Ηπατίτιδα-Β-1200x800.jpg

Ηπατίτιδα Β – Φιλικός Οδηγός Ασθενών

1) Τι είναι η ηπατίτιδα Β;

Η ηπατίτιδα Β είναι ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Β (HBV) και προσβάλλει αποκλειστικά το ήπαρ. Ο ιός ανήκει στην οικογένεια Hepadnaviridae και περιέχει DNA, γεγονός που του επιτρέπει να ενσωματώνεται στα ηπατοκύτταρα και να επιμένει για χρόνια.

Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί ως οξεία λοίμωξη (συνήθως αυτοϊώμενη) ή να εξελιχθεί σε χρόνια μορφή, η οποία χωρίς παρακολούθηση μπορεί να οδηγήσει σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).

📌 Βασικά σημεία:

  • Προσβάλλει περίπου 250 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
  • Περίπου 1 στους 3 έχει εκτεθεί κάποια στιγμή στον ιό.
  • Στην Ελλάδα, ο επιπολασμός κυμαίνεται στο 1–2% του πληθυσμού.
  • Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω αίματος, σεξουαλικής επαφής ή κάθετα από μητέρα σε νεογνό.

Ο ιός είναι εξαιρετικά ανθεκτικός στο περιβάλλον και μπορεί να επιβιώσει σε επιφάνειες για τουλάχιστον 7 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές ποσότητες αίματος ή σωματικών υγρών μπορεί να είναι μολυσματικές.

🧬 Δομή του ιού HBV:

  • HBsAg: Επιφανειακό αντιγόνο – δείκτης ενεργού λοίμωξης.
  • HBcAg: Πυρηνικό αντιγόνο – ενδεικτικό παρουσίας ιού στα ηπατοκύτταρα.
  • HBeAg: Δείκτης υψηλής μολυσματικότητας.
  • Το γενετικό του υλικό (DNA) επιτρέπει στον ιό να παραμένει “κρυμμένος” και να επανενεργοποιείται.

Η σοβαρότητα της νόσου εξαρτάται από την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού. Όσο ισχυρότερη η ανοσολογική αντίδραση, τόσο πιθανότερη η ίαση — αλλά και η οξεία συμπτωματολογία.

🧠 Διαφορές από άλλες μορφές ιογενούς ηπατίτιδας:

ΤύποςΜετάδοσηΧρονιότηταΕμβόλιο
Ηπατίτιδα ΑΤροφική / ύδρευσηςΌχιΝαι
Ηπατίτιδα ΒΑίμα / σεξουαλική / κάθετηΝαιΝαι
Ηπατίτιδα CΑίμαΝαιΌχι

Η ηπατίτιδα Β αποτελεί σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Παρόλα αυτά, η διάγνωση είναι απλή και ο εμβολιασμός προσφέρει ασφαλή και μακροχρόνια προστασία.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση για Ηπατίτιδα B ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

2) Πώς μεταδίδεται;

Ο ιός της ηπατίτιδας Β (HBV) μεταδίδεται μέσω επαφής με μολυσμένο αίμα ή άλλα βιολογικά υγρά (σπέρμα, κολπικά υγρά). Ο ιός είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός στο περιβάλλον και μπορεί να επιβιώσει για εβδομάδες εκτός σώματος.

🔬 Κύριοι τρόποι μετάδοσης:

  • Μετάγγιση αίματος ή προϊόντων αίματος (σπάνιο πλέον λόγω ελέγχου).
  • Μοιρασμός βελόνων ή συρίγγων (χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών).
  • Σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις με φορέα του ιού.
  • Κάθετη μετάδοση από μητέρα σε νεογνό κατά τον τοκετό.
  • Ιατρικές ή οδοντιατρικές πράξεις χωρίς σωστή αποστείρωση.
  • Κοινή χρήση προσωπικών αντικειμένων (ξυραφάκια, οδοντόβουρτσες).

Η ηπατίτιδα Β δεν μεταδίδεται με καθημερινή κοινωνική επαφή, όπως χειραψία, φιλιά, αγκαλιά ή κοινή χρήση μαχαιροπήρουνων.

🛡️ Συμβουλές για αποφυγή μετάδοσης:

  • Να χρησιμοποιείτε πάντα προφυλακτικό.
  • Να αποφεύγετε κοινή χρήση αιχμηρών αντικειμένων.
  • Να κάνετε τατουάζ ή piercing μόνο σε αδειοδοτημένους χώρους.
  • Εμβολιαστείτε κατά της ηπατίτιδας Β (τρεις δόσεις).
  • Αν είστε φορέας, ενημερώστε το ιατρικό προσωπικό πριν από ιατρικές πράξεις.

Ο εμβολιασμός είναι η αποτελεσματικότερη μέθοδος πρόληψης. Προσφέρει μακροχρόνια ανοσία και περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.


Ηπατίτιδα-Β-τρόποι-μετάδοσης

3) Συμπτώματα & στάδια νόσου

Η λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Β μπορεί να είναι οξεία (πρόσφατη) ή χρόνια (επιμένουσα πάνω από 6 μήνες). Η πορεία εξαρτάται από την ηλικία και την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού.

📅 Οξεία Ηπατίτιδα Β

  • Διάρκεια: έως 6 μήνες από τη μόλυνση.
  • Συχνά ασυμπτωματική σε παιδιά και νέους ενήλικες.
  • Σε 90–95% των ενηλίκων αυτοϊάται χωρίς χρόνια πορεία.

🩸 Χρόνια Ηπατίτιδα Β

  • Διάρκεια: πάνω από 6 μήνες.
  • Περίπου 5–10% των ενηλίκων και έως 90% των νεογνών γίνονται χρόνιοι φορείς.
  • Μπορεί να οδηγήσει σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο και τη βαρύτητα της νόσου.

🧠 Συχνά συμπτώματα:

  • Κόπωση, μυαλγίες, ανορεξία.
  • Πυρετός, ναυτία, έμετος.
  • Σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα.
  • Ίκτερος (κιτρίνισμα δέρματος και ματιών).
  • Πόνος ή αίσθημα βάρους στο δεξιό υποχόνδριο.

Σε χρόνιους φορείς, η λοίμωξη μπορεί να παραμένει σιωπηλή για χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα. Ο τακτικός εργαστηριακός έλεγχος είναι καθοριστικός για την έγκαιρη διάγνωση επιπλοκών.

🚨 Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε:

  • Έντονο ίκτερο ή κνησμό.
  • Αιμορραγική διάθεση ή οιδήματα.
  • Απότομη επιδείνωση κόπωσης ή σύγχυση.
  • Σημάδια κίρρωσης ή ηπατικής ανεπάρκειας.

    4) Πώς γίνεται η διάγνωση;

    Η διάγνωση της ηπατίτιδας Β βασίζεται σε αιματολογικές εξετάσεις που ανιχνεύουν αντιγόνα και αντισώματα του ιού, καθώς και τον ιικό φορτίο (HBV DNA). Οι εξετάσεις γίνονται συνήθως σε εργαστηριακό δείγμα αίματος.

    🔬 Κύριες Εξετάσεις για Ηπατίτιδα B:

    • HBsAg (Επιφανειακό Αντιγόνο): δείχνει ενεργό λοίμωξη (οξεία ή χρόνια).
    • Anti-HBs: αντισώματα που δείχνουν ανοσία (μετά από εμβολιασμό ή ίαση).
    • HBeAg: δείκτης υψηλής μολυσματικότητας και ενεργού αναπαραγωγής του ιού.
    • Anti-HBe: αντισώματα που υποδηλώνουν μείωση μολυσματικότητας.
    • Anti-HBc IgM: ένδειξη πρόσφατης οξείας λοίμωξης.
    • Anti-HBc IgG: παραμένει δια βίου, δείχνει παλαιά ή χρόνια λοίμωξη.
    • HBV DNA (μοριακή μέθοδος PCR): μετρά την ποσότητα ιικού φορτίου στο αίμα.

    Ο συνδυασμός των παραπάνω εξετάσεων επιτρέπει την ακριβή διάκριση μεταξύ οξείας, χρόνιας, ή παλαιάς λοίμωξης και αξιολόγηση της μεταδοτικότητας.

    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    ΔείκτηςΘετικόςΕρμηνεία
    HBsAgΝαιΕνεργός λοίμωξη (οξεία ή χρόνια)
    Anti-HBsΝαιΑνοσία μετά από ίαση ή εμβολιασμό
    HBeAgΝαιΥψηλή μολυσματικότητα
    Anti-HBc IgMΝαιΟξεία λοίμωξη
    Anti-HBc IgGΝαιΠαλαιά ή χρόνια λοίμωξη
    HBV DNAΑνιχνεύσιμοΕνεργός πολλαπλασιασμός του ιού

    Η ποσοτική μέτρηση HBV DNA χρησιμοποιείται και για την παρακολούθηση της θεραπείας. Μείωση του ιικού φορτίου δείχνει αποτελεσματική ανταπόκριση.

    💡 Συμβουλή: Ο έλεγχος της ηπατίτιδας Β συνιστάται σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο (επαγγελματίες υγείας, ασθενείς με χρόνια νόσο, αιμοδότες, εγκύους, χρήστες ουσιών, άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους).

    5) Ερμηνεία εξετάσεων αίματος

    Η ερμηνεία των εξετάσεων για ηπατίτιδα Β γίνεται με βάση τον συνδυασμό δεικτών (HBsAg, Anti-HBc, Anti-HBs). Κάθε προφίλ παρέχει διαφορετικές πληροφορίες σχετικά με τη φάση της λοίμωξης, την ανοσία ή την ανάγκη για εμβολιασμό.

    📋 Κύριοι δείκτες που αξιολογούνται:

    • HBsAg: Ανιχνεύει ενεργή παρουσία του ιού στο αίμα.
    • Anti-HBc: Υποδεικνύει επαφή με τον ιό (παλαιά ή πρόσφατη).
    • Anti-HBs: Δηλώνει ανοσία μέσω ίασης ή εμβολιασμού.

    Ο συνδυασμός αυτών των δεικτών επιτρέπει τον προσδιορισμό του σταδίου της νόσου ή της ανάγκης πρόληψης.

    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    HBsAgAnti-HBcAnti-HBsΕρμηνεία
    Καμία επαφή με τον ιό. Απαιτείται εμβολιασμός.
    +Ανοσία μετά από εμβολιασμό.
    ++Ενεργός λοίμωξη (οξεία ή χρόνια).
    ++Ανοσία μετά από φυσική ίαση (προηγούμενη λοίμωξη).
    +Αμφίβολη κατάσταση. Μπορεί να σημαίνει:

    • παλαιά λοίμωξη με χαμηλά αντισώματα
    • λανθάνουσα λοίμωξη (occult HBV)
    • ψευδώς θετικό αποτέλεσμα

    Συνιστάται επανάληψη και HBV DNA test.

    ⚠️ Προσοχή:

    • Ο εμβολιασμός δεν επηρεάζει τον δείκτη Anti-HBc — μόνο το Anti-HBs γίνεται θετικό.
    • Σε οξεία λοίμωξη, το HBsAg και το Anti-HBc IgM είναι θετικά, ενώ το Anti-HBs είναι αρνητικό.
    • Σε χρόνια λοίμωξη, το HBsAg παραμένει θετικό για περισσότερο από 6 μήνες.

    Η πλήρης αξιολόγηση πρέπει πάντα να γίνεται από ιατρό με βάση το ιστορικό, τις συνυπάρχουσες εξετάσεις (ALT, AST, υπέρηχο ήπατος) και την παρουσία ιικού DNA.

    6) Θεραπευτικές επιλογές

    Η θεραπεία της ηπατίτιδας Β εξαρτάται από το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια μορφή, το επίπεδο του ιικού φορτίου και τη βαρύτητα της ηπατικής βλάβης. Στόχος είναι η αναστολή του πολλαπλασιασμού του ιού και η αποτροπή εξέλιξης σε κίρρωση ή καρκίνο ήπατος.

    🧩 Οξεία Ηπατίτιδα Β

    • Συνήθως δεν απαιτείται ειδική αντι-ιική αγωγή.
    • Ανάπαυση, επαρκής ενυδάτωση και αποφυγή ηπατοτοξικών ουσιών (αλκοόλ, φάρμακα).
    • Στενή ιατρική παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων και επιπλοκών.
    • Σε σοβαρή οξεία ηπατίτιδα: μπορεί να χορηγηθούν αντι-ιικά φάρμακα (π.χ. εντεκαβίρη).

    💊 Χρόνια Ηπατίτιδα ΒΑπαιτεί μακροχρόνια θεραπευτική στρατηγική και τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση (ALT, AST, HBV DNA, υπέρηχος ήπατος).

    • Στόχος: καταστολή πολλαπλασιασμού του ιού και πρόληψη κίρρωσης/ΗΚΚ.
    • Η πλήρης εκρίζωση του ιού (HBsAg αρνητικοποίηση) είναι σπάνια.

    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    ΚατηγορίαΦάρμακαΠλεονεκτήματαΠεριορισμοί
    Νουκλεοσιδικά/νουκλεοτιδικά ανάλογαΕντεκαβίρη, Τενοφοβίρη (DF ή AF), ΛαμιβουδίνηΚαθημερινή από του στόματος χορήγηση, αποτελεσματική καταστολή ιού, λίγες ανεπιθύμητες ενέργειες.Απαιτείται μακροχρόνια λήψη, πιθανότητα αντοχής με παλαιότερα φάρμακα.
    Πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη-άλφα (Peg-IFN)Peg-IFN α-2a, Peg-IFN α-2bΠεριορισμένη διάρκεια (48 εβδομάδες), πιθανότητα μακροχρόνιας ανοσολογικής ανταπόκρισης.Παρενέργειες (πυρετός, κόπωση, κατάθλιψη), όχι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς.

    🎯 Στόχοι θεραπείας:

    • Μείωση HBV DNA σε μη ανιχνεύσιμα επίπεδα.
    • Φυσιολογικοποίηση των ηπατικών ενζύμων (ALT/AST).
    • Αναστολή εξέλιξης ίνωσης ή κίρρωσης.
    • Πρόληψη καρκίνου ήπατος.

    Η επιλογή φαρμάκου καθορίζεται από τον ιατρό με βάση την ηλικία, τη νεφρική λειτουργία, τις συννοσηρότητες και την πιθανότητα εγκυμοσύνης. Σε πολλούς ασθενείς απαιτείται μακροχρόνια ή και δια βίου παρακολούθηση.

    7) Πρόληψη & Εμβολιασμός

    Η ηπατίτιδα Β είναι αποτρέψιμη νόσος. Ο εμβολιασμός, η σωστή ιατρική πρακτική και η αποφυγή επαφής με μολυσμένο αίμα αποτελούν τα θεμέλια της πρόληψης.

    💉 Εμβόλιο Ηπατίτιδας ΒΤο εμβόλιο περιέχει ανασυνδυασμένο HBsAg και προκαλεί την παραγωγή προστατευτικών αντισωμάτων (anti-HBs).

    • Χορηγείται σε 3 δόσεις: 0 – 1 – 6 μήνες.
    • Σε νεογνά: πρώτη δόση εντός 24 ωρών από τη γέννηση.
    • Σε ενήλικες χωρίς ανοσία: μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή.
    • Εναλλακτικά σχήματα (π.χ. 0–1–2–12 μήνες) εφαρμόζονται σε ειδικές ομάδες (αιμοκαθαιρόμενοι).

    👥 Ομάδες υψηλού κινδύνου που πρέπει να εμβολιαστούν:

    • Επαγγελματίες υγείας και εργαστηριακό προσωπικό.
    • Άτομα που υποβάλλονται σε συχνές μεταγγίσεις ή αιμοκάθαρση.
    • Άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους ή ΣΜΝ.
    • Χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών.
    • Μέλη οικογενειών φορέων HBV.
    • Φοιτητές ιατρικών και παραϊατρικών σχολών.

    🧪 Έλεγχος ανοσίας (Anti-HBs):

    • Ο έλεγχος γίνεται 1–2 μήνες μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού.
    • Τιμή ≥10 mIU/mL θεωρείται προστατευτική.
    • Αν τα επίπεδα είναι <10 mIU/mL, απαιτείται επανάληψη σχήματος ή booster δόση.
    • Σε επαγγελματίες υγείας συνιστάται επανέλεγχος κάθε 5–10 έτη.

    👶 Πρόληψη μετάδοσης από μητέρα σε νεογνό:

    • Σε μητέρα HBsAg (+), το νεογνό πρέπει να λάβει:
      • 1η δόση εμβολίου εντός 12–24 ωρών από τη γέννηση
      • + ανοσοσφαιρίνη HBIG στο ίδιο χρονικό διάστημα αλλά σε διαφορετικό σημείο έγχυσης
    • Ακολουθούν οι επόμενες δόσεις στους 1 και 6 μήνες.
    • Έλεγχος HBsAg και Anti-HBs του βρέφους στους 9–12 μήνες.

    🧠 Πρόσθετα μέτρα πρόληψης:

    • Αποφυγή κοινής χρήσης βελόνων, ξυραφιών και οδοντόβουρτσας.
    • Έλεγχος εγκύων για HBsAg σε κάθε κύηση.
    • Ασφαλείς πρακτικές αιμοληψίας και μετάγγισης αίματος.
    • Χρήση προφυλακτικών σε σεξουαλικές επαφές.
    • Άμεση ιατρική φροντίδα σε περίπτωση έκθεσης σε αίμα.

    Η εμβολιαστική κάλυψη σε παγκόσμιο επίπεδο έχει μειώσει θεαματικά τα ποσοστά νέων λοιμώξεων. Η διατήρηση υψηλού επιπέδου ανοσίας στον πληθυσμό είναι ζωτικής σημασίας για τη σταδιακή εξάλειψη του ιού.

    8) Παρακολούθηση & Πρόγνωση

    Η χρόνια ηπατίτιδα Β απαιτεί δια βίου παρακολούθηση. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση επιπλοκών (ίνωση, κίρρωση, καρκίνος ήπατος) και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας. Η πρόγνωση εξαρτάται από τη δραστηριότητα του ιού, την ηλικία, το φύλο και τη συμμόρφωση του ασθενούς στη θεραπεία.

    📆 Συνιστώμενη παρακολούθηση:

    • ALT, AST: κάθε 3–6 μήνες.
    • HBV DNA: κάθε 6–12 μήνες (ανάλογα με τη φάση).
    • Υπέρηχος ήπατος ± AFP: κάθε 6 μήνες σε όλους τους χρόνιους φορείς.
    • Μη επεμβατική εκτίμηση ίνωσης: με ελαστογραφία (FibroScan) κάθε 1–2 έτη.
    • Έλεγχος για HIV, HCV, HDV: σε κάθε νέο ασθενή.

    ↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

    Στάδιο ΊνωσηςΠεριγραφήΚλινική σημασία
    F0Χωρίς ίνωσηΦυσιολογικό ήπαρ, παρακολούθηση κάθε 12 μήνες
    F1–F2Ήπια έως μέτρια ίνωσηΑπαιτείται θεραπευτική απόφαση και τακτική παρακολούθηση
    F3Σοβαρή ίνωση / προ-κίρρωσηΑυξημένος κίνδυνος κίρρωσης — στενή ιατρική παρακολούθηση
    F4ΚίρρωσηΥψηλός κίνδυνος ΗΚΚ, έλεγχος κάθε 6 μήνες με υπέρηχο και AFP

    ⚠️ Πιθανές επιπλοκές της χρόνιας ηπατίτιδας Β:

    • Ηπατική ίνωση και κίρρωση.
    • Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ).
    • Ηπατική ανεπάρκεια.
    • Συγχρόνως λοίμωξη με άλλους ιούς (HCV, HDV, HIV).

    💡 Πρακτικές οδηγίες για ασθενείς:

    • Αποφύγετε το αλκοόλ και τα μη απαραίτητα φάρμακα που επιβαρύνουν το ήπαρ.
    • Διατηρήστε φυσιολογικό βάρος και υγιεινή διατροφή χαμηλή σε λιπαρά.
    • Εμβολιαστείτε κατά της ηπατίτιδας Α αν δεν έχετε ανοσία.
    • Ενημερώστε τον γιατρό πριν από κάθε νέα θεραπεία ή εγκυμοσύνη.
    • Οικογενειακός έλεγχος όλων των μελών για HBV δείκτες.

    Η έγκαιρη διάγνωση και η τακτική παρακολούθηση βελτιώνουν σημαντικά τη μακροχρόνια πρόγνωση. Με τη σωστή φαρμακευτική αγωγή, οι περισσότεροι ασθενείς ζουν φυσιολογικά χωρίς επιπλοκές.

    9) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

    Ακολουθούν οι πιο συχνές ερωτήσεις που θέτουν οι ασθενείς σχετικά με την ηπατίτιδα Β, με αναλυτικές και κατανοητές απαντήσεις βασισμένες στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (EASL, WHO, CDC).

    🧠 Τι είναι ακριβώς η ηπατίτιδα Β;

    Είναι λοίμωξη του ήπατος που προκαλείται από τον ιό HBV. Ο ιός μεταδίδεται μέσω αίματος ή βιολογικών υγρών και μπορεί να προκαλέσει είτε παροδική οξεία λοίμωξη είτε χρόνια, η οποία οδηγεί με την πάροδο του χρόνου σε ίνωση, κίρρωση ή ηπατικό καρκίνο. Ο ιός δεν καταστρέφει άμεσα τα ηπατικά κύτταρα, αλλά ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα που προκαλεί τη φλεγμονή.

    🩸 Πώς μπορώ να ξέρω αν έχω ηπατίτιδα Β;

    Με απλή εξέταση αίματος που περιλαμβάνει HBsAg, Anti-HBc και Anti-HBs. Αν το HBsAg είναι θετικό, υπάρχει ενεργός λοίμωξη. Οι γιατροί συνήθως ζητούν και άλλους δείκτες όπως HBeAg, HBV DNA, καθώς και ηπατικά ένζυμα (ALT, AST) για αξιολόγηση της βαρύτητας.

    💉 Πώς θεραπεύεται;

    Η οξεία ηπατίτιδα Β αντιμετωπίζεται υποστηρικτικά. Στη χρόνια μορφή χρησιμοποιούνται φάρμακα που καταστέλλουν την αναπαραγωγή του ιού, όπως τενοφοβίρη και εντεκαβίρη, ενώ σε ορισμένους επιλεγμένους ασθενείς χρησιμοποιείται πεγκυλιωμένη ιντερφερόνη. Ο ιατρός καθορίζει τη θεραπεία βάσει HBV DNA, HBeAg, ALT και βαθμού ίνωσης.

    🧬 Τι σημαίνει “φορέας ηπατίτιδας Β”;

    Ο όρος “φορέας” αναφέρεται σε άτομα με HBsAg θετικό για πάνω από 6 μήνες. Μπορεί να έχουν χαμηλό ιικό φορτίο και φυσιολογικά ηπατικά ένζυμα, χωρίς συμπτώματα. Παρόλα αυτά, είναι μεταδοτικοί και χρειάζονται περιοδικό έλεγχο για να προληφθούν επιπλοκές.

    🧠 Μπορεί να μεταδοθεί με φιλιά, φαγητό ή χειραψία;

    Όχι. Ο ιός δεν μεταδίδεται με κοινωνική επαφή, φιλιά, φαγητό, νερό ή κοινά μαχαιροπήρουνα. Η μετάδοση απαιτεί επαφή με αίμα ή σωματικά υγρά (π.χ. σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις, κοινή χρήση βελόνων ή εργαλεία τατουάζ χωρίς αποστείρωση).

    👶 Μπορεί το μωρό μου να κολλήσει αν έχω ηπατίτιδα Β;

    Ναι, αν δεν ληφθούν μέτρα κατά τον τοκετό. Το νεογνό πρέπει να λάβει εμβόλιο + HBIG μέσα σε 12–24 ώρες από τη γέννηση. Με αυτόν τον τρόπο, η πιθανότητα μετάδοσης μειώνεται κάτω από 1%. Ο θηλασμός επιτρέπεται εφόσον το νεογνό έχει εμβολιαστεί σωστά.

    ⚕️ Μπορώ να κάνω εμβόλιο αν είμαι ήδη φορέας;

    Όχι. Ο εμβολιασμός δεν έχει νόημα όταν υπάρχει ήδη ενεργός ή χρόνια λοίμωξη. Αντίθετα, είναι απαραίτητος για τα άτομα του περιβάλλοντός σας (οικογένεια, σύντροφοι).

    🧪 Πώς θα ξέρω αν έχω ανοσία μετά το εμβόλιο;

    Μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού (3 δόσεις), γίνεται μέτρηση Anti-HBs. Αν τα επίπεδα είναι ≥10 mIU/mL, υπάρχει ανοσία. Αν είναι χαμηλότερα, συνιστάται επαναληπτική δόση ή νέο σχήμα.

    🍷 Μπορώ να πίνω αλκοόλ αν είμαι φορέας;

    Όχι. Το αλκοόλ επιβαρύνει το ήπαρ και επιταχύνει την ίνωση. Συνιστάται πλήρης αποχή, ειδικά σε όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ή έχουν αυξημένα ένζυμα.

    🏃‍♂️ Μπορώ να αθλούμαι ή να κάνω φυσιολογική ζωή;

    Ναι, εφόσον τα ηπατικά ένζυμα είναι φυσιολογικά και υπάρχει ιατρική παρακολούθηση. Η φυσική δραστηριότητα και η ισορροπημένη διατροφή βοηθούν στη μακροχρόνια υγεία του ήπατος.

    🧭 Μπορεί να ιαθεί πλήρως η χρόνια ηπατίτιδα Β;

    Η πλήρης ίαση (HBsAg αρνητικοποίηση) είναι σπάνια, αλλά η νόσος μπορεί να τεθεί σε ανενεργό φάση με μακροχρόνια καταστολή του ιού. Με σωστή αγωγή και τακτικούς ελέγχους, οι ασθενείς ζουν φυσιολογικά χωρίς ηπατική ανεπάρκεια.

    🧫 Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ηπατίτιδας Α, Β και C;

    • Ηπατίτιδα Α: μεταδίδεται με τροφή/νερό, δεν γίνεται χρόνια.
    • Ηπατίτιδα Β: μεταδίδεται με αίμα/σεξουαλική επαφή, μπορεί να γίνει χρόνια.
    • Ηπατίτιδα C: μεταδίδεται κυρίως με αίμα, συχνά χρόνια, αλλά σήμερα ιάσιμη με αντι-ιική αγωγή.

    🧍‍♀️ Τι πρέπει να γνωρίζουν οι συγγενείς μου;

    Τα μέλη της οικογένειας και οι σεξουαλικοί σύντροφοι πρέπει να κάνουν έλεγχο για HBsAg, Anti-HBs και Anti-HBc. Αν δεν έχουν ανοσία, να εμβολιαστούν. Δεν απαιτείται απομόνωση, αλλά τηρούνται βασικοί κανόνες υγιεινής.

    🧭 Τι γίνεται αν εκτεθώ σε αίμα φορέα HBV;

    Αν είστε ανεμβολίαστοι, πρέπει να λάβετε HBIG και 1η δόση εμβολίου μέσα σε 24 ώρες. Αν είστε εμβολιασμένοι, γίνεται έλεγχος Anti-HBs. Αν τα επίπεδα είναι <10 mIU/mL, δίνεται επαναληπτική δόση.

    🧠 Υπάρχει σχέση ηπατίτιδας Β και καρκίνου ήπατος;

    Ναι. Η χρόνια λοίμωξη με HBV είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου για ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (ΗΚΚ), ακόμα και χωρίς προϋπάρχουσα κίρρωση. Η τακτική παρακολούθηση με υπέρηχο και AFP κάθε 6 μήνες μειώνει τη θνησιμότητα.

    ⚕️ Τι πρέπει να κάνω πριν τη λήψη φαρμάκων ή βοτάνων;

    Πάντα να ενημερώνετε τον γιατρό σας. Ορισμένα φάρμακα και φυτικά σκευάσματα είναι ηπατοτοξικά (π.χ. αναλγητικά, αναβολικά, συμπληρώματα με “detox” δράση). Μην τα λαμβάνετε χωρίς έγκριση.

    🧭 Πότε χρειάζεται βιοψία ήπατος;

    Όταν υπάρχουν αμφιλεγόμενα αποτελέσματα στις μη επεμβατικές εξετάσεις ή αυξημένα ένζυμα χωρίς εξήγηση. Η βιοψία καθορίζει το στάδιο ίνωσης και βοηθά στη λήψη θεραπευτικής απόφασης.

    🧩 Πώς μπορώ να προστατεύσω το ήπαρ μου;

    • Αποφύγετε το αλκοόλ και το κάπνισμα.
    • Κάντε ισορροπημένη διατροφή (φρούτα, λαχανικά, ψάρια, ελαιόλαδο).
    • Αποφύγετε υπερβολική κατανάλωση λιπαρών και ζάχαρης.
    • Διατηρήστε φυσιολογικό βάρος και σωματική δραστηριότητα.

    Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση για Ηπατίτιδα B ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;
    📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

     

    10) Βιβλιογραφία & Πηγές

    Οι ακόλουθες πηγές αποτελούν αξιόπιστα και ενημερωμένα επιστημονικά δεδομένα για την ηπατίτιδα Β, βασισμένα σε διεθνείς οδηγίες και ελληνικούς οργανισμούς υγείας.

    • 1. World Health Organization (WHO).
      Hepatitis B Fact Sheet, 2024.
      https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b
    • 2. European Association for the Study of the Liver (EASL).
      EASL Clinical Practice Guidelines on the management of hepatitis B virus infection.
      Journal of Hepatology, 2023;79(1):112–150.
      EASL 2023 Guidelines
    • 3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
      Hepatitis B – Questions and Answers for the Public.
      https://www.cdc.gov/hepatitis/hbv/bfaq.htm
    • 4. Ελληνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
      Ηπατίτιδα Β – Πληροφορίες για επαγγελματίες και πολίτες.
      https://eody.gov.gr/disease/ipatitida-v/
    • 5. Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών Ελλάδας.
      Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2024.
      https://emvolio.gov.gr
    • 6. Terrault NA, Lok ASF, et al.
      Update on Prevention, Diagnosis, and Treatment of Chronic Hepatitis B: AASLD 2018 Hepatitis B Guidance.
      Hepatology 2018;67(4):1560–1599.
      PubMed: 29405329
    • 7. Papatheodoridis GV et al.
      Hepatitis B in Greece: epidemiology, prevention, and clinical management.
      Annals of Gastroenterology 2021;34(2):195–204.
      PubMed: 33717459
    • 8. Μητρώο Εμβολιασμού Ενηλίκων – Ελληνική Εταιρεία Ηπατολογίας (ΕΕΗ).
      Κατευθυντήριες Οδηγίες για Ηπατίτιδα Β.
      https://www.hsg.gr
    • 9. Liaw YF, Chu CM.
      Hepatitis B virus infection.
      Lancet. 2009;373(9663):582–592.
      PubMed: 19217993
    • 10. Lampertico P, Agarwal K, et al.
      New perspectives in HBV management: toward functional cure.
      Journal of Hepatology. 2024;81(2):333–347.
      PubMed: 38561210

    📚 Οι παραπάνω πηγές συνιστώνται για περαιτέρω ανάγνωση από επαγγελματίες υγείας και ασθενείς που επιθυμούν πλήρη ενημέρωση σχετικά με τη διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία της ηπατίτιδας Β.


erpetioi-herpesviridae-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Ερπητοϊοί (Herpesviridae): Συμπτώματα, Διάγνωση, Θεραπεία & Πρόληψη

Τελευταία ενημέρωση:

Επιστημονικό Knowledge Hub.
Η παρούσα σελίδα συγκεντρώνει
την ιολογία, παθογένεια, κλινική εικόνα, διάγνωση, αντοχή και θεραπευτικές στρατηγικές
της οικογένειας Herpesviridae (HSV-1, HSV-2, VZV, EBV, CMV, HHV-6/7/8),
ως κεντρική επιστημονική αναφορά για το mikrobiologikolamia.gr.

1

Τι είναι οι Ερπητοϊοί (Herpesviridae)

Η οικογένεια Herpesviridae περιλαμβάνει μεγάλους DNA ιούς με κοινό βιολογικό χαρακτηριστικό:
μετά την πρωτολοίμωξη εγκαθίστανται σε λανθάνουσα μορφή στον οργανισμό και μπορούν να
επανενεργοποιηθούν σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής.

Στον άνθρωπο έχουν αναγνωριστεί οκτώ ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8), οι οποίοι διακρίνονται σε τρεις
υποοικογένειες:

Οι ερπητοϊοί ευθύνονται για ένα ευρύ φάσμα κλινικών συνδρόμων,
από ήπιες δερματικές και βλεννογονικές βλάβες έως
σοβαρές λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος,
νεογνικές λοιμώξεις και ογκογενετικά σύνδρομα
.

Η κλινική διαχείριση βασίζεται σε
μοριακή διάγνωση (PCR) και
ορολογικές μεθόδους (IgM, IgG, avidity),
ενώ τα αντιερπητικά φάρμακα όπως
valacyclovir και ganciclovir μειώνουν τη δραστηριότητα του ιού χωρίς να τον εκριζώνουν.


2

Οι 8 ανθρώπινοι ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8)

Η οικογένεια Herpesviridae περιλαμβάνει οκτώ διαφορετικούς ιούς που μολύνουν τον άνθρωπο.
Παρότι όλοι μοιράζονται το χαρακτηριστικό της διά βίου λανθάνουσας λοίμωξης,
διαφέρουν σημαντικά ως προς τον κυτταρικό τροπισμό, το κλινικό φάσμα
και τη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση.

Ταξινόμηση:
Άλφα-ερπητοϊοί (HSV-1, HSV-2, VZV), Βήτα-ερπητοϊοί (CMV, HHV-6, HHV-7) και Γάμμα-ερπητοϊοί (EBV, HHV-8).
ΙόςΚύριος τροπισμόςΤυπικές εκδηλώσειςΚλινικές ιδιαιτερότητες
HSV-1Τρίδυμα γάγγλιαΕπιχείλιος έρπης, κερατίτιδα, εγκεφαλίτιδαΣυχνές υποτροπές στο στόμα
HSV-2Ιερά γάγγλιαΓεννητικός και νεογνικός έρπηςΣεξουαλική μετάδοση
VZV (HHV-3)Αισθητικά γάγγλιαΑνεμευλογιά, ζωστήρας, PHNΔιαθέσιμο εμβόλιο
EBV (HHV-4)Β-λεμφοκύτταραΛοιμώδης μονοπυρήνωσηΣυσχέτιση με λεμφώματα
CMV (HHV-5)Μονοκύτταρα, ουδετερόφιλαΣυγγενής λοίμωξη, mono-likeΥψηλού κινδύνου σε ανοσοκαταστολή
HHV-6A/6BΤ-λεμφοκύτταραΑιφνίδιο εξάνθημαΣυχνή επανενεργοποίηση
HHV-7Τ-λεμφοκύτταραΠυρετός, εξάνθημαΣυχνά συν-λοίμωξη με HHV-6
HHV-8 (KSHV)Ενδοθήλιο, Β-κύτταραΣάρκωμα Kaposi, CastlemanΙδιαίτερη σημασία σε HIV

Αυτή η ετερογένεια εξηγεί γιατί η εργαστηριακή και κλινική προσέγγιση
διαφέρει ριζικά μεταξύ των επιμέρους ερπητοϊών,
παρότι ανήκουν στην ίδια οικογένεια.


3

Παθογένεια, λανθάνουσα λοίμωξη και επανενεργοποίηση

Οι ερπητοϊοί μοιράζονται έναν κοινό βιολογικό κύκλο:
πρωτολοίμωξη → εγκατάσταση λανθάνουσας φάσης → πιθανή επανενεργοποίηση.
Κατά την είσοδο, ο ιός προσδένεται σε ειδικούς υποδοχείς της κυτταρικής μεμβράνης,
συντήκεται με αυτήν και απελευθερώνει το DNA του στον πυρήνα του ξενιστή.

Ακολουθεί διαδοχική έκφραση
immediate-early, early και late γονιδίων,
η οποία οδηγεί σε αντιγραφή του ιικού DNA, συναρμολόγηση καψιδίων
και παραγωγή νέων ιικών σωματιδίων.
Αυτή η φάση συνοδεύεται από τοπική φλεγμονή και
κλινικές εκδηλώσεις όπως φυσαλίδες, έλκη ή εξάνθημα.

Ανοσοδιαφυγή:
Ιοί όπως ο CMV
και ο EBV
αναστέλλουν την παρουσίαση αντιγόνων (MHC-I),
τροποποιούν την απόπτωση και εκφράζουν γονίδια λανθάνουσας φάσης
(LAT στον HSV, EBNA/LMP στον EBV), επιτρέποντας μακροχρόνια επιβίωση στον ξενιστή.

Στη λανθάνουσα φάση, το ιικό γονιδίωμα παραμένει σιωπηλό
σε συγκεκριμένους κυτταρικούς πληθυσμούς:
νευρώνες για HSV-1,
HSV-2 και
VZV,
Β-λεμφοκύτταρα για EBV,
μονοκύτταρα και ενδοθηλιακά κύτταρα για
CMV,
Τ-λεμφοκύτταρα για HHV-6/7 και ενδοθήλιο ή Β-κύτταρα για
HHV-8.

Η επανενεργοποίηση πυροδοτείται από καταστάσεις που μειώνουν
την ανοσολογική επιτήρηση, όπως
στρες, πυρετός, υπεριώδης ακτινοβολία,
ορμονικές μεταβολές ή ανοσοκαταστολή.
Τότε, επανεκκινούνται τα ιικά γονίδια και ο ιός μεταφέρεται
(ιδίως μέσω αξόνων σε HSV/VZV) προς την περιφέρεια,
προκαλώντας υποτροπές και μεταδοτικότητα.

ΣτάδιοΒιολογικό γεγονόςΚλινική σημασία
ΠρωτολοίμωξηΈντονη αντιγραφή και φλεγμονήΣυμπτωματική νόσος (π.χ. στοματίτιδα, ανεμευλογιά, mono-like)
Λανθάνουσα φάσηΣίγαση ιικών γονιδίων σε κύτταρα-ξενιστέςΑπουσία συμπτωμάτων, δια βίου παραμονή
ΕπανενεργοποίησηΕπανεκκίνηση γονιδιακής έκφρασης και μεταφορά ιούΥποτροπές, αποβολή ιού, πιθανή μετάδοση

Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών εξηγεί γιατί
η PCR ανιχνεύει ενεργή αναπαραγωγή,
ενώ ο συνδυασμός IgM, IgG και avidity
χρησιμοποιείται για τη χρονολόγηση της λοίμωξης,
ιδιαίτερα σε εγκυμοσύνη και ανοσοκαταστολή.


4

Κλινικά σύνδρομα που προκαλούν οι ερπητοϊοί

Παρότι όλοι οι ερπητοϊοί μοιράζονται κοινή βιολογία,
το κλινικό φάσμα τους διαφέρει σημαντικά
ανάλογα με τον ιό και τον ξενιστή.
Οι εκδηλώσεις κυμαίνονται από ήπιες βλάβες δέρματος και βλεννογόνων
έως νευρολογικές, συγγενείς και ογκολογικές νόσους.

HSV-1 και HSV-2

Ο HSV-1
και ο HSV-2
προκαλούν κυρίως δερματοβλεννογόνιες και νευρολογικές λοιμώξεις.

  • Δερματοβλεννογόνιες βλάβες: ομαδοποιημένες φυσαλίδες σε ερυθηματώδη βάση (χείλη, στόμα, γεννητικά).
  • Νευρολογικές εκδηλώσεις: εγκεφαλίτιδα (κυρίως HSV-1), άσηπτη μηνιγγίτιδα (HSV-2), νευραλγίες.
  • Οφθαλμικές λοιμώξεις: δενδροειδής κερατίτιδα, κερατοεπιπεφυκίτιδα.
  • Νεογνικός έρπης: δερματικός, ΚΝΣ ή διάχυτος τύπος με υψηλή θνητότητα χωρίς έγκαιρη αγωγή.
Κλινικό pearl:
Το μυρμήγκιασμα ή κάψιμο πριν την έκθυση βλαβών αποτελεί προειδοποιητικό σημείο υποτροπής.
Η ασυμπτωματική αποβολή εξηγεί μεταδόσεις χωρίς ορατές βλάβες.

VZV (HHV-3)

Ο VZV
προκαλεί ανεμευλογιά στην πρωτολοίμωξη και
έρπητα ζωστήρα κατά την επανενεργοποίηση.

  • Ανεμευλογιά: γενικευμένο κνησμώδες εξάνθημα διαφόρων σταδίων.
  • Ζωστήρας: δερματομερική φυσαλιδώδης έκθυση με έντονο νευροπαθητικό πόνο.
  • Επιπλοκές: οφθαλμικός ζωστήρας, πνευμονία, εγκεφαλίτιδα, μεθερπητική νευραλγία (PHN).

EBV (HHV-4)

Ο EBV
είναι ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας της λοιμώδους μονοπυρήνωσης.

  • Κλασική εικόνα: πυρετός, φαρυγγαλγία, λεμφαδενοπάθεια, κόπωση, ηπατοσπληνομεγαλία.
  • Αιματολογικά: άτυπα λεμφοκύτταρα, χαρακτηριστικό ορολογικό προφίλ.
  • Μακροχρόνια: συσχέτιση με λεμφώματα και καρκίνωμα ρινοφάρυγγα.

CMV (HHV-5)

Ο CMV
προκαλεί ήπια νόσο σε ανοσοεπαρκείς, αλλά βαριά λοίμωξη σε ανοσοκατασταλμένους.

  • Ανοσοεπαρκείς: πυρετός, κακουχία, mono-like σύνδρομο.
  • Ανοσοκαταστολή: πνευμονίτιδα, κολίτιδα, ρετινίτιδα, ηπατίτιδα.
  • Συγγενής CMV: μικροκεφαλία, ασβεστώσεις, βαρηκοΐα, νευροαναπτυξιακές διαταραχές.

HHV-6 και HHV-7

  • Παιδιά: αιφνίδιο εξάνθημα (roseola), υψηλός πυρετός, σπασμοί.
  • Ανοσοκαταστολή: επανενεργοποίηση με πυρετό, μυελοκαταστολή και σπανιότερα ΚΝΣ εκδηλώσεις.

HHV-8 (KSHV)

Ο HHV-8
συνδέεται με νεοπλασματικές νόσους.

  • Σάρκωμα Kaposi: αγγειογενείς βλάβες σε δέρμα, βλεννογόνους και σπλάγχνα.
  • Άλλα: πρωτοπαθές πλευριτικό λέμφωμα (PEL) και πολυκεντρική νόσος Castleman.


5

Εργαστηριακή διάγνωση των ερπητοϊών

Η διάγνωση των λοιμώξεων από ερπητοϊούς βασίζεται στον συνδυασμό
μοριακών τεχνικών και ορολογικών εξετάσεων,
ανάλογα με το κλινικό σενάριο, τον τύπο του ιού και το στάδιο της λοίμωξης.

Μοριακές μέθοδοι (PCR / NAAT)

Η PCR αποτελεί τη μέθοδο πρώτης γραμμής
για την ανίχνευση ενεργού αναπαραγωγής.
Χρησιμοποιείται σε δείγματα από δερματικές βλάβες για HSV και
VZV,
καθώς και σε αίμα ή πλάσμα για
CMV
και EBV σε ανοσοκαταστολή ή μεταμόσχευση.

  • Υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα
  • Ταχεία έκδοση αποτελεσμάτων
  • Δυνατότητα ποσοτικοποίησης (ιικό φορτίο) για παρακολούθηση θεραπείας

Ορολογικές εξετάσεις

Η ορολογία χρησιμοποιείται κυρίως για τη
διάκριση πρόσφατης από παλαιά λοίμωξη
και για έλεγχο ανοσίας.

  • IgM: συνήθως εμφανίζεται στην πρωτολοίμωξη, αλλά μπορεί να επιμείνει ή να εμφανιστεί και σε επανενεργοποίηση.
  • IgG: αντανακλά παρελθούσα έκθεση και παραμένει θετική δια βίου.
  • Avidity IgG: χαμηλή avidity υποδηλώνει πρόσφατη πρωτολοίμωξη, ιδιαίτερα κρίσιμη στην εγκυμοσύνη.
Κλινική χρήση:
Ο συνδυασμός IgM, IgG και avidity είναι απαραίτητος
για την ασφαλή χρονολόγηση της λοίμωξης,
ιδίως για CMV
και EBV.

Δειγματοληψία

  • Δερματικές βλάβες: υγρό από φρέσκες φυσαλίδες σε VTM για PCR.
  • Αίμα: EDTA πλάσμα για ιικό φορτίο CMV/EBV.
  • Οφθαλμός ή ΚΝΣ: κερατοεπιθήλιο ή ΕΝΥ για PCR.
  • Εγκυμοσύνη: ορολογία ± PCR· σε επιλεγμένες περιπτώσεις αμνιοπαρακέντηση για CMV.

Καλλιέργεια και ειδικές μέθοδοι

Η κλασική καλλιέργεια έχει αντικατασταθεί σχεδόν πλήρως από την PCR.
Εξειδικευμένες τεχνικές, όπως το αντιγόνο pp65 για CMV,
χρησιμοποιούνται κυρίως σε μεταμοσχευτικά κέντρα.


6

Αντιερπητική θεραπεία και αρχές χρήσης

Η θεραπεία των λοιμώξεων από ερπητοϊούς βασίζεται κυρίως σε
νουκλεοσιδικά και νουκλεοτιδικά ανάλογα που αναστέλλουν
την ιική DNA πολυμεράση.
Η επιλογή φαρμάκου καθορίζεται από τον τύπο του ιού,
τη βαρύτητα της νόσου, την ανοσολογική κατάσταση του ασθενούς
και την πιθανότητα ανθεκτικών στελεχών.

ΦάρμακοΚύριες ενδείξειςΦαρμακολογικά στοιχείαΚλινικές παρατηρήσεις
ΑκυκλοβίρηHSV-1, HSV-2, VZVΝουκλεοσιδικό ανάλογο, IV ή από του στόματοςΑπαιτεί καλή ενυδάτωση και προσαρμογή σε νεφρική δυσλειτουργία
ΒαλακυκλοβίρηHSV-1, HSV-2, VZVΠροφάρμακο ακυκλοβίρης με υψηλή βιοδιαθεσιμότηταΚατάλληλη για θεραπεία από του στόματος
ΦαμσικλοβίρηHSV-1, HSV-2, VZVΠροφάρμακο πενσικλοβίρηςΕναλλακτική από του στόματος θεραπεία
Γανσικλοβίρη / ΒαλγανσικλοβίρηCMVΙσχυρά νουκλεοσιδικά ανάλογαΚίνδυνος μυελοκαταστολής και τερατογένεσης
ΦοσκαρνέτηΑνθεκτικά HSV και CMVΆμεσος αναστολέας DNA πολυμεράσηςΝεφροτοξικότητα και ηλεκτρολυτικές διαταραχές
ΣιδοφοβίρηΑνθεκτικά CMV και HSVΝουκλεοτιδικό ανάλογοΑπαιτεί προβενεσίδη λόγω έντονης νεφροτοξικότητας

Η έγκαιρη έναρξη αντιϊκής αγωγής είναι κρίσιμη σε σοβαρές λοιμώξεις,
όπως εγκεφαλίτιδα από HSV ή οφθαλμικός ζωστήρας,
καθώς μειώνει μόνιμες βλάβες και θνητότητα.

Κλινικές αρχές:
Η δοσολογία πρέπει πάντα να προσαρμόζεται στη νεφρική λειτουργία.
Η πρόωρη διακοπή ή η καθυστερημένη έναρξη θεραπείας
αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπών και επιπλοκών.


7

Αντοχή στα αντιερπητικά φάρμακα

Η αντοχή στους ερπητοϊούς οφείλεται σε γενετικές μεταλλάξεις
που μειώνουν την ευαισθησία στα αντιϊκά φάρμακα,
κυρίως στη θυμιδινική κινάση ή στην
ιική DNA πολυμεράση.
Κλινικά εκδηλώνεται ως αποτυχία ανταπόκρισης
παρά σωστή δοσολογία και συμμόρφωση.

Η αντοχή είναι σπάνια σε ανοσοεπαρκείς,
αλλά συχνότερη σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς,
μεταμοσχευμένους και νεογνά.

Πότε πρέπει να υποπτευθεί αντοχή

  • Επιμονή ή επέκταση βλαβών HSV ή VZV μετά από 5–7 ημέρες κατάλληλης θεραπείας.
  • Συνεχείς υποτροπές παρά κατασταλτική αγωγή.
  • Στασιμότητα ή αύξηση ιικού φορτίου CMV κατά τη θεραπεία με (βαλ)γανσικλοβίρη.

Κύριοι μηχανισμοί αντοχής

ΙόςΜοριακός στόχοςΚλινική συνέπεια
HSV-1 / HSV-2Θυμιδινική κινάση, DNA πολυμεράσηΜειωμένη δράση ακυκλοβίρης, βαλακυκλοβίρης και φαμσικλοβίρης
VZVΘυμιδινική κινάση, DNA πολυμεράσηΑνεπαρκής ανταπόκριση στα κλασικά νουκλεοσίδια
CMVUL97, UL54Αποτυχία θεραπείας με (βαλ)γανσικλοβίρη και ενίοτε ευρύτερη αντοχή

Διαγνωστική προσέγγιση

Η επιβεβαίωση αντοχής απαιτεί
PCR για ενεργό λοίμωξη
και, όπου είναι διαθέσιμο,
γονιδιωματική ανάλυση ανθεκτικότητας
(π.χ. UL97/UL54 για CMV, TK/DNA πολυμεράση για HSV).
Σε CMV, η δυναμική του ποσοτικού ιικού φορτίου
αποτελεί βασικό δείκτη θεραπευτικής αποτυχίας.

Θεραπευτικές εναλλακτικές

Σε ανθεκτικά στελέχη,
η θεραπεία μετατοπίζεται σε φάρμακα που
παρακάμπτουν την θυμιδινική κινάση:

  • Foscarnet για ανθεκτικό HSV, VZV και CMV.
  • Cidofovir σε επιλεγμένες περιπτώσεις ανθεκτικού CMV ή HSV.

Τα φάρμακα αυτά είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά,
αλλά συνοδεύονται από σημαντική νεφροτοξικότητα και ηλεκτρολυτικές διαταραχές
και απαιτούν στενή βιοχημική και κλινική παρακολούθηση.

Κλινική σύσταση:
Η διαχείριση ανθεκτικών ερπητοϊών,
ιδίως σε ανοσοκαταστολή ή νεογνά,
πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με εξειδικευμένα κέντρα λοιμώξεων ή μεταμοσχεύσεων.


8

Ειδικοί πληθυσμοί: εγκυμοσύνη, νεογνά, ανοσοκαταστολή

Οι ερπητοϊοί αποκτούν ιδιαίτερη κλινική σημασία σε
εγκύους, νεογνά και ανοσοκατασταλμένους,
καθώς η ανοσολογική άμυνα είναι μειωμένη
και ο κίνδυνος σοβαρής νόσου αυξημένος.

Εγκυμοσύνη και νεογνά

  • HSV: πρωτολοίμωξη κοντά στον τοκετό συνεπάγεται υψηλό κίνδυνο νεογνικού έρπητα· η παρουσία ενεργών βλαβών ή πρόδρομων συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε καισαρική τομή.
  • CMV: αποτελεί την συχνότερη αιτία συγγενούς ιογενούς λοίμωξης· η πρόληψη βασίζεται σε υγιεινή χεριών και στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο όταν υπάρχει ένδειξη.
  • VZV: έκθεση εγκύου χωρίς ανοσία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση και ενδεχομένως παθητική ανοσοπροφύλαξη.

Ανοσοκαταστολή

Σε μεταμοσχευμένους, ασθενείς με HIV ή σε χημειοθεραπεία,
η επανενεργοποίηση ερπητοϊών μπορεί να είναι βαριά και παρατεταμένη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο
CMV, αλλά και HSV, VZV και HHV-8.

Σε αυτές τις ομάδες εφαρμόζονται
προληπτικά ή προemptive πρωτόκολλα
με παρακολούθηση ιικού φορτίου,
ιδίως για CMV μετά από μεταμόσχευση.


9

Πρόληψη και εμβολιασμοί

Η πρόληψη των λοιμώξεων από ερπητοϊούς στοχεύει στη
μείωση της μετάδοσης,
στην αποφυγή σοβαρών επιπλοκών
και στην προστασία ευάλωτων πληθυσμών.

Συμπεριφορική πρόληψη

  • Αποφυγή επαφής με ενεργές βλάβες HSV.
  • Χρήση προφυλακτικού στον γεννητικό έρπη (μειώνει, δεν μηδενίζει τη μετάδοση).
  • Υγιεινή χεριών και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων για
    CMV και VZV.
  • Εκπαίδευση για πρόδρομα συμπτώματα και έγκαιρη θεραπεία.

Εγκυμοσύνη

  • Έκθεση εγκύου σε VZV χωρίς τεκμηριωμένη ανοσία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.
  • Για CMV, η σχολαστική υγιεινή και η αποφυγή επαφής με σάλιο ή ούρα μικρών παιδιών είναι κρίσιμες.
  • Γεννητικός HSV στο τρίτο τρίμηνο ή κοντά στον τοκετό απαιτεί εξατομικευμένη στρατηγική τοκετού.

Εμβολιασμοί

ΕμβόλιοΣτόχοςΕνδείξειςΣχόλια
Ανεμευλογιάς (VZV)Πρόληψη πρωτολοίμωξηςΠαιδιά και ανεμβολίαστοι χωρίς ανοσίαΖων εξασθενημένο
Ζωστήρα (π.χ. Shingrix)Πρόληψη ζωστήρα και PHN≥50 ετών και επιλεγμένες ευπαθείς ομάδεςΜη ζων, ανασυνδυασμένο

Ο συνδυασμός εμβολιασμού, συμπεριφορικών μέτρων
και έγκαιρης θεραπείας αποτελεί τη βάση
της συνολικής στρατηγικής πρόληψης.


10

Δημόσια υγεία, μετάδοση και συμπεριφορικές παρεμβάσεις

Οι ερπητοϊοί μεταδίδονται κυρίως με
στενή επαφή δέρμα–δέρμα ή βλεννογόνων,
με σταγονίδια (ιδίως ο VZV),
με σωματικά υγρά (κυρίως
CMV)
και με σεξουαλική επαφή
(HSV-2, HHV-8).

Κεντρικός μηχανισμός διασποράς είναι η
ασυμπτωματική αποβολή ιού,
ιδίως για
HSV-1,
HSV-2 και
CMV,
δηλαδή η μετάδοση μπορεί να συμβεί ακόμη και
χωρίς ορατές βλάβες.

Συμπεριφορικές παρεμβάσεις

  • Εκπαίδευση για αναγνώριση πρόδρομων συμπτωμάτων (μυρμήγκιασμα, κάψιμο πριν τις βλάβες HSV).
  • Αποχή από επαφή κατά την ενεργό φάση και χρήση προφυλακτικού στον γεννητικό έρπη.
  • Σχολαστική υγιεινή χεριών και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων σε CMV και VZV.

Σε επίπεδο δημόσιας υγείας,
ο συνδυασμός ενημέρωσης, έγκαιρης διάγνωσης
και στοχευμένης πρόληψης (π.χ. εμβολιασμός για VZV)
μειώνει σημαντικά τη συνολική επιβάρυνση από ερπητοϊούς.


11

Συχνά κλινικά λάθη και παγίδες

Καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση

  • Οφθαλμικός πόνος, φωτοφοβία ή θάμβος σε HSV/VZV → επείγουσα οφθαλμολογική εκτίμηση.
  • Νευρολογικά συμπτώματα (κεφαλαλγία, σύγχυση, διαταραχή συνείδησης) → υποψία HSV εγκεφαλίτιδας και άμεση IV ακυκλοβίρη.
  • Εγκυμοσύνη με πρωτολοίμωξη HSV στο τρίτο τρίμηνο ή έκθεση σε VZV χωρίς ανοσία.
  • Ανοσοκαταστολή με πυρετό ή οργανική δυσλειτουργία → αποκλεισμός
    CMV
    με ποσοτικό PCR.

Διαγνωστικές παγίδες

  • Υπερερμηνεία IgM: μπορεί να επιμείνει ή να εμφανιστεί σε επανενεργοποίηση· απαιτείται συσχέτιση με IgG, avidity και κλινική εικόνα.
  • Λάθος δείγμα: παλιές ή ξηρές βλάβες δίνουν ψευδώς αρνητικά PCR· προτιμώνται φρέσκες φυσαλίδες.
  • CMV: ιικό φορτίο πρέπει να μετράται σε EDTA πλάσμα και όχι σε ορό.
  • HSV: για οξείες βλάβες η PCR από τη βλάβη υπερέχει της ορολογίας.

Θεραπευτικά λάθη

  • Καθυστέρηση έναρξης αντιϊκών στον ζωστήρα πέραν των 72 ωρών.
  • Μη προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία για acyclovir, valacyclovir ή ganciclovir.
  • Ανεπαρκής ενυδάτωση με IV acyclovir ή foscarnet.
  • Παράβλεψη αλληλεπιδράσεων και μυελοκαταστολής με βαλγανσικλοβίρη.
  • Χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών σε οφθαλμικό HSV χωρίς ειδικό.

Η σωστή επιλογή δείγματος, η έγκαιρη έναρξη θεραπείας
και η προσαρμογή της αγωγής σε ειδικούς πληθυσμούς
είναι καθοριστικές για την πρόγνωση.


12

Συχνές ερωτήσεις για τους ερπητοϊούς

Γιατί ο έρπης επανέρχεται και δεν «θεραπεύεται» οριστικά;

Οι ερπητοϊοί παραμένουν σε λανθάνουσα μορφή σε νευρικά ή αιμοποιητικά κύτταρα και επανενεργοποιούνται όταν μειώνεται η ανοσία ή αυξάνεται το στρες. Η θεραπεία μειώνει διάρκεια και μεταδοτικότητα αλλά δεν εκριζώνει τον ιό.

Πόσο διαρκούν τα IgM και μπορούν να ξαναεμφανιστούν;

Συνήθως 2–8 εβδομάδες μετά την πρωτολοίμωξη, αλλά μπορεί να επιμείνουν ή να επανεμφανιστούν σε επανενεργοποίηση· ερμηνεύονται πάντα μαζί με IgG, avidity και κλινική εικόνα.

Τα IgG είναι διά βίου;

Συνήθως ναι και υποδηλώνουν παλαιά έκθεση ή ανοσία, αλλά τα επίπεδα μπορεί να μειωθούν με τον χρόνο ή σε ανοσοκαταστολή.

Μπορώ να μεταδώσω HSV χωρίς ορατές βλάβες;

Ναι· η ασυμπτωματική αποβολή είναι συχνή, γι’ αυτό προφυλακτικό και κατασταλτική αγωγή μειώνουν αλλά δεν μηδενίζουν τη μετάδοση.

Πότε προτιμάται PCR και πότε ορολογία;

Για δερματικές ή βλεννογονικές βλάβες HSV/VZV προτιμάται PCR από τη βλάβη· η ορολογία είναι χρήσιμη για CMV/EBV και στη χρονολόγηση ή στην εγκυμοσύνη.

Τι ισχύει για τον εμβολιασμό κατά του ζωστήρα;

Το ανασυνδυασμένο εμβόλιο (π.χ. Shingrix) μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ζωστήρα και μεθερπητικής νευραλγίας σε μεγαλύτερες ηλικίες και ευπαθείς ομάδες.

Πότε χρειάζεται προφυλακτική αντιϊκή αγωγή;

Σε συχνές ή βαριές υποτροπές γεννητικού HSV και σε ανοσοκαταστολή ή μεταμοσχευμένους για CMV, πάντα με εξατομίκευση.

Είναι ασφαλή τα αντιερπητικά στην εγκυμοσύνη;

Η ακυκλοβίρη και η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιούνται όταν ενδείκνυται· σε έκθεση σε VZV ή ενεργό γεννητικό HSV κοντά στον τοκετό απαιτείται άμεση ιατρική καθοδήγηση.

Πώς ξεχωρίζω ζωστήρα από αλλεργικό εξάνθημα;

Ο ζωστήρας είναι μονόπλευρος, επώδυνος και ακολουθεί δερμοτόμιο· η PCR από τη βλάβη επιβεβαιώνει τη διάγνωση.

Πόσο γρήγορα πρέπει να αρχίσω θεραπεία στον ζωστήρα;

Ιδανικά εντός 72 ωρών από το εξάνθημα ή ήδη από τα πρόδρομα συμπτώματα.

Μπορεί ο έρπης να επηρεάσει την όραση;

Ναι· η κερατίτιδα HSV και ο οφθαλμικός ζωστήρας είναι επείγουσες καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση.

Τι είναι η μεθερπητική νευραλγία;

Επίμονος νευροπαθητικός πόνος μετά τον ζωστήρα, που προλαμβάνεται με έγκαιρη αντιϊκή αγωγή και εμβολιασμό.

Πώς προστατεύομαι από CMV σε βρεφονηπιακούς χώρους;

Με σχολαστική υγιεινή χεριών, αποφυγή κοινής χρήσης σκευών και καθαρισμό επιφανειών, ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.

Μπορώ να γυμναστώ με ενεργό έρπη;

Αποφεύγονται αθλήματα με στενή επαφή στην ενεργή φάση για να μειωθεί η μετάδοση και η επιμόλυνση των βλαβών.

Πότε υποπτεύομαι αντοχή στα αντιϊκά;

Όταν η κλινική ανταπόκριση είναι φτωχή παρά επαρκείς δόσεις και συμμόρφωση, οπότε απαιτείται εργαστηριακή τεκμηρίωση και αλλαγή αγωγής.


13

Σύνοψη για ασθενείς (οδηγός 1 λεπτού)

Συνοπτική κατανόηση
  • Οι ερπητοϊοί αποτελούν οικογένεια ιών που παραμένουν στον οργανισμό δια βίου (λανθάνουσα λοίμωξη).
  • Η επανενεργοποίηση σχετίζεται με στρες, κόπωση και μείωση της ανοσιακής άμυνας.
  • Διαφορετικοί ιοί προκαλούν διαφορετικά σύνδρομα:
    • HSV-1: επιχείλιος έρπης
    • HSV-2: γεννητικός έρπης
    • VZV: ανεμευλογιά και έρπητας ζωστήρας
    • EBV: λοιμώδης μονοπυρήνωση
    • CMV: σοβαρός σε ανοσοκαταστολή και εγκυμοσύνη
  • Η μετάδοση γίνεται με στενή επαφή, σάλιο, σεξουαλική επαφή ή σταγονίδια.
  • Δεν υπάρχει εκρίζωση, αλλά υπάρχει αποτελεσματικός έλεγχος των υποτροπών και των επιπλοκών.
Τι μειώνει τις υποτροπές και τη μετάδοση
  • Συμμόρφωση στη συνταγογραφημένη αγωγή.
  • Καλή γενική υγεία (ύπνος, διατροφή, έλεγχος στρες).
  • Χρήση προφυλακτικών σε γεννητικό HSV.
  • Εμβολιασμός έναντι VZV/ζωστήρα όπου ενδείκνυται.
Πότε απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση
  • Οφθαλμικός πόνος, θάμβος ή φωτοφοβία.
  • Νευρολογικά συμπτώματα ή διαταραχή συνείδησης.
  • Κύηση με βλάβες HSV ή έκθεση σε VZV χωρίς ανοσία.
  • Ανοσοκαταστολή με πυρετό ή εκτεταμένη νόσο.
Κλινικό μήνυμα

Οι ερπητοϊοί παραμένουν δια βίου, αλλά με κατάλληλη παρακολούθηση και θεραπευτικό έλεγχο η πρόγνωση είναι συνήθως καλή.
Σε ειδικές καταστάσεις (κύηση, ανοσοκαταστολή, οφθαλμική ή νευρολογική νόσος) απαιτείται εξειδικευμένη αντιμετώπιση.


14

Θεραπευτικές στρατηγικές και πρόληψη

Κεντρικοί θεραπευτικοί στόχοι
  • Ταχεία μείωση της ιικής αναπαραγωγής και των συμπτωμάτων.
  • Πρόληψη οφθαλμικών, νευρολογικών και μεταλοιμωδών επιπλοκών.
  • Μείωση ιικής αποβολής και δευτερογενούς μετάδοσης.
  • Προληπτική ή pre-emptive θεραπεία σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Ενδείξεις έναρξης αντιϊκής αγωγής
  • Έρπητας ζωστήρας, ιδίως εντός των πρώτων 72 ωρών.
  • Οφθαλμική ή νευρολογική συμμετοχή HSV/VZV.
  • Συμπτωματικός γεννητικός HSV (επεισοδιακή ή κατασταλτική αγωγή).
  • Ανοσοκαταστολή με ενεργό ή απειλούμενη νόσο.
Κλινικές προφυλάξεις
  • Υποχρεωτική προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία.
  • Επαρκής ενυδάτωση στα ενδοφλέβια σχήματα.
  • Έλεγχος αιματολογικών και βιοχημικών παραμέτρων.
  • Οι δόσεις και η διάρκεια καθορίζονται αποκλειστικά από ιατρό.

Οι ακόλουθες πληροφορίες για τα αντιϊκά φάρμακα και τα δοσολογικά παραδείγματα παρέχονται αποκλειστικά για
εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν ιατρική οδηγία ή συνταγογράφηση.


15

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξετάσεις HSV, VZV, EBV ή CMV ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
+30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


16

Βιβλιογραφία

1. Whitley RJ, Roizman B. Herpes simplex viruses. N Engl J Med.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra041315
2. Arvin AM. Varicella-zoster virus. Clin Microbiol Rev.
https://journals.asm.org/doi/10.1128/CMR.00021-04
3. Cohen JI. Herpes zoster. N Engl J Med.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMcp1804359
4. Bate SL et al. Cytomegalovirus in pregnancy. Clin Microbiol Rev.
https://journals.asm.org/doi/10.1128/CMR.00020-09
5. Kimberlin DW, Whitley RJ. Antiviral therapy of HSV and VZV. Clin Microbiol Rev.
https://journals.asm.org/doi/10.1128/CMR.00041-06
6. Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων
Εξετάσεις HSV, VZV, EBV, CMV (PCR & Ορολογία)
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.