόλη και να προστατεύει τα αγγεία.
Η ποσότητα δεν αντικατοπτρίζει πάντα τη λειτουργικότητα.

Αν έχω καλή HDL, χρειάζεται να ανησυχώ για την LDL;

Ναι. Η υψηλή HDL δεν αναιρεί τον κίνδυνο από αυξημένη LDL.
Η καρδιαγγειακή εκτίμηση βασίζεται στη συνολική ισορροπία
όλων των λιπιδίων και των παραγόντων κινδύνου.

Πόσο γρήγορα μπορώ να δω αύξηση της HDL;

Με αλλαγές σε άσκηση και διατροφή,
βελτίωση της HDL παρατηρείται συνήθως
μέσα σε 8–12 εβδομάδες,
ενώ πλήρης αξιολόγηση γίνεται στους 3–6 μήνες.

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

15

Βιβλιογραφία

Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων.
Εργαστηριακές εξετάσεις & ιατρική παρακολούθηση.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Grundy SM et al.
2018 AHA/ACC Guideline on the Management of Blood Cholesterol.
https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000000625

Catapano AL et al.
2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias.
https://academic.oup.com/eurheartj/article/41/1/111/5556353

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Παντελής Αναγνωστόπουλος

24/Jun/2025

Τι είναι η Ατορβαστατίνη (Lipitor);

Η Ατορβαστατίνη είναι ένα φάρμακο που ανήκει στην κατηγορία των στατινών (statins), δηλαδή αναστολέων του ενζύμου HMG-CoA reductase, το οποίο συμμετέχει στη σύνθεση χοληστερόλης στο ήπαρ.

Με την αναστολή αυτού του ενζύμου, η Ατορβαστατίνη μειώνει την ενδογενή παραγωγή χοληστερόλης, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση των ηπατικών υποδοχέων LDL. Αυτοί οι υποδοχείς απομακρύνουν τη LDL-χοληστερόλη (“κακή” χοληστερόλη) από την κυκλοφορία του αίματος, μειώνοντας έτσι τα επίπεδά της.

Η θεραπεία με Ατορβαστατίνη έχει αποδειχθεί ότι:
✅ Μειώνει την ολική χοληστερόλη
✅ Μειώνει την LDL-χοληστερόλη κατά 30–60% (ανάλογα με τη δόση)
✅ Μειώνει τα τριγλυκερίδια
✅ Αυξάνει ήπια την HDL-χοληστερόλη (“καλή” χοληστερόλη)
✅ Μειώνει τον συνολικό καρδιοαγγειακό κίνδυνο (έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο, θνησιμότητα)

Η πιο γνωστή εμπορική της ονομασία είναι το Lipitor, ωστόσο σήμερα διατίθεται ευρέως και σε γενόσημα σκευάσματα με σημαντικά χαμηλότερο κόστος.

👉 Η Ατορβαστατίνη αποτελεί βασικό θεραπευτικό εργαλείο στη διαχείριση της δυσλιπιδαιμίας και στη δευτερογενή πρόληψη καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε άτομα με ιστορικό εμφράγματος ή αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

Η αποτελεσματικότητά της και το ευνοϊκό προφίλ ασφάλειας την καθιστούν μία από τις πλέον συνταγογραφούμενες στατίνες παγκοσμίως.

📌 Γρήγορα Στοιχεία για την Ατορβαστατίνη

Παράμετρος	Στοιχείο
Κατηγορία φαρμάκου	Στατίνη (HMG-CoA Reductase Inhibitor)
Εμπορική ονομασία	Lipitor (και γενόσημα)
Δραστική ουσία	Atorvastatin calcium
Μορφές	Δισκία: 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Χορήγηση	Από το στόμα, 1 φορά/ημέρα
Με/χωρίς τροφή	Με ή χωρίς τροφή (συνήθως βράδυ)
Έναρξη δράσης	1–2 εβδομάδες
Μέγιστο αποτέλεσμα	4–6 εβδομάδες
Κύρια δράση	Μείωση LDL-χοληστερόλης (30–60%)
Επιπλέον δράσεις	Μείωση τριγλυκεριδίων, ήπια αύξηση HDL
Ενδείξεις	Υπερχοληστερολαιμία, Καρδιοπροστασία, Δυσλιπιδαιμία
Δευτερογενής πρόληψη	Έμφραγμα, Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ)
Πρέπει να αποφεύγονται	Χυμός γκρέιπφρουτ, υπερβολικό αλκοόλ
Συχνές παρενέργειες	Μυαλγία, πονοκέφαλος, κόπωση, διαταραχές πέψης
Σοβαρές παρενέργειες (σπάνιες)	Ραβδομυόλυση, ηπατοτοξικότητα
Αντενδείξεις	Εγκυμοσύνη, Θηλασμός
Αλληλεπιδράσεις	Μακρολίδες, κυκλοσπορίνη, αντιμυκητιασικά
Εργαστηριακή παρακολούθηση	Λιπιδαιμικό προφίλ, τρανσαμινάσες, CK
Ειδική διατροφή	Υγιεινή διατροφή πτωχή σε κορεσμένα λιπαρά
Συνδυασμοί	Εζετιμίμπη, PCSK9 inhibitors
Επίδραση σε Lp(a)	Ελάχιστη
Ιδιαιτερότητες	Μεγάλη εμπειρία χρήσης, χαμηλό κόστος (γενόσημα)

Μηχανισμός δράσης της Ατορβαστατίνης

Η Ατορβαστατίνη αναστέλλει το ηπατικό ένζυμο HMG-CoA reductase, το οποίο είναι υπεύθυνο για ένα από τα βασικά βήματα στη σύνθεση της χοληστερόλης.

Με τον τρόπο αυτό:
✅ Μειώνεται η ενδογενής παραγωγή χοληστερόλης στο ήπαρ
✅ Αυξάνεται ο αριθμός των υποδοχέων LDL στο ήπαρ, που απομακρύνουν την LDL από την κυκλοφορία
✅ Μειώνεται η συγκέντρωση LDL στο αίμα κατά 30–60%, ανάλογα με τη δόση
✅ Παράλληλα, υπάρχει μικρή αύξηση HDL και μείωση των τριγλυκεριδίων

Ατορβαστατίνη LDL

Ενδείξεις χρήσης

Η Ατορβαστατίνη ενδείκνυται σε πολλές περιπτώσεις:

1️⃣ Υπερχοληστερολαιμία

Πρωτοπαθής υπερχοληστερολαιμία
Οικογενής υπερχοληστερολαιμία (ετερόζυγη ή ομόζυγη)

2️⃣ Καρδιοαγγειακή πρόληψη

Πρωτογενής πρόληψη: σε άτομα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο
Δευτερογενής πρόληψη: σε άτομα με ιστορικό εμφράγματος ή αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου

3️⃣ Μεικτή δυσλιπιδαιμία

Αυξημένη LDL, αυξημένα τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL

Δοσολογία και τρόπος χορήγησης

Η Ατορβαστατίνη διατίθεται σε δισκία των:

10 mg
20 mg
40 mg
80 mg

📅 Λαμβάνεται μία φορά την ημέρα, οποιαδήποτε ώρα, με ή χωρίς τροφή. Συνήθως συνιστάται να λαμβάνεται το βράδυ ή το απόγευμα, για καλύτερη καταστολή της ηπατικής σύνθεσης χοληστερόλης.

✨ Τυπικές δόσεις

Κατάσταση	Δόση έναρξης	Μέγιστη δόση
Πρωτοπαθής υπερχοληστερολαιμία	10–20 mg	έως 80 mg
Οικογενής υπερχοληστερολαιμία	10–40 mg	έως 80 mg
Δευτερογενής πρόληψη	20–40 mg	έως 80 mg

Πότε εμφανίζεται αποτέλεσμα;

Η μείωση της LDL-χοληστερόλης με Ατορβαστατίνη ξεκινά μέσα σε 1–2 εβδομάδες από την έναρξη της θεραπείας.

✅ Μέγιστο αποτέλεσμα συνήθως παρατηρείται μετά από 4–6 εβδομάδες τακτικής λήψης του φαρμάκου.

👉 Είναι σημαντικό να γίνονται τακτικές εργαστηριακές εξετάσεις (λιπιδαιμικό προφίλ) κάθε 6–12 εβδομάδες για παρακολούθηση.

Ατορβαστατίνη και άλλες θεραπείες

Η Ατορβαστατίνη μπορεί να συνδυαστεί με άλλα φάρμακα:
✅ Εζετιμίμπη → για περαιτέρω μείωση LDL
✅ PCSK9 Αναστολείς (Evolocumab, Alirocumab) → για ασθενείς με πολύ υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο
✅ Ω-3 λιπαρά οξέα → για αντιμετώπιση υπερτριγλυκεριδαιμίας

Αλληλεπιδράσεις Φαρμάκων

Ορισμένα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν τη συγκέντρωση της Ατορβαστατίνης:

Φάρμακο	Επίδραση
Κλαριθρομυκίνη	Αύξηση επιπέδων Atorvastatin
Ιτρακοναζόλη	Αύξηση επιπέδων
Κολχικίνη	Κίνδυνος μυοπάθειας
Κυκλοσπορίνη	Αύξηση επιπέδων
Χυμός γκρέιπφρουτ	Αυξημένος κίνδυνος παρενεργειών

⚠️ Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας για πιθανές αλληλεπιδράσεις.

Παρενέργειες της Ατορβαστατίνης

Η Ατορβαστατίνη είναι γενικά καλά ανεκτή. Ωστόσο, ενδέχεται να εμφανιστούν παρενέργειες:

🔹 Συχνές (1–10%)

Πονοκέφαλος
Κόπωση
Μυϊκοί πόνοι (μυαλγία)
Διαταραχές ύπνου
Διαταραχές πέψης (ναυτία, διάρροια)

🔹 Λιγότερο συχνές (0.1–1%)

Αυξημένες τρανσαμινάσες
Αρθραλγίες
Δερματικό εξάνθημα

🔹 Σπάνιες (0.01–0.1%)

Σοβαρή μυοπάθεια / ραβδομυόλυση
Ηπατίτιδα
Νευροπάθειες

⚠️ Ιατρική συμβουλή απαιτείται εάν:
✅ Έντονος μυϊκός πόνος
✅ Σκοτεινόχρωμα ούρα
✅ Ανεξήγητη αδυναμία
✅ Ίκτερος

Ατορβαστατίνη και Διατροφή

Lipitor Διατροφή

Η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα της θεραπείας:

✅ Περιορίστε:

Κορεσμένα λίπη
Trans-λιπαρά
Χοληστερόλη τροφίμων
Χυμό γκρέιπφρουτ (επηρεάζει τη μεταβολή του φαρμάκου)

✅ Ενισχύστε:

Φρούτα & λαχανικά
Δημητριακά ολικής άλεσης
Ψάρια πλούσια σε Ω-3 (σολομός, σκουμπρί)

Ελαιόλαδο

Ατορβαστατίνη και Άσκηση

Η άσκηση και η θεραπεία με Ατορβαστατίνη συνδυάζονται ιδανικά για τη βελτίωση του καρδιομεταβολικού προφίλ.

Η Ατορβαστατίνη, μειώνοντας την LDL-χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια, και η άσκηση, βελτιώνοντας την ευαισθησία στην ινσουλίνη και ενισχύοντας την HDL, έχουν συμπληρωματική δράση.

🏃‍♂️ Οφέλη του συνδυασμού Ατορβαστατίνης + Άσκησης:

✅ Μεγαλύτερη μείωση του συνολικού καρδιοαγγειακού κινδύνου
✅ Περισσότερη αύξηση HDL-χοληστερόλης
✅ Μείωση των τριγλυκεριδίων
✅ Βελτίωση ενδοθηλιακής λειτουργίας
✅ Μείωση φλεγμονής (μείωση hs-CRP)
✅ Καλύτερος γλυκαιμικός έλεγχος
✅ Έλεγχος βάρους (λιπώδης μάζα)

⚠️ Τι πρέπει να προσέξουν οι ασθενείς;

📌 Ένα πολύ μικρό ποσοστό ασθενών (<5%) μπορεί να εμφανίσει μυαλγίες (μυϊκούς πόνους) ή μυϊκή ευαισθησία κατά την ταυτόχρονη λήψη Ατορβαστατίνης και έντονης άσκησης (ιδιαίτερα έντονη αναερόβια άσκηση ή υπερβολική προπόνηση).

Συνήθως:
✅ Οι ήπιες και μέτριας έντασης αερόβιες ασκήσεις είναι ασφαλείς
✅ Η σταδιακή αύξηση του όγκου άσκησης είναι προτιμότερη
✅ Αν εμφανιστούν έντονες μυαλγίες ή αδυναμία, ενημερώνεται ο γιατρός και ελέγχεται CK

🏃‍♀️ Τι είδους άσκηση συστήνεται;

✅ Αερόβια άσκηση μέτριας έντασης (π.χ.):

Γρήγορο περπάτημα
Ποδηλασία
Κολύμβηση
Ελαφρύ τρέξιμο
Χορός

✅ Στόχος: ≥150 λεπτά/εβδομάδα (ή ≥75 λεπτά έντονης αερόβιας)

✅ Επιπλέον: 2 φορές/εβδομάδα ήπια μυϊκή ενδυνάμωση (αν το επιτρέπει η φυσική κατάσταση)

📌 Συμπέρασμα

Η συνδυασμένη δράση Ατορβαστατίνης + άσκησης οδηγεί σε:
✅ καλύτερη ρύθμιση λιπιδίων
✅ βελτίωση της καρδιοπροστασίας
✅ καλύτερη ποιότητα ζωής
✅ έλεγχο βάρους

👉 Η άσκηση είναι απαραίτητο συμπλήρωμα της φαρμακευτικής θεραπείας!

Ατορβαστατίνη σε Ειδικές Κατηγορίες Ασθενών

Η χρήση της Ατορβαστατίνης προσαρμόζεται ανάλογα με την ηλικία, την ύπαρξη συνοδών νοσημάτων και τις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε ασθενούς. Ακολουθούν οι κύριες κατηγορίες:

🔹 Εγκυμοσύνη

🚫 Η Ατορβαστατίνη αντενδείκνυται κατά την εγκυμοσύνη (Κατηγορία Χ).

Η χοληστερόλη είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη του εμβρύου, ενώ η αναστολή της σύνθεσής της από στατίνες ενδέχεται να έχει τερατογόνο δράση.

Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας πρέπει να εφαρμόζονται κατάλληλες μέθοδοι αντισύλληψης καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας.

🔹 Θηλασμός

🚫 Η χρήση της Ατορβαστατίνης δεν συνιστάται κατά τη διάρκεια του θηλασμού, λόγω έλλειψης επαρκών δεδομένων για την ασφάλεια του νεογνού.

Εάν απαιτείται θεραπεία με στατίνη, θα πρέπει να εξετάζεται η διακοπή του θηλασμού.

🔹 Ηλικιωμένοι (>75 ετών)

✅ Η Ατορβαστατίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε άτομα άνω των 75 ετών, όμως απαιτείται προσεκτική παρακολούθηση για τυχόν παρενέργειες (μυαλγίες, ηπατική δυσλειτουργία).

Στους ηλικιωμένους:

Συνιστάται έναρξη με χαμηλότερες δόσεις
Αξιολόγηση συνολικών κινδύνων/οφελών
Παρακολούθηση μυοσκελετικών και ηπατικών παραμέτρων

🔹 Νεφρική Νόσος

✅ Η Ατορβαστατίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια σε ασθενείς με ήπια έως μέτρια νεφρική δυσλειτουργία (χωρίς ανάγκη προσαρμογής δόσης).

⚠️ Σε σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια (π.χ. GFR <30 ml/min) απαιτείται στενή παρακολούθηση λόγω ενδεχόμενου αυξημένου κινδύνου μυοπάθειας.

🔹 Διαβήτης Τύπου 2

✅ Η Ατορβαστατίνη αποτελεί βασικό φάρμακο πρόληψης καρδιαγγειακών συμβαμάτων στους διαβητικούς ασθενείς.

Επιπλέον:

Έχει αποδειχθεί ότι μειώνει σημαντικά το καρδιοαγγειακό κίνδυνο σε ασθενείς με ΣΔτ2

Δεν επηρεάζει δυσμενώς τα επίπεδα σακχάρου όταν δίνεται σε σωστές δόσεις και με παρακολούθηση

🧑‍⚕️ Ατορβαστατίνη & Ειδικές Κατηγορίες Ασθενών

Κατηγορία	Χρήση
🤰 Εγκυμοσύνη	🚫 Αντενδείκνυται
🤱 Θηλασμός	🚫 Αποφυγή
👵 Ηλικιωμένοι >75 ετών	✅ Με προσοχή (χαμηλή δόση, παρακολούθηση)
🩺 Νεφρική Νόσος (ήπια-μέτρια)	✅ Ασφαλής
🩺 Νεφρική Νόσος (σοβαρή)	⚠️ Με προσοχή, παρακολούθηση CK
🩸 Διαβήτης Τύπου 2	✅ Ιδιαίτερα χρήσιμη (μείωση καρδιαγγειακού κινδύνου)

Ατορβαστατίνη και Lp(a)

Η λιποπρωτεΐνη(a) ή Lp(a) είναι ένας λιπιδαιμικός δείκτης που συνδέεται με αυξημένο καρδιοαγγειακό κίνδυνο, ανεξάρτητα από τα επίπεδα LDL-χοληστερόλης.

Σε άτομα με υψηλές τιμές Lp(a) παρατηρείται μεγαλύτερη συχνότητα:
✅ Στεφανιαίας νόσου
✅ Οξέων στεφανιαίων συνδρόμων
✅ Αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων
✅ Στένωσης αορτικής βαλβίδας

👉 Ποια είναι η επίδραση της Ατορβαστατίνης στην Lp(a);

📌 Η Ατορβαστατίνη, όπως και οι περισσότερες στατίνες, δεν μειώνει σημαντικά τα επίπεδα της Lp(a).
👉 Ορισμένες μελέτες μάλιστα αναφέρουν ήπια αύξηση της Lp(a) (~10%) σε κάποιους ασθενείς κατά τη διάρκεια θεραπείας με στατίνη.

🔍 Όμως: Η μείωση της LDL-χοληστερόλης που επιτυγχάνεται με την Ατορβαστατίνη μειώνει συνολικά τον καρδιοαγγειακό κίνδυνο, ανεξάρτητα από το αν η Lp(a) παραμείνει υψηλή.

🧬 Ατορβαστατίνη & Lp(a)

Παράμετρος	Στοιχείο
Επίδραση της Ατορβαστατίνης σε Lp(a)	❌ Δεν μειώνει — μπορεί να αυξήσει
Επίδραση σε LDL	✅ Ισχυρή μείωση
Όφελος σε υψηλή Lp(a)	✅ Έμμεση μείωση κινδύνου (μέσω LDL)
Συνιστώμενη δράση αν υψηλή Lp(a)	✅ Συνδυασμός με PCSK9 inhibitors
PCSK9 inhibitors σε Lp(a)	-20 έως -30%
Pelacarsen (υπό μελέτη)	-80%
Συχνότητα ελέγχου Lp(a)	Κάθε 6–12 μήνες

👉 Τι γίνεται αν ο ασθενής έχει πολύ υψηλή Lp(a);

Σε περιπτώσεις πολύ υψηλής Lp(a) (> 50–60 mg/dL ή >120 nmol/L):
✅ Η Ατορβαστατίνη εξακολουθεί να χορηγείται (για LDL),
✅ ΑΛΛΑ μπορεί να απαιτηθούν πρόσθετες θεραπείες:

Θεραπεία	Επίδραση σε Lp(a)
PCSK9 Αναστολείς	✅ Μείωση 20–30%
Inclisiran (siRNA)	✅ Μείωση ~30%
Νεότερα φάρμακα (π.χ. Pelacarsen, υπό μελέτη)	✅ Μείωση >80%

📌 Συμπέρασμα

Η Ατορβαστατίνη αποτελεί βασική θεραπεία για LDL-χοληστερόλη και καρδιοπροστασία.
📍 Όμως, αν ο ασθενής έχει πολύ υψηλή Lp(a), θα πρέπει να αξιολογείται για πιθανή προσθήκη επιπλέον φαρμακευτικής αγωγής (PCSK9 inhibitors ή νεότερα φάρμακα).

Ατορβαστατίνη vs Ροσουβαστατίνη (Σύγκριση)

Παράμετρος	Ατορβαστατίνη	Ροσουβαστατίνη
Κατηγορία	Στατίνη	Στατίνη
Εμπορική ονομασία	Lipitor	Crestor
Ισχύς LDL μείωσης	Μέτρια-Υψηλή	Υψηλότερη
Επίδραση στην HDL	+	+
Επίδραση στα τριγλυκερίδια	+	+
Επίδραση σε Lp(a)	Ελάχιστη	Ελάχιστη
Μυοπάθεια	Σπάνια	Σπάνια
Χρήση σε νεφρική ανεπάρκεια	Καλή ανεκτικότητα	Χρήζει προσοχής σε προχωρημένη
Τιμή	Χαμηλότερη (γενόσημο)	Υψηλότερη (γενόσημο/πρωτότυπο)

✅ Και οι δύο είναι εξαιρετικές επιλογές για τη μείωση LDL — η τελική επιλογή εξαρτάται από:

Προφίλ ασθενούς
Συννοσηρότητες
Νεφρική λειτουργία
Ανεκτικότητα
Οικονομικό κόστος

📌 Πίνακας: Σύγκριση Στατινών

Στατίνη	Ισχύς LDL Μείωσης	% Μείωσης LDL	↗️ HDL (% αύξηση)	↘️ TG (% μείωση)	Μεταβολισμός (CYP)	Υδατο/Λιπο-διαλυτότητα	Χρόνος ημιζωής	Αντενδείξεις
Lescol (Φλοβουστατίνη)	🟡 Μέτρια	~22–29%	+6–9%	−10–15%	CYP2C9	Λιποδιαλυτή	1.2–3 ώρες	Ηπατική νόσος
Atorvastatin (Lipitor)	🔴 Υψηλή	~39–60%	+5–10%	−20–45%	CYP3A4	Λιποδιαλυτή	14 ώρες	Ηπατοπάθειες
Rosuvastatin (Crestor)	🔴 Υψηλή	~45–63%	+8–12%	−20–40%	CYP2C9 (ελάχιστα)	Υδατοδιαλυτή	19 ώρες	Νεφρική βλάβη
Simvastatin (Zocor)	🟡 Μέτρια	~30–45%	+5–8%	−15–30%	CYP3A4	Λιποδιαλυτή	2–3 ώρες	Αλληλεπιδράσεις
Pravastatin (Pravachol)	🟢 Ήπια	~20–34%	+5–12%	−10–20%	Εξωηπατικά	Υδατοδιαλυτή	1.8 ώρες	Καλή για ηπατική δυσλειτουργία
Lovastatin (Mevacor)	🟡 Μέτρια	~21–42%	+4–9%	−10–25%	CYP3A4	Λιποδιαλυτή	2–5 ώρες	Πολλές αλληλεπιδράσεις

Ατορβαστατίνη και Καρδιοπροστασία

Ατορβαστατίνη δεν είναι απλώς ένα φάρμακο για την αντιμετώπιση της υπερχοληστερολαιμίας.

Η δράση της έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει ουσιαστική καρδιοπροστασία, συμβάλλοντας στη μείωση:
✅ του κινδύνου εμφράγματος του μυοκαρδίου (MI)
✅ του κινδύνου αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου (ΑΕΕ)
✅ της καρδιοαγγειακής θνησιμότητας
✅ της συνολικής θνησιμότητας σε υψηλού κινδύνου πληθυσμούς

📊 Τεκμηρίωση από μεγάλες μελέτες

➡️ Η meta-analysis των Cholesterol Treatment Trialists’ Collaboration (CTT, Lancet 2015) έδειξε ότι κάθε 1 mmol/L (περίπου 39 mg/dL) μείωση της LDL-χοληστερόλης με στατίνες όπως η Ατορβαστατίνη:
✅ μειώνει κατά 22% τον κίνδυνο μείζονων καρδιοαγγειακών συμβαμάτων (MI, ΑΕΕ, επαναγγείωση, καρδιαγγειακός θάνατος).

🫀 Καρδιοπροστατευτικές ιδιότητες της Ατορβαστατίνης

✅ Μείωση LDL-χοληστερόλης → καθαρή επίδραση στην αθηροσκλήρωση
✅ Αντιφλεγμονώδη δράση → μείωση hs-CRP
✅ Σταθεροποίηση αθηρωματικής πλάκας → λιγότερες ρήξεις πλάκας
✅ Βελτίωση λειτουργίας του ενδοθηλίου
✅ Μείωση οξειδωτικού stress
✅ Μείωση θρομβογενετικότητας

📍 Ποιους προστατεύει;

Η Ατορβαστατίνη χρησιμοποιείται:
✅ Στη δευτερογενή πρόληψη (ασθενείς με:

Προηγούμενο έμφραγμα
Στεφανιαία νόσο
Στεφανιαία επαναγγείωση
Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο)

✅ Στην πρωτογενή πρόληψη σε ασθενείς με:

Σακχαρώδη Διαβήτη
Πολύ υψηλό καρδιοαγγειακό κίνδυνο (SCORE >10%)
Σοβαρή υπερχοληστερολαιμία (LDL >190 mg/dL)

📌 Συμπέρασμα

Η Ατορβαστατίνη προσφέρει ισχυρή καρδιοπροστασία, τόσο σε άτομα που έχουν ήδη υποστεί καρδιοαγγειακό επεισόδιο, όσο και σε άτομα υψηλού κινδύνου που δεν έχουν εμφανίσει ακόμη σύμπτωμα.

Η δράση της ξεπερνά τη μείωση της LDL-χοληστερόλης, επεκτεινόμενη σε πλειοτροπικές (pleiotropic) δράσεις που συμβάλλουν στη σταθεροποίηση των αθηρωματικών πλακών και τη μείωση του συνολικού καρδιοαγγειακού κινδύνου.

Εργαστηριακή παρακολούθηση

θεραπεία με Ατορβαστατίνη απαιτεί συστηματική εργαστηριακή παρακολούθηση ώστε να αξιολογείται:
✅ η αποτελεσματικότητα
✅ η ασφάλεια
✅ η συμμόρφωση στη θεραπεία

🧪 Ποιες εξετάσεις χρειάζονται;

Εξέταση	Πότε γίνεται
Λιπιδαιμικό προφίλ (ολική χοληστερόλη, LDL, HDL, τριγλυκερίδια)	Έναρξη + 6-12 εβδομάδες + κάθε 6-12 μήνες
AST / ALT (τρανσαμινάσες)	Έναρξη + εάν υπάρχουν συμπτώματα
CK (Κινάση Κρεατίνης)	Εάν υπάρχουν μυαλγίες ή μυϊκή αδυναμία
Γλυκόζη / HbA1c	Αν υπάρχει διαβήτης ή προδιαβήτης
Νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη, eGFR)	Σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με ΧΝΝ

📌 Αναλυτικά:

✅ Λιπιδαιμικό προφίλ

Βασικός δείκτης αποτελεσματικότητας της θεραπείας
Αναμένεται μείωση LDL κατά 30–60% ανάλογα με τη δόση

✅ Τρανσαμινάσες (AST/ALT)

Παρακολούθηση για ηπατοτοξικότητα
Συνήθως παραμένουν φυσιολογικές — σε <1% των ασθενών μπορεί να αυξηθούν >3x ULN

✅ Κινάση Κρεατίνης (CK)

Έλεγχος σε περίπτωση μυαλγιών, αδυναμίας
Σπάνια εμφανίζεται ραβδομυόλυση (σοβαρή μυοπάθεια)

⚠️ Πότε απαιτείται πιο συχνός έλεγχος;

✅ Ηλικιωμένοι (>75 ετών)
✅ Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ)
✅ Συγχορήγηση με φάρμακα που αυξάνουν τον κίνδυνο μυοπάθειας
✅ Ιστορικό ηπατικής νόσου
✅ Εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών (μυαλγία, αδυναμία, κόπωση, ίκτερος)

📌 Συμπέρασμα

Η εργαστηριακή παρακολούθηση κατά τη λήψη Ατορβαστατίνης είναι ουσιαστικής σημασίας:
✅ Βοηθά στη βελτιστοποίηση της θεραπείας
✅ Εξασφαλίζει την ασφάλεια του ασθενούς
✅ Επιτρέπει έγκαιρη ανίχνευση τυχόν ανεπιθύμητων ενεργειών

🧪 Ποιες εξετάσεις απαιτούνται όταν παίρνω Ατορβαστατίνη;

Εξέταση	Συχνότητα
Λιπιδαιμικό προφίλ (χοληστερόλη, LDL, HDL, TG)	Έναρξη + 6–12 εβδομάδες + κάθε 6–12 μήνες
AST / ALT (τρανσαμινάσες)	Έναρξη + σε περίπτωση συμπτωμάτων
CK (Κινάση Κρεατίνης)	Σε μυαλγίες ή μυϊκή αδυναμία
Σάκχαρο αίματος / HbA1c	Σε διαβητικούς ή προδιαβητικούς ασθενείς
Νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη, eGFR)	Σε ηλικιωμένους ή ΧΝΝ

Πότε να σταματήσετε την Ατορβαστατίνη (Lipitor)

✅ Ανεπιθύμητες ενέργειες:

Σοβαρή μυοπάθεια ή ραβδομυόλυση
Σοβαρή ηπατοτοξικότητα

✅ Κατά την εγκυμοσύνη ή θηλασμό

Άμεση διακοπή — κατηγορία X

✅ Άλλα:

Επείγουσα χειρουργική επέμβαση — διακοπή προσωρινά

👉 Σε κάθε περίπτωση, μόνο με ιατρική συμβουλή!

❓ Συχνές Ερωτήσεις για την Ατορβαστατίνη (FAQ)

1️⃣ Τι είναι η Ατορβαστατίνη και σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται;

Η Ατορβαστατίνη είναι ένα φάρμακο της κατηγορίας στατινών που μειώνει την LDL-χοληστερόλη και προστατεύει από καρδιοαγγειακές επιπλοκές. Χορηγείται σε άτομα με υπερχοληστερολαιμία, δυσλιπιδαιμία ή αυξημένο καρδιοαγγειακό κίνδυνο.

2️⃣ Πόσο γρήγορα εμφανίζεται το αποτέλεσμα;

Η μείωση της LDL ξεκινά μέσα σε 1–2 εβδομάδες από την έναρξη της θεραπείας. Μέγιστο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται μετά από 4–6 εβδομάδες.

3️⃣ Ποια είναι η τυπική δοσολογία της Ατορβαστατίνης;

Η Ατορβαστατίνη χορηγείται σε δόσεις 10–80 mg, συνήθως μία φορά την ημέρα. Η αρχική δόση καθορίζεται από τον ιατρό, ανάλογα με τα επίπεδα LDL και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

4️⃣ Μπορώ να πάρω Ατορβαστατίνη με άδειο στομάχι;

Ναι, μπορείτε να τη λάβετε με ή χωρίς τροφή, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Συνήθως προτιμάται η βραδινή λήψη.

5️⃣ Τι πρέπει να αποφεύγω όσο παίρνω Ατορβαστατίνη;

Αποφύγετε τον χυμό γκρέιπφρουτ (μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα του φαρμάκου) και την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

6️⃣ Ποιες είναι οι πιο συχνές παρενέργειες της Ατορβαστατίνης;

Πονοκέφαλος, μυαλγία (μυϊκοί πόνοι), κόπωση, γαστρεντερικά ενοχλήματα. Σπάνια σοβαρές μυοπάθειες ή αύξηση ηπατικών ενζύμων.

7️⃣ Η Ατορβαστατίνη επηρεάζει την Lp(a);

Η Ατορβαστατίνη έχει ελάχιστη επίδραση στην Lp(a). Άλλες θεραπείες όπως οι PCSK9 inhibitors είναι πιο αποτελεσματικές για τη μείωση της Lp(a).

8️⃣ Ποια είναι η διαφορά Ατορβαστατίνης και Ροσουβαστατίνης;

Και οι δύο είναι στατίνες. Η Ροσουβαστατίνη είναι ελαφρώς ισχυρότερη στη μείωση της LDL. Η Ατορβαστατίνη έχει μεγαλύτερη κλινική εμπειρία και συχνά προτιμάται λόγω κόστους.

9️⃣ Μπορεί η Ατορβαστατίνη να λαμβάνεται μαζί με άλλα φάρμακα;

Ναι, αλλά απαιτείται προσοχή. Ορισμένα φάρμακα (π.χ. μακρολίδες, κυκλοσπορίνη) αυξάνουν τον κίνδυνο παρενεργειών.

🔟 Πρέπει να κάνω εξετάσεις όσο παίρνω Ατορβαστατίνη;

Ναι. Συνιστάται περιοδικός έλεγχος λιπιδίων, τρανσαμινασών και CK.

1️⃣1️⃣ Η Ατορβαστατίνη επιτρέπεται στην εγκυμοσύνη;

Όχι. Η Ατορβαστατίνη αντενδείκνυται στην εγκυμοσύνη και κατά τον θηλασμό.

1️⃣2️⃣ Τι να κάνω αν ξεχάσω να πάρω ένα δισκίο;

Λάβετε το δισκίο όσο το θυμάστε εντός της ίδιας ημέρας. Εάν έχει περάσει το 24ωρο, παραλείψτε τη δόση και συνεχίστε κανονικά την επόμενη ημέρα.

1️⃣3️⃣ Μπορώ να πίνω αλκοόλ ενώ παίρνω Ατορβαστατίνη;

Η μέτρια κατανάλωση είναι ανεκτή. Ωστόσο, η υπερβολική κατανάλωση αυξάνει τον κίνδυνο ηπατοτοξικότητας.

1️⃣4️⃣ Τι συμβαίνει αν σταματήσω την Ατορβαστατίνη απότομα;

Η απότομη διακοπή μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση LDL και σε αυξημένο καρδιοαγγειακό κίνδυνο. Διακοπή μόνο μετά από ιατρική οδηγία.

1️⃣5️⃣ Χρειάζεται ειδική διατροφή όσο παίρνω Ατορβαστατίνη;

Ναι. Η υγιεινή διατροφή ενισχύει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας (χαμηλά κορεσμένα λιπαρά, πλούσια φρούτα και λαχανικά, Ω-3).

📚 Βιβλιογραφία

Grundy SM, Stone NJ, Bailey AL, et al. 2018 AHA/ACC Guidelines on the Management of Blood Cholesterol. Circulation. 2019;139(25):e1082–e1143. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000625
Naci H, Brugts J, Ades T. Comparative tolerability and harms of individual statins: a study-level network meta-analysis of 246 955 participants from 135 randomized, controlled trials. Circ Cardiovasc Qual Outcomes. 2013;6(4):390–399.
Robinson JG, et al. Meta-analysis of statin trials in patients with diabetes mellitus and cardiovascular disease risk. J Am Coll Cardiol. 2013;61(10):1029-1035.
Cholesterol Treatment Trialists’ (CTT) Collaboration. Efficacy and safety of LDL-lowering therapy among men and women: meta-analysis of individual data from 174,000 participants in 27 randomised trials. Lancet. 2015;385(9976):1397–1405.
Ridker PM et al. Anti-inflammatory Therapy with Canakinumab for Atherosclerotic Disease. N Engl J Med. 2017;377(12):1119-1131.
Armitage J. The safety of statins in clinical practice. Lancet. 2007;370(9601):1781–1790.
Mach F, Baigent C, Catapano AL, et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. Eur Heart J. 2020;41(1):111–188.
Toth PP. Pleiotropic effects of statins: a review of clinical evidence. Am J Med. 2008;121(8):S32–S38.
ΕΟΦ (Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων): Ατορβαστατίνη – Φύλλο Οδηγιών Χρήσης https://www.eof.gr
ΕΛΙΚΑΡ (Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία): Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Δυσλιπιδαιμία 2023 https://www.hcs.gr
Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ — Τμήμα Παθολογίας: Σεμινάρια Λιπιδίων & Καρδιομεταβολικού Κινδύνου
Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης: Οδηγίες 2024 για τη θεραπεία δυσλιπιδαιμιών https://www.atherosclerosis.gr
Πανελλήνιο Δίκτυο Υγείας — Ιατρικά Άρθρα: “Στατίνες και καρδιοπροστασία”
MedNet Ελλάς — “Η χρήση στατινών στη σύγχρονη καρδιολογία”, 2024
PubMed: Atorvastatin — systematic review https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

ldl-cholisteroli-kardiangeiakos-kindynos-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

21/Jun/2025

LDL Χοληστερόλη: Τι Είναι, Πότε Ελέγχεται & Φυσιολογικές Τιμές

Τελευταία ενημέρωση: 31 Δεκεμβρίου 2025

Σε 1 λεπτό:

Η LDL είναι η «κακή» χοληστερόλη και βασικός δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου.
Υψηλές τιμές συνδέονται με αθηροσκλήρωση, έμφραγμα και εγκεφαλικό.
Ο έλεγχος LDL είναι κρίσιμος μετά τα 40 έτη ή νωρίτερα σε άτομα αυξημένου κινδύνου.
Οι στόχοι LDL διαφέρουν ανάλογα με το ατομικό καρδιαγγειακό ρίσκο.

1

Τι είναι η LDL Χοληστερόλη

Η LDL (Low-Density Lipoprotein), γνωστή και ως «κακή χοληστερόλη», είναι λιποπρωτεΐνη
χαμηλής πυκνότητας που μεταφέρει χοληστερόλη από το ήπαρ
προς τους περιφερικούς ιστούς μέσω της κυκλοφορίας του αίματος.
Η χοληστερόλη αυτή είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού,
καθώς συμμετέχει στη δόμηση των κυτταρικών μεμβρανών,
στην παραγωγή στεροειδών ορμονών
(όπως κορτιζόλη, οιστρογόνα, τεστοστερόνη)
και στη σύνθεση της βιταμίνης D.

Ο χαρακτηρισμός «κακή» δεν αφορά την ύπαρξη της LDL καθαυτής,
αλλά τον παθολογικό ρόλο της όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα.
Σε αυτή την περίπτωση, η LDL μπορεί να διηθηθεί στο ενδοθήλιο των αρτηριών
και να υποστεί οξείδωση,
ενεργοποιώντας φλεγμονώδεις μηχανισμούς και ανοσολογική απάντηση.

Η οξειδωμένη LDL αναγνωρίζεται από μακροφάγα κύτταρα,
τα οποία τη φαγοκυτταρώνουν και μετατρέπονται σε
αφρώδη κύτταρα,
αποτελώντας το αρχικό στάδιο σχηματισμού
αθηρωματικών πλακών.
Με την πάροδο του χρόνου, οι πλάκες αυτές οδηγούν σε
σκλήρυνση και στένωση των αρτηριών (αθηροσκλήρωση),
μειώνοντας τη ροή του αίματος προς ζωτικά όργανα.

Η προοδευτική αθηροσκλήρωση αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο
στεφανιαίας νόσου,
εμφράγματος του μυοκαρδίου
και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων.
Για τον λόγο αυτό, η LDL χοληστερόλη αποτελεί
τον κύριο θεραπευτικό στόχο
στις σύγχρονες οδηγίες πρόληψης και αντιμετώπισης
των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

LDL = «κακή» χοληστερόλη;

Ο όρος «κακή χοληστερόλη» χρησιμοποιείται γιατί η LDL,
όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα,
εναποτίθεται στα τοιχώματα των αρτηριών
και οδηγεί σε αθηροσκλήρωση.

➡️ Δεν είναι «κακή» από μόνη της.
Το πρόβλημα είναι η ποσότητα και η διάρκεια έκθεσης
των αγγείων σε υψηλή LDL.

2

Πότε να ζητήσω έλεγχο LDL

Κάθε ενήλικος ≥40 ετών —
προληπτικός έλεγχος λιπιδαιμικού προφίλ
τουλάχιστον μία φορά ανά 5 έτη,
ακόμη και απουσία συμπτωμάτων,
για έγκαιρη εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου.
Οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας —
έλεγχος κάθε 1–2 χρόνια,
ιδιαίτερα όταν υπάρχει πρώιμη στεφανιαία νόσος
σε συγγενείς πρώτου βαθμού
(άνδρες <55 ετών, γυναίκες <65 ετών).
Σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση ή μεταβολικό σύνδρομο —
τακτικός έλεγχος κάθε 6–12 μήνες,
καθώς οι καταστάσεις αυτές αυξάνουν σημαντικά
τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και απαιτούν στενότερη παρακολούθηση.
Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση —
έλεγχος ανά 1–2 χρόνια,
λόγω της μείωσης των οιστρογόνων,
που συνοδεύεται από αύξηση της LDL χοληστερόλης
και επιτάχυνση της αθηροσκλήρωσης.
Μετά από έναρξη ή τροποποίηση θεραπείας για LDL —
επανέλεγχος σε 6–12 εβδομάδες
για αξιολόγηση της ανταπόκρισης,
και στη συνέχεια ανά 6–12 μήνες
για μακροχρόνια παρακολούθηση και ρύθμιση της αγωγής.

Αν δεν έχετε ελέγξει ποτέ τη χοληστερόλη σας,
συζητήστε με τον ιατρό σας για το κατάλληλο πλάνο ελέγχου.

3

Πώς παράγεται η LDL στο σώμα

Η LDL χοληστερόλη προέρχεται κυρίως από τη σταδιακή διάσπαση των
VLDL (Very Low-Density Lipoproteins),
οι οποίες συντίθενται στο ήπαρ και μεταφέρουν τριγλυκερίδια
και χοληστερόλη στην κυκλοφορία του αίματος.
Καθώς τα τριγλυκερίδια αφαιρούνται από τους περιφερικούς ιστούς,
οι VLDL μετατρέπονται αρχικά σε IDL και τελικά σε LDL.

Η LDL έχει φυσιολογικό και απαραίτητο ρόλο στον οργανισμό,
καθώς παρέχει χοληστερόλη που χρησιμοποιείται για:

Σύνθεση κυτταρικών μεμβρανών,
απαραίτητη για τη σταθερότητα και τη λειτουργία όλων των κυττάρων
Παραγωγή στεροειδών ορμονών,
όπως κορτιζόλη, αλδοστερόνη, οιστρογόνα και τεστοστερόνη
Σύνθεση βιταμίνης D,
η οποία ξεκινά από τη χοληστερόλη στο δέρμα

Ωστόσο, όταν τα επίπεδα της LDL είναι υπερβολικά αυξημένα
ή όταν τα LDL σωματίδια παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην κυκλοφορία,
η χοληστερόλη εναποτίθεται στο ενδοθήλιο των αγγείων.
Εκεί υφίσταται οξείδωση και πυροδοτεί φλεγμονώδη αντίδραση,
με αποτέλεσμα τον σχηματισμό αθηρωματικών πλακών.

Η διαδικασία αυτή αποτελεί το πρώτο στάδιο της
αθηροσκλήρωσης,
η οποία οδηγεί προοδευτικά σε στένωση και σκλήρυνση των αρτηριών
και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο
στεφανιαίας νόσου, εμφράγματος μυοκαρδίου και αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

4

Τι σημαίνει αυξημένη LDL

Επιταχύνει τον σχηματισμό αθηρωματικών πλακών,
μέσω εναπόθεσης χοληστερόλης στο ενδοθήλιο των αρτηριών
Αυξάνει τη φλεγμονή των αγγείων,
ενεργοποιώντας φλεγμονώδεις μηχανισμούς που αποσταθεροποιούν τις πλάκες
Οδηγεί σε προοδευτική στένωση και σκλήρυνση των αρτηριών,
μειώνοντας τη ροή αίματος προς ζωτικά όργανα
Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιοπάθειας και αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου,
ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου

Κλινικά δεδομένα δείχνουν ότι
κάθε αύξηση της LDL κατά 10 mg/dL
σχετίζεται με 10–15% αύξηση
του σχετικού καρδιαγγειακού κινδύνου,
γεγονός που εξηγεί γιατί η LDL αποτελεί
τον κύριο θεραπευτικό στόχο
στην πρόληψη της αθηροσκλήρωσης.

Πότε η αυξημένη LDL είναι πιο επικίνδυνη;

Όταν συνυπάρχει σακχαρώδης διαβήτης
Όταν υπάρχει υπέρταση ή κάπνισμα
Όταν τα LDL σωματίδια είναι μικρά & πυκνά
Όταν η LDL παραμένει αυξημένη για πολλά χρόνια

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και «μέτριες» τιμές LDL
μπορεί να αντιστοιχούν σε υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

5

Φυσιολογικές Τιμές LDL & Στόχοι

Οι θεραπευτικοί στόχοι της LDL χοληστερόλης δεν είναι ίδιοι για όλους.
Καθορίζονται εξατομικευμένα, με βάση το
συνολικό καρδιαγγειακό προφίλ κάθε ατόμου
(ηλικία, φύλο, συνυπάρχοντα νοσήματα, οικογενειακό ιστορικό,
παρουσία ή όχι καρδιαγγειακής νόσου).

🔑 Όσο υψηλότερος είναι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος,
τόσο χαμηλότερος πρέπει να είναι ο στόχος της LDL,
ώστε να μειωθεί αποτελεσματικά η πιθανότητα εμφράγματος
ή αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία καρδιαγγειακού κινδύνου	Στόχος LDL (mg/dL)
Χωρίς παράγοντες κινδύνου	<116
Χαμηλού κινδύνου	<100
Μέτριου κινδύνου	<100
Υψηλού κινδύνου	<70
Πολύ υψηλού κινδύνου	<55

Οι στόχοι αυτοί βασίζονται στη σύγχρονη επιστημονική αρχή
«όσο χαμηλότερη η LDL, τόσο καλύτερη η πρόγνωση»,
ιδιαίτερα σε άτομα με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο,
σακχαρώδη διαβήτη ή πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου.

Πηγή: ESC Guidelines 2023 • Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία

6

LDL vs HDL vs Ολική Χοληστερόλη

LDL (Low-Density Lipoprotein):
μεταφέρει τη χοληστερόλη από το ήπαρ προς τους περιφερικούς ιστούς.
Όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα, συμβάλλει στη δημιουργία
αθηρωματικών πλακών.
HDL (High-Density Lipoprotein):
επαναφέρει τη χοληστερόλη από τους ιστούς και τα αγγεία πίσω στο
ήπαρ, όπου μεταβολίζεται και απομακρύνεται.
Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίζεται ως «καλή» χοληστερόλη.
Ολική χοληστερόλη:
αποτελεί το άθροισμα της LDL, της HDL και της VLDL
(λιποπρωτεΐνες πολύ χαμηλής πυκνότητας).

Ο στόχος της LDL χοληστερόλης έχει σαφώς
μεγαλύτερη προγνωστική αξία
από την ολική χοληστερόλη για την εκτίμηση του
καρδιαγγειακού κινδύνου.
Για τον λόγο αυτό, οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες
επικεντρώνονται κυρίως στη μείωση της LDL
και όχι απλώς στη συνολική τιμή χοληστερόλης.

7

LDL, ApoB & Lp(a)

ApoB (Απολιποπρωτεΐνη B):
αντικατοπτρίζει τον αριθμό των αθηρογόνων λιποπρωτεϊνικών σωματιδίων
(κυρίως LDL, αλλά και VLDL remnants).
Θεωρείται πιο ακριβής δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου
από την LDL σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, σακχαρώδη διαβήτη
ή αυξημένα τριγλυκερίδια.
Lp(a) – Λιποπρωτεΐνη(a):
ανεξάρτητος και γενετικά καθοριζόμενος παράγοντας
καρδιαγγειακού κινδύνου, που δεν επηρεάζεται ουσιαστικά
από τη διατροφή ή την άσκηση.
Αυξημένες τιμές συνδέονται με
πρόωρη αθηροσκλήρωση, έμφραγμα και στένωση αορτικής βαλβίδας.
Σε άτομα με αυξημένη Lp(a),
η συνολική εκτίμηση κινδύνου πρέπει να είναι αυστηρότερη.
Ο συνδυασμός στατινών (για μείωση LDL)
και PCSK9 αναστολέων
μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου,
παρότι η ίδια η Lp(a) μειώνεται περιορισμένα.

🔎 Κλινική σημασία:
Η μέτρηση ApoB και Lp(a)
χρησιμοποιείται για λεπτομερέστερη στρωματοποίηση κινδύνου,
ιδίως όταν η LDL φαίνεται «φυσιολογική» αλλά ο καρδιαγγειακός κίνδυνος παραμένει αυξημένος.

8

Παράγοντες που επηρεάζουν την LDL

Γενετική προδιάθεση
(π.χ. οικογενής υπερχοληστερολαιμία):
οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα LDL από νεαρή ηλικία,
ανεξάρτητα από τον τρόπο ζωής.
Διατροφή πλούσια σε κορεσμένα και trans λιπαρά:
αυξάνει τη σύνθεση LDL στο ήπαρ και μειώνει την κάθαρσή της από το αίμα.
Παχυσαρκία και καθιστική ζωή:
σχετίζονται με αυξημένη παραγωγή αθηρογόνων λιποπρωτεϊνών
και μειωμένη δραστηριότητα LDL υποδοχέων.
Κάπνισμα:
επιδεινώνει την αθηροσκλήρωση,
αυξάνει την οξείδωση της LDL
και μειώνει τα προστατευτικά επίπεδα HDL.
Σακχαρώδης διαβήτης:
συνδέεται με ποιοτικές αλλοιώσεις της LDL
(μικρά, πυκνά σωματίδια με υψηλότερη αθηρογόνο δράση).
Υποθυρεοειδισμός:
προκαλεί μειωμένη κάθαρση LDL από το ήπαρ
και συχνά συνοδεύεται από αυξημένη ολική χοληστερόλη.
Ορισμένα φάρμακα
(π.χ. κορτικοστεροειδή, ορισμένα διουρητικά, αντιρετροϊκά):
μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα LDL
ως ανεπιθύμητη μεταβολική επίδραση.

👉 Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αυξημένη LDL
οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων,
γι’ αυτό και η αντιμετώπιση απαιτεί
εξατομικευμένη προσέγγιση με αλλαγές τρόπου ζωής
και, όταν χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή.

9

Διαγνωστικές Εξετάσεις για LDL Χοληστερόλη

Η μέτρηση της LDL χοληστερόλης πραγματοποιείται στο πλαίσιο του
λιπιδαιμικού προφίλ (εξέταση αίματος),
συνήθως μετά από 12ωρη νηστεία.
Αποτελεί βασικό εργαλείο για την εκτίμηση του
καρδιαγγειακού κινδύνου
και για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Κύριες εξετάσεις λιπιδαιμικού ελέγχου

Ολική Χοληστερόλη
LDL Χοληστερόλη (κύριος θεραπευτικός στόχος)
HDL Χοληστερόλη (προστατευτική δράση)
Τριγλυκερίδια
Non-HDL Χοληστερόλη (Ολική – HDL)
ApoB (Απολιποπρωτεΐνη B) — δείκτης αριθμού LDL σωματιδίων
Lp(a) — κληρονομικός ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου

Πότε ενδείκνυται ο έλεγχος

Προληπτικός έλεγχος σε άτομα ≥ 40 ετών
Οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας
Σακχαρώδης διαβήτης
Γνωστή καρδιαγγειακή νόσος
Πριν την έναρξη υπολιπιδαιμικής αγωγής
Κατά την παρακολούθηση της θεραπείας

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται επανέλεγχος

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία Ασθενών	Συχνότητα Επανελέγχου
Υγιείς χωρίς παράγοντες κινδύνου	Ανά 5 έτη
Υψηλού κινδύνου (διαβήτης, CVD, υπέρταση)	Κάθε 6–12 μήνες
Μετά από έναρξη ή αλλαγή θεραπείας (στατίνη, ezetimibe, PCSK9)	6–12 εβδομάδες
Οικογενής υπερχοληστερολαιμία	Κάθε 6 μήνες

10

Πώς υπολογίζεται η LDL Χοληστερόλη

Η άμεση μέτρηση της LDL χοληστερόλης εφαρμόζεται πλέον
στα περισσότερα σύγχρονα εργαστήρια και θεωρείται η
πιο αξιόπιστη και ακριβής μέθοδος,
καθώς δεν επηρεάζεται από τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων
ή άλλες μεταβολικές διαταραχές.

Στο εργαστήριό μας η LDL μετράται απευθείας (LDL-direct),
σύμφωνα με τις σύγχρονες διεθνείς οδηγίες.

Εναλλακτικά, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί
ο υπολογισμός της LDL με τον τύπο Friedewald,
ο οποίος είναι έγκυρος μόνο όταν τα τριγλυκερίδια είναι < 400 mg/dL:

LDL = Ολική Χοληστερόλη – HDL – (Τριγλυκερίδια ÷ 5)

Σε περιπτώσεις αυξημένων τριγλυκεριδίων,
σακχαρώδους διαβήτη,
μεταβολικού συνδρόμου
ή γενικά σε άτομα υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου,
συνιστάται πάντα η άμεση μέτρηση της LDL,
καθώς παρέχει πιο αξιόπιστα αποτελέσματα
και καλύτερη καθοδήγηση της θεραπείας.

Τι να προσέξετε πριν από την εξέταση LDL

Αιμοληψία μετά από 12 ώρες νηστείας
(επιτρέπεται μόνο νερό)
Αποφύγετε έντονη σωματική άσκηση
την προηγούμενη ημέρα
Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ
για 24 ώρες πριν την εξέταση
Ενημερώστε τον ιατρό για τυχόν φαρμακευτική αγωγή
(στατίνες,φιβράτες,PCSK9,
κορτικοστεροειδή)
Αναβάλετε την εξέταση σε περίπτωση
οξέος νοσήματος ή πυρετού
Προτιμήστε επανελέγχους στο
ίδιο εργαστήριο
για αξιόπιστη σύγκριση αποτελεσμάτων

11

LDL & Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

Η LDL χοληστερόλη αποτελεί τον
σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου
για την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Κάθε μείωση της LDL κατά 1 mmol/L (≈38 mg/dL) σχετίζεται με:

≈22% μείωση του κινδύνου εμφράγματος του μυοκαρδίου
≈22% μείωση του κινδύνου αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου
Σημαντική μείωση της συνολικής καρδιαγγειακής θνησιμότητας

Σύμφωνα με τις σύγχρονες οδηγίες της
ESC (2023) και της
Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας:

Η μείωση της LDL πρέπει να ξεκινά έγκαιρα
Ισχύει η θεμελιώδης αρχή «the lower, the better»
Ο συνδυασμός διατροφής, σωματικής άσκησης
και φαρμακευτικής αγωγής
προσφέρει τη μέγιστη καρδιαγγειακή προστασία

Η διατήρηση της LDL κάτω από τους θεραπευτικούς στόχους,
ανάλογα με τον ατομικό καρδιαγγειακό κίνδυνο,
αποτελεί βασικό πυλώνα
για τη μακροχρόνια καρδιαγγειακή υγεία.

12

Διατροφή για Μείωση LDL Χοληστερόλης

Η διατροφή αποτελεί βασικό μη φαρμακευτικό πυλώνα για τη μείωση της LDL
και τη συνολική βελτίωση του καρδιομεταβολικού κινδύνου.
Συνδυασμένες διατροφικές παρεμβάσεις μπορούν να μειώσουν την LDL
κατά 15–25%.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Τροφές που μειώνουν LDL	Τροφές που αυξάνουν LDL
Ελαιόλαδο (εξαιρετικά παρθένο)	Τρανς λιπαρά (μαργαρίνες)
Λιπαρά ψάρια (ω-3)	Κορεσμένα λίπη (βούτυρο, κόκκινο κρέας)
Ξηροί καρποί	Τηγανητά
Φρούτα και λαχανικά	Γλυκά και επεξεργασμένα τρόφιμα
Όσπρια και φυτικές ίνες	Επεξεργασμένα κρέατα

Οι 7 πιο αποτελεσματικές διατροφικές στρατηγικές

Μείωση κορεσμένων λιπαρών (<7% των ημερήσιων θερμίδων)
Πλήρης αποφυγή trans λιπαρών
Αύξηση φυτικών ινών (25–30 g/ημέρα)
Κατανάλωση φυτοστερολών (~2 g/ημέρα, μόνο κατόπιν σύστασης)
Τακτική πρόσληψη ω-3 λιπαρών μέσω τροφών
Μείωση ζάχαρης και επεξεργασμένων υδατανθράκων
Απώλεια 5–10% του σωματικού βάρους

Παράδειγμα ημερήσιου διατροφικού πλάνου

Πρωινό: Βρώμη με φρούτα και ξηρούς καρπούς

Μεσημεριανό: Όσπρια, σαλάτα με ελαιόλαδο

Σνακ: Γιαούρτι 2% με φρούτα

Βραδινό: Ψάρι, λαχανικά, καστανό ρύζι

Σε συνδυασμό με τακτική άσκηση και έλεγχο σωματικού βάρους,
η διατροφική παρέμβαση ενισχύει σημαντικά τη μείωση της LDL
και τη μακροχρόνια καρδιαγγειακή προστασία.

12

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την LDL Χοληστερόλη

Τι είναι η LDL και γιατί θεωρείται «κακή» χοληστερόλη;

Η LDL μεταφέρει χοληστερόλη από το ήπαρ προς τους ιστούς.
Όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα,
εναποτίθεται στα τοιχώματα των αγγείων
και συμβάλλει στη δημιουργία αθηρωματικών πλακών,
αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.

Ποια επίπεδα LDL θεωρούνται φυσιολογικά;

Τα «φυσιολογικά» επίπεδα LDL εξαρτώνται από τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Σε άτομα χωρίς παράγοντες κινδύνου στόχος είναι <116 mg/dL,
ενώ σε άτομα υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου
οι στόχοι είναι <70 mg/dL ή <55 mg/dL αντίστοιχα.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχω την LDL χοληστερόλη;

Σε υγιή άτομα συνιστάται έλεγχος κάθε 5 έτη μετά τα 40.
Σε άτομα με διαβήτη, υπέρταση, οικογενειακό ιστορικό
ή γνωστή καρδιαγγειακή νόσο,
ο έλεγχος γίνεται συχνότερα,
συνήθως κάθε 6–12 μήνες.

Ποια φάρμακα μειώνουν την LDL χοληστερόλη;

Οι βασικές φαρμακευτικές κατηγορίες είναι οι
στατίνες,
το ezetimibe,
οι PCSK9 αναστολείς
και το
inclisiran,
ανάλογα με το επίπεδο καρδιαγγειακού κινδύνου.

Πότε ξεκινά φαρμακευτική αγωγή για LDL;

Η αγωγή ξεκινά όταν η LDL παραμένει αυξημένη
παρά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής
ή όταν υπάρχει υψηλός συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος,
όπως σε διαβήτη ή εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο.

Πόσο γρήγορα δρουν οι στατίνες;

Οι στατίνες αρχίζουν να μειώνουν την LDL μέσα σε 1–2 εβδομάδες,
ενώ το μέγιστο αποτέλεσμα παρατηρείται συνήθως στις 4–6 εβδομάδες.

Μπορεί η άσκηση να υποκαταστήσει τη φαρμακευτική αγωγή;

Όχι. Η άσκηση μειώνει μέτρια την LDL και λειτουργεί συμπληρωματικά,
αλλά δεν υποκαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή σε άτομα
υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου.

Πόσο βοηθά η συστηματική άσκηση στη μείωση της LDL;

Η αερόβια άσκηση 150–300 λεπτών την εβδομάδα
μπορεί να μειώσει την LDL κατά 5–10%,
ενώ αυξάνει την HDL και μειώνει τα τριγλυκερίδια.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση LDL χοληστερόλης ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

14

Βιβλιογραφία & Πηγές

European Society of Cardiology (ESC).
2023 ESC Guidelines for the management of dyslipidaemias.
https://www.escardio.org/Guidelines/Clinical-Practice-Guidelines/Dyslipidaemias-management-of

Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία.
Διαχείριση Δυσλιπιδαιμιών & Καρδιαγγειακός Κίνδυνος.
https://www.hcs.gr

UpToDate.
LDL cholesterol: Clinical significance and management.
https://www.uptodate.com/contents/ldl-cholesterol-clinical-significance-and-management

Grundy SM et al.
2018 AHA/ACC Guideline on the Management of Blood Cholesterol.
https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000000625

Ference BA et al.
Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease.
https://academic.oup.com/eurheartj/article/38/32/2459/3745109

Παντελής Αναγνωστόπουλος

15/Jun/2025

🩸 Σάκχαρο στο Αίμα – Τι είναι;

Το σάκχαρο (ή αλλιώς γλυκόζη) είναι η βασική μορφή σακχάρου που κυκλοφορεί στο αίμα και αποτελεί κύρια πηγή ενέργειας για τα κύτταρα του οργανισμού. Παράγεται από τη διάσπαση των υδατανθράκων που προσλαμβάνουμε μέσω της διατροφής, και αποθηκεύεται στο ήπαρ και τους μυς με τη μορφή γλυκογόνου.

Η ισορροπία του σακχάρου ρυθμίζεται κυρίως από δύο βασικές ορμόνες του παγκρέατος:

Ινσουλίνη: μειώνει το σάκχαρο στο αίμα επιτρέποντας την είσοδο της γλυκόζης στα κύτταρα.
Γλυκαγόνη: αυξάνει το σάκχαρο όταν πέφτει πολύ χαμηλά, ενεργοποιώντας τη διάσπαση του γλυκογόνου.

Η διατήρηση σταθερών επιπέδων σακχάρου είναι ζωτικής σημασίας για την καλή λειτουργία του εγκεφάλου, των νεύρων και του μεταβολισμού. Όταν το σάκχαρο είναι πολύ χαμηλό ή πολύ υψηλό, εμφανίζονται σοβαρές παθολογικές καταστάσεις όπως η υπογλυκαιμία, η υπεργλυκαιμία και ο σακχαρώδης διαβήτης.

✅ Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στο Αίμα

Οι φυσιολογικές τιμές του σακχάρου στο αίμα εξαρτώνται από το αν είμαστε νηστικοί, μετά από φαγητό, ή κατά τη διάρκεια ορισμένων εξετάσεων (όπως η δοκιμασία καμπύλης γλυκόζης). Οι τιμές επηρεάζονται επίσης από την ηλικία, την ύπαρξη χρόνιων νοσημάτων (π.χ. διαβήτης), την εγκυμοσύνη και τη φαρμακευτική αγωγή.

📊 Πίνακας Φυσιολογικών Τιμών Σακχάρου (για υγιείς ενήλικες)

Κατάσταση Μέτρησης	Τιμή Σακχάρου (mg/dL)	Ερμηνεία
Νηστείας (τουλάχιστον 8 ώρες)	70 – 99	Φυσιολογική
Νηστείας	100 – 125	Προδιαβήτης (Δυσανεξία Γλυκόζης)
Νηστείας	≥ 126	Διαβήτης (επιβεβαίωση με επανάληψη)
2 ώρες μετά από γεύμα	< 140	Φυσιολογική μεταγευματική γλυκόζη
2 ώρες μετά από γεύμα	140 – 199	Προδιαβήτης (Διαταραγμένη Ανοχή Γλυκόζης)
2 ώρες μετά από γεύμα	≥ 200	Διαβήτης
Τυχαία μέτρηση	≥ 200 με συμπτώματα	Πιθανός Διαβήτης
Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT)	Αναλόγως φάσης	Χρησιμοποιείται για διάγνωση
HbA1c (μέση γλυκόζη 3 μηνών)	< 5.7%	Φυσιολογικό εύρος
HbA1c	5.7 – 6.4%	Προδιαβήτης
HbA1c	≥ 6.5%	Διαβήτης

Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στα Παιδιά

Ηλικιακή Ομάδα	Νηστείας (mg/dL)	Μετά από γεύμα (mg/dL)
Νεογέννητα (<1 μήνα)	45 – 96	έως 150
Παιδιά (1–12 ετών)	70 – 100	< 140
Έφηβοι (>12 ετών)	70 – 99	< 140

🤰 Φυσιολογικές Τιμές στην Εγκυμοσύνη (OGTT 75g)

Χρονικό Σημείο	Φυσιολογική Τιμή (mg/dL)
Νηστείας	< 92
1 ώρα μετά την πρόσληψη	< 180
2 ώρες μετά την πρόσληψη	< 153

📌 Αν έστω και μία τιμή είναι αυξημένη → διάγνωση διαβήτη κύησης.

🧪 Πώς Μετράται το Σάκχαρο στο Αίμα;

Η μέτρηση του σακχάρου στο αίμα είναι θεμελιώδης για τη διάγνωση και παρακολούθηση του διαβήτη, την αξιολόγηση της μεταβολικής υγείας και την παρακολούθηση της απόκρισης στη θεραπεία. Μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε σε εργαστήριο είτε στο σπίτι με χρήση συσκευών αυτομέτρησης (γλυκομέτρων ή αισθητήρων συνεχούς καταγραφής).

🏥 Εργαστηριακή Μέτρηση Σακχάρου

Οι βασικές εργαστηριακές εξετάσεις περιλαμβάνουν:

Εξέταση	Περιγραφή	Πότε γίνεται
Γλυκόζη Νηστείας	Μέτρηση μετά από 8–12 ώρες νηστείας	Βασική εξέταση για διαβήτη ή προδιαβήτη
Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT)	Μέτρηση σακχάρου νηστείας και μετά από χορήγηση 75g γλυκόζης	Χρήσιμη στην εγκυμοσύνη και σε αμφίβολες περιπτώσεις
HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη)	Αντανακλά τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων 2–3 μηνών	Χρήσιμη για διάγνωση και παρακολούθηση διαβήτη
Τυχαία Γλυκόζη Αίματος	Χωρίς περιορισμούς νηστείας, με ή χωρίς συμπτώματα	Μπορεί να υποδείξει διαβήτη αν >200 mg/dL με συμπτώματα

Η HbA1c δεν απαιτεί νηστεία και είναι χρήσιμη σε χρόνια παρακολούθηση.
🏠 Αυτομέτρηση στο Σπίτι
Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή ύποπτες υπογλυκαιμίες μπορούν να χρησιμοποιούν γλυκόμετρο ή αισθητήρα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (CGM).
📍 Τύποι Οικιακής Μέτρησης:
Μέθοδος Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα
Γλυκόμετρο (δάκτυλο) Απλό, άμεσο, ακριβές Τσιμπήματα, περιορισμένα δεδομένα
CGM (π.χ. FreeStyle Libre, Dexcom) Συνεχής παρακολούθηση, ειδοποιήσεις, διαγράμματα Κόστος, ανάγκη για αλλαγή αισθητήρα κάθε λίγες ημέρες

📌 Σημεία μέτρησης:

Κατά προτίμηση δάκτυλα (πλάγια) για ακριβέστερα αποτελέσματα.
Αποφεύγεται ο δείκτης και ο αντίχειρας λόγω νεύρων.

📌 Κατάλληλες στιγμές μέτρησης:

Πρωί νηστικός
Πριν τα γεύματα
2 ώρες μετά από γεύμα
Πριν ύπνο
Όταν υπάρχουν συμπτώματα υπο/υπεργλυκαιμίας

🔄 Πώς να γίνεται σωστά η μέτρηση

Πλύνετε καλά τα χέρια (χωρίς αλκοολούχο καθαριστικό).
Στεγνώστε εντελώς.
Τρυπήστε στο πλάι του δακτύλου (όχι κέντρο).
Ρίξτε την πρώτη σταγόνα αν χρειάζεται.
Εφαρμόστε τη δεύτερη στο ταινιάκι του γλυκομέτρου.

📉 Πότε η μέτρηση είναι ανακριβής;

Αν υπάρχουν υπολείμματα φαγητού ή σακχάρων στα δάκτυλα
Σε παγωμένα χέρια ή κακή αιμάτωση
Αν έχουν λήξει οι ταινίες μέτρησης
Σε έντονο στρες ή ασθένεια, τα επίπεδα μπορεί να είναι ψευδώς αυξημένα

📲 Έξυπνες Εφαρμογές – Διαχείριση Σακχάρου

MySugr, LibreLink, Dexcom G7, Glooko
➡️ Χρησιμοποιούνται για καταγραφή και ανάλυση τάσεων.
⚠️ Υπογλυκαιμία: Τι είναι, Συμπτώματα & Αντιμετώπιση
Η υπογλυκαιμία είναι η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα πέφτουν κάτω από τα φυσιολογικά όρια, προκαλώντας δυνητικά επικίνδυνες επιπτώσεις, κυρίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Συνήθως, υπογλυκαιμία ορίζεται ως:
- Σάκχαρο < 70 mg/dL
- Σε βαριές περιπτώσεις: < 54 mg/dL (επίγουσα ιατρική κατάσταση)
🧠 Γιατί είναι επικίνδυνη;
Ο εγκέφαλος εξαρτάται από τη γλυκόζη ως βασική πηγή ενέργειας. Αν η γλυκόζη πέσει απότομα ή σε πολύ χαμηλά επίπεδα, προκαλείται νευρογλυκοπενία, δηλαδή ανεπάρκεια γλυκόζης στον εγκέφαλο, οδηγώντας σε:
- Διανοητική σύγχυση
- Αδυναμία συγκέντρωσης
- Λιποθυμία
- Σπασμούς
- Κώμα
🚨 Κύρια Συμπτώματα Υπογλυκαιμίας
Κατηγορία Συμπτώματα
Αδρενεργικά (λόγω απελευθέρωσης αδρεναλίνης) Τρέμουλο, ιδρώτας, ταχυκαρδία, άγχος, πείνα
Νευρογλυκοπενικά (επίδραση στον εγκέφαλο) Σύγχυση, θολή όραση, πονοκέφαλος, δυσκολία λόγου
Βαριά υπογλυκαιμία Λιποθυμία, σπασμοί, απώλεια συνείδησης

🩺 Αιτίες Υπογλυκαιμίας

📍 Σε διαβητικά άτομα:

Υπερβολική δόση ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών
Παράλειψη ή καθυστέρηση γεύματος
Έντονη άσκηση χωρίς αντίστοιχη τροφική πρόσληψη
Αλκοόλ χωρίς φαγητό

📍 Σε μη διαβητικά άτομα:

Παραγωγή ινσουλίνης από ινσουλίνωμα
Ανεπάρκεια φλοιού επινεφριδίων, ανεπάρκεια GH
Σοβαρές ηπατικές νόσοι
Σεπτικό σοκ ή σοβαρές λοιμώξεις
Αντιδραστική υπογλυκαιμία μετά από γεύμα (ιδίως σε νεαρούς)
Μετά από γαστρική παράκαμψη (dumping syndrome)

🔬 Διαγνωστική Προσέγγιση – Τριάδα Whipple

Η τριάδα Whipple επιβεβαιώνει την ύπαρξη κλινικά σημαντικής υπογλυκαιμίας:

Παρουσία συμπτωμάτων υπογλυκαιμίας
Χαμηλό σάκχαρο κατά τη διάρκεια των συμπτωμάτων (<55 mg/dL)

Ανακούφιση των συμπτωμάτων μετά από χορήγηση γλυκόζης

💊 Πρώτες Βοήθειες – Τι να κάνεις:

Κατάσταση	Αντιμετώπιση
Ελαφρά υπογλυκαιμία (σάκχαρο 60–70 mg/dL)	Λήψη 15g απλών σακχάρων (π.χ. 1 χυμός, 3 ταμπλέτες γλυκόζης, 1 κουταλιά μέλι)
Μέτρια (40–60 mg/dL)	Όπως παραπάνω + επανάληψη μέτρησης σε 15′
Βαριά (<40 mg/dL)	Αν δεν είναι σε θέση να καταπιεί: γλυκαγόνη ενδομυϊκά ή IV γλυκόζη 10–20% στο νοσοκομείο
Συνειδητός ασθενής	Να καταναλώσει γρήγορο σάκχαρο, να ξεκουραστεί
Αναίσθητος ασθενής	Μην του δώσετε τίποτα από το στόμα! Καλέστε άμεσα βοήθεια και χορηγήστε γλυκαγόνη (αν διαθέσιμη)

⚠️ Χρόνια Υπογλυκαιμία & Ανοχή στα Συμπτώματα

Άτομα με μακροχρόνιο διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 μπορεί να παρουσιάσουν υπογλυκαιμία χωρίς συμπτώματα (hypoglycemia unawareness), αυξάνοντας τον κίνδυνο βαριάς υπογλυκαιμίας.

➡️ Λύση: συχνή αυτοπαρακολούθηση + συνεχής καταγραφή με CGM

💡 Συμβουλή: Άτομα με διαβήτη τύπου 1 πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους γλυκαγόνη (σε ενέσιμη ή ρινική μορφή), και το περιβάλλον τους να είναι εκπαιδευμένο στη χρήση της.
📈 Υπεργλυκαιμία: Τι Είναι, Συμπτώματα, Αιτίες & Αντιμετώπιση
Η υπεργλυκαιμία είναι η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα είναι σημαντικά αυξημένα, συνήθως > 126 mg/dL νηστείας ή > 200 mg/dL μετά από γεύμα, και αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα του σακχαρώδη διαβήτη, αλλά και άλλων μεταβολικών ή ορμονικών διαταραχών.
📌 Όρια Υπεργλυκαιμίας
Επίπεδο Σακχάρου (mg/dL) Ερμηνεία
100 – 125 Προδιαβήτης (νηστείας)
≥ 126 Διαβήτης (νηστείας)
≥ 140 (2 ώρες μετά φαγητό) Μεταγευματική υπεργλυκαιμία
≥ 200 με συμπτώματα Πιθανός διαβήτης – άμεση παρέμβαση

🔬 Αιτίες Υπεργλυκαιμίας

🧬 Παθολογικές Καταστάσεις:

Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ή 2
Διαβήτης κύησης
Προδιαβήτης
Ορμονικές διαταραχές (π.χ. υπερκορτιζολαιμία/Cushing, ακρομεγαλία, φαιοχρωμοκύτωμα)

💊 Φαρμακολογικές Αιτίες:

Κορτικοστεροειδή (π.χ. πρεδνιζολόνη)
Διουρητικά θειαζιδικά
Αδρεναλίνη, αναστολείς πρωτεάσης (HIV)
Αντισυλληπτικά (σε ευαίσθητα άτομα)

📉 Άλλες αιτίες:

Στρες, λοίμωξη, τραύμα, έγκαυμα
Παράλειψη ή λανθασμένη δόση ινσουλίνης
Έλλειψη άσκησης
Διατροφή με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη/φορτίο

🚑 Επείγουσες Καταστάσεις – Υπεργλυκαιμικό Κώμα

1. Διαβητική Κετοξέωση (DKA)

Ιδιαίτερα σε	Νεαρούς ασθενείς με διαβήτη τύπου 1

Χαρακτηριστικά

Πολύ υψηλό σάκχαρο > 250 mg/dL, κετόνες στα ούρα ή στο αίμα, οξέωση, ταχύπνοια, φρουτώδης αναπνοή

Συμπτώματα

Εμετοί, πόνος στην κοιλιά, σύγχυση, κώμα

2. Υπεργλυκαιμικό Υπερωσμωτικό Σύνδρομο (HHS)

Ιδιαίτερα σε	Ηλικιωμένους με διαβήτη τύπου 2
Σάκχαρο > 600 mg/dL	Χωρίς κετόνες, με σοβαρή αφυδάτωση
Συμπτώματα	Σύγχυση, σπασμοί, λήθαργος, υπονατριαιμία

⚠️ Και οι δύο καταστάσεις είναι επείγουσες και απειλητικές για τη ζωή.
🩹 Αντιμετώπιση Υπεργλυκαιμίας
Στην καθημερινή παρακολούθηση:
Αναπροσαρμογή φαρμακευτικής αγωγής (ινσουλίνη, SGLT2i, μετφορμίνη κ.ά.)
Επαναξιολόγηση διατροφής (χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης, περιορισμός υδατανθράκων)
Άσκηση (αν επιτρέπεται)
Σε επείγουσες καταστάσεις:
Ενυδάτωση με φυσιολογικό ορό
Ενδοφλέβια ινσουλίνη
Διόρθωση ηλεκτρολυτικών διαταραχών
Παρακολούθηση σε μονάδα εντατικής θεραπείας (σε DKA/HHS)
📊 Πότε να ανησυχήσετε;
Τιμή Σακχάρου Ενέργεια
200–250 mg/dL Ενυδάτωση, έλεγχος διατροφής, μέτρηση κετονών
> 300 mg/dL Επικοινωνία με γιατρό, έλεγχος ινσουλίνης
> 400 mg/dL Επείγουσα ανάγκη – αναζήτηση ιατρικής βοήθειας

🧬 Σακχαρώδης Διαβήτης: Τύποι, Διαφορές, Διάγνωση & Χαρακτηριστικά

Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) είναι μία χρόνια μεταβολική νόσος που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα (υπεργλυκαιμία), είτε λόγω ανεπάρκειας ινσουλίνης, είτε λόγω αντίστασης των κυττάρων στην ινσουλίνη.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι διαβήτη, με ξεχωριστά κλινικά, βιοχημικά και θεραπευτικά χαρακτηριστικά.

📚 Βασικοί Τύποι Διαβήτη

Τύπος	Περιγραφή
Τύπου 1 (ΣΔ1)	Αυτοάνοση καταστροφή β-κυττάρων του παγκρέατος → έλλειψη ινσουλίνης
Τύπου 2 (ΣΔ2)	Αντίσταση στην ινσουλίνη και σχετική ανεπάρκεια της
Διαβήτης κύησης	Παροδικός διαβήτης κατά την εγκυμοσύνη
MODY	Μονογονιδιακός διαβήτης, πρώιμης έναρξης, χωρίς αυτοαντισώματα
LADA	Αυτοάνοσος διαβήτης ενηλίκων με βραδεία εξέλιξη (τύπου 1.5)

Συγκριτικός Πίνακας – Τύποι Διαβήτη

Χαρακτηριστικό	Τύπου 1	Τύπου 2	MODY	LADA	Κύησης
Ηλικία Έναρξης	Παιδική/εφηβική	Μετά τα 40 (συνήθως)	<20 έτη	30–50 έτη	2ο–3ο τρίμηνο
Μηχανισμός	Αυτοάνοση καταστροφή	Αντίσταση στην ινσουλίνη	Γονιδιακή μετάλλαξη	Αυτοανοσία, βραδεία εξέλιξη	Ορμονικές αλλαγές εγκυμοσύνης
Αντιγλυκαιμικά αντισώματα	Ναι (GAD, IA-2)	Όχι	Όχι	Ναι	Όχι
Ανάγκη για ινσουλίνη	Άμεση & μόνιμη	Ίσως αργότερα	Όχι πάντα	Μετά από χρόνια	Συχνά προσωρινή
Σωματικό Βάρος	Κανονικό ή χαμηλό	Συχνά υπέρβαροι	Κανονικό	Κανονικό	Ποικίλει
Οικογενειακό Ιστορικό	Όχι απαραίτητα	Συχνά ναι	Ναι (γενετικό)	Όχι πάντα	Συχνά

🧪 Διαγνωστικές Εξετάσεις για Επιβεβαίωση Τύπου:

GAD65, IA-2, ZnT8 αντισώματα: Αυτοάνοσοι δείκτες → ΣΔ1, LADA
C-πεπτίδιο: Δείκτης παραγωγής ινσουλίνης
Γενετικός έλεγχος (HNF1A, GCK): Για υποψία MODY
OGTT: Για διαβήτη κύησης ή ασαφή προδιαβήτη
HbA1c + FPG + OGTT: Τυπική τριπλή προσέγγιση

💊 Θεραπευτικές Προσεγγίσεις (ανά τύπο)

Τύπος Διαβήτη	Θεραπεία

ΣΔ1

Ινσουλίνη (basal/bolus), αντλία, παρακολούθηση CGM

ΣΔ2

Δίαιτα, άσκηση, μετφορμίνη, SGLT2i, GLP-1, ινσουλίνη (τελικά)

MODY

Μερικοί ανταποκρίνονται σε SU ή μόνο δίαιτα

LADA

Αρχικά μετφορμίνη, μετά ινσουλίνη

Κύησης

Δίαιτα, παρακολούθηση, +/- ινσουλίνη

🥦 Διατροφή και Σάκχαρο – Γλυκαιμικός Δείκτης (GI) & Γλυκαιμικό Φορτίο (GL)

Η διατροφή παίζει κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση του σακχάρου, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη. Κατανοώντας έννοιες όπως ο γλυκαιμικός δείκτης (GI) και το γλυκαιμικό φορτίο (GL), μπορούμε να διαχειριστούμε αποτελεσματικότερα τις μεταγευματικές αυξήσεις γλυκόζης.

🍞 Τι είναι ο Γλυκαιμικός Δείκτης (GI);

Ο Γλυκαιμικός Δείκτης (Glycemic Index) είναι ένας αριθμός (0–100) που δείχνει πόσο γρήγορα αυξάνει το σάκχαρο του αίματος μία τροφή που περιέχει υδατάνθρακες, σε σύγκριση με τη γλυκόζη (ή τη λευκή ψίχα ψωμιού).

Κατηγορία	Τιμή GI
Χαμηλός GI	≤ 55
Μέτριος GI	56–69
Υψηλός GI	≥ 70

🍚 Όσο υψηλότερος ο GI, τόσο πιο απότομη η αύξηση του σακχάρου → αποφυγή σε διαβητικούς.
📦 Τι είναι το Γλυκαιμικό Φορτίο (GL);
Το Γλυκαιμικό Φορτίο λαμβάνει υπόψη και την ποσότητα των υδατανθράκων ανά μερίδα τροφής, προσφέροντας πιο ρεαλιστική εικόνα της επίδρασης στο σάκχαρο.
Τιμή GL Ερμηνεία
< 10 Χαμηλό GL
11–19 Μέτριο GL
≥ 20 Υψηλό GL
🥗 Πίνακας Παραδειγμάτων Τροφών με GI & GL
Τροφή GI Υδατάνθρακες / μερίδα GL
Μήλο (1 μέτριο) 38 15g 6
Λευκό ψωμί (1 φέτα) 75 15g 11
Καρότο (1 μεγάλο) 47 8g 3
Μπανάνα (1 μέτρια) 52 27g 14
Άσπρο ρύζι (1 φλ. μαγειρ.) 73 45g 33
Φακές (1 φλ. μαγειρ.) 32 40g 13

✅ Διατροφικές Οδηγίες για Ρύθμιση Σακχάρου

Σύσταση	Περιγραφή
🍞 Επιλογή υδατανθράκων	Προτιμήστε ολικής άλεσης, βρώμη, όσπρια, μη επεξεργασμένα δημητριακά
🥬 Ίνες / φυτικές ίνες	Επιβραδύνουν την απορρόφηση γλυκόζης (π.χ. λαχανικά, φρούτα με φλούδα)
🧀 Πρωτεΐνη & καλά λιπαρά	Μειώνουν το μεταγευματικό “spike” (π.χ. αυγό, ψάρι, ελαιόλαδο, αβοκάντο)
🧃 Αποφυγή χυμών & ζάχαρης	Προκαλούν απότομη αύξηση σακχάρου
🕒 Συχνότητα γευμάτων	Μικρά και τακτικά γεύματα ανά 3–4 ώρες
🏃‍♀️ Φυσική δραστηριότητα	Βοηθά στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου μετά από γεύματα

🧾 Παράδειγμα Ημερήσιου Μενού για Άτομο με ΣΔ2

Γεύμα	Τρόφιμα
Πρωινό	Βρώμη με γάλα αμυγδάλου & κανέλα, 1 μήλο
Σνακ	1 χούφτα αμύγδαλα
Μεσημεριανό	Φακές με καρότο & πράσινη σαλάτα με ελαιόλαδο
Σνακ	Γιαούρτι με χαμηλό GI φρούτο (π.χ. ακτινίδιο)
Βραδινό	Κοτόπουλο ψητό με μπρόκολο & κινόα

💡 Συμβουλή: Συνδυάζετε υδατάνθρακες με πρωτεΐνες & λίπος για σταθερότερη γλυκαιμική απόκριση.
🤰 Σάκχαρο και Εγκυμοσύνη – Διαβήτης Κύησης & Παρακολούθηση
Κατά την εγκυμοσύνη, το σώμα της γυναίκας υφίσταται ορμονικές μεταβολές που επηρεάζουν σημαντικά την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτές οι αλλαγές οδηγούν σε διαβήτη κύησης (GDM – Gestational Diabetes Mellitus), μια μορφή υπεργλυκαιμίας που εμφανίζεται για πρώτη φορά στην εγκυμοσύνη.
📊 Επιδημιολογία & Σημασία
Προσβάλλει έως 7–14% των κυήσεων, αναλόγως πληθυσμού και διατροφής
Συνήθως εμφανίζεται στο 2ο ή 3ο τρίμηνο
Αν δεν διαγνωστεί/αντιμετωπιστεί, αυξάνει τον κίνδυνο για:
Προεκλαμψία
Μακροσωμία εμβρύου
Καισαρική τομή
Νεογνική υπογλυκαιμία
Μελλοντική εμφάνιση ΣΔ2 στη μητέρα
🧪 Διάγνωση – Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT 75g)
Η προληπτική εξέταση πραγματοποιείται συνήθως μεταξύ 24ης–28ης εβδομάδας κύησης.
Χρονικό Σημείο Όριο για φυσιολογική τιμή
Νηστείας < 92 mg/dL
1 ώρα < 180 mg/dL
2 ώρες < 153 mg/dL

➡️ Αν μία ή περ

🔬 Παράγοντες Κινδύνου

Κίνδυνος	Σχόλιο
Παχυσαρκία (BMI > 30)	Αυξάνει αντίσταση στην ινσουλίνη
Ιστορικό GDM σε προηγούμενη εγκυμοσύνη	Υψηλή πιθανότητα επανεμφάνισης
Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ2	Γενετική προδιάθεση
Πολυκυστικές ωοθήκες (PCOS)	Αυξημένο μεταβολικό φορτίο
Ηλικία > 35 ετών	Αυξημένος κίνδυνος

ισσότερες τιμές είναι αυξημένες, τότε τίθεται διάγνωση διαβήτη κύησης.

🍽️ Διατροφή & Παρακολούθηση

Διατροφή με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη
Τακτικές μικρές μερίδες (5–6/ημέρα)
Καθημερινή μέτρηση σακχάρου:
- Νηστείας
- 1 ή 2 ώρες μετά τα κύρια γεύματα
Σωματική άσκηση (ήπια περπάτημα, yoga εγκύων)
Αν δεν επαρκεί: ινσουλινοθεραπεία (ασφαλής στην εγκυμοσύνη)

🩺 Αντιμετώπιση

Επίπεδο Ελέγχου	Αντιμετώπιση
Σάκχαρα εντός στόχων	Διατροφή + άσκηση
Επίμονα υψηλά	Προσθήκη ινσουλίνης
Πολύ υψηλά	Νοσηλεία / στενή παρακολούθηση

👶 Επιπτώσεις στο Έμβρυο

Κατάσταση

Ενδεχόμενα Προβλήματα

Μη ελεγχόμενος GDM

Μακροσωμία, τραυματισμός στον τοκετό, υπογλυκαιμία νεογνού

Υπέρταση μητέρας

Προεκλαμψία

Μετά τη γέννηση

Αυξημένος κίνδυνος παχυσαρκίας και διαβήτη στο παιδί

👶 Σάκχαρο στα Παιδιά – Φυσιολογικές Τιμές, Διαβήτης & Αντιμετώπιση

Η παρακολούθηση του σακχάρου στα παιδιά είναι ζωτικής σημασίας, ειδικά όταν υπάρχουν συμπτώματα ή οικογενειακό ιστορικό διαβήτη. Τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, πιο σπάνια τύπου 2, ενώ κάποιες φορές παρουσιάζουν αντιδραστική υπογλυκαιμία ή παροδικές μεταβολές λόγω λοίμωξης ή κακής διατροφής.

🧪 Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στα Παιδιά

Ηλικία	Νηστείας (mg/dL)	2 ώρες μετά γεύμα
Νεογέννητο (<1 μήνα)	45 – 96	έως 150
Βρέφη (1–12 μηνών)	60 – 100	< 140
Παιδιά (>1 έτους)	70 – 100	< 140
Έφηβοι	70 – 99	< 140

⚠️ Τιμή <60 mg/dL = υπογλυκαιμία

🩺 Παιδικός Διαβήτης – Τύπου 1

Ο διαβήτης τύπου 1 είναι η πιο συχνή μορφή διαβήτη στην παιδική ηλικία, και οφείλεται σε αυτοάνοση καταστροφή των β-κυττάρων του παγκρέατος.

⚠️ Συμπτώματα:

Πολυουρία (συχνή ούρηση)
Πολυδιψία (αυξημένη δίψα)
Απώλεια βάρους
Νυχτερινή ενούρηση σε παιδί που είχε “στεγνώσει”
Κόπωση, ευερεθιστότητα

➡️ Συχνά η διάγνωση γίνεται μετά από διαβητική κετοξέωση, αν δεν εντοπιστεί εγκαίρως.

🔬 Διάγνωση:

Σάκχαρο νηστείας ≥ 126 mg/dL (ή τυχαίο ≥ 200 + συμπτώματα)
HbA1c ≥ 6.5%
GAD, IA-2, ZnT8: αυτοαντισώματα
C-πεπτίδιο: χαμηλό

🍭 Παιδικός Διαβήτης Τύπου 2

Πιο σπάνιος σε παιδιά, αλλά αυξανόμενος λόγω παιδικής παχυσαρκίας, κακής διατροφής και καθιστικής ζωής.

📍 Παράγοντες Κινδύνου:

Παχυσαρκία, κοιλιακό λίπος
Καθιστική ζωή
Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ2
Ινσουλινοαντίσταση (π.χ. Acanthosis nigricans στο δέρμα)

🧪 Εξετάσεις:

Σάκχαρο νηστείας, OGTT, HbA1c
C-πεπτίδιο: φυσιολογικό ή αυξημένο
Απουσία αυτοαντισωμάτων

🛡️ Πρόληψη & Παρακολούθηση στα Παιδιά

Παρέμβαση	Στόχος
🍎 Ισορροπημένη διατροφή	Έλεγχος βάρους & αποφυγή αιχμών σακχάρου
🚶‍♀️ Καθημερινή κίνηση	60 λεπτά δραστηριότητας/ημέρα
📉 Έλεγχος BMI	Ετήσιος έλεγχος ανάπτυξης από παιδίατρο
🩺 Ανίχνευση συμπτωμάτων	Έγκαιρη διάγνωση ΣΔ1 ή ΣΔ2
🧬 Γενετικός έλεγχος	Αν υπάρχει ιστορικό MODY ή LADA στους γονείς

⚠️ Τιμή >126 mg/dL νη

🧃 Σακχαρώδης Κρίση στα Παιδιά – Πρώτες Ενδείξεις

Συμπτώματα	Υποψία
Αφυδάτωση, πολυουρία, οξέωση	Διαβητική κετοξέωση (DKA)
Θολή όραση, ευερεθιστότητα	Οξεία υπεργλυκαιμία
Λήθαργος, αδυναμία	Υπογλυκαιμία (π.χ. από λοίμωξη)

στείας ή >200 μεταγευμ

Η διάγνωση και η αντιμετώπιση του διαβήτη στα παιδιά απαιτεί άμεση και εξειδικευμένη παιδοενδοκρινολογική φροντίδα.
💊 Επιπτώσεις Φαρμάκων & Παθολογικών Καταστάσεων στο Σάκχαρο
Τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα επηρεάζονται σημαντικά από ορισμένα φάρμακα και παθήσεις, τόσο προς την κατεύθυνση της υπεργλυκαιμίας, όσο και της υπογλυκαιμίας. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γνωρίζουμε αυτές τις επιδράσεις, ειδικά σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική νόσο, ηπατοπάθειες ή ορμονικές διαταραχές.
📈 Φάρμακα που Αυξάνουν το Σάκχαρο (Υπεργλυκαιμική δράση)
Φαρμακευτική Ομάδα Φάρμακα Μηχανισμός
Κορτικοστεροειδή Πρεδνιζολόνη, δεξαμεθαζόνη Αυξάνουν γλυκονεογένεση, μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
Αδρενεργικά Αδρεναλίνη, νοραδρεναλίνη Ενεργοποίηση λιπόλυσης & γλυκογονόλυσης
Διουρητικά θειαζιδικά Υδροχλωροθειαζίδη Μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
Αντισυλληπτικά Οιστρογόνα-προγεσταγόνα Αντίσταση στην ινσουλίνη
Αντιψυχωσικά Ολανζαπίνη, ρισπεριδόνη Αυξάνουν βάρος και μειώνουν ευαισθησία
Αναστολείς πρωτεάσης (HIV) Λοπιναβίρη, ριτοναβίρη Μειώνουν δράση GLUT-4
Στατίνες (λιγότερο συχνά) Ατορβαστατίνη Πιθανή ήπια αύξηση HbA1c

📉 Φάρμακα που Μπορεί να Προκαλέσουν Υπογλυκαιμία

Φαρμακευτική Ομάδα	Παράδειγμα	Σχόλιο
Ινσουλίνες	Ανθρώπινη, αναλόγα	Υπερδοσολογία ή καθυστέρηση γεύματος
Σουλφονυλουρίες	Γλιβενκλαμίδη, γλικλαζίδη	Μακράς διάρκειας δράση
Μεγλιτινίδες	Ρεπαγλινίδη	Βραχεία δράση, επικίνδυνη σε παράλειψη γεύματος
Αλκοόλ	—	Αναστέλλει ηπατική γλυκογονόλυση
Κινίνη	Χρήση σε ελονοσία	Παρεμβαίνει στη γλυκόζη
Σαλικυλικά	Ασπιρίνη (υψηλές δόσεις)	Ευαισθητοποίηση στην ινσουλίνη
Προπρανολόλη	Μπλοκάρει συμπτώματα υπογλυκαιμίας

🧬 Νοσήματα που Επηρεάζουν τα Επίπεδα Σακχάρου

1. Νεφρική Νόσος (ΧΝΑ)

Μειωμένη νεφρική αποβολή ινσουλίνης → υπογλυκαιμία
Ταυτόχρονα, λιγότερη νεογλυκογένεση → αστάθεια σακχάρου

2. Ηπατική Νόσος (κίρρωση, ηπατίτιδα)

Ελαττωμένη γλυκογονόλυση → υπογλυκαιμία
Ηπατική αντίσταση → μεταγευματική υπεργλυκαιμία

3. Ορμονικές Διαταραχές

Πάθηση	Επίδραση
Σύνδρομο Cushing	Υπεργλυκαιμία
Ακρομεγαλία	Αντίσταση στην ινσουλίνη
Υποφυσιακή ανεπάρκεια	Υπογλυκαιμία
Υποθυρεοειδισμός	Ήπια υπογλυκαιμία
Υπερθυρεοειδισμός	Υπεργλυκαιμία λόγω αυξημένου μεταβολισμού
Φαιοχρωμοκύτωμα	Υπεργλυκαιμία λόγω κατεχολαμινών

4. Οξείες Λοιμώξεις / Στρες

Αυξάνουν τα επίπεδα κορτιζόλης, κατεχολαμινών → υπεργλυκαιμία
Συχνά “ανεξήγητα” υψηλό σάκχαρο κατά τη διάρκεια λοιμώξεων

📌 Κλινικές Επιπτώσεις

Κατάσταση	Τι να προσέξουμε
Χρήση κορτιζόνης (εισπνεόμενης ή per os)	Τακτική παρακολούθηση σακχάρου
Αντιψυχωσικά / αντικαταθλιπτικά	Έλεγχος HbA1c κάθε 3–6 μήνες
Χρόνια νεφρική νόσος + διαβήτης	Επαναπροσαρμογή ινσουλίνης
Αντιυπερτασικά (β-αναστολείς)	Απόκρυψη συμπτωμάτων υπογλυκαιμίας

💡 Συμβουλή: Ενημερώστε πάντα τον γιατρό ή φαρμακοποιό σας για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε, ακόμα κι αν είναι “αθώα” ή “συμπληρώματα”.

🏃‍♂️ Άσκηση και Σάκχαρο – Ο Ρόλος της Φυσικής Δραστηριότητας στον Γλυκαιμικό Έλεγχο

Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς μη φαρμακευτικούς τρόπους για τη ρύθμιση του σακχάρου και την πρόληψη ή βελτίωση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, βοηθά στην ευαισθητοποίηση των κυττάρων στην ινσουλίνη, βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ, και μειώνει το σωματικό βάρος.

✅ Πώς Επηρεάζει η Άσκηση το Σάκχαρο;

Τύπος Επίδρασης	Μηχανισμός
🔽 Μείωση σακχάρου	Αυξημένη κατανάλωση γλυκόζης από μυς
➕ Αυξημένη ευαισθησία ινσουλίνης	Λιγότερη ινσουλίνη χρειάζεται για την ίδια επίδραση
🩸 Αύξηση ροής αίματος	Βελτίωση μεταφοράς γλυκόζης στα κύτταρα
🕐 Μεταγευματική σταθεροποίηση	Βοηθά στον έλεγχο “spike” σακχάρου μετά το φαγητό

🕒 Πότε να Γίνεται η Άσκηση;

✅ 2 ώρες μετά το φαγητό → ιδανικό για μείωση μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας
❌ Όχι κατά την υπογλυκαιμία (< 90 mg/dL χωρίς πρόσληψη υδατανθράκων)
❌ Όχι σε σάκχαρο > 250 mg/dL με κετόνες

🏋️‍♀️ Τύποι Άσκησης

Τύπος Άσκησης	Παράδειγμα	Επίδραση στο Σάκχαρο
Αερόβια	Περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση	Άμεση μείωση σακχάρου
Αναερόβια / ενδυνάμωση	Βάρη, αντιστάσεις, yoga	Βελτίωση μακροπρόθεσμης ευαισθησίας
Διαλειμματική (HIIT)	Εναλλαγές έντασης	Έντονη δράση – απαιτεί καθοδήγηση
Ευλυγισία / ισορροπία	Pilates, tai chi	Μειώνει στρες → σταθερότερη γλυκόζη

📌 Σύσταση Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO)

Τουλάχιστον 150–300 λεπτά μέτριας αερόβιας άσκησης ανά εβδομάδα +
2 ημέρες ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης

⚠️ Προφυλάξεις σε Διαβητικούς Ασθενείς

Κίνδυνος	Τι να προσέξουμε
Υπογλυκαιμία κατά τη διάρκεια ή μετά	Προσλαμβάνετε 15–30g υδατάνθρακες πριν ή μετά
Σακχαρώδης τύπου 1	Να μετράτε κετόνες αν >250 mg/dL
CGM χρήστες	Χρησιμοποιείτε προειδοποιήσεις κατά τη διάρκεια άσκησης
Αφυδάτωση	Να πίνετε νερό τακτικά
Κακή ρύθμιση διαβήτη	Αποφύγετε έντονη άσκηση χωρίς καθοδήγηση γιατρού

💡 Πρακτικές Συμβουλές

Ασκηθείτε μετά το κυρίως γεύμα, όχι νηστικοί
Προτιμήστε χαμηλής έντασης ασκήσεις αρχικά (π.χ. περπάτημα 30–45 λεπτά)
Έχετε πάντα μαζί σας κάποια πηγή γλυκόζης (χυμός, ταμπλέτες)
Καταγράψτε τις τιμές πριν/μετά την άσκηση
Σε χρήση ινσουλίνης: προσαρμογή δόσης ή υδατανθράκων

🏅 Συμπέρασμα: Η συστηματική άσκηση αποτελεί “φυσική ινσουλίνη”, αλλά πρέπει να γίνεται με ασφάλεια, γνώση και εξατομίκευση.
🏥 Συχνές Παθήσεις που Επηρεάζονται από τα Επίπεδα Σακχάρου
Το σάκχαρο στο αίμα δεν επηρεάζεται μόνο από τη διατροφή ή τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά συμμετέχει ενεργά στην παθοφυσιολογία πολλών συστημικών νοσημάτων. Ακόμη και ήπιες διαταραχές γλυκόζης, όπως ο προδιαβήτης, σχετίζονται με καρδιαγγειακά, νευρολογικά, νεφρικά και οφθαλμολογικά προβλήματα.
❤️ 1. Καρδιαγγειακά Νοσήματα (ΚΑΝ)
Το υψηλό σάκχαρο προκαλεί βλάβες στα ενδοθηλιακά κύτταρα, αυξάνει το οξειδωτικό στρες και οδηγεί σε επιταχυνόμενη αθηροσκλήρωση.
Επιπτώσεις Περιγραφή
Στεφανιαία νόσος Έμφραγμα, στηθάγχη
Εγκεφαλικό Αυξημένος κίνδυνος ισχαιμικού επεισοδίου
Περιφερική αγγειοπάθεια Πόνος στα πόδια, ισχαιμία, γάγγραινα
Υπέρταση Επιτείνεται από την αντίσταση στην ινσουλίνη

📌 Το 65% των διαβητικών πεθαίνουν από καρδιοαγγειακά αίτια.
🧠 2. Νευρολογικές Επιπλοκές
Παθολογία Σχόλιο
Περιφερική νευροπάθεια Μούδιασμα, πόνος στα άκρα, καύσος
Αυτόνομη νευροπάθεια Ορθοστατική υπόταση, διαταραχές πέψης, καρδιακή δυσλειτουργία
Υπογλυκαιμική εγκεφαλοπάθεια Σε βαριά επεισόδια υπογλυκαιμίας
Άνοια / Νόσος Alzheimer Συνδέεται με χρόνια υπεργλυκαιμία (“τύπου 3 διαβήτης”)

👁️ 3. Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια

Σταδιακή βλάβη των μικρών αγγείων του αμφιβληστροειδούς
Μπορεί να οδηγήσει σε μείωση όρασης, οίδημα ωχράς κηλίδας, ακόμα και τύφλωση
Πρόληψη: ετήσια οφθαλμολογική εξέταση με μυδρίαση

🧬 4. Νεφρική Βλάβη (Διαβητική Νεφροπάθεια)

Στάδια	Σημάδια
Πρώιμο	Μικροαλβουμινουρία
Προχωρημένο	Πρωτεϊνουρία, αύξηση κρεατινίνης
Τελικό	Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) – αιμοκάθαρση

🧪 Παρ

🦶 5. Σύνδρομο Διαβητικού Ποδιού

Μηχανισμοί	Περιγραφή
Νευροπάθεια	Απώλεια αίσθησης → τραυματισμοί
Αγγειοπάθεια	Κακή επούλωση πληγών
Λοιμώξεις	Εύκολη εγκατάσταση, κυτταρίτιδα, οστεομυελίτιδα

ακολούθηση

⚠️ Η καθυστερημένη αντιμετώπιση οδηγεί σε ακρωτηριασμό.

⚖️ 6. Παχυσαρκία & Μεταβολικό Σύνδρομο

Το αυξημένο σάκχαρο αποτελεί μέρος του μεταβολικού συνδρόμου, που περιλαμβάνει:

Κοιλιακή παχυσαρκία
Υπέρταση
Δυσλιπιδαιμία (χαμηλή HDL, υψηλά TG)
Ινσουλινοαντίσταση

➡️ Αυξάνει ριζικά τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, στεφανιαία νόσο και λιπώδες ήπαρ.

🧪 7. Άλλες Καταστάσεις

Πάθηση	Σχέση με σάκχαρο
Πολυκυστικές Ωοθήκες (PCOS)	Συνδυάζεται με ινσουλινοαντίσταση
Μη αλκοολική στεάτωση ήπατος (NAFLD)	Συχνή σε διαβητικούς
Στυτική δυσλειτουργία	Αγγειακή και νευρογενής αιτιολογία
Κατάθλιψη	Κοινή συνύπαρξη – διπλασιάζει τον κίνδυνο ΣΔ2

🩺 Συμπέρασμα: Το σάκχαρο στο αίμα δεν είναι απλώς “μια τιμή στις εξετάσεις”. Είναι βασικός δείκτης για τη συνολική μεταβολική υγεία και τη γενική πρόγνωση.

📂 Συχνές Ερωτήσεις για το Σάκχαρο (FAQ)

❓ Τι είναι το φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας;

Οι φυσιολογικές τιμές σακχάρου νηστείας (μετά από 8–12 ώρες χωρίς φαγητό) κυμαίνονται μεταξύ 70–99 mg/dL. Τιμές 100–125 mg/dL υποδηλώνουν προδιαβήτη, ενώ ≥126 mg/dL μπορεί να υποδηλώνουν σακχαρώδη διαβήτη (με επιβεβαίωση).

❓ Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχω το σάκχαρό μου;

Εξαρτάται από την κατάσταση υγείας σας. Άτομα χωρίς διαβήτη μπορούν να ελέγχουν ετησίως. Διαβητικοί ή προδιαβητικοί μπορεί να χρειάζονται καθημερινή παρακολούθηση (π.χ. πριν/μετά τα γεύματα, πριν ύπνο), ειδικά αν λαμβάνουν ινσουλίνη.

❓ Ποια είναι τα σημάδια της υπογλυκαιμίας;

Κοινά συμπτώματα είναι: τρέμουλο, εφίδρωση, πείνα, θολή όραση, σύγχυση, και σε σοβαρές περιπτώσεις: λιποθυμία ή σπασμοί. Πάντα έχετε μαζί σας πηγή γλυκόζης (π.χ. ταμπλέτες ή χυμό).

❓ Ποια φάρμακα αυξάνουν το σάκχαρο;

Φάρμακα όπως τα κορτικοστεροειδή, διουρητικά, αντιψυχωσικά και ορισμένα αντιρετροϊκά μπορεί να προκαλέσουν υπεργλυκαιμία. Ενημερώστε τον γιατρό σας αν λαμβάνετε τέτοια σκευάσματα.

❓ Τι είναι ο γλυκαιμικός δείκτης και γιατί έχει σημασία;

Ο γλυκαιμικός δείκτης (GI) δείχνει πόσο γρήγορα μία τροφή αυξάνει το σάκχαρο αίματος. Οι τροφές με χαμηλό GI (π.χ. όσπρια, βρώμη) βοηθούν στον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και προτείνονται σε άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη.

❓ Τι είναι ο διαβήτης κύησης και πώς επηρεάζει το μωρό;

Είναι μια προσωρινή διαταραχή σακχάρου κατά την εγκυμοσύνη. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να προκαλέσει μακροσωμία εμβρύου, υπογλυκαιμία νεογνού και επιπλοκές στον τοκετό. Χρειάζεται διατροφική παρέμβαση και, αν χρειαστεί, ινσουλίνη.

❓ Μπορώ να μειώσω το σάκχαρό μου χωρίς φάρμακα;

Ναι, μέσω σωστής διατροφής, άσκησης, απώλειας βάρους και ελέγχου του στρες. Ωστόσο, σε περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2, ίσως χρειαστεί φαρμακευτική παρέμβαση. Πάντα με οδηγία γιατρού.

❓ Ποια είναι η ιδανική διατροφή για ρύθμιση σακχάρου;

Δίαιτα βασισμένη σε τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, πλούσια σε φυτικές ίνες, άπαχη πρωτεΐνη, καλά λιπαρά (π.χ. ελαιόλαδο) και με περιορισμό στα απλά σάκχαρα και τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες.

❓ Πόσο επηρεάζει η άσκηση το σάκχαρο;

Η αερόβια άσκηση (π.χ. περπάτημα, ποδήλατο) μειώνει άμεσα τα επίπεδα σακχάρου. Επιπλέον, βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνει τις αιχμές μετά τα γεύματα. Πάντα με προσοχή σε ενδεχόμενη υπογλυκαιμία.

❓ Τι πρέπει να κάνω αν το σάκχαρό μου είναι >250 mg/dL;

Ελέγξτε για συμπτώματα (δίψα, πολυουρία, κόπωση), μετρήστε αν υπάρχουν κετόνες, και επικοινωνήστε με τον γιατρό. Αποφύγετε την έντονη άσκηση μέχρι να ελεγχθεί η κατάσταση.

📚 Βιβλιογραφία – Σάκχαρο στο Αίμα, Διαβήτης & Διατροφή

🔬 Επιστημονικά Άρθρα & Οδηγίες

World Health Organization (WHO).
Guidelines on physical activity and sedentary behaviour.
https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128
American Diabetes Association (ADA).
Standards of Medical Care in Diabetes – 2024.
https://diabetesjournals.org/care/issue/47/Supplement_1
International Diabetes Federation (IDF).
IDF Diabetes Atlas, 10th Edition.
https://diabetesatlas.org/
National Institute for Health and Care Excellence (NICE, UK).
Type 2 diabetes in adults: management.
https://www.nice.org.uk/guidance/ng28

🇬🇷 Ελληνικές Πηγές

Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΕΔΕ).
Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον ΣΔ2 (2023).
https://www.ede.gr/
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
Διαβήτης και Δημόσια Υγεία.
https://eody.gov.gr/diavitis/
Ινστιτούτο Πρόληψης (iProlipsis).
Οδηγός για τον Προδιαβήτη και τη Διατροφή.
https://www.iprolipsis.gr/

🧪 Διατροφή – Γλυκαιμικός Δείκτης

Harvard Medical School – Glycemic Index Database.
https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/glycemic-index-and-glycemic-load-for-100-foods
American Journal of Clinical Nutrition.
Glycemic index and disease risk.
https://academic.oup.com/ajcn/article/87/1/269S/4650455

🤰 Διαβήτης Κύησης

National Institutes of Health (NIH).
Gestational Diabetes Facts.
https://www.nichd.nih.gov/health/topics/gestational-diabetes
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG).
Diagnosis and Management of Gestational Diabetes.
https://www.rcog.org.uk/

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

14/Jun/2025

🔍 Τί είναι η αιματουρία;

Η αιματουρία είναι η παρουσία αίματος στα ούρα, δηλαδή ερυθρών αιμοσφαιρίων στην αποβαλλόμενη ούρηση. Μπορεί να είναι:

Μακροσκοπική αιματουρία 🩸: Το αίμα είναι ορατό με γυμνό μάτι. Τα ούρα έχουν ροζ, κόκκινο ή καφέ χρώμα.
Μικροσκοπική αιματουρία 🔬: Τα ερυθρά αιμοσφαίρια ανιχνεύονται μόνο στο μικροσκόπιο ή στη γενική ούρων.

Είναι φυσιολογική;

❌ Όχι. Η αιματουρία δεν είναι ποτέ “φυσιολογική”. Ακόμη κι όταν είναι ασυμπτωματική, απαιτεί ιατρική διερεύνηση για πιθανές σοβαρές αιτίες όπως:

Πέτρες στα νεφρά
Ουρολοιμώξεις
Όγκοι στο ουροποιητικό
Νεφρικές παθήσεις

Ποια είναι τα βασικά σημεία;

Είναι σύμπτωμα και όχι νόσος.
Μπορεί να συνοδεύεται από πόνο, δυσουρία, ή πυρετό.
Απαιτεί απεικονιστικό και εργαστηριακό έλεγχο για τον προσδιορισμό της αιτίας.

🧠 Πώς Εμφανίζεται η Αιματουρία;

🔴 1. Μακροσκοπική αιματουρία

Τα ούρα έχουν ορατό κόκκινο, ροζ ή καφέ χρώμα.
Συχνά συνοδεύεται από πόνο ή κάψιμο κατά την ούρηση (π.χ. σε πέτρα ή ουρολοίμωξη).
Σοβαρό σύμπτωμα που απαιτεί άμεσο έλεγχο.

🔬 2. Μικροσκοπική αιματουρία

Δεν φαίνεται με γυμνό μάτι.
Ανακαλύπτεται τυχαία στη γενική ούρων ή σε check-up.
Μπορεί να είναι παροδική (άσκηση, λοίμωξη) ή μόνιμη (π.χ. σπειραματονεφρίτιδα).

📉 3. Διαλείπουσα ή μόνιμη

Διαλείπουσα: εμφανίζεται κάποιες φορές, π.χ. μετά από έντονη άσκηση.
Μόνιμη: υπάρχει σε κάθε εξέταση, χρειάζεται διερεύνηση για χρόνια νόσο.

Είδος Αιματουρίας	Περιγραφή
Μακροσκοπική	Τα ούρα έχουν κόκκινο/καφετί χρώμα
Μικροσκοπική	Ασυμπτωματική, μόνο στο μικροσκόπιο
Διαλείπουσα	Εμφανίζεται και εξαφανίζεται
Μόνιμη	Παρουσιάζεται συνεχώς

🧪 Συμπτώματα που Συνοδεύουν την Αιματουρία

Πόνος κατά την ούρηση (δυσουρία)
Συχνοουρία ή καύσος
Πυρετός, ρίγος
Πόνος στη μέση ή στην κοιλιά
Ναυτία/εμετός

Απώλεια βάρους (σε όγκους)

4. Συνοδά συμπτώματα (όταν υπάρχουν)

Σύμπτωμα	Πιθανή αιτία
Πόνος στη μέση ή στα πλευρά	Νεφρολιθίαση, πυελονεφρίτιδα
Τσούξιμο στην ούρηση	Κυστίτιδα, ουρηθρίτιδα
Πυρετός, ρίγος	Ουρολοίμωξη
Ούρηση με θρόμβους αίματος	Κακοήθεια κύστης ή τραύμα
Καθαρό χρώμα ούρων αλλά θετικό τεστ	Μικροσκοπική αιματουρία

🧬 Πιθανές Αιτίες Αιματουρίας

Κατηγορία	Παραδείγματα
🔹 Φλεγμονές/Λοιμώξεις	Κυστίτιδα, Πυελονεφρίτιδα, Ουρηθρίτιδα
🔹 Πέτρες (λιθίαση)	Νεφρών, ουρητήρα, κύστης
🔹 Κακοήθειες	Καρκίνος κύστης, νεφρού, προστάτη
🔹 Τραύμα	Χτυπήματα στην πλάτη/ουροποιητικό
🔹 Φάρμακα	Αντιπηκτικά (π.χ. Sintrom), ασπιρίνη
🔹 Νεφρικές νόσοι	Σπειραματονεφρίτιδα, IgA νεφροπάθεια
🔹 Έντονη άσκηση	Συνήθως σε άντρες, μετά από μαραθώνιο
🔹 Έμμηνος ρύση	Ψευδής αιματουρία (επιμόλυνση δείγματος)

Σημείωση: Ακόμα και αν δεν υπάρχουν συμπτώματα, η αιματουρία μπορεί να υποδηλώνει σοβαρή πάθηση, όπως όγκο κύστης ή χρόνια νεφρική νόσο.

🧪 Διαγνωστικές Εξετάσεις για την Αιματουρία

1️⃣ Γενική Ούρων (Urinalysis)

Η πιο βασική εξέταση. Ανιχνεύει:

🔴 Ερυθρά αιμοσφαίρια (RBCs)
🦠 Λευκά αιμοσφαίρια (WBCs)
🧪 Πρωτεΐνη, γλυκόζη, νιτρώδη
🧬 Κυλίνδρους (ένδειξη νεφρικής βλάβης)

📌 Θετικό για αίμα ≠ πάντα αιματουρία → χρειάζεται επιβεβαίωση με μικροσκόπηση.
🧪 Εξετάσεις Ούρων για Αιματουρία
🧾 Εξέταση 🔍 Τι δείχνει
Γενική ούρων Ανίχνευση ερυθρών αιμοσφαιρίων, λευκών, πρωτεΐνης, κυλίνδρων
Μικροσκοπική ούρων Επιβεβαίωση αριθμού ερυθρών ανά οπτικό πεδίο, μορφολογία
Καλλιέργεια ούρων Διάγνωση ουρολοίμωξης (βακτήρια, ευαισθησίες)
Κυτταρολογική ούρων Ανίχνευση καρκινικών κυττάρων (ειδικά για καρκίνο κύστης)
24ωρη συλλογή ούρων Ανάλυση ασβεστίου, οξαλικών, κυστίνης (λιθίαση)
Δείγμα πρώτης πρωινής ούρησης Αξιόπιστο για κυλίνδρους, IgA, λευκωματουρία

2️⃣ Μικροσκοπική Εξέταση Ούρων

Μετρά τα ερυθρά αιμοσφαίρια ανά οπτικό πεδίο.
Εξετάζει σχήμα ερυθρών (δυσμορφικά = σπειραματική αιτία).
Αναγνωρίζει κρυστάλλους, κύλινδρους, κύτταρα.

3️⃣ Καλλιέργεια Ούρων (Urine Culture)

Για διάγνωση ουρολοίμωξης.
Ανιχνεύει παθογόνα (E. coli, Klebsiella κ.ά.).
Χρήσιμη σε πυουρία, δυσουρία, πυρετό.

🩸 Εξετάσεις Αίματος για Αιματουρία

💉 Εξέταση	🔍 Σκοπός/Δείκτης
Ουρία & Κρεατινίνη	Αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας
eGFR (estimated GFR)	Εκτίμηση ρυθμού σπειραματικής διήθησης
Πλήρης αίματος (CBC)	Αναιμία, λοίμωξη, αιματοκρίτης, αιμοπετάλια
CRP / TKE	Φλεγμονή (π.χ. σπειραματονεφρίτιδα)
IgA ορού	IgA νεφροπάθεια (Berger disease)
C3 / C4 συμπληρώματος	Χαμηλά σε ανοσολογική σπειραματοπάθεια
ANA / Anti-dsDNA	Ανίχνευση αυτοάνοσων (π.χ. SLE)
PT/INR, aPTT	Έλεγχος αιμόστασης (σε αιμορραγική αιτιολογία)
Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ορού	Πολλαπλό μυέλωμα, παραπρωτεΐνες
Αντισώματα ANCA	Αγγειίτιδες μικρών αγγείων, π.χ. GPA, MPA

4 Απεικονιστικές Εξετάσεις

📸 Υπερηχογράφημα (U/S)

Ασφαλές και ανώδυνο
Ανιχνεύει πέτρες, όγκους, υδρονέφρωση
Ενδείκνυται ως πρώτη προσέγγιση

💻 Αξονική Ουρογραφία (CT Urography)

Πιο ευαίσθητη για πέτρες και όγκους
Δίνει πλήρη εικόνα του ουροποιητικού
Απαραίτητη όταν υπάρχει υποψία κακοήθειας

🔍 Κυστεοσκόπηση

Ενδοσκοπική εξέταση της κύστης
Χρησιμοποιείται για:
- Διάγνωση καρκίνου κύστης
- Εντοπισμό αιμορραγικών περιοχών
Γίνεται από ουρολόγο, συνήθως με τοπική αναισθησία

5 Κυτταρολογική Ούρων (Urine Cytology)

Ανιχνεύει καρκινικά κύτταρα
Ενδείκνυται όταν:
- Υπάρχει μακροσκοπική αιματουρία
- Ο ασθενής είναι άνω των 40 ετών
- Υπάρχει υψηλός κίνδυνος καρκίνου

6 Ειδικές Εξετάσεις (ανά περίπτωση)

Εξέταση	Σκοπός
24ωρη συλλογή ούρων	Ασβέστιο, οξαλικά, κυστίνη (λιθίαση)
Αντιπυρηνικά αντισώματα (ANA)	Αυτοάνοσα νεφρικά νοσήματα
IgA ορού	IgA νεφροπάθεια
Ουροδουναμικός έλεγχος	Λειτουργικά προβλήματα ούρησης

💡 Σημαντικό: Ο διαγνωστικός έλεγχος καθορίζεται από την ηλικία, τα συμπτώματα και το ιστορικό του ασθενούς. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της AUA & EAU προτείνουν διαφορετικούς αλγόριθμους για άντρες, γυναίκες, καπνιστές και παιδιά.

🧪 Αιματουρία και Καρκίνος

Η αιματουρία είναι το πρώτο σύμπτωμα σε:

80% των ασθενών με καρκίνο ουροδόχου κύστης
40% των ασθενών με νεφρικό καρκίνο
Συχνά εμφανίζεται χωρίς πόνο

👨‍⚕️ Κάθε μακροσκοπική αιματουρία θεωρείται καρκίνος μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου!

Αιματουρία Ορισμός

👩‍🍼 Αιματουρία στην Εγκυμοσύνη

Η εμφάνιση αιματουρίας στην κύηση είναι σχετικά συχνή, αλλά ποτέ δεν πρέπει να αγνοείται. Μπορεί να είναι είτε φυσιολογική (παροδική μικροσκοπική αιματουρία), είτε να υποκρύπτει σοβαρή παθολογία, τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.

🧬 Πιθανές Αιτίες Αιματουρίας στην Εγκυμοσύνη

Αιτία	Επεξήγηση
Ουρολοιμώξεις	Συχνότερες στην κύηση λόγω ανατομικών & ορμονικών αλλαγών
Πυελονεφρίτιδα	Πιθανή επιπλοκή – επείγουσα κατάσταση
Λιθίαση	Πέτρες σε νεφρό ή ουρητήρα προκαλούν αιματουρία και πόνο
Τραχηλικές αλλοιώσεις	Πολύποδες, εκτρώσεις, αιμορραγία τραχήλου
Σπειραματονεφρίτιδα / προϋπάρχουσα ΝΧΝ	Ενεργοποίηση σπειραματικών παθήσεων
Προεκλαμψία	Συνοδεύεται από πρωτεϊνουρία και πιθανή μικροσκοπική αιματουρία
Καθετήρας, τραύμα, σεξουαλική επαφή	Μη λοιμώδη αίτια, ειδικά στο 3ο τρίμηνο

🧪 Διαγνωστική Προσέγγιση στην Κύηση

Γενική ούρων και καλλιέργεια
- Ανίχνευση μικροσκοπικής αιματουρίας, πυουρίας ή πρωτεϊνουρίας
Υπερηχογράφημα νεφρών/ουροποιητικού
- Πρώτης γραμμής διαγνωστικό εργαλείο (ασφαλές για το έμβρυο)
Αξονική ουρογραφία → ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ
- Δεν χρησιμοποιείται λόγω ακτινοβολίας (CT μόνο μετά τον τοκετό)
MRI (χωρίς σκιαγραφικό gadolinium)
- Επιλογή εάν απαιτείται απεικόνιση, π.χ. για λιθίαση
Αιματολογικός έλεγχος
- Κρεατινίνη, ουρία, eGFR, CRP, CBC, C3/C4, ANA (ανάλογα με υποψία)

⚠️ Πότε η Αιματουρία στην Κύηση είναι Επείγουσα;

Συνοδεύεται από:
- 🔥 Πυρετό, ρίγος, πόνο στη μέση → πιθανή πυελονεφρίτιδα
- 🔴 Έντονη μακροσκοπική αιμορραγία
- 🧪 Πρωτεϊνουρία + υπέρταση → προεκλαμψία
- ⛔ Συμπτώματα απόφραξης → πέτρα ή όγκος

🩺 Αντιμετώπιση

Κατάσταση	Προσέγγιση
Ουρολοίμωξη	Ασφαλή αντιβιοτικά (π.χ. αμοξυκιλλίνη, κεφαλοσπορίνες)
Πέτρα	Ενυδάτωση, αναλγητικά, παρακολούθηση
Πυελονεφρίτιδα	Εισαγωγή, IV αντιβίωση
Προεκλαμψία	Νοσηλεία, παρακολούθηση μητέρας και εμβρύου
Υποτροπιάζουσα αιματουρία	Κυστεοσκόπηση ΜΕΤΑ τον τοκετό, MRI εφόσον απαιτείται

👶 Εμβρυϊκός Κίνδυνος

Η πυελονεφρίτιδα αυξάνει τον κίνδυνο:
- Πρόωρου τοκετού
- Ενδομήτριας καθυστέρησης ανάπτυξης (IUGR)
- Χαμηλού βάρους γέννησης

🧠 Συμβουλές για την Έγκυο με Αιματουρία

Ποτέ μη θεωρείτε φυσιολογικό το «λίγο αίμα» στα ούρα.
Να αποφεύγεται η αφυδάτωση.
Η ουρολογική εκτίμηση είναι απαραίτητη ακόμη και για ελαφριά συμπτώματα.
Σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια: πλήρης διερεύνηση και παρακολούθηση μεταγεννητικά.

❓ Είναι φυσιολογικό να υπάρχει αίμα στα ούρα στην εγκυμοσύνη;
Όχι. Αν και μπορεί να εμφανιστεί μικροσκοπική αιματουρία χωρίς παθολογία, απαιτείται πάντα έλεγχος για λοίμωξη, λιθίαση ή άλλες παθήσεις.

❓ Μπορεί να είναι επικίνδυνη για το έμβρυο;
Ναι, ειδικά αν σχετίζεται με πυελονεφρίτιδα ή προεκλαμψία. Οι καταστάσεις αυτές μπορεί να προκαλέσουν πρόωρο τοκετό ή χαμηλό βάρος γέννησης.

❓ Μπορεί να κάνω αξονική στην εγκυμοσύνη για την αιματουρία;
Όχι. Η αξονική ουρογραφία αντενδείκνυται λόγω ακτινοβολίας. Προτιμάται το υπερηχογράφημα και, αν χρειάζεται, MRI χωρίς σκιαγραφικό.

❓ Ποια είναι η πιο συχνή αιτία αιματουρίας στην εγκυμοσύνη;
Η ουρολοίμωξη και η λιθίαση είναι οι πιο συχνές αιτίες. Οι ορμονικές αλλαγές ευνοούν τις φλεγμονές και την κατακράτηση ούρων.

❓ Τι πρέπει να κάνω αν δω κόκκινα ούρα κατά την κύηση;
Επικοινωνήστε άμεσα με τον γυναικολόγο σας ή με ουρολόγο. Απαιτείται γενική και καλλιέργεια ούρων, καθώς και υπερηχογράφημα.

👶 Αιματουρία στα Παιδιά – Παιδιατρική Προσέγγιση

Η αιματουρία στην παιδική ηλικία είναι σχετικά συχνή και συχνά ανακαλύπτεται τυχαία σε γενικές εξετάσεις. Παρότι πολλές περιπτώσεις είναι καλοήθεις, πρέπει να αποκλειστούν σπάνιες αλλά σοβαρές αιτίες, ειδικά όταν η αιματουρία είναι επαναλαμβανόμενη ή συνοδεύεται από άλλα σημεία.

🩸 Μακροσκοπική vs Μικροσκοπική Αιματουρία σε Παιδιά

Είδος	Σημασία
Μακροσκοπική	Ουρολοίμωξη, τραυματισμός, πέτρα, σπειραματοπάθεια, νόσος Berger
Μικροσκοπική	Τυχαίο εύρημα, καλοήθεις παροδικές αιτίες, ή σπειραματική βλάβη

🧬 Πιθανές Αιτίες Παιδικής Αιματουρίας

Κατηγορία	Παραδείγματα
🔹 Λοιμώξεις	Ουρολοίμωξη, νεφρική φλεγμονή
🔹 Σπειραματονεφρίτιδα	IgA νεφροπάθεια, post-streptococcal GN
🔹 Σύνδρομο Alport	Κληρονομική σπειραματοπάθεια, με απώλεια ακοής
🔹 Καλοήθης οικογενής αιματουρία	Συχνή σε αδέλφια, χωρίς βλάβες
🔹 Πέτρες	Ουρολιθίαση (σπάνια σε μικρά παιδιά, συχνότερη σε εφήβους)
🔹 Τραυματισμός	Πτώση, αθλητισμός, κακώσεις
🔹 Όγκοι	Όγκος Wilms (νεφρικός όγκος), σπάνιος αλλά σοβαρός
🔹 Αγγειίτιδες	Henoch–Schönlein Purpura (HSP), μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα

⚠️ Πότε η Αιματουρία στα Παιδιά Ανησυχεί;

🚨 Αναζητείστε ιατρική βοήθεια άμεσα αν:

Συνοδεύεται από οίδημα, υπέρταση ή ολιγουρία
Υπάρχει πυρετός και πόνος στην ούρηση
Παρατηρείται μακροσκοπική αιματουρία με θρόμβους
Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό νεφρικών νοσημάτων ή απώλειας ακοής

🧪 Διαγνωστική Προσέγγιση

Γενική και καλλιέργεια ούρων
➤ Ανίχνευση πυουρίας, πρωτεϊνουρίας, βακτηρίων
Μικροσκόπηση ούρων
➤ Δυσμορφικά RBCs = σπειραματική βλάβη
Πλήρες αίμα, ουρία, κρεατινίνη, C3/C4, ANA, ASO
➤ Διάγνωση σπειραματονεφρίτιδας, στρεπτοκοκκικής αιτιολογίας
Υπερηχογράφημα νεφρών/κύστης
➤ Λίθοι, απόφραξη, μάζες
Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ούρων/ορού
➤ Πιθανή νόσος πολλαπλών ανοσοσυμπλεγμάτων
Ωτοακουστικός έλεγχος
➤ Σε υποψία Alport syndrome

🩺 Αντιμετώπιση – Τι Κάνει ο Παιδίατρος/Νεφρολόγος;

Περίπτωση	Προσέγγιση
Ουρολοίμωξη	Αντιβίωση, επανέλεγχος μετά τη θεραπεία
Σπειραματονεφρίτιδα	Νοσηλεία, ανοσοκαταστολή σε σοβαρές μορφές
Πέτρες	Ενυδάτωση, διουρητικά, σπανίως χειρουργείο
Henoch–Schönlein	Παρακολούθηση ή κορτικοστεροειδή
Καλοήθης αιματουρία	Παρακολούθηση χωρίς παρέμβαση

📌 Παρατήρηση για Γονείς

- Η παιδική αιματουρία συνήθως δεν σημαίνει σοβαρή πάθηση.
- Δεν αγνοούμε ποτέ αίμα στα ούρα, ακόμη κι αν είναι μεμονωμένο.
- Η σωστή καλλιέργεια και παρακολούθηση είναι το “κλειδί”.

👶 FAQ – Αιματουρία στα Παιδιά

❓ Είναι φυσιολογικό να έχει παιδί αίμα στα ούρα;

Όχι. Ακόμη και αν πρόκειται για μικροσκοπική αιματουρία, απαιτείται ιατρικός έλεγχος, ιδιαίτερα αν επαναλαμβάνεται.

❓ Ποια είναι η πιο συχνή αιτία αιματουρίας στα παιδιά;

Οι ουρολοιμώξεις και οι ιογενείς σπειραματονεφρίτιδες (π.χ. post-streptococcal) είναι από τις συχνότερες αιτίες.

❓ Πότε η αιματουρία στα παιδιά είναι σοβαρή;

Όταν συνοδεύεται από υπέρταση, οίδημα, πυρετό, θρόμβους στα ούρα ή αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό νεφρικής νόσου.

❓ Ποια εξέταση πρέπει να γίνει πρώτα;

Η γενική ούρων και η καλλιέργεια είναι οι πρώτες εξετάσεις. Αν χρειαστεί, ακολουθούν υπερηχογράφημα και εξετάσεις αίματος.

❓ Μπορεί η αιματουρία να περάσει μόνη της;

Ναι, σε περιπτώσεις ιογενούς λοίμωξης ή καλοήθους οικογενούς αιματουρίας. Παρ’ όλα αυτά, απαιτείται παρακολούθηση από παιδίατρο.

👴 Αιματουρία στους Ηλικιωμένους

Η εμφάνιση αιματουρίας σε άτομα ηλικίας >65 ετών πρέπει πάντα να προκαλεί υψηλό δείκτη υποψίας, ιδιαίτερα για κακοήθεια του ουροποιητικού συστήματος. Η διαγνωστική προσέγγιση διαφοροποιείται από τους νεότερους λόγω της συχνότερης συνύπαρξης χρόνιων νοσημάτων και φαρμακευτικής αγωγής.

📊 Πιθανές Αιτίες Αιματουρίας στους Ηλικιωμένους

Κατηγορία	Ειδικές Παθήσεις
🔴 Κακοήθειες	Καρκίνος ουροδόχου κύστης, νεφρού, προστάτη
🔵 Καλοήθη υπερπλασία προστάτη (BPH)	Πολύ συχνή αιτία μακροσκοπικής αιματουρίας στους άνδρες
🧪 Φάρμακα	Αντιπηκτικά (π.χ. Sintrom, NOACs), αντιαιμοπεταλιακά
🔬 Χρόνια νεφρικά νοσήματα	Σπειραματοπάθειες, αγγειοπάθειες, ισχαιμία νεφρού
🧱 Λιθίαση	Συχνή λόγω μειωμένης ενυδάτωσης
🧫 Λοιμώξεις	Κυστίτιδα, προστατίτιδα, ουρηθρίτιδα
🛠️ Καθετήρες, επεμβάσεις	Ιατρογενής αιματουρία, συχνή σε νοσηλευόμενους

💊 Φάρμακα που προκαλούν Αιματουρία σε Ηλικιωμένους

Κατηγορία	Φάρμακα
Αντιπηκτικά	Acenocoumarol (Sintrom), Apixaban, Rivaroxaban, Dabigatran
Αντιαιμοπεταλιακά	Ασπιρίνη, Κλοπιδογρέλη
Χημειοθεραπεία	Κυκλοφωσφαμίδη – ενδοκυστική αιμορραγία
NSAIDs	Ισχαιμία σπειραμάτων, νεφροπάθεια αναλγητικών

🧠 Διαγνωστική Προσέγγιση σε Ηλικιωμένους

Γενική και μικροσκοπική εξέταση ούρων
Καλλιέργεια ούρων
Εκτίμηση φαρμάκων (ιστορικό πρόσφατης έναρξης ή δόσης)
Απεικόνιση:
- Υπέρηχος
- Αξονική ουρογραφία (ιδίως σε καπνιστές)
Κυστεοσκόπηση (ιδίως αν υπάρχει μακροσκοπική αιματουρία)
PSA σε άνδρες, ψηλάφηση προστάτη
Πλήρης αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος

⚠️ Κλινικά Σημεία που Χρήζουν Άμεσης Εκτίμησης

Πρώτη εμφάνιση μακροσκοπικής αιματουρίας
Καπνιστής >40 ετών
Συνοδά συστηματικά συμπτώματα (π.χ. απώλεια βάρους, αναιμία, εμπύρετο)
Θρόμβοι στα ούρα
Ανθεκτική αιματουρία σε διακοπή φαρμάκων

📌 Σημεία διαφοροποίησης αιματουρίας Ηλικιωμένων vs Νεότερων

Χαρακτηριστικό	Νεαροί ενήλικες	Ηλικιωμένοι
Κακοήθεια	Σπάνια	Συχνή
Φαρμακευτική αιτία	Λιγότερο πιθανή	Πολύ πιθανή
Κυστεοσκόπηση	Όχι πάντα απαραίτητη	Πάντα συνιστάται σε μακροσκοπική αιματουρία
Υπερπλασία προστάτη	Σπάνια	Πολύ συχνή
Προληπτικός έλεγχος	Όχι συνήθης	Συνιστάται

🩺 Κατευθυντήριες Οδηγίες (EAU / AUA)

Κάθε ασθενής >35 ετών με μακροσκοπική αιματουρία → υποβάλλεται σε πλήρη έλεγχο.
Αν υπάρχει μικροσκοπική αιματουρία + παράγοντες κινδύνου (π.χ. κάπνισμα, BPH, αντιπηκτικά), επιβάλλεται απεικόνιση & κυστεοσκόπηση.

🥦 Διατροφή και Αιματουρία

Η διατροφή δεν αποτελεί άμεση αιτία αιματουρίας, αλλά επηρεάζει σημαντικά παράγοντες κινδύνου, όπως:

λιθίαση (πέτρες στα νεφρά),
ουρολοιμώξεις,
φλεγμονώδεις παθήσεις των νεφρών.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εσφαλμένη κατανάλωση τροφών μπορεί να προκαλέσει είτε ψευδή αιματουρία, είτε να επιβαρύνει καταστάσεις που προκαλούν αληθή αιματουρία.

🧪 Τροφές που Προκαλούν Ψευδή Αιματουρία

Τροφή	Εμφάνιση
Παντζάρια (τεύτλα)	Ροζ/κόκκινα ούρα (beeturia) – ακίνδυνο
Βατόμουρα, μύρτιλα	Ερυθρό-καφέ χρώμα
Ροδακινί ή πορφυρά τρόφιμα με χρωστικές	Εμφανής ερυθρότητα

⚠️ Αυτές οι αλλαγές δεν συνοδεύονται από ερυθρά αιμοσφαίρια στη μικροσκόπηση.

💎 Λιθίαση και Διατροφή

Αν η αιματουρία οφείλεται σε πέτρες, η διατροφή είναι κρίσιμη για πρόληψη υποτροπών:

Τύπος πέτρας	Διατροφικές οδηγίες
Οξαλικού ασβεστίου	➤ Μείωση σπανακιού, παντζαριών, σοκολάτας, ξηρών καρπών
Ουρικού οξέος	➤ Μείωση κόκκινου κρέατος, εντόσθιων, αλκοόλ
Φωσφορικού	➤ Περιορισμός αναψυκτικών τύπου cola, τροφών με φωσφορικά πρόσθετα
Κυστίνης	➤ Αυξημένη ενυδάτωση, περιορισμός νατρίου
Ασβεστίου	➤ ΟΧΙ μείωση γαλακτοκομικών — συστήνεται φυσιολογική πρόσληψη ασβεστίου

✅ Βασική σύσταση: 2–3 λίτρα νερό/ημέρα για αποτροπή σχηματισμού λίθων.

🧫 Λοιμώξεις Ουροποιητικού & Διατροφή

Για προδιάθεση σε ουρολοιμώξεις, που μπορεί να συνοδεύονται από αιματουρία:

✅ Κατανάλωση cranberry (χυμός ή συμπλήρωμα)
✅ Προβιοτικά (για ενίσχυση μικροχλωρίδας)
✅ Ενυδάτωση και συχνή ούρηση
❌ Ζάχαρη και γλυκά → ευνοούν ανάπτυξη βακτηρίων
❌ Καφεΐνη/αλκοόλ → ερεθίζουν ουροποιητικό

🍅 Αντιφλεγμονώδη/Νεφρική Αιτιολογία και Διατροφή

Αν υπάρχει υποψία για σπειραματονεφρίτιδα ή ανοσολογική αιτία:

✅ Μείωση αλατιού – περιορίζει κατακράτηση
✅ Αντιοξειδωτική διατροφή (π.χ. φρούτα, λαχανικά, κουρκουμάς)
✅ Ω3 λιπαρά (π.χ. λιναρόσπορος, σαρδέλα)
❌ Επεξεργασμένα τρόφιμα, τρανς λιπαρά
❌ Πρωτεΐνη σε περίσσεια (αν υπάρχει ήδη μειωμένη νεφρική λειτουργία)

🧃 Ενυδάτωση = Κλειδί

Το νερό είναι το βασικότερο προληπτικό μέτρο.
Στόχος: ούρα ανοικτού κίτρινου χρώματος
Σε προδιάθεση για λιθίαση: >2,5L ημερησίως

✅ Διατροφή για Πρόληψη – Γενικές Οδηγίες

Ναι ✔️	Όχι ❌
Νερό 2–3 L/ημέρα	Αφυδάτωση
Φρέσκα λαχανικά, φρούτα	Αναψυκτικά, επεξεργασμένα τρόφιμα
Cranberry juice (χωρίς ζάχαρη)	Καφεΐνη & αλκοόλ
Μέτρια πρωτεΐνη	Υπερβολική ζωική πρωτεΐνη
Μείωση αλατιού	Τυποποιημένα γεύματα

💊 Θεραπεία της Αιματουρίας

Η αιματουρία δεν είναι νόσος, αλλά σύμπτωμα. Συνεπώς, η θεραπεία της καθορίζεται από την υποκείμενη αιτία. Η σωστή προσέγγιση περιλαμβάνει:

✅ Επιβεβαίωση με εξετάσεις
✅ Εντοπισμός αιτίας (λοίμωξη, πέτρα, όγκος, φάρμακα κ.ά.)
✅ Στοχευμένη θεραπεία βάσει διάγνωσης
✅ Παρακολούθηση με εξετάσεις επανελέγχου

📋 Θεραπευτική Προσέγγιση ανά Αιτία

Αιτία	Θεραπεία
Ουρολοίμωξη	Αντιβιοτικά ανάλογα με καλλιέργεια (π.χ. φουραδαντίνη, κεφαλοσπορίνες)
Πέτρες (λιθίαση)	Ενυδάτωση, παυσίπονα, λιθολυτικά (κιτρικά), πιθανή ουρητηροσκόπηση
Κακοήθεια (κύστης, νεφρού)	Χειρουργική αφαίρεση, ενδοκυστική χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, ή νεφρεκτομή
Καλοήθης υπερπλασία προστάτη (BPH)	Α-αναστολείς, αναστολείς 5-α-αναγωγάσης ή TURP
Φάρμακα (αντιπηκτικά)	Διακοπή ή ρύθμιση δοσολογίας, INR monitoring
Σπειραματονεφρίτιδα	Κορτικοστεροειδή, ανοσοκαταστολή, περιορισμός άλατος/πρωτεΐνης
Αγγειίτιδες / Lupus nephritis	Πρεδνιζολόνη, κυκλοφωσφαμίδη, μυκοφαινολάτη
Henoch–Schönlein Purpura (σε παιδιά)	Παρακολούθηση ή κορτικοστεροειδή σε σοβαρές μορφές
Αγνώστου αιτίας (ιδιοπαθής)	Παρακολούθηση με επαναληπτικές εξετάσεις

🏥 Πότε Απαιτείται Νοσηλεία;

Μακροσκοπική αιματουρία με θρόμβους
Συνοδός πυρετός + ρίγος → πιθανή πυελονεφρίτιδα
Απόφραξη ουρητήρα από λίθο
Κακοήθεια σε εξέλιξη
Σημαντική αιμορραγία με αναιμία

⚕️ Πότε απαιτείται Χειρουργική Αντιμετώπιση;

Μεγάλος λίθος που δεν αποβάλλεται αυτόματα
Καρκίνος κύστης ή νεφρού
Καλοήθης υπερπλασία προστάτη με υποτροπιάζουσα αιματουρία
Αιμορραγία από τραύμα σε νεφρό/κύστη

🧃 Υποστηρικτικά Μέτρα

Μέτρο	Οφέλη
💧 Ενυδάτωση (2–3L/ημέρα)	Αποτρέπει σχηματισμό λίθων, αραιώνει τα ούρα
🚭 Διακοπή καπνίσματος	Μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου της κύστης
🧂 Περιορισμός αλατιού και πρωτεΐνης	Προστατεύει τα νεφρά
🍃 Προβιοτικά / cranberry	Πρόληψη ουρολοιμώξεων
🧴 Ρύθμιση φαρμακευτικής αγωγής	Ιδιαίτερα σε ασθενείς με αντιπηκτικά ή νεφρική ανεπάρκεια

🧪 Παρακολούθηση – Τι Πρέπει να Ελέγχεται

Γενική και μικροσκοπική ούρων
Καλλιέργεια (αν υπάρχει υποψία λοίμωξης)
Υπέρηχος ή CT urography (αν δεν έχει γίνει)
Κυστεοσκόπηση (σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια)
Αιματολογικός έλεγχος: αιματοκρίτης, eGFR, ανοσολογικοί δείκτες

🩺 Πότε η Αιματουρία ΔΕΝ Απαιτεί Θεραπεία;

Σε παροδική μικροσκοπική αιματουρία μετά από έντονη άσκηση ή εμπύρετο ιογενές νόσημα (σε παιδιά), αρκεί παρακολούθηση.
Σε ιδιοπαθή αιματουρία χωρίς συμπτώματα ή άλλες παθολογικές εξετάσεις, εφαρμόζεται μόνο επανέλεγχος ανά 6–12 μήνες.
FAQ – Πώς Θεραπεύεται η Αιματουρία;

❓ Πώς αντιμετωπίζεται η αιματουρία;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία της. Δεν υπάρχει μία ενιαία αγωγή, αλλά στοχευμένη αντιμετώπιση ανάλογα με την πάθηση που τη προκαλεί.

❓ Χρειάζομαι φάρμακα;
Ναι, σε περιπτώσεις λοίμωξης, φλεγμονής ή ανοσολογικής αιτίας. Σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. λίθοι, όγκοι) μπορεί να απαιτείται χειρουργική παρέμβαση.

❓ Αν παίρνω αντιπηκτικά, τι κάνω;
Ο γιατρός αξιολογεί αν πρέπει να μειωθεί η δόση, να διακοπεί προσωρινά ή να αλλάξει σε εναλλακτικό σχήμα. Ποτέ μη διακόπτετε μόνοι σας.

❓ Μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο;
Ναι, αν υπάρχει πέτρα που δεν αποβάλλεται, όγκος, ή υπερπλασία προστάτη με υποτροπές. Η κυστεοσκόπηση μπορεί επίσης να γίνει διαγνωστικά και θεραπευτικά.

❓ Τι κάνω αν δεν βρεθεί αιτία;
Σε ιδιοπαθή αιματουρία χωρίς άλλες παθολογικές ενδείξεις, ακολουθείται παρακολούθηση με επαναληπτικές εξετάσεις κάθε 6–12 μήνες.

❓ Βοηθάει η διατροφή ή το νερό;
Ναι. Η ενυδάτωση, η αποφυγή οξαλικών και υπερβολικής πρωτεΐνης ή αλατιού, βοηθούν ιδιαίτερα σε περιπτώσεις λιθίασης ή ουρολοίμωξης.

📱 FAQ

❓ Είναι φυσιολογικό να βλέπω αίμα στα ούρα;

Όχι. Η μακροσκοπική αιματουρία είναι πάντα παθολογική και απαιτεί έλεγχο.

❓ Πονάει η αιματουρία;

Μπορεί να πονάει (π.χ. σε πέτρες) ή να είναι τελείως ασυμπτωματική (π.χ. σε καρκίνο).

❓ Τι εξετάσεις χρειάζονται;

Γενική ούρων, καλλιέργεια, υπέρηχος, κυστεοσκόπηση και εξετάσεις αίματος.

❓ Είναι επείγον;

Ναι, ιδιαίτερα η μακροσκοπική αιματουρία, η αιματουρία με πυρετό ή η αιματουρία με απόφραξη.

❓ Η αιματουρία σχετίζεται με καρκίνο;

Ναι. Είναι το πιο συχνό αρχικό σύμπτωμα του καρκίνου της κύστης και του νεφρού.

❓ Τι είναι η αιματουρία;

Η αιματουρία είναι η παρουσία αίματος στα ούρα. Διακρίνεται σε μακροσκοπική (ορατό αίμα) και μικροσκοπική (ανιχνεύεται μόνο στο μικροσκόπιο).

❓ Είναι φυσιολογικό να δω αίμα στα ούρα;

Όχι. Η αιματουρία, ακόμη και χωρίς πόνο ή συμπτώματα, απαιτεί διερεύνηση από ιατρό.

❓ Πονάει η αιματουρία;

Όχι πάντα. Πόνος μπορεί να υπάρχει σε λιθίαση ή λοίμωξη, αλλά σε όγκους μπορεί να είναι ασυμπτωματική.

❓ Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια;

Λοιμώξεις, πέτρες, φλεγμονές, τραυματισμοί, καρκίνοι και νεφρικά νοσήματα είναι τα συχνότερα αίτια.

❓ Μπορεί να προκληθεί από φάρμακα;

Ναι, αντιπηκτικά, ασπιρίνη, κυκλοφωσφαμίδη και άλλα φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν αιματουρία.

❓ Είναι επείγον;

Η μακροσκοπική αιματουρία, ειδικά με θρόμβους ή συνοδό πυρετό, θεωρείται επείγουσα κατάσταση.

❓ Ποιες εξετάσεις χρειάζονται για διάγνωση;

Γενική ούρων, μικροσκοπική εξέταση, καλλιέργεια, αιματολογικές εξετάσεις, υπερηχογράφημα, αξονική και κυστεοσκόπηση.

❓ Σχετίζεται με καρκίνο;

Η αιματουρία είναι το πιο συχνό σύμπτωμα σε καρκίνο της ουροδόχου κύστης και των νεφρών.

❓ Τι κάνω αν δω αίμα στα ούρα;

Καταγράψτε την εμφάνιση (π.χ. αν έχει πόνο, χρώμα, διάρκεια) και επισκεφθείτε άμεσα ουρολόγο ή παθολόγο.

Εμπλουτισμένη Βιβλιογραφία για την Αιματουρία

📖 Διεθνείς Πηγές:

AUA Guidelines on Hematuria (2020 Update)
🔗 https://www.auanet.org/guidelines/hematuria
European Association of Urology (EAU) – Guidelines on Non–muscle-invasive Bladder Cancer
🔗 https://uroweb.org/guidelines/non-muscle-invasive-bladder-cancer
UpToDate – Overview of hematuria in adults
🔗 https://www.uptodate.com/contents/hematuria-in-adults
National Kidney Foundation – Hematuria (Blood in the Urine)
🔗 https://www.kidney.org/atoz/content/hematuria
Mayo Clinic – Blood in urine (hematuria)
🔗 https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/blood-in-urine/symptoms-causes/syc-20353432
Medscape – Hematuria Workup and Diagnosis
🔗 https://emedicine.medscape.com/article/438262-overview
NIH National Cancer Institute – Bladder Cancer
🔗 https://www.cancer.gov/types/bladder

🇬🇷 Ελληνικές Πηγές:

ΕΟΔΥ – Λοιμώξεις Ουροποιητικού Συστήματος
🔗 https://eody.gov.gr/loimoxeis-oyropoiitikoy/
Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών – Αιματουρία & Συμπτώματα Ουρολογικής Φύσης
🔗 https://www.isathens.gr/el/ygeia/ouritiko/aimatouria.html
ΕΛΙΝΥΑΕ – Πληροφορίες για τη χρήση αντιπηκτικών και τις αιμορραγικές επιπλοκές
🔗 https://www.elinyae.gr/el/kodikes-plirofories/antipikitika
Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ – Ουρολογικά Νοσήματα – Εργαστηριακές Εξετάσεις
🔗 https://school.med.uoa.gr/ouronosis.html
Ινστιτούτο Παστέρ – Λοιμώξεις και καλλιέργειες ούρων
🔗 https://www.pasteur.gr/diagnosi/loimoxeis/
Νεφρολογική Εταιρεία Ελλάδος – Οδηγίες για μικροσκοπική αιματουρία και σπειραματονεφρίτιδα
🔗 https://www.nephrology.gr/guidelines
Αρεταίειο Νοσοκομείο – Κυστεοσκόπηση: Διαγνωστική αξία
🔗 https://www.aretaieio.uoa.gr/urology/kystoscopy.html
ΓΝΑ Λαϊκό – Ουρολογικό Τμήμα: Καρκίνος κύστης και αιματουρία
🔗 https://www.laiko.gr/ouron-karkinos
- ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!
  https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Newer Posts

Older Posts

Μέθοδος	Πλεονεκτήματα	Μειονεκτήματα
Γλυκόμετρο (δάκτυλο)	Απλό, άμεσο, ακριβές	Τσιμπήματα, περιορισμένα δεδομένα
CGM (π.χ. FreeStyle Libre, Dexcom)	Συνεχής παρακολούθηση, ειδοποιήσεις, διαγράμματα	Κόστος, ανάγκη για αλλαγή αισθητήρα κάθε λίγες ημέρες

Επίπεδο Σακχάρου (mg/dL)	Ερμηνεία
100 – 125	Προδιαβήτης (νηστείας)
≥ 126	Διαβήτης (νηστείας)
≥ 140 (2 ώρες μετά φαγητό)	Μεταγευματική υπεργλυκαιμία
≥ 200 με συμπτώματα	Πιθανός διαβήτης – άμεση παρέμβαση

Τιμή Σακχάρου	Ενέργεια
200–250 mg/dL	Ενυδάτωση, έλεγχος διατροφής, μέτρηση κετονών
> 300 mg/dL	Επικοινωνία με γιατρό, έλεγχος ινσουλίνης
> 400 mg/dL	Επείγουσα ανάγκη – αναζήτηση ιατρικής βοήθειας

Τιμή GL	Ερμηνεία
< 10	Χαμηλό GL
11–19	Μέτριο GL
≥ 20	Υψηλό GL

Τροφή	GI	Υδατάνθρακες / μερίδα	GL
Μήλο (1 μέτριο)	38	15g	6
Λευκό ψωμί (1 φέτα)	75	15g	11
Καρότο (1 μεγάλο)	47	8g	3
Μπανάνα (1 μέτρια)	52	27g	14
Άσπρο ρύζι (1 φλ. μαγειρ.)	73	45g	33
Φακές (1 φλ. μαγειρ.)	32	40g	13

Χρονικό Σημείο	Όριο για φυσιολογική τιμή
Νηστείας	< 92 mg/dL
1 ώρα	< 180 mg/dL
2 ώρες	< 153 mg/dL

Φαρμακευτική Ομάδα	Φάρμακα	Μηχανισμός
Κορτικοστεροειδή	Πρεδνιζολόνη, δεξαμεθαζόνη	Αυξάνουν γλυκονεογένεση, μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
Αδρενεργικά	Αδρεναλίνη, νοραδρεναλίνη	Ενεργοποίηση λιπόλυσης & γλυκογονόλυσης
Διουρητικά θειαζιδικά	Υδροχλωροθειαζίδη	Μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
Αντισυλληπτικά	Οιστρογόνα-προγεσταγόνα	Αντίσταση στην ινσουλίνη
Αντιψυχωσικά	Ολανζαπίνη, ρισπεριδόνη	Αυξάνουν βάρος και μειώνουν ευαισθησία
Αναστολείς πρωτεάσης (HIV)	Λοπιναβίρη, ριτοναβίρη	Μειώνουν δράση GLUT-4
Στατίνες (λιγότερο συχνά)	Ατορβαστατίνη	Πιθανή ήπια αύξηση HbA1c

Επιπτώσεις	Περιγραφή
Στεφανιαία νόσος	Έμφραγμα, στηθάγχη
Εγκεφαλικό	Αυξημένος κίνδυνος ισχαιμικού επεισοδίου
Περιφερική αγγειοπάθεια	Πόνος στα πόδια, ισχαιμία, γάγγραινα
Υπέρταση	Επιτείνεται από την αντίσταση στην ινσουλίνη

Παθολογία	Σχόλιο
Περιφερική νευροπάθεια	Μούδιασμα, πόνος στα άκρα, καύσος
Αυτόνομη νευροπάθεια	Ορθοστατική υπόταση, διαταραχές πέψης, καρδιακή δυσλειτουργία
Υπογλυκαιμική εγκεφαλοπάθεια	Σε βαριά επεισόδια υπογλυκαιμίας
Άνοια / Νόσος Alzheimer	Συνδέεται με χρόνια υπεργλυκαιμία (“τύπου 3 διαβήτης”)

🧾 Εξέταση	🔍 Τι δείχνει
Γενική ούρων	Ανίχνευση ερυθρών αιμοσφαιρίων, λευκών, πρωτεΐνης, κυλίνδρων
Μικροσκοπική ούρων	Επιβεβαίωση αριθμού ερυθρών ανά οπτικό πεδίο, μορφολογία
Καλλιέργεια ούρων	Διάγνωση ουρολοίμωξης (βακτήρια, ευαισθησίες)
Κυτταρολογική ούρων	Ανίχνευση καρκινικών κυττάρων (ειδικά για καρκίνο κύστης)
24ωρη συλλογή ούρων	Ανάλυση ασβεστίου, οξαλικών, κυστίνης (λιθίαση)
Δείγμα πρώτης πρωινής ούρησης	Αξιόπιστο για κυλίνδρους, IgA, λευκωματουρία

HDL Χοληστερόλη: Τιμές, Τι Σημαίνει >60 mg/dL και Πώς Προστατεύει την Καρδιά

1 Κατανόηση της Χοληστερόλης

2 Τι είναι η HDL (High-Density Lipoprotein)

3 HDL και Απολιποπρωτεΐνη A-I (ApoA-I)

4 Φυσιολογικές τιμές HDL και κατηγορίες κινδύνου

5 Δείκτες Castelli και Atherogenic Index of Plasma (AIP)

6 Οφέλη από υψηλά επίπεδα HDL (>60 mg/dL)

7 Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα HDL

8 Άσκηση και HDL: τι πραγματικά λειτουργεί

Πώς η άσκηση αυξάνει την HDL

Προτεινόμενο πρόγραμμα άσκησης

9 Πώς να αυξήσετε φυσικά την HDL

10 Διατροφικές στρατηγικές για ουσιαστική άνοδο της HDL

11 Φαρμακευτικές επιλογές και συμπληρώματα

12 Παρακολούθηση και εξετάσεις αίματος

13 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

15 Βιβλιογραφία

Τι είναι η Ατορβαστατίνη (Lipitor);

📌 Γρήγορα Στοιχεία για την Ατορβαστατίνη

Μηχανισμός δράσης της Ατορβαστατίνης

Ενδείξεις χρήσης

1️⃣ Υπερχοληστερολαιμία

2️⃣ Καρδιοαγγειακή πρόληψη

3️⃣ Μεικτή δυσλιπιδαιμία

Δοσολογία και τρόπος χορήγησης

✨ Τυπικές δόσεις

Πότε εμφανίζεται αποτέλεσμα;

Ατορβαστατίνη και άλλες θεραπείες

Αλληλεπιδράσεις Φαρμάκων

Παρενέργειες της Ατορβαστατίνης

🔹 Συχνές (1–10%)

🔹 Λιγότερο συχνές (0.1–1%)

🔹 Σπάνιες (0.01–0.1%)

Ατορβαστατίνη και Διατροφή

Ατορβαστατίνη και Άσκηση

🏃‍♂️ Οφέλη του συνδυασμού Ατορβαστατίνης + Άσκησης:

⚠️ Τι πρέπει να προσέξουν οι ασθενείς;

🏃‍♀️ Τι είδους άσκηση συστήνεται;

📌 Συμπέρασμα

Ατορβαστατίνη σε Ειδικές Κατηγορίες Ασθενών

🔹 Εγκυμοσύνη

🔹 Θηλασμός

🔹 Ηλικιωμένοι (>75 ετών)

🔹 Νεφρική Νόσος

🔹 Διαβήτης Τύπου 2

🧑‍⚕️ Ατορβαστατίνη & Ειδικές Κατηγορίες Ασθενών

Ατορβαστατίνη και Lp(a)

👉 Ποια είναι η επίδραση της Ατορβαστατίνης στην Lp(a);

🧬 Ατορβαστατίνη & Lp(a)

👉 Τι γίνεται αν ο ασθενής έχει πολύ υψηλή Lp(a);

📌 Συμπέρασμα

Ατορβαστατίνη vs Ροσουβαστατίνη (Σύγκριση)

📌 Πίνακας: Σύγκριση Στατινών

Ατορβαστατίνη και Καρδιοπροστασία

📊 Τεκμηρίωση από μεγάλες μελέτες

🫀 Καρδιοπροστατευτικές ιδιότητες της Ατορβαστατίνης

📍 Ποιους προστατεύει;

📌 Συμπέρασμα

Εργαστηριακή παρακολούθηση

🧪 Ποιες εξετάσεις χρειάζονται;

📌 Αναλυτικά:

✅ Λιπιδαιμικό προφίλ

✅ Τρανσαμινάσες (AST/ALT)

✅ Κινάση Κρεατίνης (CK)

⚠️ Πότε απαιτείται πιο συχνός έλεγχος;

📌 Συμπέρασμα

🧪 Ποιες εξετάσεις απαιτούνται όταν παίρνω Ατορβαστατίνη;

Πότε να σταματήσετε την Ατορβαστατίνη (Lipitor)

❓ Συχνές Ερωτήσεις για την Ατορβαστατίνη (FAQ)

📚 Βιβλιογραφία

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

LDL Χοληστερόλη: Τι Είναι, Πότε Ελέγχεται & Φυσιολογικές Τιμές

1 Τι είναι η LDL Χοληστερόλη

2 Πότε να ζητήσω έλεγχο LDL

3 Πώς παράγεται η LDL στο σώμα

4 Τι σημαίνει αυξημένη LDL

5 Φυσιολογικές Τιμές LDL & Στόχοι

6 LDL vs HDL vs Ολική Χοληστερόλη

7 LDL, ApoB & Lp(a)

1

Κατανόηση της Χοληστερόλης

2

Τι είναι η HDL (High-Density Lipoprotein)

3

HDL και Απολιποπρωτεΐνη A-I (ApoA-I)

4

Φυσιολογικές τιμές HDL και κατηγορίες κινδύνου

5

Δείκτες Castelli και Atherogenic Index of Plasma (AIP)

6

Οφέλη από υψηλά επίπεδα HDL (>60 mg/dL)

7

Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα HDL

8

Άσκηση και HDL: τι πραγματικά λειτουργεί

9

Πώς να αυξήσετε φυσικά την HDL

10

Διατροφικές στρατηγικές για ουσιαστική άνοδο της HDL

11

Φαρμακευτικές επιλογές και συμπληρώματα

12

Παρακολούθηση και εξετάσεις αίματος

13

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

15

Βιβλιογραφία

1

Τι είναι η LDL Χοληστερόλη

2

Πότε να ζητήσω έλεγχο LDL

3

Πώς παράγεται η LDL στο σώμα

4

Τι σημαίνει αυξημένη LDL

5

Φυσιολογικές Τιμές LDL & Στόχοι

6

LDL vs HDL vs Ολική Χοληστερόλη

7

LDL, ApoB & Lp(a)

8

Παράγοντες που επηρεάζουν την LDL

9

Διαγνωστικές Εξετάσεις για LDL Χοληστερόλη

10

Πώς υπολογίζεται η LDL Χοληστερόλη

11

LDL & Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

12

Διατροφή για Μείωση LDL Χοληστερόλης

12

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την LDL Χοληστερόλη

14

Βιβλιογραφία & Πηγές