Εξετάσεις Αίματος μετά από Μαραθώνιο, CrossFit ή Πολύ Έντονη Προπόνηση

Δημοσίευση: 18 Αυγούστου 2026  •  Τελευταία ενημέρωση: 18 Αυγούστου 2026

Ένας μαραθώνιος, ένας αγώνας αντοχής, ένα πολύ απαιτητικό CrossFit workout, βαριά προπόνηση με βάρη ή μια ασυνήθιστα έντονη προπόνηση μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τις εξετάσεις αίματος. Η CK/CPK, η AST, η ALT, η LDH, η κρεατινίνη, τα λευκά αιμοσφαίρια, η CRP, ο αιματοκρίτης, οι ηλεκτρολύτες και ακόμη και η τροπονίνη μπορεί να εμφανιστούν αυξημένα ή διαφορετικά από τις συνήθεις τιμές ηρεμίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παθολογική τιμή μετά από έντονη άσκηση είναι «φυσιολογική». Σημαίνει όμως ότι ο χρόνος της αιμοληψίας σε σχέση με την προπόνηση είναι κρίσιμη πληροφορία. Μελέτες σε δρομείς μαραθωνίου έχουν δείξει σημαντικές μεταβολές σε πολλούς αιματολογικούς και βιοχημικούς δείκτες αμέσως και τις επόμενες ώρες μετά τον αγώνα.^[2][3]

Η πολύ έντονη ή παρατεταμένη άσκηση αποτελεί ένα ισχυρό αλλά φυσιολογικό stress για τον οργανισμό. Μέσα σε λίγες ώρες μπορούν να συμβούν ταυτόχρονα μυϊκή καταπόνηση, μεταβολή του όγκου του πλάσματος, εφίδρωση, μετακίνηση ηλεκτρολυτών, ορμονική διέγερση, αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας και ενεργοποίηση φλεγμονωδών μηχανισμών.

Για αυτό ένα δείγμα αίματος που λαμβάνεται αμέσως μετά τον τερματισμό ενός μαραθωνίου δεν συγκρίνεται πάντα άμεσα με ένα δείγμα που είχε ληφθεί ένα ήρεμο πρωινό ύστερα από φυσιολογική ξεκούραση. Σε μελέτες μαραθωνοδρόμων παρατηρήθηκαν μεταβολές σε CK, AST, LDH, μυοσφαιρίνη, κρεατινίνη, ουρία, λευκά αιμοσφαίρια και άλλους δείκτες.^[2][3]

Οι αλλαγές αυτές μπορεί να οφείλονται σε διαφορετικούς μηχανισμούς:

• Μυϊκή καταπόνηση: αυξάνει κυρίως CK, μυοσφαιρίνη, AST και LDH.
• Αφυδάτωση: μπορεί να προκαλέσει αιμοσυμπύκνωση και υψηλότερες συγκεντρώσεις ορισμένων παραμέτρων.
• Αυξημένος καταβολισμός: επηρεάζει ουρία, ουρικό οξύ και άλλους βιοχημικούς δείκτες.
• Ανοσολογική απάντηση στο stress: μπορεί να προκαλέσει παροδική λευκοκυττάρωση.
• Παρατεταμένη καταπόνηση: μπορεί να επηρεάσει προσωρινά τη νεφρική λειτουργία.
• Μεγάλη πρόσληψη υγρών: σε αγώνες αντοχής μπορεί να συμβάλει σε υπονατριαιμία.

Η πρόσφατη άσκηση πρέπει επομένως να αντιμετωπίζεται ως σημαντικός προαναλυτικός παράγοντας. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες για φλεβική αιμοληψία συστήνουν αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας για περίπου 24 ώρες πριν από προγραμματισμένη αιμοληψία.^[1]

Η φράση «έντονη άσκηση» περιλαμβάνει διαφορετικούς τύπους μυϊκής και μεταβολικής καταπόνησης.

Ο μαραθώνιος συνδυάζει μεγάλη διάρκεια, απώλεια υγρών, ενεργειακή εξάντληση και χιλιάδες επαναλαμβανόμενες μυϊκές συσπάσεις. Μπορεί επομένως να επηρεάσει ταυτόχρονα μυϊκούς, νεφρικούς, αιματολογικούς και καρδιακούς δείκτες.

Το CrossFit και η υψηλής έντασης λειτουργική προπόνηση μπορούν να προκαλέσουν πολύ υψηλό μηχανικό και μεταβολικό φορτίο σε μικρότερο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα όταν περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό επαναλήψεων, έκκεντρες κινήσεις ή ασκήσεις στις οποίες ο αθλητής δεν είναι συνηθισμένος. Μελέτες υψηλής έντασης προπόνησης καταγράφουν μεταβολές σε CK και άλλους δείκτες μυϊκής καταπόνησης.^[8]

Τα βαριά βάρη, ιδιαίτερα όταν εκτελούνται μέχρι εξάντλησης ή μετά από περίοδο αποχής, μπορεί να οδηγήσουν σε εντυπωσιακή αύξηση CK, AST και ALT. Σε κλασική μελέτη μετά από μία ώρα βαριάς άρσης βαρών, οι AST και ALT παρέμειναν αυξημένες για τουλάχιστον επτά ημέρες.^[4]

Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι επομένως μόνο το όνομα του αθλήματος. Μετράνε η ένταση, η διάρκεια, το συνολικό φορτίο, το είδος των μυϊκών συσπάσεων, η θερμοκρασία, η ενυδάτωση και το αν η προπόνηση ήταν συνηθισμένη ή ασυνήθιστη.

Η σωστή απάντηση εξαρτάται από τον λόγο για τον οποίο γίνονται οι εξετάσεις.

Αν πρόκειται για απλό check-up

Η αιμοληψία το ίδιο βράδυ ή το επόμενο πρωί μετά από μαραθώνιο, CrossFit competition ή εξαντλητική προπόνηση μπορεί να δώσει αποτελέσματα που δεν αντιπροσωπεύουν τις συνήθεις τιμές ηρεμίας.

Για έναν συνηθισμένο προγραμματισμένο έλεγχο, η γενική σύσταση είναι τουλάχιστον 24 ώρες χωρίς έντονη άσκηση πριν από την αιμοληψία.^[1] Μετά όμως από μαραθώνιο, βαριά έκκεντρη άσκηση ή εξαιρετικά δύσκολο workout, ορισμένοι δείκτες μπορεί να παραμένουν επηρεασμένοι πολύ περισσότερο.

Αν θέλουμε να ελέγξουμε CK, AST, ALT ή LDH

Οι 24 ώρες μπορεί να μην επαρκούν. Αν το κλινικό ερώτημα είναι αν μια προηγούμενη αύξηση οφειλόταν στην άσκηση, συχνά έχει μεγαλύτερη αξία ένας επανέλεγχος μετά από αρκετές ημέρες χωρίς βαριά προπόνηση. Το ακριβές διάστημα αποφασίζεται ανάλογα με την τιμή, τα συμπτώματα και το ιστορικό.

Αν υπάρχουν συμπτώματα

Δεν αναβάλλουμε την εξέταση για να «βελτιωθούν οι αριθμοί». Σκούρα ούρα, σημαντική μείωση ούρων, έντονη μυϊκή αδυναμία, μεγάλη διόγκωση μυϊκής ομάδας, σύγχυση, λιποθυμία, δύσπνοια ή πόνος στο στήθος απαιτούν αξιολόγηση όταν συμβαίνουν.

Δείτε αναλυτικά τον οδηγό: Πόσες ώρες χωρίς γυμναστική πριν από εξετάσεις αίματος;

Η γενική αίματος μπορεί να αλλάξει αισθητά αμέσως μετά από παρατεταμένη ή πολύ έντονη άσκηση.

Τα λευκά αιμοσφαίρια μπορεί να αυξηθούν παροδικά. Η άσκηση κινητοποιεί λευκοκύτταρα από τις δεξαμενές τους προς την κυκλοφορία και η αύξηση σχετίζεται με την ένταση και τη διάρκεια της προσπάθειας.^[9]

Έτσι, μια υψηλή τιμή λευκών αμέσως μετά από αγώνα δεν σημαίνει αυτόματα λοίμωξη. Από την άλλη πλευρά, η πρόσφατη άσκηση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να αγνοηθεί λευκοκυττάρωση όταν υπάρχουν πυρετός, ρίγος ή άλλα συμπτώματα.

Αιμοσφαιρίνη και αιματοκρίτης μπορεί να φαίνονται υψηλότερα όταν υπάρχει απώλεια υγρών και αιμοσυμπύκνωση. Μετά την αποκατάσταση των υγρών, η εικόνα μπορεί να αλλάξει.

Αν ένας υψηλός αιματοκρίτης εμφανιστεί μετά από αγώνα ή προπόνηση με μεγάλη εφίδρωση, έχει σημασία η επανάληψη υπό σταθερές συνθήκες. Δείτε επίσης: Υψηλός Αιματοκρίτης μετά από Γυμναστική ή Αφυδάτωση.

Η CK ή CPK είναι ίσως η εργαστηριακή παράμετρος που συνδέεται περισσότερο με την έντονη μυϊκή καταπόνηση.

Βρίσκεται σε υψηλή συγκέντρωση μέσα στους σκελετικούς μύες. Όταν οι μυϊκές ίνες καταπονούνται ή τραυματίζονται, CK περνά στην κυκλοφορία. Η αύξηση μπορεί να είναι μικρή, μέτρια ή πολύ μεγάλη και παρουσιάζει τεράστια διακύμανση μεταξύ διαφορετικών ανθρώπων.

Σε μαραθωνοδρόμους έχει καταγραφεί σημαντική αύξηση CK μετά τον αγώνα, ενώ σε ορισμένες μελέτες η CK συνέχισε να αυξάνεται και την επόμενη ημέρα.^[3][5]

Η υψηλή CK δεν σημαίνει από μόνη της ραβδομυόλυση. Αξιολογούνται μαζί:

• το ύψος της CK σε σχέση με το ανώτερο όριο του εργαστηρίου,
• ο βαθμός μυϊκού πόνου και αδυναμίας,
• η παρουσία μυϊκού οιδήματος,
• η κρεατινίνη και η νεφρική λειτουργία,
• το κάλιο και οι άλλοι ηλεκτρολύτες,
• τα ούρα και πιθανή μυοσφαιρινουρία,
• η χρονική εξέλιξη της CK.

Η ασυνήθιστα έντονη CrossFit προπόνηση και άλλες μορφές εξαντλητικής άσκησης έχουν περιγραφεί ως αίτια εξ exertional ραβδομυόλυσης, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με μεγάλο όγκο άσκησης ή κινήσεις στις οποίες ο αθλητής δεν είναι προσαρμοσμένος.^[10]

Δείτε αναλυτικά: Υψηλή CK/CPK μετά από Γυμναστική.

Όχι. Η AST βρίσκεται σε σημαντική ποσότητα και στους σκελετικούς μύες, ενώ και η ALT μπορεί να επηρεαστεί μετά από έντονη μυϊκή καταπόνηση.

Σε μελέτη υγιών ανδρών που υποβλήθηκαν σε μία ώρα βαριάς άρσης βαρών, οι AST και ALT αυξήθηκαν σημαντικά και παρέμειναν αυξημένες για τουλάχιστον επτά ημέρες. Παράλληλα υπήρξαν μεγάλες αυξήσεις CK, LDH και μυοσφαιρίνης, ενώ η γ-GT, η αλκαλική φωσφατάση και η χολερυθρίνη δεν παρουσίασαν αντίστοιχο πρότυπο.^[4]

Επομένως, ο συνδυασμός:

• πρόσφατης πολύ έντονης άσκησης,
• αυξημένης CK,
• αυξημένης AST και πιθανώς ALT,
• φυσιολογικών ή λιγότερο επηρεασμένων χολερυθρίνης, ALP και γ-GT

μπορεί να στρέψει την προσοχή προς σημαντική μυϊκή συμμετοχή.

Αυτό όμως δεν αποκλείει ηπατική νόσο. Οι τρανσαμινάσες ερμηνεύονται πάντα μαζί με το ιστορικό, τα φάρμακα, το αλκοόλ, τους άλλους ηπατικούς δείκτες και την κλινική εικόνα.

Δείτε: AST και ALT Υψηλές μετά από Γυμναστική: Ήπαρ ή Μύες;

Η LDH είναι ένζυμο που υπάρχει σε πολλούς ιστούς και επομένως είναι λιγότερο ειδικό από την CK. Μπορεί να αυξηθεί μετά από μυϊκή καταπόνηση, αλλά η μεμονωμένη υψηλή LDH δεν αποδεικνύει συγκεκριμένη διάγνωση.

Η μυοσφαιρίνη απελευθερώνεται επίσης από τραυματισμένες μυϊκές ίνες. Αυξάνεται νωρίτερα από την CK και απομακρύνεται σχετικά γρήγορα από την κυκλοφορία, γι’ αυτό η χρονική στιγμή της μέτρησης έχει ιδιαίτερη σημασία.

Σε μαραθώνιο και βαριά μυϊκή άσκηση έχουν καταγραφεί παράλληλες αυξήσεις CK, LDH και μυοσφαιρίνης.^[3][4]

Δείτε επίσης: LDH Υψηλή μετά από Γυμναστική.

Η κρεατινίνη δεν είναι εντελώς ανεξάρτητη από τους μύες. Η παραγωγή της σχετίζεται με τη μυϊκή μάζα και τον μεταβολισμό της κρεατίνης, ενώ η συγκέντρωσή της επηρεάζεται επίσης από τη νεφρική αποβολή και την ενυδάτωση.

Μετά από παρατεταμένη έντονη άσκηση μπορεί να παρατηρηθεί παροδική αύξηση κρεατινίνης και αντίστοιχη πτώση του υπολογιζόμενου eGFR.

Σε μελέτες μαραθωνοδρόμων ένα σημαντικό ποσοστό συμμετεχόντων παρουσίασε αύξηση κρεατινίνης που πληρούσε εργαστηριακά κριτήρια οξείας νεφρικής βλάβης. Σε μικρή προοπτική μελέτη 22 δρομέων, το 82% παρουσίασε αύξηση κρεατινίνης συμβατή με κριτήρια AKI και καταγράφηκαν παράλληλα δείκτες σωληναριακής καταπόνησης.^[5]

Τα δεδομένα αυτά δεν σημαίνουν ότι το 82% όλων των μαραθωνοδρόμων παθαίνει κλινικά σημαντική νεφρική ανεπάρκεια. Η συγκεκριμένη μελέτη ήταν μικρή και η νεφρική απάντηση μετά από άσκηση είναι σύνθετη. Δείχνει όμως γιατί μια αυξημένη κρεατινίνη μετά από εξαντλητικό αγώνα δεν πρέπει ούτε να αγνοείται ούτε να ερμηνεύεται χωρίς το ιστορικό του αγώνα.

Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει:

• κρεατινίνη και eGFR,
• ουρία,
• ηλεκτρολύτες,
• CK,
• γενική ούρων,
• προηγούμενη τιμή κρεατινίνης για σύγκριση.

Δείτε: Αυξημένη Κρεατινίνη μετά από Γυμναστήριο ή Κρεατίνη.

Στους αγώνες μεγάλης διάρκειας η προσοχή δεν αφορά μόνο την αφυδάτωση. Υπάρχει και το αντίθετο πρόβλημα: η υπερβολική πρόσληψη υποτονικών υγρών.

Η σχετιζόμενη με άσκηση υπονατριαιμία χαρακτηρίζεται από νάτριο κάτω από 135 mmol/L που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια ή μετά από παρατεταμένη σωματική δραστηριότητα.^[6]

Ο βασικός μηχανισμός σε πολλές περιπτώσεις είναι η κατανάλωση περισσότερων υγρών από όσα μπορεί να αποβάλει ο οργανισμός, σε συνδυασμό με ορμονική κατακράτηση νερού. Δεν πρόκειται επομένως απλώς για «έλλειψη αλατιού από τον ιδρώτα».

Πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• πονοκέφαλο,
• ναυτία ή εμετούς,
• ασυνήθιστο φούσκωμα,
• σύγχυση ή υπνηλία,
• σε σοβαρές περιπτώσεις σπασμούς και διαταραχή συνείδησης.

Η σοβαρή συμπτωματική υπονατριαιμία είναι επείγουσα κατάσταση. Δεν αντιμετωπίζεται με αυθαίρετη κατανάλωση ακόμη περισσότερου νερού.

Δείτε αναλυτικά: Χαμηλό Νάτριο μετά από Έντονη Άσκηση.

Κατά τη μυϊκή συστολή το κάλιο μετακινείται μεταξύ των μυϊκών κυττάρων και του εξωκυττάριου χώρου. Μετά από πολύ έντονη άσκηση μπορεί επομένως να παρατηρηθούν προσωρινές μεταβολές.

Υψηλό κάλιο σε δείγμα μετά από άσκηση χρειάζεται όμως προσεκτική αξιολόγηση, επειδή υπάρχουν διαφορετικές πιθανότητες:

• παροδική μεταβολή που σχετίζεται με την άσκηση,
• μυϊκή βλάβη ή ραβδομυόλυση,
• νεφρική δυσλειτουργία,
• φάρμακα που αυξάνουν το κάλιο,
• αιμόλυση του ίδιου του δείγματος, η οποία μπορεί να προκαλέσει ψευδώς υψηλή τιμή.

Όταν το κάλιο είναι σημαντικά αυξημένο, η ερμηνεία δεν γίνεται απλώς με τη φράση «γυμνάστηκα χθες». Ανάλογα με την τιμή και το κλινικό πλαίσιο μπορεί να χρειάζεται άμεση επιβεβαίωση.

Δείτε: Κάλιο Υψηλό μετά από Άσκηση: Αύξηση ή Αιμόλυση;

Ένας μαραθώνιος ή μια πολύ μεγάλη μυϊκή καταπόνηση ενεργοποιεί φυσιολογικούς μηχανισμούς φλεγμονής και αποκατάστασης. Για αυτό δείκτες όπως η CRP μπορούν να αυξηθούν μετά από παρατεταμένη άσκηση.

Σε αντίθεση με ορισμένες άμεσες μεταβολές που εμφανίζονται ήδη στον τερματισμό, η CRP μπορεί να παρουσιάσει πιο καθυστερημένη άνοδο τις επόμενες ώρες.

Αυτό είναι σημαντικό όταν κάποιος κάνει αιμοληψία την επόμενη ημέρα και βρίσκει αυξημένη CRP χωρίς να αισθάνεται άρρωστος.

Παρόλα αυτά, η CRP είναι μη ειδικός δείκτης. Μία υψηλή τιμή μπορεί επίσης να σχετίζεται με λοίμωξη, φλεγμονώδες νόσημα, τραυματισμό ή άλλη παθολογική κατάσταση. Δεν αποδίδεται αυτόματα στον αγώνα χωρίς κλινική συσχέτιση.

Ναι. Η καρδιακή τροπονίνη μπορεί να αυξηθεί μετά από παρατεταμένη άσκηση αντοχής ακόμη και σε δρομείς χωρίς συμπτώματα. Η άνοδος αυτή έχει καταγραφεί επανειλημμένα σε μελέτες μαραθωνοδρόμων.^[7]

Η άσκηση όμως δεν μετατρέπει την τροπονίνη σε εξέταση που μπορούμε να αγνοήσουμε. Η τροπονίνη αποτελεί βασικό καρδιακό βιοδείκτη και η ερμηνεία της εξαρτάται από:

• τα συμπτώματα,
• το ηλεκτροκαρδιογράφημα,
• την ηλικία και τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου,
• το ύψος της τιμής,
• την άνοδο ή πτώση σε διαδοχικές μετρήσεις,
• τη χρονική σχέση με την άσκηση.

Ένας ασυμπτωματικός δρομέας που μετρά τυχαία τροπονίνη αμέσως μετά από μαραθώνιο είναι διαφορετική περίπτωση από έναν δρομέα που παρουσιάζει πόνο στο στήθος, δύσπνοια, συγκοπή ή επίμονες αρρυθμίες.

Σε τέτοια συμπτώματα απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει η πιθανότητα exercise-induced αύξησης να χρησιμοποιείται για καθυστέρηση της διερεύνησης.

Μετά από πολύ έντονη άσκηση μπορεί να εμφανιστεί παροδική πρωτεϊνουρία. Για αυτό ένα θετικό αποτέλεσμα πρωτεΐνης στα ούρα αμέσως μετά από αγώνα μπορεί να χρειάζεται επανάληψη όταν ο οργανισμός έχει επιστρέψει σε συνθήκες ηρεμίας.

Δείτε: Πρωτεΐνη στα Ούρα μετά από Γυμναστική.

Ένα άλλο σημαντικό εύρημα είναι η θετική αντίδραση για «αίμα» στην ταινία ούρων. Η ταινία αντιδρά στην αιμοσφαιρίνη αλλά και στη μυοσφαιρίνη. Έτσι, στην έντονη μυϊκή βλάβη μπορεί να έχουμε θετική ταινία για αίμα χωρίς αντίστοιχα πολλά ερυθρά αιμοσφαίρια στη μικροσκόπηση.

Αυτό αποτελεί σημαντική ένδειξη όταν υπάρχει υποψία ραβδομυόλυσης.

Σκούρα καφέ ή χρώματος cola ούρα μετά από πολύ έντονη άσκηση, ιδιαίτερα μαζί με έντονο μυϊκό πόνο ή αδυναμία, δεν θεωρούνται απλώς ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα της προπόνησης.

Η κατάσταση του σιδήρου έχει ιδιαίτερη σημασία στους αθλητές αντοχής. Η χαμηλή φερριτίνη μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και όταν η αιμοσφαιρίνη και ο αιματοκρίτης παραμένουν φυσιολογικοί.

Στους αθλητές μπορεί να συμβάλλουν:

• αυξημένες ανάγκες,
• περιοριστική διατροφή,
• έμμηνος ρύση,
• γαστρεντερικές απώλειες σε ορισμένους δρομείς,
• αιμόλυση από επαναλαμβανόμενη πρόσκρουση του πέλματος,
• η επίδραση της άσκησης στη ρύθμιση του σιδήρου μέσω της hepcidin.

Σε υγιείς αθλητές τιμές φερριτίνης κάτω από περίπου 15 μg/L αντιστοιχούν σε εξαντλημένα αποθέματα, ενώ η περιοχή 15–30 μg/L θεωρείται γενικά συμβατή με χαμηλές αποθήκες σιδήρου, αν και η ερμηνεία στους αθλητές εξατομικεύεται.^[11]

Υπάρχει όμως μία σημαντική λεπτομέρεια: η φερριτίνη είναι και πρωτεΐνη οξείας φάσης. Μια φλεγμονώδης απάντηση μετά από πολύ έντονο αγώνα μπορεί επομένως να επηρεάσει την τιμή της. Για εκτίμηση των πραγματικών αποθηκών σιδήρου δεν βασιζόμαστε σε μία μεμονωμένη μέτρηση αμέσως μετά από ακραία καταπόνηση.

Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει γενική αίματος, φερριτίνη, σίδηρο, τρανσφερρίνη ή TIBC, κορεσμό τρανσφερρίνης και CRP.

Η οξεία έντονη άσκηση αλλάζει σημαντικά τον μεταβολισμό της γλυκόζης. Κατά τη διάρκεια της προσπάθειας αυξάνεται η κατανάλωση γλυκόζης από τους μύες, ενώ ταυτόχρονα ο οργανισμός ενεργοποιεί μηχανισμούς που διατηρούν την παροχή ενέργειας.

Ανάλογα με τη διάρκεια του αγώνα, την πρόσληψη υδατανθράκων και τον χρόνο της αιμοληψίας, η γλυκόζη μπορεί επομένως να βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση από μια τυπική πρωινή μέτρηση ηρεμίας.

Το γαλακτικό αυξάνεται έντονα σε δραστηριότητες υψηλής έντασης, όπως σπριντ, HIIT ή CrossFit. Η τιμή του μειώνεται σχετικά γρήγορα μετά το τέλος της άσκησης και δεν έχει νόημα να ερμηνεύεται σαν μια συνηθισμένη «σταθερή» εξέταση.

Παροδικές μεταβολές μπορούν επίσης να παρατηρηθούν σε ορμόνες που σχετίζονται με το stress και την άσκηση, όπως κορτιζόλη και κατεχολαμίνες. Η ώρα της ημέρας έχει επιπλέον σημασία για ορισμένες ορμονικές εξετάσεις.

Αν ο στόχος είναι να συγκρίνουμε διαδοχικές εργαστηριακές μετρήσεις ενός αθλητή, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο οι εξετάσεις να γίνονται κάτω από όσο γίνεται πιο τυποποιημένες συνθήκες.

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο «πακέτο εξετάσεων μετά από μαραθώνιο» που πρέπει να γίνεται σε όλους. Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με τα συμπτώματα και τον λόγο του ελέγχου.

Σε ένα κλινικό πλαίσιο έντονης μυϊκής καταπόνησης μπορεί να συζητηθούν:

Η τροπονίνη, για παράδειγμα, δεν αποτελεί εξέταση που χρειάζεται να κάνει κάθε υγιής αθλητής μετά από έναν μαραθώνιο. Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει συγκεκριμένη κλινική ένδειξη.

Ο πίνακας δείχνει πιθανές τάσεις και όχι κανόνες. Ένας αθλητής μπορεί να μην παρουσιάσει καμία σημαντική μεταβολή, ενώ άλλος μπορεί να έχει πολλαπλά έντονα παθολογικά αποτελέσματα μετά από παρόμοια φαινομενικά προσπάθεια.

Δεν υπάρχει ένα διάστημα που να ισχύει για όλες τις εξετάσεις.

Η μελέτη βαριάς άρσης βαρών δείχνει χαρακτηριστικά γιατί ένα αυστηρό «48 ώρες και όλα είναι φυσιολογικά» δεν είναι σωστό: AST, ALT, CK και άλλοι μυϊκοί δείκτες μπορεί να παραμένουν αυξημένοι επί αρκετές ημέρες.^[4]

Για αυτό έχει σημασία όχι απλώς η επανάληψη της εξέτασης, αλλά η καταγραφή του πόσες ημέρες είχαν περάσει από την τελευταία απαιτητική προπόνηση.

Το ότι η έντονη άσκηση μπορεί να αλλάξει τις εξετάσεις δεν σημαίνει ότι κάθε μεταβολή είναι ακίνδυνη.

Η exertional ραβδομυόλυση μπορεί να εμφανιστεί και σε κατά τα άλλα υγιείς, γυμνασμένους ανθρώπους. Δεν απαιτείται κάποιος να είναι αρχάριος ή αγύμναστος.^[10]

Για αναλυτική ενημέρωση δείτε: Ραβδομυόλυση μετά από Άσκηση: CK, Κρεατινίνη και Κάλιο.

• Ένας μαραθώνιος, CrossFit ή πολύ έντονη προπόνηση μπορεί να επηρεάσει πολλές εξετάσεις ταυτόχρονα.
• Η CK, AST, ALT, LDH και μυοσφαιρίνη μπορεί να αυξηθούν λόγω μυϊκής καταπόνησης.
• Η κρεατινίνη μπορεί να αυξηθεί προσωρινά και το υπολογιζόμενο eGFR να μειωθεί.
• Η άσκηση μπορεί να προκαλέσει λευκοκυττάρωση και μεταβολές στον αιματοκρίτη.
• Η CRP μπορεί να αυξηθεί ως μέρος της φλεγμονώδους απάντησης στην παρατεταμένη άσκηση.
• Το χαμηλό νάτριο μετά από αγώνα αντοχής μπορεί να οφείλεται σε exercise-associated hyponatremia και δεν πρέπει να θεωρείται απλή αφυδάτωση.
• Η τροπονίνη μπορεί να αυξηθεί μετά από μαραθώνιο, αλλά συμπτώματα από το καρδιαγγειακό σύστημα απαιτούν κανονική ιατρική διερεύνηση.
• Για προγραμματισμένο check-up είναι καλό να αποφεύγεται τουλάχιστον 24 ώρες η έντονη άσκηση, ενώ μετά από ακραία καταπόνηση ορισμένοι δείκτες μπορεί να χρειάζονται αρκετές ημέρες.
• Πολύ υψηλές τιμές ή σημαντικά συμπτώματα δεν αποδίδονται αυτόματα στη γυμναστική.

Αν έχει προηγηθεί μαραθώνιος, CrossFit, αγώνας αντοχής ή πολύ έντονη προπόνηση, η επιλογή του σωστού χρόνου αιμοληψίας βοηθά ώστε οι εξετάσεις να απαντούν στο πραγματικό κλινικό ερώτημα και όχι απλώς να καταγράφουν τις προσωρινές επιδράσεις της άσκησης.

Βιβλιογραφία

1. Simundic AM, Bölenius K, Cadamuro J, et al. Joint EFLM-COLABIOCLI Recommendation for venous blood sampling. Clin Chem Lab Med. 2018;56(12):2015-2038.
   DOI / Άρθρο
2. Kratz A, Lewandrowski KB, Siegel AJ, et al. Effect of marathon running on hematologic and biochemical laboratory parameters, including cardiac markers. Am J Clin Pathol. 2002;118(6):856-863.
   PubMed
3. Smith JE, Garbutt G, Lopes P, Pedoe DT. Effects of prolonged strenuous exercise (marathon running) on biochemical and haematological markers used in the investigation of patients in the emergency department. Br J Sports Med. 2004;38(3):292-294.
   Full Text
   •
   DOI
4. Pettersson J, Hindorf U, Persson P, et al. Muscular exercise can cause highly pathological liver function tests in healthy men. Br J Clin Pharmacol. 2008;65(2):253-259.
   Full Text
   •
   PubMed
5. Mansour SG, Verma G, Pata RW, Martin TG, Perazella MA, Parikh CR. Kidney Injury and Repair Biomarkers in Marathon Runners. Am J Kidney Dis. 2017;70(2):252-261.
   PubMed
   •
   Full Text
6. Hew-Butler T, Rosner MH, Fowkes-Godek S, et al. Exercise-Associated Hyponatremia: 2017 Update. Front Med. 2017;4:21.
   Full Text
7. Eijsvogels TMH, Hoogerwerf MD, Maessen MFH, et al. Predictors of cardiac troponin release after a marathon. J Sci Med Sport. 2015.
   PubMed
8. Leite CDFDC, et al. Exercise-Induced Muscle Damage after a High-Intensity Interval Exercise Session.
   Full Text
9. Sand KL, Flatebo T, Andersen MB, Maghazachi AA. Effects of exercise on leukocytosis and blood hemostasis in 800 healthy young females and males. World J Exp Med. 2013.
   Full Text
10. Bäcker HC, Busko M, Krause FG, Exadaktylos AK, Klukowska-Rötzler J, Deml MC. Exertional Rhabdomyolysis in Athletes: Systematic Review and Current Perspectives. Clin J Sport Med. 2023.
    PubMed
11. Clénin GE, Cordes M, Huber A, et al. Iron deficiency in sports – definition, influence on performance and therapy. Swiss Med Wkly. 2015;145:w14196.
    Άρθρο

Ιατρική σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση. Η σημασία μιας παθολογικής εργαστηριακής τιμής μετά από άσκηση εξαρτάται από το ύψος της μεταβολής, τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό, τα φάρμακα και την εξέλιξη των τιμών στον χρόνο.