Περιεχόμενα
Μνήμη και αρχικός εργαστηριακός έλεγχος
Πρώτα αποκλείονται συχνές διορθώσιμες ή επιβαρυντικές αιτίες.
Το περιστασιακό ξέχασμα δεν σημαίνει Alzheimer. Προοδευτική απώλεια πρόσφατης μνήμης, επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις, αποπροσανατολισμός ή δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες χρειάζονται οργανωμένη ιατρική αξιολόγηση. Ο αρχικός έλεγχος περιλαμβάνει ιατρικό ιστορικό, γνωστική αξιολόγηση και κατά περίπτωση εργαστηριακές εξετάσεις, όχι ένα σταθερό «πακέτο» για όλους. 1
Γενική αίματος και μεταβολικός έλεγχος
Γενική αίματος, γλυκόζη, ηλεκτρολύτες, νεφρική και ηπατική λειτουργία ανάλογα με το ιστορικό.
Β12 και φυλλικό οξύ
Ανεπάρκειες μπορεί να συνοδεύονται από αιματολογικές, νευρολογικές και γνωστικές εκδηλώσεις.
TSH και FT4
Η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς μπορεί να επηρεάζει συγκέντρωση, διάθεση και γνωστική λειτουργία.
Βιοδείκτες Alzheimer: p-Tau217, Aβ42 και ApoE
Εξειδικευμένες εξετάσεις που απαντούν σε συγκεκριμένα κλινικά ερωτήματα.
Οι αιματολογικοί δείκτες, όπως η p-Tau217 και ο λόγος Aβ42/Aβ40, αξιολογούνται σε εξειδικευμένα κλινικά πλαίσια και η διαγνωστική τους απόδοση εξαρτάται από τη συγκεκριμένη μέθοδο. Η εξέταση ApoE είναι γενετική εκτίμηση κινδύνου και δεν θέτει διάγνωση Alzheimer. Οι εξειδικευμένες εξετάσεις δεν παρουσιάζονται εδώ ως υπηρεσίες που πραγματοποιούνται υποχρεωτικά στο εργαστήριο. 2 3
p-Tau217 και Aβ42
Τι μετρούν, ποιοι ασθενείς είναι κατάλληλοι και γιατί η ερμηνεία εξαρτάται από τη μέθοδο. 2
ApoE και ApoE4
E2, E3 και E4, γενετικός κίνδυνος και σωστή ερμηνεία του αποτελέσματος. 3
Φάρμακα για Alzheimer και άνοια
Οι αναστολείς χολινεστεράσης (δονεπεζίλη, ριβαστιγμίνη και γαλανταμίνη) χρησιμοποιούνται κυρίως στη ήπια έως μέτρια νόσο Alzheimer. Η μεμαντίνη έχει διαφορετικό μηχανισμό και θέση ανάλογα με το στάδιο και την ανοχή στη θεραπεία. 4
Ebixa
Μεμαντίνη, διαφορετικός μηχανισμός δράσης και σημασία της νεφρικής λειτουργίας.
Συγκρίσεις και πρακτικοί οδηγοί
Συγκρίσεις, συνδυασμοί, πρακτική χρήση και ασφάλεια θεραπείας.
Aricept, Exelon ή Reminyl;
Donepezil, rivastigmine και galantamine: ποιες είναι οι βασικές διαφορές.
Aricept ή Ebixa;
Donepezil και memantine έχουν διαφορετικό μηχανισμό και διαφορετική θέση στη θεραπεία.
Aricept και Ebixa μαζί
Πότε μπορεί να συνδυαστούν donepezil και memantine και τι παρακολουθείται.
Exelon Patch
Πού τοποθετείται, πότε αλλάζει και τι γίνεται αν ξεκολλήσει.
Φάρμακα Alzheimer και καρδιά
Βραδυκαρδία, ζάλη, συγκοπή και πότε έχει σημασία ο καρδιακός έλεγχος.
Leqembi, Kisunla και anti-amyloid θεραπεία
Νεότερες θεραπείες για επιλεγμένους ασθενείς με πρώιμη νόσο Alzheimer.
Δεν πρόκειται για γενικά «φάρμακα μνήμης». Χρειάζεται κατάλληλη επιλογή ασθενών, τεκμηρίωση της αμυλοειδικής παθολογίας και οργανωμένη παρακολούθηση. Στην ευρωπαϊκή ένδειξη τόσο του Leqembi όσο και του Kisunla απαιτούνται ήπια γνωσιακή διαταραχή ή ήπια άνοια λόγω Alzheimer, επιβεβαιωμένη αμυλοειδική παθολογία και γονότυπος ApoE ε4 με κανένα ή ένα αντίγραφο ε4. Απαιτούνται ειδικά πρωτόκολλα MRI εξαιτίας του κινδύνου ARIA. Η ευρωπαϊκή άδεια δεν ισοδυναμεί αυτόματα με γενική διαθεσιμότητα ή αποζημίωση στην Ελλάδα. 5 6
Leqembi ή Kisunla;
Lecanemab έναντι donanemab: βασικές διαφορές, χορήγηση, ApoE και MRI.
ARIA από Leqembi και Kisunla
ARIA-E, ARIA-H, συμπτώματα, μικροαιμορραγίες και ο ρόλος της MRI. 5 6
ApoE4 πριν από Leqembi ή Kisunla
Γιατί ο γονότυπος συνδέεται με την επιλογή θεραπείας και τον κίνδυνο ARIA.
Τρεις διαφορετικοί ρόλοι
Aricept, Exelon, Reminyl και Ebixa
Χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση συμπτωμάτων και της λειτουργικότητας σε κατάλληλους ασθενείς. 4
Leqembi και Kisunla
Στοχεύουν την αμυλοειδική παθολογία σε συγκεκριμένους ασθενείς με πρώιμη συμπτωματική νόσο. 5 6
p-Tau217, Aβ42 και ApoE
Δεν είναι θεραπείες. Χρησιμοποιούνται για διαφορετικά διαγνωστικά και θεραπευτικά ερωτήματα. 4
Τι ψάχνετε;
Συχνές ερωτήσεις
Υπάρχει μία εξέταση αίματος που κάνει μόνη της διάγνωση Alzheimer;
Όχι. Οι αιματολογικοί βιοδείκτες πρέπει να εντάσσονται στην κλινική και γνωστική αξιολόγηση του ασθενούς. 2
Το ApoE4 σημαίνει ότι κάποιος έχει Alzheimer;
Όχι. Αποτελεί γενετικό παράγοντα κινδύνου και όχι διάγνωση της νόσου. 3
Aricept, Exelon και Reminyl είναι το ίδιο;
Όχι. Περιέχουν διαφορετικές δραστικές ουσίες — donepezil, rivastigmine και galantamine — αλλά ανήκουν στην ίδια βασική θεραπευτική κατηγορία.
Μπορούν Aricept και Ebixa να χορηγηθούν μαζί;
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μαζί σε επιλεγμένους ασθενείς όταν υπάρχει κατάλληλη ιατρική ένδειξη.
Leqembi και Kisunla θεραπεύουν οριστικά το Alzheimer;
Όχι. Πρόκειται για θεραπείες που στοχεύουν την αμυλοειδική παθολογία σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς με πρώιμη νόσο.
Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές (6)
- NICE. Dementia: assessment, management and support for people living with dementia and their carers. NG97. Πηγή
- Palmqvist S, et al. Alzheimer’s Association clinical practice guideline on blood-based biomarkers. Alzheimer’s & Dementia. 2025;21:e70535. DOI: 10.1002/alz.70535. Πηγή
- National Institute on Aging (NIH). Alzheimer’s Disease Genetics Fact Sheet: APOE and genetic risk. Πηγή
- NICE. Donepezil, galantamine, rivastigmine and memantine for the treatment of Alzheimer’s disease. Technology appraisal TA217. Πηγή
- European Medicines Agency (EMA). Leqembi (lecanemab): European Public Assessment Report and product information. Πηγή
- European Medicines Agency (EMA). Kisunla (donanemab): European Public Assessment Report and product information. Πηγή
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά τη νευρολογική, ψυχιατρική ή γηριατρική αξιολόγηση. Η έναρξη, τροποποίηση ή διακοπή φαρμακευτικής θεραπείας γίνεται αποκλειστικά σύμφωνα με τον θεράποντα ιατρό.
