ΟΔΗΓΟΙ ΑΣΘΕΝΩΝ • ΑΣΘΜΑ • ΧΑΠ • ΣΩΣΤΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΙΣΠΝΟΗΣ

Εισπνεόμενα Φάρμακα: Σωστή Χρήση, Συσκευές, Αεροθάλαμος και Συχνά Λάθη

Η σωστή χρήση του εισπνεόμενου είναι εξίσου σημαντική με την επιλογή του φαρμάκου. Δείτε τις διαφορές ανάμεσα σε δοσιμετρικό αερόλυμα, συσκευή ξηράς σκόνης, Respimat και εισπνεόμενο με κάψουλα, πότε χρειάζεται αεροθάλαμος και ποια λάθη εμποδίζουν το φάρμακο να φτάσει στους πνεύμονες.

Δημοσίευση: 6 Αυγούστου 2026 • Τελευταία ενημέρωση: 6 Αυγούστου 2026

1Τι είναι τα εισπνεόμενα φάρμακα

Τα εισπνεόμενα φάρμακα μεταφέρουν τη δραστική ουσία απευθείας στους αεραγωγούς. Χρησιμοποιούνται κυρίως για άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, βρογχόσπασμο και ορισμένες άλλες αναπνευστικές παθήσεις.

Ανάλογα με το φάρμακο, μπορεί να περιέχουν:

• εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές, το οποίο μειώνει τη φλεγμονή των αεραγωγών,
• βρογχοδιασταλτικό βραχείας δράσης, για γρήγορη ανακούφιση του βρογχόσπασμου,
• βρογχοδιασταλτικό μακράς δράσης, για θεραπεία συντήρησης,
• αντιχολινεργικό, κυρίως για ΧΑΠ και σε επιλεγμένα σχήματα άσθματος,
• συνδυασμό δύο ή τριών δραστικών ουσιών στην ίδια συσκευή.

Το γεγονός ότι δύο προϊόντα είναι εισπνεόμενα δεν σημαίνει ότι έχουν την ίδια δράση. Το Aerolin, για παράδειγμα, χρησιμοποιείται ως ανακουφιστικό βρογχοδιασταλτικό, ενώ εισπνεόμενα όπως Symbicort, Foster, Relvar, Seretide και Rolenium περιλαμβάνουν θεραπεία ελέγχου ή συντήρησης.

2Γιατί έχει σημασία η σωστή τεχνική

Η αποτελεσματικότητα ενός εισπνεόμενου εξαρτάται από τρία βασικά στοιχεία:

• να λαμβάνεται το σωστό φάρμακο,
• να λαμβάνεται στις ώρες και στη δόση που έχουν οριστεί,
• να χρησιμοποιείται σωστά η συγκεκριμένη συσκευή.

Λανθασμένη τεχνική μπορεί να οδηγήσει σε:

• μικρότερη ποσότητα φαρμάκου στους πνεύμονες,
• επιμονή βήχα, συριγμού ή δύσπνοιας,
• συχνότερη ανάγκη για ανακουφιστικό εισπνεόμενο,
• λανθασμένη εντύπωση ότι το φάρμακο δεν δρα,
• αύξηση της δόσης χωρίς να έχει διορθωθεί το πραγματικό πρόβλημα,
• περισσότερη εναπόθεση φαρμάκου στο στόμα και στον φάρυγγα,
• βραχνάδα, ερεθισμό ή στοματική καντιντίαση.

Πριν αυξηθεί μία θεραπεία επειδή το άσθμα ή η ΧΑΠ φαίνεται να μην ελέγχονται, πρέπει να ελέγχονται η τεχνική, η συνέπεια στη λήψη, η κατάσταση της συσκευής και η πραγματική ανάγκη για διαφορετικό εισπνεόμενο.

3Οι βασικές κατηγορίες συσκευών

Οι συσκευές διαφέρουν ως προς τον τρόπο με τον οποίο απελευθερώνουν και μεταφέρουν το φάρμακο.

Δοσιμετρικό αερόλυμα υπό πίεση – pMDI

Απελευθερώνει μία μετρημένη δόση ως γρήγορο αερόλυμα όταν πιέζεται το μεταλλικό δοχείο. Απαιτεί συντονισμό ανάμεσα στην πίεση της συσκευής και στην αργή εισπνοή, εκτός αν χρησιμοποιηθεί αεροθάλαμος.

Συσκευή ξηράς σκόνης – DPI

Δεν απελευθερώνει προωθητικό αέριο. Η δόση μεταφέρεται επειδή ο ασθενής εισπνέει γρήγορα και δυνατά μέσα από τη συσκευή.

Συσκευή μαλακού νέφους – Soft Mist Inhaler

Δημιουργεί ένα πιο αργό νέφος φαρμάκου. Ο ασθενής εισπνέει αργά και βαθιά ενώ πιέζει το κουμπί απελευθέρωσης.

Συσκευή με κάψουλα εισπνοής

Η κάψουλα τοποθετείται στη συσκευή, διατρυπάται και το περιεχόμενό της εισπνέεται ως σκόνη. Η κάψουλα δεν καταπίνεται.

Συσκευή ενεργοποιούμενη με την αναπνοή

Η δόση απελευθερώνεται όταν η εισπνευστική ροή του ασθενούς ενεργοποιήσει τον μηχανισμό, χωρίς ταυτόχρονη πίεση του μεταλλικού δοχείου.

4Πώς αναγνωρίζετε τη συσκευή σας

Δεν αρκεί να γνωρίζετε μόνο την εμπορική ονομασία. Το ίδιο φάρμακο ή ο ίδιος συνδυασμός μπορεί να διατίθεται σε διαφορετικό τύπο συσκευής.

Ελέγξτε:

• την πλήρη ονομασία στη συσκευασία,
• αν αναγράφεται Turbuhaler, Diskus, Ellipta, NEXThaler, Respimat, HandiHaler ή άλλη ονομασία συσκευής,
• αν υπάρχει μεταλλικό δοχείο που πιέζεται,
• αν χρειάζεται περιστροφή, μοχλός, άνοιγμα καλύμματος ή τοποθέτηση κάψουλας,
• αν υπάρχει μετρητής δόσεων,
• τι αναφέρει το φύλλο οδηγιών της συγκεκριμένης συσκευασίας.

Μην εφαρμόζετε τη μέθοδο που χρησιμοποιούσατε σε προηγούμενο εισπνεόμενο χωρίς να επιβεβαιώσετε ότι η νέα συσκευή λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο.

5Πώς χρησιμοποιείται δοσιμετρικό αερόλυμα χωρίς αεροθάλαμο

Η παρακάτω τεχνική αφορά το κλασικό εισπνεόμενο αερόλυμα που ενεργοποιείται με πίεση. Το φύλλο οδηγιών της συγκεκριμένης συσκευής έχει πάντοτε προτεραιότητα.

1. Αφαιρέστε το καπάκι και ελέγξτε ότι το επιστόμιο είναι καθαρό και ελεύθερο.
2. Ανακινήστε τη συσκευή όταν αυτό αναφέρεται στις οδηγίες. Δεν έχουν όλα τα προϊόντα τις ίδιες απαιτήσεις.
3. Καθίστε ή σταθείτε όρθιοι.
4. Εκπνεύστε ήρεμα και όσο είναι άνετο, μακριά από το επιστόμιο.
5. Κλείστε καλά τα χείλη γύρω από το επιστόμιο χωρίς να το φράζει η γλώσσα.
6. Αρχίστε να εισπνέετε αργά και βαθιά από το στόμα.
7. Πιέστε μία φορά το δοχείο αμέσως μετά την έναρξη της εισπνοής.
8. Συνεχίστε την αργή και βαθιά εισπνοή μέχρι να γεμίσουν άνετα οι πνεύμονες.
9. Αφαιρέστε τη συσκευή και κρατήστε την αναπνοή έως περίπου 10 δευτερόλεπτα ή όσο είναι άνετο.
10. Εκπνεύστε αργά.

Η πίεση πριν αρχίσει η εισπνοή στέλνει σημαντικό μέρος της δόσης στο στόμα ή στον αέρα. Η πίεση πολύ αργά, αφού έχει σχεδόν ολοκληρωθεί η εισπνοή, έχει επίσης ως αποτέλεσμα ανεπαρκή μεταφορά του φαρμάκου.

Αν είναι δύσκολος ο συντονισμός, η λύση δεν είναι να ψεκάζετε πολλές φορές. Χρειάζεται αεροθάλαμος ή διαφορετική συσκευή.

6Πώς χρησιμοποιείται δοσιμετρικό αερόλυμα με αεροθάλαμο

Ο αεροθάλαμος συγκρατεί προσωρινά το αερόλυμα, μειώνοντας την ανάγκη για απόλυτο συντονισμό ανάμεσα στην πίεση και στην εισπνοή.

1. Αφαιρέστε τα καπάκια από το εισπνεόμενο και τον αεροθάλαμο.
2. Ελέγξτε ότι ο αεροθάλαμος είναι καθαρός, σωστά συναρμολογημένος και χωρίς ξένα σώματα.
3. Ανακινήστε το εισπνεόμενο, όταν απαιτείται.
4. Τοποθετήστε το επιστόμιο του εισπνεόμενου στην κατάλληλη υποδοχή του αεροθαλάμου.
5. Εκπνεύστε ήρεμα, όχι μέσα στον αεροθάλαμο.
6. Κλείστε καλά τα χείλη γύρω από το επιστόμιο ή εφαρμόστε τη μάσκα ώστε να μην υπάρχουν κενά.
7. Ψεκάστε μόνο μία δόση μέσα στον αεροθάλαμο.
8. Εισπνεύστε αργά και βαθιά και κρατήστε την αναπνοή έως περίπου 10 δευτερόλεπτα.
9. Αν δεν είναι δυνατή μία βαθιά εισπνοή, κάντε αρκετές ήρεμες αναπνοές μέσα από τον αεροθάλαμο, σύμφωνα με τις οδηγίες του επαγγελματία υγείας.
10. Αν απαιτείται δεύτερη δόση, επαναλάβετε όλη τη διαδικασία ξεχωριστά.

Η εισπνοή πρέπει να αρχίζει χωρίς μεγάλη καθυστέρηση μετά τον ψεκασμό. Δεν ψεκάζουμε πολλές δόσεις μαζί μέσα στον αεροθάλαμο, επειδή αυξάνεται η εναπόθεση στα τοιχώματα και μειώνεται η ποσότητα που εισπνέεται.

7Πότε χρειάζεται αεροθάλαμος

Ο αεροθάλαμος χρησιμοποιείται με συμβατό δοσιμετρικό αερόλυμα και είναι ιδιαίτερα χρήσιμος:

• στα παιδιά,
• σε άτομα που δυσκολεύονται να συντονίσουν την πίεση με την εισπνοή,
• σε ηλικιωμένους,
• σε ασθενείς με τρέμουλο ή κινητικές δυσκολίες,
• όταν χρησιμοποιείται εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές σε αερόλυμα,
• όταν μεγάλο μέρος της δόσης φαίνεται να μένει στο στόμα,
• σε ορισμένες περιπτώσεις παρόξυνσης, σύμφωνα με το εξατομικευμένο σχέδιο αντιμετώπισης.

Ο αεροθάλαμος μπορεί να μειώσει την εναπόθεση του φαρμάκου στο στόμα και να διευκολύνει τη μεταφορά του στους πνεύμονες. Δεν αντικαθιστά όμως τη σωστή εφαρμογή του επιστομίου ή της μάσκας.

Δεν χρησιμοποιείται αεροθάλαμος με συσκευή ξηράς σκόνης, Ellipta, Turbuhaler, Diskus, HandiHaler ή Respimat, εκτός αν το συγκεκριμένο προϊόν και ο κατασκευαστής αναφέρουν διαφορετικά.

8Καθαρισμός και φροντίδα αεροθαλάμου

Ο τρόπος καθαρισμού εξαρτάται από το υλικό και τις οδηγίες του κατασκευαστή. Για πολλούς πλαστικούς αεροθαλάμους ισχύουν τα εξής:

• αποσυναρμολογήστε μόνο τα τμήματα που επιτρέπεται να αφαιρεθούν,
• πλύνετε με χλιαρό νερό και μικρή ποσότητα υγρού απορρυπαντικού,
• μην τρίβετε έντονα το εσωτερικό,
• αφήστε τον να στεγνώσει φυσικά στον αέρα,
• μην σκουπίζετε το εσωτερικό με πετσέτα ή χαρτί, επειδή μπορεί να αυξηθεί ο στατικός ηλεκτρισμός,
• μην χρησιμοποιείτε συσκευή που έχει ρωγμές, χαλαρή βαλβίδα ή μάσκα που δεν εφαρμόζει.

Η συχνότητα καθαρισμού και αντικατάστασης δεν είναι ίδια για όλα τα προϊόντα. Ακολουθείτε το έντυπο του συγκεκριμένου αεροθαλάμου και όχι έναν γενικό κανόνα από άλλη συσκευή.

Ο αεροθάλαμος είναι προσωπικό αντικείμενο και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από διαφορετικούς ασθενείς χωρίς κατάλληλη διαδικασία απολύμανσης που έχει δοθεί από επαγγελματία υγείας.

9Πώς χρησιμοποιούνται οι συσκευές ξηράς σκόνης

Οι συσκευές ξηράς σκόνης ενεργοποιούνται από την εισπνευστική προσπάθεια του ασθενούς. Δεν χρειάζεται πίεση μεταλλικού δοχείου, αλλά απαιτείται επαρκής και σχετικά γρήγορη ροή εισπνοής.

Η γενική τεχνική είναι:

1. Ανοίξτε ή προετοιμάστε τη συσκευή σύμφωνα με τις οδηγίες.
2. Φορτώστε μία μόνο δόση.
3. Κρατήστε τη συσκευή στη θέση που προβλέπεται.
4. Εκπνεύστε όσο είναι άνετο, μακριά από το επιστόμιο.
5. Κλείστε καλά τα χείλη γύρω από το επιστόμιο.
6. Εισπνεύστε γρήγορα, δυνατά και βαθιά.
7. Αφαιρέστε τη συσκευή και κρατήστε την αναπνοή έως περίπου 10 δευτερόλεπτα.
8. Εκπνεύστε αργά μακριά από τη συσκευή.
9. Κλείστε τη συσκευή χωρίς να φορτώσετε κατά λάθος νέα δόση.

Η εκπνοή μέσα στη συσκευή μπορεί να μεταφέρει υγρασία στη σκόνη, να δημιουργήσει συσσωματώματα και να επηρεάσει την επόμενη δόση.

Δεν πρέπει να φυσάτε μέσα στο επιστόμιο, να το πλένετε με νερό χωρίς σχετική οδηγία ή να το αφήνετε ανοικτό σε χώρο με υγρασία.

10Turbuhaler και παρόμοιες περιστροφικές συσκευές

Σε μία συσκευή Turbuhaler η δόση φορτώνεται συνήθως με περιστροφή της βάσης μέχρι να ακουστεί χαρακτηριστικό «κλικ». Η ακριβής διαδικασία μπορεί να διαφέρει ανά προϊόν.

Σημαντικά σημεία:

• κρατήστε τη συσκευή όρθια κατά τη φόρτωση, αν αυτό ορίζουν οι οδηγίες,
• μην περιστρέφετε επανειλημμένα τη βάση χωρίς λόγο,
• εκπνεύστε μακριά από τη συσκευή,
• εισπνεύστε γρήγορα και βαθιά,
• μην περιμένετε απαραίτητα έντονη γεύση ή αίσθηση σκόνης,
• ελέγχετε τον δείκτη δόσεων.

Η απουσία γεύσης δεν αποδεικνύει ότι δεν λάβατε τη δόση. Μην επαναλαμβάνετε τη λήψη μόνο επειδή δεν αισθανθήκατε το φάρμακο.

11Diskus, Accuhaler και Ellipta

Οι συσκευές αυτού του τύπου περιέχουν ήδη προμετρημένες δόσεις. Η δόση προετοιμάζεται συνήθως με άνοιγμα του καλύμματος ή μετακίνηση μοχλού.

Η βασική τεχνική είναι:

• ανοίξτε τη συσκευή μόνο όταν είστε έτοιμοι να λάβετε τη δόση,
• μην παίζετε με τον μοχλό ή το κάλυμμα, επειδή μπορεί να χαθεί δόση,
• κρατήστε τη συσκευή στη σωστή θέση,
• εκπνεύστε μακριά από το επιστόμιο,
• εισπνεύστε δυνατά, σταθερά και βαθιά,
• κρατήστε την αναπνοή,
• κλείστε τη συσκευή μετά τη χρήση.

Σε ορισμένες συσκευές, το άνοιγμα και κλείσιμο χωρίς εισπνοή μπορεί να προχωρήσει τον μετρητή και να απορρίψει τη δόση. Δεν επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία χωρίς να ελέγξουμε τις οδηγίες.

12Συσκευές με κάψουλες εισπνοής

Οι κάψουλες αυτές περιέχουν εισπνεόμενη σκόνη. Δεν είναι κάψουλες για κατάποση.

Η γενική διαδικασία περιλαμβάνει:

1. Αφαιρέστε την κάψουλα από την κυψέλη ακριβώς πριν από τη χρήση.
2. Τοποθετήστε την στον ειδικό θάλαμο της συσκευής και όχι μέσα στο επιστόμιο.
3. Κλείστε τη συσκευή.
4. Πιέστε τα κουμπιά διάτρησης μόνο όπως αναφέρεται στις οδηγίες.
5. Εκπνεύστε μακριά από τη συσκευή.
6. Εισπνεύστε γρήγορα και βαθιά.
7. Κρατήστε την αναπνοή.
8. Ελέγξτε αν έχει αδειάσει η κάψουλα.
9. Αν παραμένει σκόνη και το επιτρέπουν οι οδηγίες, επαναλάβετε την εισπνοή.
10. Αφαιρέστε και απορρίψτε την άδεια κάψουλα.

Η κάψουλα μπορεί να περιστρέφεται και να παράγει έναν χαρακτηριστικό ήχο κατά την εισπνοή. Η απουσία του μπορεί να σημαίνει ότι έχει κολλήσει ή δεν διατρήθηκε σωστά.

Μην αποθηκεύετε κάψουλες μέσα στη συσκευή και μην τις εκθέτετε σε υγρασία.

13Respimat και εισπνεόμενα μαλακού νέφους

Το Respimat δημιουργεί ένα αργό νέφος φαρμάκου. Η συσκευή χρειάζεται σωστή αρχική συναρμολόγηση και προετοιμασία πριν από την πρώτη χρήση, σύμφωνα με το έντυπό της.

Η καθημερινή διαδικασία συχνά συνοψίζεται ως:

• περιστροφή της βάσης μέχρι να ακουστεί το κλικ,
• άνοιγμα του καλύμματος,
• πίεση και εισπνοή αργά και βαθιά.

Πριν από την εισπνοή:

1. Εκπνεύστε αργά και πλήρως.
2. Κλείστε τα χείλη γύρω από το επιστόμιο χωρίς να καλύπτετε τις οπές αέρα.
3. Αρχίστε να εισπνέετε αργά και βαθιά.
4. Πιέστε το κουμπί απελευθέρωσης και συνεχίστε την εισπνοή.
5. Κρατήστε την αναπνοή έως περίπου 10 δευτερόλεπτα.

Η πολύ γρήγορη εισπνοή μειώνει το πλεονέκτημα του αργού νέφους. Δεν χρησιμοποιούμε τεχνική ξηράς σκόνης και δεν φυσάμε μέσα στη συσκευή.

14Εισπνεόμενα που ενεργοποιούνται με την αναπνοή

Οι breath-actuated συσκευές απελευθερώνουν τη δόση όταν ο ασθενής εισπνεύσει με επαρκή ροή. Μειώνουν την ανάγκη για ταυτόχρονη πίεση, αλλά εξακολουθούν να απαιτούν σωστή προετοιμασία και εισπνοή.

Συνήθως χρειάζεται:

• άνοιγμα ή φόρτωση της συσκευής,
• εκπνοή μακριά από το επιστόμιο,
• καλή εφαρμογή των χειλιών,
• αργή και σταθερή εισπνοή για τις συσκευές αερολύματος που ενεργοποιούνται με την αναπνοή,
• κράτημα της αναπνοής μετά την ενεργοποίηση.

Αν η εισπνοή είναι πολύ αδύναμη, ο μηχανισμός μπορεί να μην ενεργοποιηθεί. Αν ο ασθενής δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αξιόπιστα τη συσκευή, χρειάζεται άλλη επιλογή.

15Εισπνεόμενο ή νεφελοποιητής

Ο νεφελοποιητής μετατρέπει ένα υγρό φάρμακο σε αερόλυμα που εισπνέεται για αρκετά λεπτά μέσω επιστομίου ή μάσκας. Δεν είναι αυτομάτως πιο ισχυρός ή πιο αποτελεσματικός από μία σωστά χρησιμοποιούμενη φορητή συσκευή.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις:

• όταν ο ασθενής δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει επαρκώς άλλη συσκευή,
• σε ορισμένες σοβαρές παροξύνσεις,
• για συγκεκριμένα φάρμακα που διατίθενται ως διάλυμα νεφελοποίησης,
• όταν έχει δοθεί σαφές θεραπευτικό σχέδιο από γιατρό.

Απαιτεί σωστή δοσολογία, καθαρισμό, στέγνωμα και συντήρηση. Η κοινή χρήση επιστομίου, μάσκας ή θαλάμου χωρίς κατάλληλη απολύμανση μπορεί να μεταδώσει μικροοργανισμούς.

Δεν τοποθετούμε στον νεφελοποιητή αιθέρια έλαια, φυτικά διαλύματα, φυσιολογικό ορό με πρόσθετα ή φάρμακα που δεν έχουν συνταγογραφηθεί για νεφελοποίηση.

16Με ποια σειρά λαμβάνονται τα εισπνεόμενα

Δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας που να εφαρμόζεται σε κάθε συνδυασμό. Πολλά σύγχρονα εισπνεόμενα περιέχουν ήδη περισσότερες από μία δραστικές ουσίες και χρησιμοποιούνται με συγκεκριμένο θεραπευτικό σχήμα.

Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει:

• ποιο εισπνεόμενο είναι θεραπεία συντήρησης,
• ποιο είναι ανακουφιστικό,
• ποιο μπορεί να χρησιμοποιείται και για συντήρηση και για ανακούφιση μόνο όταν έχει δοθεί τέτοιο σχήμα,
• πόσες εισπνοές προβλέπονται,
• ποια είναι η μέγιστη επιτρεπόμενη ημερήσια χρήση.

Δεν χρησιμοποιούμε μηχανικά πρώτα το «μπλε» και μετά το «καφέ» εισπνεόμενο, επειδή τα χρώματα και οι θεραπευτικοί ρόλοι διαφέρουν μεταξύ προϊόντων.

Ακολουθείτε το γραπτό σχέδιο του γιατρού και ζητήστε να σημειωθούν καθαρά επάνω στις συσκευασίες οι όροι «καθημερινό», «ανακουφιστικό» και «μόνο όταν χρειάζεται».

17Δύο εισπνοές και χρόνος αναμονής

Όταν έχουν συνταγογραφηθεί δύο εισπνοές, κάθε δόση λαμβάνεται ξεχωριστά.

Σε δοσιμετρικό αερόλυμα:

1. λάβετε την πρώτη δόση με πλήρη σωστή τεχνική,
2. εκπνεύστε και περιμένετε τον χρόνο που αναφέρει το φύλλο οδηγιών ή ο επαγγελματίας υγείας,
3. ανακινήστε ξανά, αν απαιτείται,
4. επαναλάβετε τη διαδικασία για τη δεύτερη δόση.

Σε αεροθάλαμο δεν ψεκάζουμε δύο δόσεις ταυτόχρονα. Σε συσκευή ξηράς σκόνης πρέπει να φορτώνεται νέα δόση πριν από κάθε επανάληψη.

Ο απαιτούμενος χρόνος μπορεί να διαφέρει ανά φάρμακο και συσκευή. Δεν είναι ασφαλές να μεταφέρεται μία οδηγία από διαφορετικό προϊόν.

18Γιατί κρατάμε την αναπνοή μετά τη δόση

Το κράτημα της αναπνοής δίνει χρόνο στα εισπνεόμενα σωματίδια να εναποτεθούν στους αεραγωγούς αντί να αποβληθούν αμέσως με την εκπνοή.

Μετά τη βαθιά εισπνοή:

• αφαιρέστε το επιστόμιο από το στόμα,
• κρατήστε την αναπνοή έως περίπου 10 δευτερόλεπτα ή όσο είναι άνετο,
• μην πιέζεστε μέχρι να ζαλιστείτε,
• εκπνεύστε αργά.

Αν ο ασθενής δεν μπορεί να κρατήσει την αναπνοή λόγω σοβαρής δύσπνοιας, απαιτείται αξιολόγηση της συσκευής και της αναπνευστικής κατάστασης. Σε αεροθάλαμο μπορεί να χρησιμοποιηθεί τεχνική ήρεμων αναπνοών όταν έχει δοθεί σχετική οδηγία.

19Ξέπλυμα στόματος, βραχνάδα και μυκητίαση

Μετά από εισπνεόμενο που περιέχει κορτικοστεροειδές συνιστάται:

1. να ξεπλύνετε καλά το στόμα με νερό,
2. να κάνετε γαργάρες,
3. να φτύσετε το νερό και να μην το καταπιείτε.

Το μέτρο μειώνει την ποσότητα κορτικοστεροειδούς που παραμένει στο στόμα και μπορεί να περιορίσει:

• τη στοματική καντιντίαση,
• τη βραχνάδα,
• τον ερεθισμό του λαιμού,
• την κακοφωνία ή την ανάγκη συνεχούς καθαρισμού του λαιμού.

Σε παιδί που χρησιμοποιεί μάσκα με αεροθάλαμο, καθαρίστε επίσης απαλά το πρόσωπο μετά από κορτικοστεροειδές, ώστε να μη μένει φάρμακο στο δέρμα.

Λευκές πλάκες στο στόμα, κάψιμο, πόνος, αλλαγή γεύσης ή επίμονη βραχνάδα χρειάζονται αξιολόγηση. Μην διακόπτετε μόνοι σας το εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές.

20Καθαρισμός και φύλαξη της συσκευής

Δεν καθαρίζονται όλες οι συσκευές με τον ίδιο τρόπο.

Δοσιμετρικό αερόλυμα

Καθαρίζεται σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις αφαιρείται το μεταλλικό δοχείο και πλένεται μόνο το πλαστικό περίβλημα. Το μεταλλικό δοχείο δεν βυθίζεται σε νερό εκτός αν υπάρχει ρητή οδηγία.

Συσκευή ξηράς σκόνης

Συνήθως καθαρίζεται εξωτερικά με στεγνό πανί ή χαρτί. Δεν πλένεται το εσωτερικό και δεν εκτίθεται σε υγρασία.

Respimat

Το επιστόμιο και το μεταλλικό τμήμα καθαρίζονται όπως αναφέρει το έντυπο της συσκευής, χωρίς αποσυναρμολόγηση πέρα από τα επιτρεπόμενα βήματα.

Νεφελοποιητής

Ο θάλαμος, το επιστόμιο ή η μάσκα χρειάζονται καθαρισμό και πλήρες στέγνωμα μετά τη χρήση, σύμφωνα με τις οδηγίες. Οι σωληνώσεις και τα φίλτρα δεν πλένονται αυθαίρετα.

Όλα τα εισπνεόμενα φυλάσσονται:

• μακριά από παιδιά,
• στη θερμοκρασία που αναφέρει η συσκευασία,
• μακριά από υπερβολική ζέστη, παγετό και άμεση ηλιακή ακτινοβολία,
• με κλειστό καπάκι,
• χωρίς έκθεση σε υγρασία, ιδιαίτερα οι συσκευές ξηράς σκόνης.

21Μετρητής δόσεων και πότε το εισπνεόμενο είναι άδειο

Ο μετρητής δόσεων πρέπει να ελέγχεται τακτικά. Μην περιμένετε να τελειώσει το φάρμακο κατά τη διάρκεια κρίσης δύσπνοιας.

Σημαντικά σημεία:

• ο μετρητής μπορεί να αλλάζει σταδιακά και όχι μετά από κάθε πίεση,
• το άνοιγμα ή η φόρτωση ορισμένων συσκευών μπορεί να καταναλώσει δόση ακόμη και χωρίς εισπνοή,
• ένα αερόλυμα μπορεί να συνεχίζει να παράγει ήχο ή μικρή ποσότητα προωθητικού μετά την εξάντληση των μετρημένων θεραπευτικών δόσεων,
• η μέθοδος βύθισης του μεταλλικού δοχείου σε νερό δεν συνιστάται,
• σημειώστε την ημερομηνία έναρξης όταν το προϊόν πρέπει να απορριφθεί συγκεκριμένο διάστημα μετά το άνοιγμα.

Προμηθευτείτε εγκαίρως νέα συσκευή, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ανακουφιστικό εισπνεόμενο ή όταν πρόκειται να ταξιδέψετε.

22Εισπνεόμενα στα παιδιά

Η κατάλληλη συσκευή εξαρτάται από την ηλικία, τη συνεργασία και την ικανότητα του παιδιού να εκτελέσει την απαιτούμενη εισπνοή.

Σε μικρότερα παιδιά χρησιμοποιείται συχνά:

• δοσιμετρικό αερόλυμα με συμβατό αεροθάλαμο,
• μάσκα που καλύπτει καλά μύτη και στόμα,
• αρκετές ήρεμες αναπνοές μετά από κάθε ξεχωριστό ψεκασμό.

Η μάσκα πρέπει να εφαρμόζει χωρίς κενά. Αν το παιδί κλαίει έντονα, η εισπνευστική κατανομή μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματική. Προσπαθήστε να το ηρεμήσετε και να εφαρμόσετε τη συσκευή όπως έχει δείξει ο παιδίατρος ή ο εκπαιδευμένος επαγγελματίας υγείας.

Καθώς το παιδί μεγαλώνει, η τεχνική πρέπει να επανεκτιμάται. Η μετάβαση από μάσκα σε επιστόμιο ή από αεροθάλαμο σε συσκευή ξηράς σκόνης δεν γίνεται μόνο βάσει ηλικίας, αλλά όταν το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά τη νέα συσκευή.

Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν ποιο εισπνεόμενο χρησιμοποιείται καθημερινά και ποιο σε κρίση, καθώς και πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια.

23Ηλικιωμένοι και μειωμένη εισπνευστική δύναμη

Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν εισπνεόμενο όταν επιλεγεί κατάλληλη συσκευή και δοθεί πρακτική εκπαίδευση. Πιθανά εμπόδια είναι:

• αρθρίτιδα ή αδυναμία στα χέρια,
• τρόμος,
• μειωμένος συντονισμός,
• προβλήματα όρασης,
• γνωστική δυσλειτουργία,
• μειωμένη εισπνευστική ροή,
• πολλές διαφορετικές συσκευές με διαφορετική τεχνική.

Ένας ασθενής με χαμηλή εισπνευστική δύναμη μπορεί να μη λαμβάνει επαρκή δόση από ορισμένες συσκευές ξηράς σκόνης. Μπορεί να είναι καταλληλότερο ένα δοσιμετρικό αερόλυμα με αεροθάλαμο ή άλλη συσκευή που έχει αξιολογηθεί στην πράξη.

Δεν αρκεί να ρωτήσουμε «ξέρετε πώς χρησιμοποιείται;». Ο ασθενής πρέπει να επιδείξει ολόκληρη τη διαδικασία με τη δική του συσκευή.

24Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Η εγκυμοσύνη δεν αποτελεί λόγο αυθαίρετης διακοπής εισπνεόμενης θεραπείας. Το ανεπαρκώς ελεγχόμενο άσθμα μπορεί να προκαλέσει σημαντικό κίνδυνο για τη μητέρα και το έμβρυο.

Η έγκυος πρέπει:

• να συνεχίζει την αγωγή όπως έχει οριστεί μέχρι να μιλήσει με τον γιατρό,
• να μην μειώνει μόνη της το εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές,
• να ελέγχει συστηματικά τη σωστή τεχνική,
• να αναφέρει αυξημένη ανάγκη για ανακουφιστικό, νυχτερινά συμπτώματα ή δύσπνοια,
• να έχει γραπτό σχέδιο αντιμετώπισης κρίσης.

Κατά τον θηλασμό, η καταλληλότητα εξαρτάται από τη δραστική ουσία και τη δόση. Η απόφαση γίνεται με τον θεράποντα ιατρό και όχι μόνο από το γεγονός ότι το φάρμακο χορηγείται με εισπνοή.

25Όταν χρειάζεται συχνά το Aerolin ή άλλο ανακουφιστικό

Η συχνή ανάγκη για ανακουφιστικό εισπνεόμενο μπορεί να σημαίνει:

• ανεπαρκή έλεγχο του άσθματος,
• λανθασμένη τεχνική στο εισπνεόμενο συντήρησης,
• παράλειψη καθημερινών δόσεων,
• έκθεση σε αλλεργιογόνο, καπνό ή επαγγελματικό ερεθιστικό παράγοντα,
• λοίμωξη ή παρόξυνση,
• ακατάλληλη ή ανεπαρκή θεραπεία βάσης.

Το ανακουφιστικό ανοίγει προσωρινά τους αεραγωγούς, αλλά δεν αντιμετωπίζουν όλα τα ανακουφιστικά τη φλεγμονή του άσθματος. Οι σύγχρονες διεθνείς οδηγίες δίνουν έμφαση σε θεραπεία που περιλαμβάνει εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές και δεν θεωρούν επαρκή τη συστηματική εξάρτηση από βρογχοδιασταλτικό βραχείας δράσης μόνο.

Χρειάζεται επανεκτίμηση όταν:

• το ανακουφιστικό χρησιμοποιείται συχνότερα από το συνηθισμένο,
• ο ασθενής ξυπνά τη νύχτα λόγω βήχα ή δύσπνοιας,
• δυσκολεύεται σε δραστηριότητες που προηγουμένως εκτελούσε,
• η ανακούφιση διαρκεί λίγο,
• η συσκευή τελειώνει πολύ γρήγορα,
• υπάρχουν επαναλαμβανόμενες κρίσεις ή ανάγκη για κορτιζόνη από το στόμα.

26Τοπικές και συστηματικές παρενέργειες

Οι πιθανές παρενέργειες εξαρτώνται από τη δραστική ουσία, τη δόση και τον τρόπο χρήσης.

Η σωστή τεχνική μειώνει ορισμένες τοπικές παρενέργειες, αλλά δεν εξαλείφει όλους τους κινδύνους. Νέος έντονος συριγμός αμέσως μετά την εισπνοή, πρήξιμο, εξάνθημα ή σοβαρή δύσπνοια απαιτούν άμεση ιατρική βοήθεια.

27Πότε πρέπει να ελέγχεται η τεχνική

Η τεχνική πρέπει να ελέγχεται με πραγματική επίδειξη:

• όταν συνταγογραφείται για πρώτη φορά η συσκευή,
• όταν αλλάζει η συσκευή ή η εμπορική μορφή,
• σε κάθε τακτικό επανέλεγχο άσθματος ή ΧΑΠ,
• όταν αυξάνονται τα συμπτώματα,
• όταν χρειάζεται συχνότερα το ανακουφιστικό,
• πριν αυξηθεί η φαρμακευτική αγωγή,
• μετά από παρόξυνση ή νοσηλεία,
• όταν εμφανίζεται βραχνάδα, μυκητίαση ή άλλη τοπική παρενέργεια,
• όταν ο ασθενής δεν είναι βέβαιος ότι έλαβε τη δόση.

Ο καλύτερος έλεγχος γίνεται όταν ο ασθενής φέρει στο ραντεβού όλες τις πραγματικές συσκευές του και επιδεικνύει τη χρήση τους από την αρχή μέχρι το τέλος.

Η προφορική περιγραφή δεν αρκεί. Πολλά λάθη, όπως η λανθασμένη ταχύτητα εισπνοής ή η εκπνοή μέσα σε DPI, γίνονται αντιληπτά μόνο με παρατήρηση.

28Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν

Δεν υπάρχει εξέταση αίματος που να δείχνει αν ο ασθενής χρησιμοποιεί σωστά το εισπνεόμενο. Η τεχνική ελέγχεται με παρατήρηση.

Ανάλογα όμως με την αναπνευστική εικόνα μπορεί να χρειαστούν:

• σπιρομέτρηση, για εκτίμηση της απόφραξης και της ανταπόκρισης σε βρογχοδιασταλτικό,
• γενική αίματος με ηωσινόφιλα, όταν αξιολογείται αλλεργικό ή ηωσινοφιλικό υπόβαθρο,
• ολική IgE και ειδικές IgE, όταν υπάρχει συμβατό ιστορικό αλλεργίας,
• FeNO, όπου είναι διαθέσιμο και υπάρχει κατάλληλη κλινική ένδειξη,
• CRP και γενική αίματος, όταν υπάρχει υποψία λοίμωξης και όχι ως έλεγχος ρουτίνας της εισπνεόμενης θεραπείας,
• οξυμετρία, όταν υπάρχει δύσπνοια ή παρόξυνση,
• άλλος έλεγχος ανάλογα με τη διάγνωση, τη βαρύτητα και τα φάρμακα.

Φυσιολογικές εξετάσεις αίματος δεν αποκλείουν άσθμα και αυξημένη IgE δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι τα αναπνευστικά συμπτώματα προκαλούνται από συγκεκριμένο αλλεργιογόνο.

29Συγκριτικός πίνακας συσκευών και εισπνοής

30Τα συχνότερα λάθη στη χρήση εισπνεόμενων

1. Δεν γίνεται πλήρης εκπνοή πριν από τη δόση. Παραμένει λιγότερος χώρος για βαθιά εισπνοή.
2. Η εκπνοή γίνεται μέσα σε συσκευή ξηράς σκόνης. Η υγρασία μπορεί να επηρεάσει τη σκόνη.
3. Χρησιμοποιείται η ίδια ταχύτητα σε όλες τις συσκευές. Το pMDI χρειάζεται αργή εισπνοή, ενώ το DPI γρήγορη και δυνατή.
4. Η πίεση του pMDI δεν συντονίζεται με την εισπνοή.
5. Ψεκάζονται πολλές δόσεις μαζί μέσα στον αεροθάλαμο.
6. Δεν υπάρχει καλή εφαρμογή της μάσκας.
7. Η γλώσσα ή τα δόντια φράζουν το επιστόμιο.
8. Δεν κρατιέται η αναπνοή μετά τη δόση.
9. Η συσκευή ανοίγει ή φορτώνεται πολλές φορές.
10. Δεν γίνεται ξέπλυμα μετά από κορτικοστεροειδές.
11. Δεν ελέγχεται ο μετρητής δόσεων.
12. Χρησιμοποιείται άδειο εισπνεόμενο επειδή εξακολουθεί να ακούγεται ψεκασμός.
13. Η συσκευή ξηράς σκόνης πλένεται με νερό.
14. Καταπίνεται κάψουλα που προορίζεται για εισπνοή.
15. Διακόπτεται το εισπνεόμενο συντήρησης όταν υποχωρούν τα συμπτώματα.
16. Αυξάνονται οι δόσεις χωρίς ιατρική οδηγία.
17. Χρησιμοποιείται συχνά το ανακουφιστικό χωρίς επανεκτίμηση.
18. Δεν επιδεικνύεται ποτέ η τεχνική σε επαγγελματία υγείας.

31Συχνές ερωτήσεις

32Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. Global Initiative for Asthma. 2026 GINA Summary Guide for Asthma Management and Prevention. Δείτε τον οδηγό GINA 2026.
2. Global Initiative for Asthma. Global Strategy for Asthma Management and Prevention, 2026. Δείτε τη στρατηγική GINA 2026.
3. National Institute for Health and Care Excellence. Asthma: diagnosis, monitoring and chronic asthma management – NG245. Δείτε τις συστάσεις για εισπνεόμενα.
4. National Institute for Health and Care Excellence. Chronic obstructive pulmonary disease in over 16s: diagnosis and management – NG115. Δείτε τις συστάσεις για ΧΑΠ και αεροθαλάμους.
5. NHS. How and when to use salbutamol inhalers. Δείτε τις οδηγίες χρήσης.
6. University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust. Metered dose inhalers with AeroChamber spacer. Δείτε την τεχνική με αεροθάλαμο.
7. George Eliot Hospital NHS Trust. Information about using your inhalers. Δείτε τις διαφορές των συσκευών.
8. Μικροβιολογικό Λαμία. Αναπνευστικό και Εισπνεόμενα Φάρμακα.
9. Μικροβιολογικό Λαμία. Aerolin: δόση, χρήση και παρενέργειες.
10. Μικροβιολογικό Λαμία. Symbicort: χρήση, δοσολογία και παρενέργειες.