geniki-aimatos-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

22/Jun/2025

Γενική Αίματος: Τι δείχνει η εξέταση, φυσιολογικές τιμές & πότε είναι ανησυχητική

Τελευταία ενημέρωση:
9 Ιανουαρίου 2026

Σε 1 λεπτό:
Η Γενική Αίματος είναι η πιο βασική εξέταση αίματος.
Δείχνει αν υπάρχει αναιμία, λοίμωξη ή φλεγμονή και
αν τα αιμοπετάλια είναι φυσιολογικά.
Δεν θέτει διάγνωση από μόνη της, αλλά καθοδηγεί
τον γιατρό για περαιτέρω έλεγχο.

1

Τι είναι η Γενική Αίματος

Η Γενική Αίματος (ή αιμοδιάγραμμα) είναι εξέταση που
αναλύει τα κύρια κύτταρα του αίματος και τις βασικές παραμέτρους τους.
Αποτελεί την πρώτη εξέταση ελέγχου σε προληπτικό check-up,
σε συμπτώματα όπως κόπωση ή πυρετό και σε παρακολούθηση νόσων.

Με μία απλή αιμοληψία, η εξέταση δίνει πληροφορίες για:

Ερυθρά αιμοσφαίρια (RBC) – μεταφορά οξυγόνου
Αιμοσφαιρίνη (Hb) και Αιματοκρίτη (Hct) – ανίχνευση αναιμίας
Λευκά αιμοσφαίρια (WBC) – άμυνα, φλεγμονή, λοιμώξεις
Αιμοπετάλια (PLT) – ρόλος στην πήξη
Δείκτες ερυθρών (MCV, MCH, RDW) – τύπος αναιμίας

Κλινικό νόημα:
Η Γενική Αίματος είναι ευαίσθητη αλλά μη ειδική.
Δείχνει ότι υπάρχει διαταραχή, αλλά η τελική ερμηνεία
γίνεται μόνο σε συνδυασμό με συμπτώματα και άλλες εξετάσεις.

2

Τι δείχνει η Γενική Αίματος

Η Γενική Αίματος δείχνει αν τα κύτταρα του αίματος
βρίσκονται εντός φυσιολογικών ορίων και αν υπάρχουν ενδείξεις
αναιμίας, λοίμωξης, φλεγμονής
ή διαταραχών της πήξης.

Στην πράξη, ο γιατρός αξιολογεί:

Αν υπάρχει αναιμία (χαμηλή Hb/Hct, διαταραχές MCV)
Αν υπάρχει λοίμωξη ή φλεγμονή (αυξημένα ή μειωμένα WBC)
Αν υπάρχει κίνδυνος αιμορραγίας (χαμηλά PLT)
Αν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος με εξειδικευμένες εξετάσεις

Σημαντικό:
Η Γενική Αίματος δεν «βάζει διάγνωση».
Λειτουργεί ως εργαλείο κατεύθυνσης
για το επόμενο διαγνωστικό βήμα.

Ιατρική & Εργαστηριακή Ενημέρωση Ασθενών

Εκπαιδευτική ενημέρωση βασισμένη σε ιατρική τεκμηρίωση και εργαστηριακά δεδομένα,
σύμφωνα με σύγχρονες ιατρικές οδηγίες.

3

Φυσιολογικές τιμές και όρια αναφοράς

Οι παρακάτω φυσιολογικές τιμές Γενικής Αίματος
είναι ενδεικτικές και μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς
ανάλογα με την ηλικία, το φύλο και τη μέθοδο κάθε εργαστηρίου.
Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με το κλινικό πλαίσιο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Παράμετρος	Άνδρες	Γυναίκες	Παιδιά	Νεογνά	Κλινική παρατήρηση
Αιμοσφαιρίνη (Hb)	13.5–17.5 g/dL	12.0–15.5 g/dL	11.5–14.5 g/dL	16.5–21.5 g/dL	Χαμηλή → αναιμία • Υψηλή → αφυδάτωση/πολυκυτταραιμία
Αιματοκρίτης (Hct)	41–53%	36–46%	34–40%	45–65%	Επηρεάζεται έντονα από ενυδάτωση
Ερυθρά (RBC)	4.5–5.9 ×10⁶/μL	4.1–5.1 ×10⁶/μL	4.0–5.2 ×10⁶/μL	4.8–7.2 ×10⁶/μL	Υψηλά στα νεογνά φυσιολογικά
Λευκά (WBC)	4,000–10,000 /μL	4,000–10,000 /μL	5,000–15,000 /μL	9,000–30,000 /μL	Στα παιδιά/νεογνά υψηλότερα φυσιολογικά
Αιμοπετάλια (PLT)	150,000–450,000 /μL	150,000–450,000 /μL	150,000–450,000 /μL	150,000–400,000 /μL	Χαμηλά → κίνδυνος αιμορραγίας
MCV	80–96 fL	80–96 fL	75–87 fL	95–121 fL	Κλειδί για τύπο αναιμίας
RDW	11.5–14.5%	11.5–14.5%	11.5–15%	14–18%	Αυξημένο → ανομοιομορφία RBC

Σημείωση:
Τα όρια αναφοράς μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς μεταξύ εργαστηρίων.
Μικρές αποκλίσεις χωρίς συμπτώματα
δεν σημαίνουν απαραίτητα παθολογία.

4

Γιατί οι φυσιολογικές τιμές διαφέρουν

Οι φυσιολογικές τιμές της Γενικής Αίματος
δεν είναι ίδιες για όλους.
Επηρεάζονται από την ηλικία, το φύλο
και τη φάση ζωής του ατόμου.

Φύλο: οι άνδρες έχουν υψηλότερη Hb/Hct λόγω τεστοστερόνης
Παιδική ηλικία: ανώριμο αιμοποιητικό σύστημα
Νεογνά: αυξημένες τιμές λόγω ενδομήτριας προσαρμογής
Εγκυμοσύνη: φυσιολογική αιμοαραίωση

Γι’ αυτό, η ερμηνεία γίνεται
πάντα εξατομικευμένα
και όχι με απόλυτους αριθμούς.

4a

Παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα

Η Γενική Αίματος μπορεί να επηρεαστεί από
παράγοντες που δεν αντιπροσωπεύουν παθολογική κατάσταση.
Η γνώση τους βοηθά στην αποφυγή
λανθασμένων συμπερασμάτων.

Ενυδάτωση: αφυδάτωση → ψευδώς αυξημένες τιμές Hb και Hct.
Έντονη σωματική άσκηση: παροδική λευκοκυττάρωση.
Στρες ή πυρετός: μεταβολές σε WBC και PLT.
Φάρμακα: αντιβιοτικά, αντιεπιληπτικά και ανοσοκατασταλτικά
μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία του μυελού.
Ώρα αιμοληψίας: ήπιες κιρκάδιες διακυμάνσεις.

Παράγοντες τρόπου ζωής που μπορούν να επηρεάσουν παροδικά τις τιμές:

Κάπνισμα: ήπια έως μέτρια αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων.
Έντονη σωματική άσκηση: παροδική λευκοκυττάρωση.
Αφυδάτωση: ψευδώς αυξημένες τιμές αιμοσφαιρίνης και αιματοκρίτη.
Οξύ στρες: παροδική ουδετεροφιλία.

Οι παράγοντες αυτοί δεν υποδηλώνουν απαραίτητα υποκείμενη παθολογία
και η σημασία τους εκτιμάται σε συνδυασμό
με το κλινικό πλαίσιο και τον επανέλεγχο των τιμών.

Πρακτικό μήνυμα:
Μια οριακή απόκλιση χωρίς συμπτώματα
συχνά απαιτεί επανάληψη της εξέτασης
πριν οδηγήσει σε συμπεράσματα.

5

Παθολογικές τιμές & ερμηνεία

Οι παθολογικές τιμές στη Γενική Αίματος δεν ερμηνεύονται ποτέ μεμονωμένα.
Ο ιατρός αξιολογεί το σύνολο των αιματολογικών παραμέτρων
και όχι έναν αριθμό αποκομμένο από το υπόλοιπο αποτέλεσμα.

Η αιμοσφαιρίνη και ο αιματοκρίτης δείχνουν αν υπάρχει αναιμία,
οι δείκτες των ερυθρών (MCV, RDW) βοηθούν στον χαρακτηρισμό της,
ενώ τα λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια
κατευθύνουν τη σκέψη προς λοίμωξη, φλεγμονή ή άλλη συστηματική διαταραχή.

Για παράδειγμα, χαμηλή αιμοσφαιρίνη με χαμηλό MCV
υποδηλώνει συχνότερα σιδηροπενική αναιμία,
ενώ αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια με ουδετεροφιλία
κατευθύνουν προς οξεία λοίμωξη ή φλεγμονώδη αντίδραση.

Κλινική προσοχή:
Η αναιμία, η λευκοκυττάρωση ή η θρομβοκυττάρωση
δεν αποτελούν διαγνώσεις,
αλλά εργαστηριακά ευρήματα
που απαιτούν αιτιολογική διερεύνηση.

5a

Συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές – πρακτική ερμηνεία

Σε αυτό το σημείο εφαρμόζουμε την παραπάνω λογική
σε συγκεκριμένα αριθμητικά παραδείγματα
που εμφανίζονται συχνά στα αποτελέσματα.

Αιμοσφαιρίνη γύρω στα 11 g/dL
αντιστοιχεί συνήθως σε ήπια αναιμία,
ιδίως σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας ή στην εγκυμοσύνη.
Η σημασία της τιμής εξαρτάται από το MCV, το RDW
και την παρουσία ή όχι συμπτωμάτων.

Λευκά αιμοσφαίρια 12.000–13.000 /μL
χαρακτηρίζονται ως μέτρια λευκοκυττάρωση.
Συχνά οφείλονται σε λοίμωξη, στρες, κάπνισμα
ή φυσιολογικά στην εγκυμοσύνη,
όπου παρατηρείται ουδετεροφιλία χωρίς παθολογική σημασία.

Αιμοπετάλια της τάξης των 450.000–480.000 /μL
συνήθως αντιπροσωπεύουν αντιδραστική θρομβοκυττάρωση,
κυρίως σε φλεγμονή, ανάρρωση ή σιδηροπενία.

5b

Αν οι τιμές μου είναι έτσι, τι μπορεί να σημαίνει;

Η ιατρική ερμηνεία της Γενικής Αίματος
δεν βασίζεται σε μεμονωμένους αριθμούς,
αλλά σε συνδυαστικά μοτίβα.
Ο ιατρός αξιολογεί τις παραμέτρους
σε σχέση μεταξύ τους
και στο κατάλληλο κλινικό πλαίσιο.

Χαμηλή αιμοσφαιρίνη σε συνδυασμό με
χαμηλό MCV
υποδηλώνει συχνότερα
σιδηροπενική αναιμία,
ιδίως όταν συνοδεύεται από
χαμηλή φερριτίνη και αυξημένο RDW.

Αντίθετα, χαμηλή αιμοσφαιρίνη
με φυσιολογικό MCV
στρέφει την κλινική σκέψη προς
αναιμία χρόνιας νόσου,
ιδιαίτερα σε ασθενείς με
χρόνια φλεγμονή, νεφρική νόσο
ή άλλα υποκείμενα νοσήματα.

Αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια
με επικράτηση ουδετεροφιλίας
σχετίζονται συνήθως με
βακτηριακή λοίμωξη,
οξεία φλεγμονή
ή στρεσογόνες καταστάσεις.
Αντίθετα, λεμφοκυττάρωση
κατευθύνει συχνότερα προς
ιογενή αιτιολογία.

Αυξημένα αιμοπετάλια
σε συνδυασμό με
χαμηλά αποθέματα σιδήρου
αντιστοιχούν συνήθως σε
αντιδραστική θρομβοκυττάρωση
και όχι σε πρωτοπαθή
αιματολογική κακοήθεια,
ιδίως όταν το εύρημα είναι παροδικό.

Κλινικό μήνυμα:
Ο συνδυασμός των τιμών
έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία
από κάθε μεμονωμένη παράμετρο.
Η τελική εκτίμηση γίνεται πάντα
με βάση τα συμπτώματα,
το ιστορικό
και την εξέλιξη των τιμών στον χρόνο.

5c

Συχνές τιμές που αναζητούν οι ασθενείς – γρήγορη ερμηνεία

Το παρακάτω τμήμα λειτουργεί ως
γρήγορος οδηγός προσανατολισμού
για συχνές αριθμητικές τιμές της
Γενικής Αίματος.
Δεν αντικαθιστά την ιατρική εκτίμηση,
αλλά βοηθά να γίνει κατανοητό
πότε απαιτείται έλεγχος
και πότε επανέλεγχος.

Αιμοσφαιρίνη 10–11 g/dL

Τιμές αιμοσφαιρίνης
10–11 g/dL
αντιστοιχούν συνήθως σε
ήπια αναιμία.
Στις περισσότερες περιπτώσεις
δεν υπάρχει επείγων χαρακτήρας,
αλλά απαιτείται
αιτιολογικός έλεγχος.

Συχνή αιτία: σιδηροπενία
→ έλεγχος
φερριτίνης
Αν το MCV είναι αυξημένο
→ έλεγχος
βιταμίνης B12
και
φυλλικού
Σε χρόνια νοσήματα
→ συσχέτιση με
CRP

Λευκά αιμοσφαίρια 11.000–14.000 /μL

Λευκά αιμοσφαίρια
11.000–14.000 /μL
αντιστοιχούν συχνά σε
αντιδραστική λευκοκυττάρωση.
Η ερμηνεία βασίζεται κυρίως
στη διαφορική καταμέτρηση
και στην πορεία των τιμών στον χρόνο.

Συχνές αιτίες: λοίμωξη, στρες, κάπνισμα
Στην εγκυμοσύνη:
φυσιολογική αύξηση με
ουδετεροφιλία
Απουσία συμπτωμάτων
→ συνήθως επανέλεγχος

Αιμοπετάλια 400.000–500.000 /μL

Αιμοπετάλια
400.000–500.000 /μL
αποτελούν συχνά
παροδικό αντιδραστικό εύρημα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις
δεν υποδηλώνουν
πρωτοπαθή αιματολογική νόσο.

Συχνή συσχέτιση με
φλεγμονή
ή
λοίμωξη
Μπορεί να συνοδεύει
σιδηροπενία
→ έλεγχος φερριτίνης
Αξιολογείται κυρίως με
επανέλεγχο

Σημαντικό:
Οι αριθμητικές τιμές αποκτούν νόημα
μόνο όταν αξιολογούνται
σε συνδυασμό με συμπτώματα,
κλινικό ιστορικό
και την
εξέλιξη των μετρήσεων στον χρόνο.

5d

Συχνές ερωτήσεις για αριθμητικές τιμές

Έχω αιμοσφαιρίνη 11 g/dL – είναι επικίνδυνο;

Συνήθως πρόκειται για ήπια αναιμία και όχι επείγουσα κατάσταση. Η σημασία της τιμής εξαρτάται από το MCV, τη φερριτίνη, τα συμπτώματα και τη σταθερότητα των τιμών στον χρόνο.

Λευκά αιμοσφαίρια 12.000–13.000 /μL τι δείχνουν;

Τιμές σε αυτό το εύρος αντιστοιχούν συχνά σε μέτρια, αντιδραστική λευκοκυττάρωση, λόγω λοίμωξης, φλεγμονής ή στρες. Μπορεί επίσης να επηρεάζονται από το κάπνισμα και, στην εγκυμοσύνη, από φυσιολογική ουδετεροφιλία.

Αιμοπετάλια 450.000 /μL είναι ανησυχητικά;

Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για αντιδραστική θρομβοκυττάρωση (π.χ. μετά από λοίμωξη/φλεγμονή ή σε σιδηροπενία) και όχι για πρωτοπαθή αιματολογική νόσο, ειδικά όταν οι τιμές είναι παροδικές.

Πότε χρειάζεται επανάληψη Γενικής Αίματος;

Επανάληψη συνιστάται όταν υπάρχουν παθολογικές τιμές, συμπτώματα ή όταν χρειάζεται έλεγχος πορείας μετά από λοίμωξη/θεραπεία. Τυπικά έχει σημασία η τάση των τιμών και όχι ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα.

6

Πότε η Γενική Αίματος είναι ανησυχητική

Η Γενική Αίματος γίνεται ανησυχητική
όταν οι αποκλίσεις είναι έντονες,
επίμονες ή συνοδεύονται από
συμπτώματα.
Δεν έχει την ίδια σημασία μια ήπια απόκλιση
και μια σοβαρή μεταβολή.

Σημαντικά χαμηλή αιμοσφαιρίνη με δύσπνοια ή ζάλη
Πολύ υψηλά ή πολύ χαμηλά λευκά αιμοσφαίρια
Αιμοπετάλια <100.000/μL ή αιμορραγική διάθεση
Ταχεία μεταβολή τιμών σε επαναληπτικό έλεγχο

Πότε μια απόκλιση ΔΕΝ είναι ανησυχητική:

Ήπια χαμηλή αιμοσφαιρίνη (π.χ. 11–12 g/dL) χωρίς συμπτώματα.
Λευκά αιμοσφαίρια 11.000–13.000 /μL με φυσιολογική CRP.
Ήπια θρομβοκυττάρωση μετά από πρόσφατη λοίμωξη.
Μεμονωμένη οριακή τιμή που δεν επιμένει στον επανέλεγχο.

Η κλινική εικόνα και η εξέλιξη των τιμών
έχουν μεγαλύτερη σημασία από έναν μεμονωμένο αριθμό.

Τι να κάνω πρακτικά όταν δω τη Γενική Αίματος:

Οριακές αποκλίσεις: επανέλεγχος σε 2–4 εβδομάδες.
Συστηματικές αποκλίσεις: έλεγχος συμπληρωματικών εξετάσεων.
Συμπτώματα ή επιδείνωση: άμεση επικοινωνία με ιατρό.
Απουσία συμπτωμάτων: παρακολούθηση, όχι πανικός.

Η Γενική Αίματος είναι εργαλείο αξιολόγησης,
όχι αυτόνομη διάγνωση.

Ιατρικός κανόνας:
Ανησυχητική δεν είναι μόνο η τιμή,
αλλά το σύνολο της εικόνας
(συμπτώματα, ιστορικό, τάση στον χρόνο).

7

Συχνές αιτίες αποκλίσεων

Οι πιο συχνές αιτίες παθολογικών τιμών
στη Γενική Αίματος είναι:

Λοιμώξεις (βακτηριακές ή ιογενείς)
Αναιμίες από έλλειψη σιδήρου, Β12 ή φυλλικού
Χρόνια φλεγμονή ή αυτοάνοσα νοσήματα
Φάρμακα (αντιβιοτικά, χημειοθεραπεία, ανοσοκατασταλτικά)
Αφυδάτωση ή υπερενυδάτωση

Σε πολλές περιπτώσεις, οι αποκλίσεις
είναι παροδικές
και διορθώνονται χωρίς θεραπεία.

Φάρμακα που μπορεί να αλλοιώσουν τα αποτελέσματα:

Κορτικοστεροειδή: αύξηση λευκών αιμοσφαιρίων.
Αντιβιοτικά (σπάνια): λευκοπενία ή θρομβοπενία.
Αντιπηκτικά / αντιαιμοπεταλιακά: επηρεάζουν PLT.
Χημειοθεραπεία / ανοσοκαταστολή: καταστολή μυελού.

Η ενημέρωση του ιατρού για τη φαρμακευτική αγωγή
είναι απαραίτητη για σωστή ερμηνεία.

7a

Παροδικές και επίμονες αποκλίσεις

Οι αποκλίσεις στη Γενική Αίματος
δεν έχουν όλες την ίδια κλινική βαρύτητα.
Η βασική διάκριση γίνεται μεταξύ
παροδικών και
επίμονων μεταβολών,
καθώς αυτό καθορίζει αν απαιτείται
απλός επανέλεγχος ή περαιτέρω διερεύνηση.

Παροδικές αποκλίσεις:
εμφανίζονται συχνά σε
οξεία λοίμωξη,
σωματικό ή ψυχικό στρες,
αφυδάτωση
ή μετά από έντονη άσκηση.
Συνήθως υποχωρούν
σε επαναληπτικό έλεγχο
μέσα σε ημέρες ή λίγες εβδομάδες.
Επίμονες αποκλίσεις:
παραμένουν σε διαδοχικές εξετάσεις
και συχνά σχετίζονται με
αναιμία,
χρόνια φλεγμονή,
χρόνια νοσήματα
ή διαταραχές του μυελού των οστών.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται
αιτιολογικός έλεγχος.

Κλινικό κριτήριο:
Η επαναληπτικότητα των ευρημάτων
και η σταθερότητά τους στον χρόνο
είναι συχνά πιο σημαντικές
από την απόλυτη τιμή μιας μεμονωμένης μέτρησης.

8

Γενική Αίματος σε προληπτικό έλεγχο

Η Γενική Αίματος αποτελεί βασική εξέταση
στον προληπτικό εργαστηριακό έλεγχο,
ακόμη και όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα.
Συχνά ανιχνεύει πρώιμες μεταβολές
πριν εμφανιστεί κλινική νόσος.

Έγκαιρη ανίχνευση αναιμίας
Ένδειξη υποκλινικής φλεγμονής
Βασική αξιολόγηση αιμοποιητικής λειτουργίας

Πρακτικά:
Σε υγιή άτομα, η Γενική Αίματος
συνιστάται συνήθως 1 φορά τον χρόνο,
στο πλαίσιο check-up.

9

Γενική Αίματος σε χρόνια νοσήματα

Σε άτομα με χρόνια νοσήματα,
η Γενική Αίματος χρησιμοποιείται
όχι μόνο διαγνωστικά,
αλλά κυρίως για παρακολούθηση.

Χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα: αναιμία χρόνιας νόσου
Νεφρική νόσος: μειωμένη αιμοσφαιρίνη
Αυτοάνοσα: διακυμάνσεις λευκών ή αιμοπεταλίων

10

Η σημασία της τάσης των τιμών στον χρόνο

Η αξιολόγηση της Γενικής Αίματος στον χρόνο είναι συχνά
πιο αξιόπιστη από μία μεμονωμένη μέτρηση.
Οι διαδοχικές εξετάσεις αποκαλύπτουν αν μια απόκλιση είναι
παροδική, εξελισσόμενη ή κλινικά σημαντική.

Σταδιακή πτώση αιμοσφαιρίνης (Hb):
υποδηλώνει συχνά χρόνια απώλεια αίματος,
σιδηροπενία ή αναιμία χρόνιας νόσου,
ακόμη κι αν οι απόλυτες τιμές παραμένουν οριακά φυσιολογικές.
Προοδευτική αύξηση λευκών (WBC):
μπορεί να αντανακλά ενεργοποίηση φλεγμονής,
επίμονη λοίμωξη ή στρες,
ιδίως όταν συνοδεύεται από μεταβολές στη διαφορική καταμέτρηση.
Μεταβολές αιμοπεταλίων (PLT):
από φυσιολογικά σε χαμηλά ή υψηλά επίπεδα
συχνά σχετίζονται με φαρμακευτική επίδραση,
πρόσφατη λοίμωξη ή αντιδραστική απάντηση του οργανισμού.
Αλλαγές στους δείκτες ερυθρών (MCV, RDW):
η σταδιακή αύξηση RDW ή η μετατόπιση του MCV
μπορεί να προηγηθεί της εμφανής αναιμίας
και να κατευθύνει έγκαιρα τον έλεγχο.

Κλινική σημασία:
Η τάση των τιμών στον χρόνο
έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία
από μία μεμονωμένη μέτρηση,
ιδιαίτερα σε χρόνια νοσήματα,
παρακολούθηση θεραπείας
και ανεξήγητες οριακές αποκλίσεις.

11

Γενική Αίματος και αναιμία

Η αναιμία αποτελεί ένα από τα συχνότερα παθολογικά ευρήματα
στη Γενική Αίματος.
Η εξέταση δεν θέτει από μόνη της διάγνωση,
αλλά κατευθύνει τον ιατρό
προς τον πιθανότερο τύπο αναιμίας.

Χαμηλό MCV: συχνότερα σιδηροπενική αναιμία
Υψηλό MCV: πιθανή έλλειψη βιταμίνης Β12 ή φυλλικού
Φυσιολογικό MCV: συμβατό με αναιμία χρόνιας νόσου

Για την οριστική αιτιολογική διερεύνηση
απαιτούνται συμπληρωματικές εξετάσεις
(σίδηρος, φερριτίνη, βιταμίνη Β12, φυλλικό),
καθώς και συσχέτιση με το κλινικό ιστορικό.

Σιδηροπενία vs Αναιμία Χρόνιας Νόσου – πώς ξεχωρίζουν πρακτικά

Η σιδηροπενική αναιμία και η αναιμία χρόνιας νόσου
μπορεί να εμφανίζουν παρόμοια εικόνα στη Γενική Αίματος,
όμως έχουν διαφορετικό παθοφυσιολογικό μηχανισμό
και απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση.
Η διάκριση βασίζεται κυρίως
στον συνδυασμό σιδήρου, φερριτίνης
και δεικτών φλεγμονής.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες

Χαρακτηριστικό	Σιδηροπενία	Αναιμία Χρόνιας Νόσου
MCV	↓ (μικροκυτταρική)	Φυσιολογικό ή ↓
Φερριτίνη	↓ χαμηλή	Φυσιολογική ή ↑
Σίδηρος ορού	↓	↓
CRP / Φλεγμονή	Φυσιολογική	↑ αυξημένη
Μηχανισμός	Έλλειψη σιδήρου	Αναστολή χρησιμοποίησης σιδήρου λόγω φλεγμονής
Αντιμετώπιση	Αναπλήρωση σιδήρου και αναζήτηση αιτίας	Αντιμετώπιση υποκείμενης νόσου

Κλινικό κλειδί:
Χαμηλή αιμοσφαιρίνη με χαμηλή φερριτίνη
υποδηλώνει συνήθως σιδηροπενία.
Χαμηλή αιμοσφαιρίνη με φυσιολογική ή αυξημένη φερριτίνη
και αυξημένη CRP
στρέφει τη σκέψη προς αναιμία χρόνιας νόσου.

11a

Τύποι αναιμίας – συνοπτική ταξινόμηση

Η ταξινόμηση της αναιμίας βασίζεται κυρίως
στο MCV (μέσο όγκο ερυθρών)
και συνδυάζεται με δείκτες αποθηκών σιδήρου
και βιταμινών.
Αποτελεί το πρώτο βήμα
για στοχευμένο αιτιολογικό έλεγχο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες

Τύπος αναιμίας	MCV	Φερριτίνη	Β12 / Φυλλικό	Συχνή αιτία
Μικροκυτταρική	↓	↓	Φυσιολογικά	Σιδηροπενία, χρόνια απώλεια αίματος
Μεγαλοβλαστική	↑	Φυσιολογική	↓	Έλλειψη βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος
Χρόνιας νόσου	Φυσιολογικό	Φυσιολογική / ↑	Φυσιολογικά	Χρόνια φλεγμονή, χρόνια νεφρική νόσος

Κλινική διευκρίνιση:
Η ταξινόμηση με βάση το MCV
δεν αποτελεί διάγνωση,
αλλά καθοδηγεί τον επόμενο εργαστηριακό έλεγχο
(σίδηρος, φερριτίνη, Β12, φυλλικό, δείκτες φλεγμονής).

12

Γενική Αίματος και λοιμώξεις

Στις λοιμώξεις, η Γενική Αίματος αποτελεί βασικό εργαλείο
αρχικής εκτίμησης της φλεγμονώδους απάντησης,
χωρίς όμως να ταυτοποιεί το υπεύθυνο παθογόνο.

Ουδετεροφιλία:
αύξηση ουδετερόφιλων > 7.500/μL
(συχνά με συνολικά WBC > 11.000/μL)
→ τυπική εικόνα βακτηριακής λοίμωξης,
ιδίως όταν συνυπάρχει «αριστερή στροφή».
Λεμφοκυττάρωση:
λεμφοκύτταρα > 4.000/μL στους ενήλικες
→ συχνότερα ιογενής λοίμωξη
(π.χ. ιώσεις αναπνευστικού, λοιμώδης μονοπυρήνωση).
Λευκοπενία:
συνολικά WBC < 4.000/μL
→ μπορεί να παρατηρηθεί σε ιογενείς λοιμώξεις,
σηψαιμία αρχικών σταδίων ή
φαρμακευτική καταστολή του μυελού.
Βαριά λευκοπενία:
WBC < 1.500/μL
→ αυξημένος κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης,
απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Η ένταση των μεταβολών και η
τάση των τιμών στον χρόνο
έχουν μεγαλύτερη σημασία από μία μεμονωμένη μέτρηση.

Κλινική υπενθύμιση:
Η Γενική Αίματος δεν αντικαθιστά
καλλιέργειες, PCR ή ορολογικό έλεγχο.
Χρησιμοποιείται για να κατευθύνει
τη διαγνωστική πορεία και την ανάγκη
για περαιτέρω εξετάσεις.

13

Γενική Αίματος και αιμοπετάλια

Τα αιμοπετάλια (PLT) αποτελούν βασικό παράγοντα
της αιμόστασης και της πήξης του αίματος.
Η Γενική Αίματος επιτρέπει την αρχική εκτίμηση
του κινδύνου αιμορραγίας ή θρόμβωσης,
χωρίς όμως να θέτει από μόνη της οριστική διάγνωση.

Χαμηλά αιμοπετάλια (θρομβοπενία):
αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας,
ιδίως όταν οι τιμές είναι σημαντικά μειωμένες
ή συνοδεύονται από κλινικά συμπτώματα.
Υψηλά αιμοπετάλια (θρομβοκυττάρωση):
συχνότερα αντιδραστική,
ως απάντηση σε φλεγμονή, λοίμωξη,
σιδηροπενία ή ανάρρωση μετά από νόσηση.

Στις περισσότερες περιπτώσεις,
οι ήπιες αυξήσεις ή μειώσεις των αιμοπεταλίων
είναι παροδικές
και αξιολογούνται με επανέλεγχο.

Σημαντικές ή επίμονες αποκλίσεις,
ιδίως όταν συνυπάρχουν διαταραχές
και σε άλλες αιματολογικές σειρές,
απαιτούν περαιτέρω αιματολογικό έλεγχο
και κλινική εκτίμηση.

14

Γενική Αίματος στην εγκυμοσύνη

Κατά την εγκυμοσύνη αυξάνεται σημαντικά
ο όγκος του πλάσματος,
γεγονός που οδηγεί στη λεγόμενη
φυσιολογική αιμοαραίωση.
Ως αποτέλεσμα,
η αιμοσφαιρίνη (Hb)
και ο αιματοκρίτης (Hct)
μπορεί να εμφανίζονται ελαφρώς μειωμένοι
χωρίς να υποδηλώνουν απαραίτητα παθολογική αναιμία.

Ήπια χαμηλή Hb/Hct
μπορεί να είναι φυσιολογικό εύρημα της κύησης,
ιδίως στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο.
Η σιδηροπενική αναιμία
είναι συχνή στην εγκυμοσύνη
και απαιτεί τακτικό έλεγχο
και έγκαιρη αντιμετώπιση.
Παρατηρείται συχνά λευκοκυττάρωση
με επικράτηση ουδετεροφιλίας,
ως μέρος της φυσιολογικής ανοσολογικής προσαρμογής.
Τα αιμοπετάλια
μπορεί να μειωθούν ελαφρά,
ιδιαίτερα στο τρίτο τρίμηνο
(ήπια θρομβοπενία κύησης),
χωρίς παθολογική σημασία.

Σημαντικό:
Στην εγκυμοσύνη,
ήπιες αποκλίσεις της Γενικής Αίματος
μπορεί να είναι φυσιολογικές.
Ωστόσο,
απαιτούν παρακολούθηση
και εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση,
ιδιαίτερα όταν επιμένουν ή επιδεινώνονται.

15

Γενική Αίματος σε παιδιά και ηλικιωμένους

Παιδιά

Στην παιδική ηλικία,
οι φυσιολογικές τιμές της Γενικής Αίματος
εξαρτώνται έντονα από την ηλικία.
Τα όρια των ενηλίκων
δεν εφαρμόζονται στα παιδιά.

Νεογνά: φυσιολογικά υψηλότερη αιμοσφαιρίνη
Βρέφη: πιθανή παροδική φυσιολογική αναιμία
Παιδιά: διαφορετική κατανομή λευκών αιμοσφαιρίων

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Ηλικία	Φυσιολογικά WBC (/μL)	Κυρίαρχος τύπος	Κλινική ερμηνεία
Νεογνό (0–7 ημερών)	9.000 – 30.000	Ουδετερόφιλα	Υψηλές τιμές συχνά φυσιολογικές
Βρέφος (1–12 μηνών)	6.000 – 17.500	Λεμφοκύτταρα	Φυσιολογική λεμφοκυττάρωση
Νήπιο (1–3 ετών)	6.000 – 17.000	Λεμφοκύτταρα	Ιογενείς λοιμώξεις συχνές
Παιδί (4–12 ετών)	4.500 – 13.500	Μικτή κατανομή	Σταδιακή προσέγγιση ορίων ενηλίκων
Έφηβος	4.000 – 10.000	Όπως ενήλικες	Ίδια όρια με ενήλικες

Κλινικό σημείο:
Στα παιδιά, αυξημένα WBC
δεν σημαίνουν πάντα βακτηριακή λοίμωξη.
Η ηλικία και η διαφορική καταμέτρηση
είναι καθοριστικές.

Ηλικιωμένοι

Στους ηλικιωμένους,
οι αποκλίσεις της Γενικής Αίματος
συχνά αντανακλούν
χρόνια νοσήματα ή φαρμακευτική αγωγή.
Η αναιμία δεν πρέπει να θεωρείται
«φυσιολογική λόγω ηλικίας»
χωρίς διερεύνηση.

Αναιμία χρόνιας νόσου
Επίδραση νεφρικής δυσλειτουργίας
Αλλαγές αιμοπεταλίων λόγω φαρμάκων

16

Κόκκινες σημαίες στη Γενική Αίματος

Η Γενική Αίματος είναι από τις πιο συχνά ζητούμενες εξετάσεις,
όμως ορισμένα ευρήματα αποτελούν
κόκκινες σημαίες
και απαιτούν άμεση ή επείγουσα ιατρική εκτίμηση.
Οι περιπτώσεις αυτές δεν αφορούν απλώς «παθολογικές τιμές»,
αλλά δυνητικά επικίνδυνες καταστάσεις
που δεν πρέπει να αγνοηθούν ή να αποδοθούν σε παροδικούς παράγοντες.

Στόχος αυτής της ενότητας είναι να ξεκαθαρίσει
πότε μια απόκλιση δεν επιδέχεται αναμονή,
πότε απαιτείται άμεση επικοινωνία με ιατρό
και πότε είναι απαραίτητη
επείγουσα παραπομπή.

1. Συνδυασμός αναιμίας, λευκοπενίας και θρομβοπενίας (πανκυτταροπενία)

Ο ταυτόχρονος συνδυασμός
χαμηλής αιμοσφαιρίνης,
χαμηλών λευκών αιμοσφαιρίων
και χαμηλών αιμοπεταλίων
αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές
κόκκινες σημαίες στη Γενική Αίματος.

Η εικόνα αυτή, γνωστή ως
πανκυτταροπενία,
υποδηλώνει διαταραχή
στην παραγωγή των κυττάρων του αίματος
και συχνά σχετίζεται με:

Νοσήματα του μυελού των οστών
Σοβαρές αιματολογικές κακοήθειες
Απλαστική αναιμία
Μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα
Έντονη τοξική ή φαρμακευτική καταστολή

Σε αυτές τις περιπτώσεις,
η αναμονή ή η απλή επανάληψη της εξέτασης
χωρίς κλινική εκτίμηση
δεν είναι ασφαλής.
Απαιτείται άμεση διερεύνηση,
συχνά σε νοσοκομειακό περιβάλλον.

Κλινικό μήνυμα:
Ο συνδυασμός χαμηλών RBC, WBC και PLT
δεν αποδίδεται ποτέ σε «κόπωση» ή «στρες»
χωρίς πλήρη αιματολογικό έλεγχο.

2. Πολύ χαμηλή αιμοσφαιρίνη με συμπτώματα

Η αιμοσφαιρίνη είναι κρίσιμη
για τη μεταφορά οξυγόνου.
Όταν οι τιμές πέσουν σημαντικά,
ιδίως κάτω από 8 g/dL,
και συνοδεύονται από συμπτώματα,
η κατάσταση θεωρείται δυνητικά επικίνδυνη.

Συμπτώματα που αυξάνουν την επικινδυνότητα:

Έντονη κόπωση ή αδυναμία
Δύσπνοια σε ηρεμία ή ελάχιστη κόπωση
Ζάλη ή λιποθυμικά επεισόδια
Ταχυκαρδία ή θωρακικό άλγος

Η σοβαρή αναιμία μπορεί να επιβαρύνει
ιδιαίτερα άτομα με:

Καρδιοπάθεια
Χρόνια πνευμονοπάθεια
Ηλικιωμένους
Εγκύους

Σε αυτές τις περιπτώσεις,
απαιτείται άμεση εκτίμηση
και ενδεχομένως νοσοκομειακή αντιμετώπιση.

3. Πολύ χαμηλά ή πολύ υψηλά λευκά αιμοσφαίρια

Τα λευκά αιμοσφαίρια
αποτελούν βασικό δείκτη
της άμυνας του οργανισμού.
Ακραίες τιμές,
είτε προς τα κάτω είτε προς τα πάνω,
δεν θεωρούνται ποτέ αθώες.

Λευκοπενία <1.500 /μL

Η σοβαρή λευκοπενία αυξάνει
σημαντικά τον κίνδυνο λοιμώξεων
και μπορεί να σχετίζεται με:

Ιογενείς λοιμώξεις με καταστολή μυελού
Φαρμακευτική τοξικότητα
Αυτοάνοσα νοσήματα
Αιματολογικές κακοήθειες

Λευκοκυττάρωση >30.000 /μL

Τόσο υψηλές τιμές
δεν εξηγούνται από απλές λοιμώξεις.
Μπορεί να υποδηλώνουν:

Σοβαρή βακτηριακή λοίμωξη ή σήψη
Λευχαιμικές καταστάσεις
Έντονη φλεγμονώδη αντίδραση

Η κλινική εικόνα
και η διαφορική καταμέτρηση
είναι καθοριστικές για την επείγουσα εκτίμηση.

4. Σοβαρή θρομβοπενία και αιμορραγική διάθεση

Τα αιμοπετάλια
παίζουν βασικό ρόλο στην πήξη.
Τιμές <50.000 /μL
σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας,
ενώ τιμές <20.000 /μL
θεωρούνται επείγουσες.

Σημεία που αυξάνουν την επικινδυνότητα:

Αιμορραγία από μύτη ή ούλα
Εκτεταμένοι μώλωπες χωρίς τραυματισμό
Πετέχειες στο δέρμα
Αιματουρία ή αιματέμεση

Η σοβαρή θρομβοπενία
απαιτεί άμεση αιματολογική εκτίμηση,
ιδίως όταν συνοδεύεται από συμπτώματα.

5. Ταχεία μεταβολή τιμών σε σύντομο χρονικό διάστημα

Ακόμη και αν οι απόλυτες τιμές
δεν είναι ακραίες,
η ταχεία μεταβολή
μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες
αποτελεί σημαντική κόκκινη σημαία.

Παραδείγματα:

Γρήγορη πτώση Hb χωρίς εμφανή αιμορραγία
Απότομη μείωση PLT σε επαναληπτικό έλεγχο
Απότομη αύξηση WBC χωρίς σαφή λοίμωξη

Σε αυτές τις περιπτώσεις,
η παρακολούθηση στον χρόνο
είναι εξίσου σημαντική με την ίδια την τιμή.

6. Επίμονες αποκλίσεις πέραν των 6 εβδομάδων

Παροδικές αποκλίσεις είναι συχνές.
Ωστόσο, όταν οι τιμές
παραμένουν παθολογικές
για περισσότερες από 4–6 εβδομάδες,
η πιθανότητα υποκείμενης νόσου αυξάνεται.

Ιδίως όταν:

Δεν υπάρχει ενεργή λοίμωξη
Δεν λαμβάνονται φάρμακα που δικαιολογούν την εικόνα
Υπάρχουν συνοδά συμπτώματα

η περαιτέρω διερεύνηση
είναι απαραίτητη.

Συνολικό μήνυμα ασφάλειας:
Η Γενική Αίματος είναι πολύτιμο εργαλείο,
αλλά ορισμένα ευρήματα
δεν επιδέχονται αναμονή.
Σε περίπτωση έντονων ή συνδυαστικών αποκλίσεων,
η άμεση ιατρική εκτίμηση
μπορεί να είναι καθοριστική.

17

Τι δεν μπορεί να δείξει η Γενική Αίματος

Παρότι πολύ χρήσιμη,
η Γενική Αίματος έχει σαφή όρια
και δεν πρέπει να ερμηνεύεται απομονωμένα.

Δεν θέτει οριστική διάγνωση.
Δεν εντοπίζει συγκεκριμένο μικρόβιο.
Δεν αποκλείει νόσο όταν οι τιμές είναι φυσιολογικές.
Δεν αντικαθιστά τον κλινικό έλεγχο.

Τι δεν μπορεί να δείξει από μόνη της η Γενική Αίματος:

Δεν μπορεί να διαγνώσει καρκίνο.
Δεν επιβεβαιώνει λοίμωξη χωρίς κλινικά δεδομένα ή άλλους δείκτες.
Δεν ξεχωρίζει με βεβαιότητα βακτηριακή από ιογενή αιτία.
Δεν αντικαθιστά εξετάσεις όπως
CRP, φερριτίνη, βιταμίνη B12
ή άλλους εξειδικευμένους ελέγχους.

Η Γενική Αίματος λειτουργεί ως
εργαλείο αρχικής εκτίμησης
και όχι ως τελική διάγνωση.

Μήνυμα ασφάλειας:
Η Γενική Αίματος είναι
εργαλείο καθοδήγησης,
όχι τελική απάντηση.

18

Συχνά λάθη στην ερμηνεία

Παρότι η Γενική Αίματος είναι από τις πιο χρήσιμες εξετάσεις,
η ερμηνεία της συχνά συνοδεύεται από λάθη
που οδηγούν σε άσκοχη ανησυχία
ή λανθασμένα συμπεράσματα.

Ερμηνεία μεμονωμένης τιμής:
Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με βάση
το σύνολο των παραμέτρων
και κυρίως την τάση των τιμών στον χρόνο.
Σύγκριση με όρια άλλου εργαστηρίου:
Διαφορετικές μέθοδοι μέτρησης
μπορεί να έχουν διαφορετικά όρια αναφοράς.
Αγνόηση συμπτωμάτων:
Φυσιολογικές τιμές
δεν αποκλείουν νόσο
όταν υπάρχουν έντονα κλινικά συμπτώματα.
Απόδοση παθολογικής σημασίας σε ήπιες αποκλίσεις:
Πολλές μικρές μεταβολές είναι
παροδικές
και υποχωρούν στον επανέλεγχο.
Αυτοδιάγνωση ή αυθαίρετη θεραπεία:
Η Γενική Αίματος
δεν αντικαθιστά την ιατρική εκτίμηση
και δεν πρέπει να οδηγεί σε αυτόνομες αποφάσεις.

Κλινική υπενθύμιση:
Η σωστή ερμηνεία προκύπτει
από τον συνδυασμό
εργαστηριακών ευρημάτων,
συμπτωμάτων
και ιατρικού ιστορικού.

19

Συχνές Ερωτήσεις

Πρέπει να είμαι νηστικός για Γενική Αίματος;

Όχι. Νηστεία απαιτείται μόνο αν η εξέταση συνδυάζεται με άλλες βιοχημικές αναλύσεις.

Πόσο συχνά πρέπει να γίνεται;

Συνήθως μία φορά τον χρόνο σε προληπτικό έλεγχο ή συχνότερα αν υπάρχει ιατρική ένδειξη.

Τι σημαίνει χαμηλή αιμοσφαιρίνη;

Πιθανή αναιμία, συχνότερα από έλλειψη σιδήρου, βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος.

Τα αυξημένα λευκά σημαίνουν πάντα λοίμωξη;

Όχι. Μπορεί να αυξηθούν και σε στρες, έντονη άσκηση ή λήψη ορισμένων φαρμάκων.

Πότε χρειάζεται επανάληψη της εξέτασης;

Όταν υπάρχουν οριακές ή παροδικές αποκλίσεις ή όταν το ζητήσει ο ιατρός για παρακολούθηση.

Μπορεί η Γενική Αίματος να δείξει καρκίνο;

Όχι άμεσα. Μπορεί όμως να δώσει ενδείξεις που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.

Επηρεάζουν τα φάρμακα τα αποτελέσματα;

Ναι. Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια ή αιμοσφαιρίνη.

Πότε πρέπει να επικοινωνήσω άμεσα με γιατρό;

Όταν υπάρχουν έντονα συμπτώματα ή σοβαρές αποκλίσεις στις τιμές.

20

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση
ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα Γενική Αίματος ή δείτε τον πλήρη κατάλογο εξετάσεων:

Κατάλογος Εξετάσεων

Κλείστε Ραντεβού Τώρα

+30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

21

Βιβλιογραφία

1. World Health Organization.
Haemoglobin concentrations for the diagnosis of anaemia.
WHO Guidelines.

https://www.who.int/publications/i/item/WHO-NMH-NHD-MNM-11.1

2. British Society for Haematology.
Guidelines on the interpretation of the full blood count.
BSH.

https://b-s-h.org.uk/guidelines

3. Mayo Clinic.
Complete Blood Count (CBC).
Mayo Clinic Laboratories.

https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/complete-blood-count/about/pac-20384919

4. Lab Tests Online.
Complete Blood Count.
American Association for Clinical Chemistry.

https://labtestsonline.org/tests/complete-blood-count-cbc

5. Ελληνική Εταιρεία Ιατρικής Βιοπαθολογίας.
Εγχειρίδιο Κλινικής Αιματολογίας.

https://www.eib.gr

6. Μικροβιολογικό Λαμία.
Κατάλογος Εξετάσεων.

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

ldl-cholisteroli-kardiangeiakos-kindynos-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

21/Jun/2025

LDL Χοληστερόλη: Τι Είναι, Πότε Ελέγχεται & Φυσιολογικές Τιμές

Τελευταία ενημέρωση: 31 Δεκεμβρίου 2025

Σε 1 λεπτό:

Η LDL είναι η «κακή» χοληστερόλη και βασικός δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου.
Υψηλές τιμές συνδέονται με αθηροσκλήρωση, έμφραγμα και εγκεφαλικό.
Ο έλεγχος LDL είναι κρίσιμος μετά τα 40 έτη ή νωρίτερα σε άτομα αυξημένου κινδύνου.
Οι στόχοι LDL διαφέρουν ανάλογα με το ατομικό καρδιαγγειακό ρίσκο.

1

Τι είναι η LDL Χοληστερόλη

Η LDL (Low-Density Lipoprotein), γνωστή και ως «κακή χοληστερόλη», είναι λιποπρωτεΐνη
χαμηλής πυκνότητας που μεταφέρει χοληστερόλη από το ήπαρ
προς τους περιφερικούς ιστούς μέσω της κυκλοφορίας του αίματος.
Η χοληστερόλη αυτή είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού,
καθώς συμμετέχει στη δόμηση των κυτταρικών μεμβρανών,
στην παραγωγή στεροειδών ορμονών
(όπως κορτιζόλη, οιστρογόνα, τεστοστερόνη)
και στη σύνθεση της βιταμίνης D.

Ο χαρακτηρισμός «κακή» δεν αφορά την ύπαρξη της LDL καθαυτής,
αλλά τον παθολογικό ρόλο της όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα.
Σε αυτή την περίπτωση, η LDL μπορεί να διηθηθεί στο ενδοθήλιο των αρτηριών
και να υποστεί οξείδωση,
ενεργοποιώντας φλεγμονώδεις μηχανισμούς και ανοσολογική απάντηση.

Η οξειδωμένη LDL αναγνωρίζεται από μακροφάγα κύτταρα,
τα οποία τη φαγοκυτταρώνουν και μετατρέπονται σε
αφρώδη κύτταρα,
αποτελώντας το αρχικό στάδιο σχηματισμού
αθηρωματικών πλακών.
Με την πάροδο του χρόνου, οι πλάκες αυτές οδηγούν σε
σκλήρυνση και στένωση των αρτηριών (αθηροσκλήρωση),
μειώνοντας τη ροή του αίματος προς ζωτικά όργανα.

Η προοδευτική αθηροσκλήρωση αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο
στεφανιαίας νόσου,
εμφράγματος του μυοκαρδίου
και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων.
Για τον λόγο αυτό, η LDL χοληστερόλη αποτελεί
τον κύριο θεραπευτικό στόχο
στις σύγχρονες οδηγίες πρόληψης και αντιμετώπισης
των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

LDL = «κακή» χοληστερόλη;

Ο όρος «κακή χοληστερόλη» χρησιμοποιείται γιατί η LDL,
όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα,
εναποτίθεται στα τοιχώματα των αρτηριών
και οδηγεί σε αθηροσκλήρωση.

➡️ Δεν είναι «κακή» από μόνη της.
Το πρόβλημα είναι η ποσότητα και η διάρκεια έκθεσης
των αγγείων σε υψηλή LDL.

2

Πότε να ζητήσω έλεγχο LDL

Κάθε ενήλικος ≥40 ετών —
προληπτικός έλεγχος λιπιδαιμικού προφίλ
τουλάχιστον μία φορά ανά 5 έτη,
ακόμη και απουσία συμπτωμάτων,
για έγκαιρη εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου.
Οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας —
έλεγχος κάθε 1–2 χρόνια,
ιδιαίτερα όταν υπάρχει πρώιμη στεφανιαία νόσος
σε συγγενείς πρώτου βαθμού
(άνδρες <55 ετών, γυναίκες <65 ετών).
Σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση ή μεταβολικό σύνδρομο —
τακτικός έλεγχος κάθε 6–12 μήνες,
καθώς οι καταστάσεις αυτές αυξάνουν σημαντικά
τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και απαιτούν στενότερη παρακολούθηση.
Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση —
έλεγχος ανά 1–2 χρόνια,
λόγω της μείωσης των οιστρογόνων,
που συνοδεύεται από αύξηση της LDL χοληστερόλης
και επιτάχυνση της αθηροσκλήρωσης.
Μετά από έναρξη ή τροποποίηση θεραπείας για LDL —
επανέλεγχος σε 6–12 εβδομάδες
για αξιολόγηση της ανταπόκρισης,
και στη συνέχεια ανά 6–12 μήνες
για μακροχρόνια παρακολούθηση και ρύθμιση της αγωγής.

Αν δεν έχετε ελέγξει ποτέ τη χοληστερόλη σας,
συζητήστε με τον ιατρό σας για το κατάλληλο πλάνο ελέγχου.

3

Πώς παράγεται η LDL στο σώμα

Η LDL χοληστερόλη προέρχεται κυρίως από τη σταδιακή διάσπαση των
VLDL (Very Low-Density Lipoproteins),
οι οποίες συντίθενται στο ήπαρ και μεταφέρουν τριγλυκερίδια
και χοληστερόλη στην κυκλοφορία του αίματος.
Καθώς τα τριγλυκερίδια αφαιρούνται από τους περιφερικούς ιστούς,
οι VLDL μετατρέπονται αρχικά σε IDL και τελικά σε LDL.

Η LDL έχει φυσιολογικό και απαραίτητο ρόλο στον οργανισμό,
καθώς παρέχει χοληστερόλη που χρησιμοποιείται για:

Σύνθεση κυτταρικών μεμβρανών,
απαραίτητη για τη σταθερότητα και τη λειτουργία όλων των κυττάρων
Παραγωγή στεροειδών ορμονών,
όπως κορτιζόλη, αλδοστερόνη, οιστρογόνα και τεστοστερόνη
Σύνθεση βιταμίνης D,
η οποία ξεκινά από τη χοληστερόλη στο δέρμα

Ωστόσο, όταν τα επίπεδα της LDL είναι υπερβολικά αυξημένα
ή όταν τα LDL σωματίδια παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην κυκλοφορία,
η χοληστερόλη εναποτίθεται στο ενδοθήλιο των αγγείων.
Εκεί υφίσταται οξείδωση και πυροδοτεί φλεγμονώδη αντίδραση,
με αποτέλεσμα τον σχηματισμό αθηρωματικών πλακών.

Η διαδικασία αυτή αποτελεί το πρώτο στάδιο της
αθηροσκλήρωσης,
η οποία οδηγεί προοδευτικά σε στένωση και σκλήρυνση των αρτηριών
και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο
στεφανιαίας νόσου, εμφράγματος μυοκαρδίου και αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

4

Τι σημαίνει αυξημένη LDL

Επιταχύνει τον σχηματισμό αθηρωματικών πλακών,
μέσω εναπόθεσης χοληστερόλης στο ενδοθήλιο των αρτηριών
Αυξάνει τη φλεγμονή των αγγείων,
ενεργοποιώντας φλεγμονώδεις μηχανισμούς που αποσταθεροποιούν τις πλάκες
Οδηγεί σε προοδευτική στένωση και σκλήρυνση των αρτηριών,
μειώνοντας τη ροή αίματος προς ζωτικά όργανα
Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιοπάθειας και αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου,
ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου

Κλινικά δεδομένα δείχνουν ότι
κάθε αύξηση της LDL κατά 10 mg/dL
σχετίζεται με 10–15% αύξηση
του σχετικού καρδιαγγειακού κινδύνου,
γεγονός που εξηγεί γιατί η LDL αποτελεί
τον κύριο θεραπευτικό στόχο
στην πρόληψη της αθηροσκλήρωσης.

Πότε η αυξημένη LDL είναι πιο επικίνδυνη;

Όταν συνυπάρχει σακχαρώδης διαβήτης
Όταν υπάρχει υπέρταση ή κάπνισμα
Όταν τα LDL σωματίδια είναι μικρά & πυκνά
Όταν η LDL παραμένει αυξημένη για πολλά χρόνια

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και «μέτριες» τιμές LDL
μπορεί να αντιστοιχούν σε υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

5

Φυσιολογικές Τιμές LDL & Στόχοι

Οι θεραπευτικοί στόχοι της LDL χοληστερόλης δεν είναι ίδιοι για όλους.
Καθορίζονται εξατομικευμένα, με βάση το
συνολικό καρδιαγγειακό προφίλ κάθε ατόμου
(ηλικία, φύλο, συνυπάρχοντα νοσήματα, οικογενειακό ιστορικό,
παρουσία ή όχι καρδιαγγειακής νόσου).

🔑 Όσο υψηλότερος είναι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος,
τόσο χαμηλότερος πρέπει να είναι ο στόχος της LDL,
ώστε να μειωθεί αποτελεσματικά η πιθανότητα εμφράγματος
ή αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία καρδιαγγειακού κινδύνου	Στόχος LDL (mg/dL)
Χωρίς παράγοντες κινδύνου	<116
Χαμηλού κινδύνου	<100
Μέτριου κινδύνου	<100
Υψηλού κινδύνου	<70
Πολύ υψηλού κινδύνου	<55

Οι στόχοι αυτοί βασίζονται στη σύγχρονη επιστημονική αρχή
«όσο χαμηλότερη η LDL, τόσο καλύτερη η πρόγνωση»,
ιδιαίτερα σε άτομα με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο,
σακχαρώδη διαβήτη ή πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου.

Πηγή: ESC Guidelines 2023 • Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία

6

LDL vs HDL vs Ολική Χοληστερόλη

LDL (Low-Density Lipoprotein):
μεταφέρει τη χοληστερόλη από το ήπαρ προς τους περιφερικούς ιστούς.
Όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα, συμβάλλει στη δημιουργία
αθηρωματικών πλακών.
HDL (High-Density Lipoprotein):
επαναφέρει τη χοληστερόλη από τους ιστούς και τα αγγεία πίσω στο
ήπαρ, όπου μεταβολίζεται και απομακρύνεται.
Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίζεται ως «καλή» χοληστερόλη.
Ολική χοληστερόλη:
αποτελεί το άθροισμα της LDL, της HDL και της VLDL
(λιποπρωτεΐνες πολύ χαμηλής πυκνότητας).

Ο στόχος της LDL χοληστερόλης έχει σαφώς
μεγαλύτερη προγνωστική αξία
από την ολική χοληστερόλη για την εκτίμηση του
καρδιαγγειακού κινδύνου.
Για τον λόγο αυτό, οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες
επικεντρώνονται κυρίως στη μείωση της LDL
και όχι απλώς στη συνολική τιμή χοληστερόλης.

7

LDL, ApoB & Lp(a)

ApoB (Απολιποπρωτεΐνη B):
αντικατοπτρίζει τον αριθμό των αθηρογόνων λιποπρωτεϊνικών σωματιδίων
(κυρίως LDL, αλλά και VLDL remnants).
Θεωρείται πιο ακριβής δείκτης καρδιαγγειακού κινδύνου
από την LDL σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, σακχαρώδη διαβήτη
ή αυξημένα τριγλυκερίδια.
Lp(a) – Λιποπρωτεΐνη(a):
ανεξάρτητος και γενετικά καθοριζόμενος παράγοντας
καρδιαγγειακού κινδύνου, που δεν επηρεάζεται ουσιαστικά
από τη διατροφή ή την άσκηση.
Αυξημένες τιμές συνδέονται με
πρόωρη αθηροσκλήρωση, έμφραγμα και στένωση αορτικής βαλβίδας.
Σε άτομα με αυξημένη Lp(a),
η συνολική εκτίμηση κινδύνου πρέπει να είναι αυστηρότερη.
Ο συνδυασμός στατινών (για μείωση LDL)
και PCSK9 αναστολέων
μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου,
παρότι η ίδια η Lp(a) μειώνεται περιορισμένα.

🔎 Κλινική σημασία:
Η μέτρηση ApoB και Lp(a)
χρησιμοποιείται για λεπτομερέστερη στρωματοποίηση κινδύνου,
ιδίως όταν η LDL φαίνεται «φυσιολογική» αλλά ο καρδιαγγειακός κίνδυνος παραμένει αυξημένος.

8

Παράγοντες που επηρεάζουν την LDL

Γενετική προδιάθεση
(π.χ. οικογενής υπερχοληστερολαιμία):
οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα LDL από νεαρή ηλικία,
ανεξάρτητα από τον τρόπο ζωής.
Διατροφή πλούσια σε κορεσμένα και trans λιπαρά:
αυξάνει τη σύνθεση LDL στο ήπαρ και μειώνει την κάθαρσή της από το αίμα.
Παχυσαρκία και καθιστική ζωή:
σχετίζονται με αυξημένη παραγωγή αθηρογόνων λιποπρωτεϊνών
και μειωμένη δραστηριότητα LDL υποδοχέων.
Κάπνισμα:
επιδεινώνει την αθηροσκλήρωση,
αυξάνει την οξείδωση της LDL
και μειώνει τα προστατευτικά επίπεδα HDL.
Σακχαρώδης διαβήτης:
συνδέεται με ποιοτικές αλλοιώσεις της LDL
(μικρά, πυκνά σωματίδια με υψηλότερη αθηρογόνο δράση).
Υποθυρεοειδισμός:
προκαλεί μειωμένη κάθαρση LDL από το ήπαρ
και συχνά συνοδεύεται από αυξημένη ολική χοληστερόλη.
Ορισμένα φάρμακα
(π.χ. κορτικοστεροειδή, ορισμένα διουρητικά, αντιρετροϊκά):
μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα LDL
ως ανεπιθύμητη μεταβολική επίδραση.

👉 Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αυξημένη LDL
οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων,
γι’ αυτό και η αντιμετώπιση απαιτεί
εξατομικευμένη προσέγγιση με αλλαγές τρόπου ζωής
και, όταν χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή.

9

Διαγνωστικές Εξετάσεις για LDL Χοληστερόλη

Η μέτρηση της LDL χοληστερόλης πραγματοποιείται στο πλαίσιο του
λιπιδαιμικού προφίλ (εξέταση αίματος),
συνήθως μετά από 12ωρη νηστεία.
Αποτελεί βασικό εργαλείο για την εκτίμηση του
καρδιαγγειακού κινδύνου
και για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Κύριες εξετάσεις λιπιδαιμικού ελέγχου

Ολική Χοληστερόλη
LDL Χοληστερόλη (κύριος θεραπευτικός στόχος)
HDL Χοληστερόλη (προστατευτική δράση)
Τριγλυκερίδια
Non-HDL Χοληστερόλη (Ολική – HDL)
ApoB (Απολιποπρωτεΐνη B) — δείκτης αριθμού LDL σωματιδίων
Lp(a) — κληρονομικός ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου

Πότε ενδείκνυται ο έλεγχος

Προληπτικός έλεγχος σε άτομα ≥ 40 ετών
Οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας
Σακχαρώδης διαβήτης
Γνωστή καρδιαγγειακή νόσος
Πριν την έναρξη υπολιπιδαιμικής αγωγής
Κατά την παρακολούθηση της θεραπείας

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται επανέλεγχος

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία Ασθενών	Συχνότητα Επανελέγχου
Υγιείς χωρίς παράγοντες κινδύνου	Ανά 5 έτη
Υψηλού κινδύνου (διαβήτης, CVD, υπέρταση)	Κάθε 6–12 μήνες
Μετά από έναρξη ή αλλαγή θεραπείας (στατίνη, ezetimibe, PCSK9)	6–12 εβδομάδες
Οικογενής υπερχοληστερολαιμία	Κάθε 6 μήνες

10

Πώς υπολογίζεται η LDL Χοληστερόλη

Η άμεση μέτρηση της LDL χοληστερόλης εφαρμόζεται πλέον
στα περισσότερα σύγχρονα εργαστήρια και θεωρείται η
πιο αξιόπιστη και ακριβής μέθοδος,
καθώς δεν επηρεάζεται από τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων
ή άλλες μεταβολικές διαταραχές.

Στο εργαστήριό μας η LDL μετράται απευθείας (LDL-direct),
σύμφωνα με τις σύγχρονες διεθνείς οδηγίες.

Εναλλακτικά, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί
ο υπολογισμός της LDL με τον τύπο Friedewald,
ο οποίος είναι έγκυρος μόνο όταν τα τριγλυκερίδια είναι < 400 mg/dL:

LDL = Ολική Χοληστερόλη – HDL – (Τριγλυκερίδια ÷ 5)

Σε περιπτώσεις αυξημένων τριγλυκεριδίων,
σακχαρώδους διαβήτη,
μεταβολικού συνδρόμου
ή γενικά σε άτομα υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου,
συνιστάται πάντα η άμεση μέτρηση της LDL,
καθώς παρέχει πιο αξιόπιστα αποτελέσματα
και καλύτερη καθοδήγηση της θεραπείας.

Τι να προσέξετε πριν από την εξέταση LDL

Αιμοληψία μετά από 12 ώρες νηστείας
(επιτρέπεται μόνο νερό)
Αποφύγετε έντονη σωματική άσκηση
την προηγούμενη ημέρα
Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ
για 24 ώρες πριν την εξέταση
Ενημερώστε τον ιατρό για τυχόν φαρμακευτική αγωγή
(στατίνες,φιβράτες,PCSK9,
κορτικοστεροειδή)
Αναβάλετε την εξέταση σε περίπτωση
οξέος νοσήματος ή πυρετού
Προτιμήστε επανελέγχους στο
ίδιο εργαστήριο
για αξιόπιστη σύγκριση αποτελεσμάτων

11

LDL & Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

Η LDL χοληστερόλη αποτελεί τον
σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου
για την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Κάθε μείωση της LDL κατά 1 mmol/L (≈38 mg/dL) σχετίζεται με:

≈22% μείωση του κινδύνου εμφράγματος του μυοκαρδίου
≈22% μείωση του κινδύνου αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου
Σημαντική μείωση της συνολικής καρδιαγγειακής θνησιμότητας

Σύμφωνα με τις σύγχρονες οδηγίες της
ESC (2023) και της
Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας:

Η μείωση της LDL πρέπει να ξεκινά έγκαιρα
Ισχύει η θεμελιώδης αρχή «the lower, the better»
Ο συνδυασμός διατροφής, σωματικής άσκησης
και φαρμακευτικής αγωγής
προσφέρει τη μέγιστη καρδιαγγειακή προστασία

Η διατήρηση της LDL κάτω από τους θεραπευτικούς στόχους,
ανάλογα με τον ατομικό καρδιαγγειακό κίνδυνο,
αποτελεί βασικό πυλώνα
για τη μακροχρόνια καρδιαγγειακή υγεία.

12

Διατροφή για Μείωση LDL Χοληστερόλης

Η διατροφή αποτελεί βασικό μη φαρμακευτικό πυλώνα για τη μείωση της LDL
και τη συνολική βελτίωση του καρδιομεταβολικού κινδύνου.
Συνδυασμένες διατροφικές παρεμβάσεις μπορούν να μειώσουν την LDL
κατά 15–25%.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Τροφές που μειώνουν LDL	Τροφές που αυξάνουν LDL
Ελαιόλαδο (εξαιρετικά παρθένο)	Τρανς λιπαρά (μαργαρίνες)
Λιπαρά ψάρια (ω-3)	Κορεσμένα λίπη (βούτυρο, κόκκινο κρέας)
Ξηροί καρποί	Τηγανητά
Φρούτα και λαχανικά	Γλυκά και επεξεργασμένα τρόφιμα
Όσπρια και φυτικές ίνες	Επεξεργασμένα κρέατα

Οι 7 πιο αποτελεσματικές διατροφικές στρατηγικές

Μείωση κορεσμένων λιπαρών (<7% των ημερήσιων θερμίδων)
Πλήρης αποφυγή trans λιπαρών
Αύξηση φυτικών ινών (25–30 g/ημέρα)
Κατανάλωση φυτοστερολών (~2 g/ημέρα, μόνο κατόπιν σύστασης)
Τακτική πρόσληψη ω-3 λιπαρών μέσω τροφών
Μείωση ζάχαρης και επεξεργασμένων υδατανθράκων
Απώλεια 5–10% του σωματικού βάρους

Παράδειγμα ημερήσιου διατροφικού πλάνου

Πρωινό: Βρώμη με φρούτα και ξηρούς καρπούς

Μεσημεριανό: Όσπρια, σαλάτα με ελαιόλαδο

Σνακ: Γιαούρτι 2% με φρούτα

Βραδινό: Ψάρι, λαχανικά, καστανό ρύζι

Σε συνδυασμό με τακτική άσκηση και έλεγχο σωματικού βάρους,
η διατροφική παρέμβαση ενισχύει σημαντικά τη μείωση της LDL
και τη μακροχρόνια καρδιαγγειακή προστασία.

12

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την LDL Χοληστερόλη

Τι είναι η LDL και γιατί θεωρείται «κακή» χοληστερόλη;

Η LDL μεταφέρει χοληστερόλη από το ήπαρ προς τους ιστούς.
Όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα,
εναποτίθεται στα τοιχώματα των αγγείων
και συμβάλλει στη δημιουργία αθηρωματικών πλακών,
αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.

Ποια επίπεδα LDL θεωρούνται φυσιολογικά;

Τα «φυσιολογικά» επίπεδα LDL εξαρτώνται από τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Σε άτομα χωρίς παράγοντες κινδύνου στόχος είναι <116 mg/dL,
ενώ σε άτομα υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου
οι στόχοι είναι <70 mg/dL ή <55 mg/dL αντίστοιχα.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχω την LDL χοληστερόλη;

Σε υγιή άτομα συνιστάται έλεγχος κάθε 5 έτη μετά τα 40.
Σε άτομα με διαβήτη, υπέρταση, οικογενειακό ιστορικό
ή γνωστή καρδιαγγειακή νόσο,
ο έλεγχος γίνεται συχνότερα,
συνήθως κάθε 6–12 μήνες.

Ποια φάρμακα μειώνουν την LDL χοληστερόλη;

Οι βασικές φαρμακευτικές κατηγορίες είναι οι
στατίνες,
το ezetimibe,
οι PCSK9 αναστολείς
και το
inclisiran,
ανάλογα με το επίπεδο καρδιαγγειακού κινδύνου.

Πότε ξεκινά φαρμακευτική αγωγή για LDL;

Η αγωγή ξεκινά όταν η LDL παραμένει αυξημένη
παρά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής
ή όταν υπάρχει υψηλός συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος,
όπως σε διαβήτη ή εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο.

Πόσο γρήγορα δρουν οι στατίνες;

Οι στατίνες αρχίζουν να μειώνουν την LDL μέσα σε 1–2 εβδομάδες,
ενώ το μέγιστο αποτέλεσμα παρατηρείται συνήθως στις 4–6 εβδομάδες.

Μπορεί η άσκηση να υποκαταστήσει τη φαρμακευτική αγωγή;

Όχι. Η άσκηση μειώνει μέτρια την LDL και λειτουργεί συμπληρωματικά,
αλλά δεν υποκαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή σε άτομα
υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου.

Πόσο βοηθά η συστηματική άσκηση στη μείωση της LDL;

Η αερόβια άσκηση 150–300 λεπτών την εβδομάδα
μπορεί να μειώσει την LDL κατά 5–10%,
ενώ αυξάνει την HDL και μειώνει τα τριγλυκερίδια.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση LDL χοληστερόλης ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

14

Βιβλιογραφία & Πηγές

European Society of Cardiology (ESC).
2023 ESC Guidelines for the management of dyslipidaemias.
https://www.escardio.org/Guidelines/Clinical-Practice-Guidelines/Dyslipidaemias-management-of

Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία.
Διαχείριση Δυσλιπιδαιμιών & Καρδιαγγειακός Κίνδυνος.
https://www.hcs.gr

UpToDate.
LDL cholesterol: Clinical significance and management.
https://www.uptodate.com/contents/ldl-cholesterol-clinical-significance-and-management

Grundy SM et al.
2018 AHA/ACC Guideline on the Management of Blood Cholesterol.
https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000000625

Ference BA et al.
Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease.
https://academic.oup.com/eurheartj/article/38/32/2459/3745109

Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων.
Εργαστηριακές εξετάσεις & ιατρική παρακολούθηση.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

17/Jun/2025

🩸 Εισαγωγή: Τι είναι ο σίδηρος;

Ο σίδηρος (Fe) είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο για τη ζωή. Χωρίς αυτόν, ο οργανισμός δεν μπορεί να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς, ούτε να εκτελέσει πλήθος βιοχημικών αντιδράσεων. Παρά τη μικρή του ποσότητα στο σώμα, η σημασία του είναι τεράστια.

Ο σίδηρος συμμετέχει:

Στη σύνθεση της αιμοσφαιρίνης και μυοσφαιρίνης
Στη λειτουργία ενζύμων οξειδοαναγωγής
Στην παραγωγή ενέργειας στα μιτοχόνδρια
Στη διαφοροποίηση και λειτουργία του ανοσοποιητικού

Το 70% του σιδήρου βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Το υπόλοιπο αποθηκεύεται στη φερριτίνη, αιμοσιδηρίνη και σε κυτταρικά αποθέματα.

🔬 Φυσιολογία και λειτουργία του σιδήρου

Ο σίδηρος είναι θεμελιώδες στοιχείο για:

Μεταφορά οξυγόνου: Μέσω της αιμοσφαιρίνης στους πνεύμονες και στους ιστούς.
Αποθήκευση οξυγόνου: Η μυοσφαιρίνη στις μυϊκές ίνες λειτουργεί ως δεξαμενή.
Σύνθεση DNA: Απαραίτητος για την ικανότητα των κυττάρων να διαιρούνται και να επιβιώνουν.
Μεταβολισμό φαρμάκων και αποτοξίνωση μέσω ηπατικών ενζύμων.

Κύκος σιδήρου

🧪 Εργαστηριακές εξετάσεις

🧾 Ερμηνεία εργαστηριακών αποτελεσμάτων:

Η αξιολόγηση των επιπέδων σιδήρου απαιτεί πολυπαραγοντική προσέγγιση. Ενδεικτικά:

Χαμηλός σίδηρος ορού + Χαμηλή φερριτίνη + Αυξημένο TIBC → ισχυρή ένδειξη σιδηροπενίας
Φυσιολογική ή αυξημένη φερριτίνη + χαμηλός κορεσμός τρανσφερρίνης → πιθανή αναιμία χρονίας νόσου
Υψηλός σίδηρος + Υψηλός κορεσμός + Αυξημένη φερριτίνη → υποψία αιμοχρωμάτωσης ή υπερσιδήρωσης
Υψηλός sTfR → υποδηλώνει αυξημένη κυτταρική ανάγκη για σίδηρο, ακόμα και αν η φερριτίνη είναι φυσιολογική

📌 Ο συνδυασμός δεικτών και η συνεκτίμηση της φλεγμονώδους κατάστασης του ασθενούς είναι απαραίτητα για ακριβή διάγνωση.

🎯 Αξιοπιστία μέτρησης σιδήρου:

Η μέτρηση του σιδήρου ορού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, γι’ αυτό απαιτείται προσοχή στην ερμηνεία:

Η αιμοληψία πρέπει να γίνεται πρωινές ώρες, λόγω ημερήσιας διακύμανσης
Προτιμάται νηστεία 8–12 ωρών για αποφυγή παρεμβολών από διατροφή
Οξεία ή χρόνια φλεγμονή μπορεί να ανεβάσει τεχνητά τη φερριτίνη, αποκρύπτοντας υποκείμενη σιδηροπενία
Σωματική καταπόνηση, έμμηνος ρύση ή αιμορραγία επηρεάζουν τα επίπεδα
Συνιστάται συνδυασμός δεικτών (φερριτίνη, τρανσφερρίνη, κορεσμός, sTfR) για ακριβή αξιολόγηση

⏳ Ημερήσια διακύμανση σιδήρου:

Ο σίδηρος ορού εμφανίζει φυσιολογική ημερήσια διακύμανση, με:

Μέγιστες τιμές το πρωί (06:00–10:00)
Μειωμένα επίπεδα κατά τη διάρκεια της ημέρας (ιδίως το απόγευμα)

Αυτός είναι ο λόγος που η μέτρηση σιδήρου ορού πρέπει να γίνεται πρωινές ώρες, ιδανικά μετά από 8–12 ώρες νηστείας, για μεγαλύτερη αξιοπιστία.

Διακύμανση Σιδήρου

1. Σίδηρος ορού (Serum Iron):
Μετρά τη συγκέντρωση σιδήρου στο πλάσμα. Αντικατοπτρίζει τον κυκλοφορούντα σίδηρο που δεσμεύεται κυρίως από την τρανσφερρίνη. Επηρεάζεται από την ώρα της ημέρας και τη διατροφή.

2. Φερριτίνη (Ferritin):
Η πιο αξιόπιστη εξέταση για αποθήκες σιδήρου. Χαμηλή τιμή αποτελεί πρώιμο δείκτη σιδηροπενίας. Είναι οξείας φάσης δείκτης και αυξάνεται σε φλεγμονές, λοίμωξη, καρκίνο.

3. Τρανσφερρίνη (Transferrin):
Πρωτεΐνη μεταφοράς του σιδήρου στο αίμα. Αυξάνεται σε σιδηροπενία, μειώνεται σε χρόνια φλεγμονή και ηπατική νόσο.

4. Κορεσμός τρανσφερρίνης (Transferrin Saturation):
Ποσοστό (%) της τρανσφερίνης που μεταφέρει σίδηρο. Φυσιολογικές τιμές: 20–50%. Τιμή <15% υποδηλώνει έλλειψη.

5. TIBC (Total Iron Binding Capacity):
Συνολική ικανότητα του αίματος να δεσμεύσει σίδηρο. Υψηλό TIBC → έλλειψη σιδήρου. Χαμηλό TIBC → φλεγμονώδεις καταστάσεις ή υπερσιδήρωση.

6. Διαλυτός Υποδοχέας Τρανσφερρίνης (sTfR):
Αντανακλά την ανάγκη των κυττάρων για σίδηρο. Δεν επηρεάζεται από φλεγμονή, χρήσιμος σε διάκριση μεταξύ σιδηροπενίας και αναιμίας χρονίας νόσου.

7. Αναλογία sTfR/λογ. Φερριτίνης (sTfR/log Ferritin):
Αυξημένη αναλογία ενισχύει τη διάγνωση καθαρής σιδηροπενίας.

🚨 Έλλειψη Σιδήρου (Σιδηροπενία)

Η σιδηροπενία είναι η πιο κοινή διατροφική ανεπάρκεια παγκοσμίως και συχνά οδηγεί σε σιδηροπενική αναιμία. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι κρίσιμες για την αποτροπή σοβαρών συνεπειών, όπως μειωμένη απόδοση, διαταραχές ανάπτυξης και ευπάθεια σε λοιμώξεις.

🔎 Αίτια:

Φτωχή πρόσληψη σιδήρου μέσω διατροφής, ειδικά σε φυτοφάγους ή άτομα με διαταραγμένες διατροφικές συνήθειες
Αυξημένες ανάγκες κατά την εγκυμοσύνη, την εφηβεία ή τον ταχύ ρυθμό ανάπτυξης στα παιδιά
Χρόνια απώλεια αίματος: γυναικολογικά αίτια (έντονη έμμηνος ρύση), πεπτικά έλκη, καρκίνος παχέος εντέρου
Μειωμένη απορρόφηση σε περιπτώσεις όπως κοιλιοκάκη, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, γαστρεκτομή
Χρήση φαρμάκων (π.χ. PPI, αντιόξινα) που μειώνουν τη γαστρική οξύτητα

⚠️ Συμπτώματα:

Η εκδήλωση εξαρτάται από τη βαρύτητα και τη διάρκεια της έλλειψης:

Γενικευμένη κόπωση, λήθαργος
Μειωμένη αντοχή στην άσκηση
Ταχυκαρδία, δύσπνοια κόπωσης
Πονοκέφαλοι, ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης
Παγοφαγία (επιθυμία για κατανάλωση πάγου)
Αλλοιώσεις στα νύχια (κοιλωνυχία), ξηρότητα δέρματος, τριχόπτωση

🧪 Διάγνωση:

Χαμηλός σίδηρος ορού, χαμηλή φερριτίνη, υψηλό TIBC
Κορεσμός τρανσφερίνης <15%
Αυξημένος sTfR
Περιφερική αιμοδοσία: μικροκυτταρική, υποχρωμική εικόνα

🩺 Σιδηροπενική Αναιμία:

Η πιο κοινή αιτία αναιμίας παγκοσμίως
Σε προχωρημένες μορφές οδηγεί σε λειτουργική ανικανότητα
Μπορεί να είναι σύμπτωμα υποκείμενης σοβαρής νόσου (π.χ. γαστρεντερική αιμορραγία, κακοήθεια)

👩‍⚕️ Αντιμετώπιση:

Διαιτητική ενίσχυση με πλούσια σε σίδηρο τρόφιμα
Χορήγηση σιδηρούχων σκευασμάτων από το στόμα ή ενδοφλεβίως
Αντιμετώπιση αιτίας (διακοπή αιμορραγίας, αντιμετώπιση απορρόφησης)

📈 Υπερφόρτωση Σιδήρου (Υπερσιδήρωση)

🧬 Αιμοχρωμάτωση:

Κληρονομική πάθηση με αυξημένη απορρόφηση σιδήρου.

Εναπόθεση σε ήπαρ, καρδιά, πάγκρεας → ηπατική κίρρωση, καρδιοπάθεια, διαβήτης

🩸 Δευτεροπαθής υπερσιδήρωση:

Μεταγγίσεις, χρόνια αιμόλυση, μακροχρόνια λήψη σιδήρου

🥦 Διατροφή και Σίδηρος
Η διατροφή αποτελεί θεμέλιο της πρόληψης και αντιμετώπισης της σιδηροπενίας. Η επιλογή τροφών πλούσιων σε σίδηρο και ο συνδυασμός τους με ουσίες που ενισχύουν την απορρόφηση παίζει κρίσιμο ρόλο.
🍖 Αιμικός σίδηρος:
Απορροφάται με ρυθμό 15–35%. Βρίσκεται μόνο σε ζωικές τροφές:
- Κόκκινο κρέας (μοσχάρι, αρνί)
- Συκώτι, καρδιά, σπλήνας
- Ψάρια (σαρδέλες, τόνος)
- Πουλερικά (γαλοπούλα, κοτόπουλο)
🥬 Μη αιμικός σίδηρος:
Απορροφάται δυσκολότερα (2–20%) αλλά είναι σημαντικός στις φυτικές δίαιτες:
- Όσπρια (φακές, φασόλια, ρεβίθια)
- Σπανάκι, μπρόκολο, λαχανίδα
- Ξηροί καρποί (ηλιόσποροι, αμύγδαλα)
- Εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού
- Ταχίνι και χαρουπόμελο
🧃 Παράγοντες που αυξάνουν την απορρόφηση:
- Βιταμίνη C (π.χ. πορτοκάλι, ακτινίδιο, πιπεριές)
- Οργανικά οξέα (κιτρικό, γλυκονικό)
- Κρέας (το «Meat Factor» ενισχύει απορρόφηση μη αιμικού σιδήρου)
🚫 Παράγοντες που μειώνουν την απορρόφηση:
- Φυτικά οξέα σε δημητριακά ολικής άλεσης
- Τανίνες σε τσάι και καφέ
- Ασβέστιο (ανταγωνιστική απορρόφηση από γαλακτοκομικά)
- Πολυφαινόλες σε σοκολάτα, κόκκινο κρασί
🍽️ Χρήσιμες διατροφικές συμβουλές:
- Συνδυάστε σπανακόρυζο με λεμόνι ή φακές με ντομάτα
- Αποφύγετε καφέ/τσάι 1 ώρα πριν & μετά από γεύματα πλούσια σε σίδηρο
- Μην καταναλώνετε σίδηρο ταυτόχρονα με γαλακτοκομικά
- Μαγειρέψτε σε σκεύη από χυτοσίδηρο – ενισχύει το σίδηρο των τροφών!
💊 Συμπληρώματα και Θεραπεία
Η θεραπεία με σίδηρο στοχεύει στην αναπλήρωση των αποθεμάτων, την αποκατάσταση της φυσιολογικής αιμοποίησης και την εξάλειψη της υποκείμενης αιτίας.
📌 Πότε χορηγούνται:
- Σε διαγνωσμένη σιδηροπενία ή σιδηροπενική αναιμία
- Προληπτικά σε εγκύους, βρέφη, δότες αίματος, φυτοφάγους
- Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια (μαζί με EPO)
💊 Μορφές σιδήρου:
- Θειικός σίδηρος (ferrous sulfate): φθηνός, αλλά συχνά προκαλεί ΓΕΣ παρενέργειες
- Φουμαρικός σίδηρος (ferrous fumarate): υψηλότερη περιεκτικότητα σε Fe ανά mg
- Γλυκονικός σίδηρος (ferrous gluconate): πιο ήπιος, λιγότερες παρενέργειες
- Πολυσακχαριδικός σίδηρος: καλύτερα ανεκτός, ιδανικός σε χρόνιες παθήσεις
🕒 Χρονισμός & τρόπος λήψης:
- Λήψη 1 ώρα πριν ή 2 ώρες μετά τα γεύματα για βέλτιστη απορρόφηση
- Μαζί με πορτοκαλάδα ή πηγή βιταμίνης C
- Αποφυγή καφέ/γαλακτοκομικών για 1–2 ώρες γύρω από τη δόση
⏳ Δοσολογία & διάρκεια:
- Τυπική δόση: 100–200 mg στοιχειακού Fe/ημέρα σε ενήλικες
- Διάρκεια θεραπείας:
  - Αρχικό στάδιο (διόρθωση αναιμίας): 1–2 μήνες
  - Φάση αναπλήρωσης αποθηκών: 2–4 επιπλέον μήνες
  - Συνολικά 3–6 μήνες, ανάλογα με τη βαρύτητα και την αιτία
- Παρακολούθηση αιμοσφαιρίνης κάθε 2–4 εβδομάδες στην αρχή
- Φερριτίνη και τρανσφερρίνη επανεκτιμώνται μετά από 2–3 μήνες
- Σε επίμονη χαμηλή φερριτίνη παρά φυσιολογική Hgb → παράταση αγωγής
- Τυπική δόση: 100–200 mg στοιχειακού Fe/ημέρα σε ενήλικες
- Διάρκεια: 3–6 μήνες μετά την ομαλοποίηση της αιμοσφαιρίνης για πλήρη αναπλήρωση
💉 Ενδοφλέβια θεραπεία:
Ενδείκνυται σε:
- Σοβαρή αναιμία, γρήγορη ανάγκη αναπλήρωσης
- Δυσαπορρόφηση (π.χ. ΙΦΝΕ, βαριατρικές επεμβάσεις)
- Μη συμμόρφωση/ανεπιθύμητες ενέργειες από του στόματος μορφών
- Έγκυες με χαμηλή φερριτίνη και δυσανεξία στην per os αγωγή
Φάρμακα: Iron sucrose, ferric carboxymaltose, iron isomaltoside
⚠️ Παρενέργειες:
- Πεπτικά: ναυτία, μεταλλική γεύση, κοιλιακό άλγος, δυσκοιλιότητα
- Χρωματισμός κοπράνων (μαύρα κόπρανα): φυσιολογικό εύρημα
- Ενδοφλέβια: υπόταση, εξάνθημα, σπάνια αναφυλαξία (κυρίως με παλαιότερες μορφές όπως iron dextran)
🤰 Σίδηρος στην Εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη αποτελεί περίοδο με σημαντικά αυξημένες ανάγκες για σίδηρο λόγω:

Της αυξανόμενης μάζας αίματος της μητέρας
Της ανάπτυξης του πλακούντα
Των απαιτήσεων του εμβρύου για φυσιολογική αιμοποίηση και ανάπτυξη

🧮 Ανάγκες ανά τρίμηνο:

1ο τρίμηνο: ~9-10 mg/ημέρα
2ο τρίμηνο: έως 18 mg/ημέρα
3ο τρίμηνο: 27 mg/ημέρα (μέγιστη ζήτηση)

🩸 Κίνδυνοι από έλλειψη σιδήρου στην κύηση:

Αυξημένος κίνδυνος πρόωρου τοκετού
Χαμηλό βάρος γέννησης
Αναιμία στη μητέρα και μεταγεννητική κόπωση
Μειωμένα αποθέματα σιδήρου στο νεογνό

🧪 Παρακολούθηση:

👶 Σίδηρος στα Παιδιά

Η παιδική ηλικία είναι περίοδος αυξημένων αναγκών σε σίδηρο λόγω ταχέως ρυθμού ανάπτυξης, αύξησης της αιμοποίησης και γνωστικής εξέλιξης. Η επαρκής πρόσληψη είναι ζωτικής σημασίας για τη σωματική και ψυχική υγεία.

📌 Ανάγκες ανά ηλικία (RDA):

0–6 μηνών: 0.27 mg/ημέρα (μέσω αποθηκών/μητρικού γάλακτος)
7–12 μηνών: 11 mg/ημέρα
1–3 ετών: 7 mg/ημέρα
4–8 ετών: 10 mg/ημέρα
9–13 ετών: 8 mg/ημέρα
14–18 ετών: 11 mg (αγόρια), 15 mg (κορίτσια)
👶 Νεογνά και Βρέφη:
- Οι αποθήκες σιδήρου επαρκούν για ~6 μήνες
- Τα πρόωρα, δίδυμα ή με χαμηλό βάρος γέννησης έχουν μικρότερα αποθέματα και χρειάζονται νωρίτερη συμπλήρωση
🍼 Βρεφική διατροφή:
- Ο μητρικός θηλασμός καλύπτει πλήρως τις ανάγκες ως 4–6 μηνών
- Από 6 μηνών απαιτείται εισαγωγή εμπλουτισμένων δημητριακών, κρέατος ή συμπληρωμάτων
🚨 Σημεία έλλειψης σιδήρου:
- Μειωμένη όρεξη, ατονία, υπνηλία
- Καθυστερημένη κινητική/γνωστική ανάπτυξη
- Ευπάθεια σε λοιμώξεις
💊 Πότε απαιτούνται συμπληρώματα:
- Πρόωρα βρέφη (1–2 mg/kg/ημέρα από 1ου μήνα)
- Βρέφη με ανεπαρκή πρόσληψη από διατροφή
- Παιδιά με ειδικά διατροφικά μοτίβα (π.χ. vegan)
🍽️ Διατροφικές στρατηγικές:
- Δημητριακά και τροφές εμπλουτισμένες σε σίδηρο
- Συνδυασμός με βιταμίνη C (χυμός πορτοκαλιού, πιπεριές)
- Μείωση πρόσληψης γάλακτος >500 ml/ημέρα που ανταγωνίζεται την απορρόφηση
🧠 Επιδράσεις στη γνωστική ανάπτυξη:
Η χρόνια σιδηροπενία έχει συσχετιστεί με:
- Μειωμένη προσοχή και μνήμη
- Καθυστερημένη σχολική επίδοση
- Δυσκολίες στη μάθηση

📊 Φυσιολογικές Τιμές (σε scrollable πίνακα για mobile)

Παράμετρος	Εύρος	Σημειώσεις
Σίδηρος ορού	60–170 μg/dL	Νηστεία 8 ωρών
Φερριτίνη	20–500 ng/mL (άνδρες), 10–200 (γυναίκες)	Χαμηλή = έλλειψη
Τρασφερρίνη	200–360 mg/dL	Αυξάνεται σε σιδηροπενία
TIBC	240–450 μg/dL	Υψηλό = έλλειψη
Κορεσμός τρανσφερρίνης	20–50%	Κάτω από 15% = σιδηροπενία

❓ FAQ

Τι προκαλεί χαμηλό σίδηρο στο αίμα;

Η χαμηλή τιμή σιδήρου στο αίμα μπορεί να προκληθεί από ανεπαρκή διατροφική πρόσληψη, χρόνια απώλεια αίματος (π.χ. από έμμηνο ρύση ή έλκη), διαταραχές απορρόφησης όπως κοιλιοκάκη, ή αυξημένες απαιτήσεις (εγκυμοσύνη, εφηβεία).

Τι είναι η σιδηροπενική αναιμία;

Πρόκειται για αναιμία που προκαλείται από έλλειψη σιδήρου. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι μικρότερα και λιγότερο χρωματισμένα από το φυσιολογικό, οδηγώντας σε μειωμένη ικανότητα μεταφοράς οξυγόνου.

Ποια είναι η διαφορά αιμικού και μη αιμικού σιδήρου;

Ο αιμικός σίδηρος βρίσκεται σε ζωικές τροφές και απορροφάται εύκολα από το έντερο. Ο μη αιμικός είναι φυτικής προέλευσης και έχει μικρότερη απορροφησιμότητα, αλλά ενισχύεται με βιταμίνη C.

Πότε χορηγείται ενδοφλέβιος σίδηρος;

Σε περιπτώσεις σοβαρής αναιμίας, δυσαπορρόφησης, φλεγμονωδών νοσημάτων ή όταν τα από του στόματος σκευάσματα προκαλούν ανεπιθύμητες ενέργειες ή δεν είναι αποτελεσματικά.

Πώς επηρεάζουν τα φάρμακα τα επίπεδα σιδήρου;

Αντιόξινα, αναστολείς αντλίας πρωτονίων, ασβέστιο και τετρακυκλίνες μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση του σιδήρου. Χρειάζεται προσοχή στο συνδυασμό τους με σιδηρούχα σκευάσματα.

Τι είναι ο κορεσμός τρανσφερρίνης;

Δείχνει το ποσοστό της τρανσφερρίνης που μεταφέρει σίδηρο. Χαμηλός κορεσμός υποδηλώνει έλλειψη, ενώ υψηλός μπορεί να δείχνει υπερσιδήρωση ή αιμοχρωμάτωση.

Ποια η σημασία της φερριτίνης;

Η φερριτίνη είναι η βασική αποθήκη σιδήρου. Χαμηλή φερριτίνη σχεδόν πάντα σημαίνει έλλειψη σιδήρου, ενώ υψηλή μπορεί να παρατηρείται σε φλεγμονές, ηπατικά νοσήματα ή υπερφόρτωση.

Μπορεί ο σίδηρος να είναι αυξημένος χωρίς αιμοχρωμάτωση;

Ναι. Υπερσιδήρωση παρατηρείται και σε συχνές μεταγγίσεις, χρόνιες ηπατοπάθειες, και σε φλεγμονώδη σύνδρομα. Η αιμοχρωμάτωση είναι κληρονομική και συνοδεύεται από γονιδιακή μετάλλαξη (π.χ. HFE).

Πώς σχετίζεται ο σίδηρος με τον καρκίνο;

Η χρόνια σιδηροπενία μπορεί να είναι σύμπτωμα υποκείμενης κακοήθειας, ειδικά στον γαστρεντερικό σωλήνα. Αντίστοιχα, αυξημένα επίπεδα σιδήρου μπορεί να ευνοούν το οξειδωτικό στρες και τη μετάλλαξη κυττάρων.

Μπορούν οι φυτοφάγοι να καλύψουν τις ανάγκες τους σε σίδηρο;

Ναι, με προσεκτικό σχεδιασμό διατροφής. Πρέπει να συνδυάζουν τροφές πλούσιες σε μη αιμικό σίδηρο με πηγές βιταμίνης C και να αποφεύγουν ανασταλτικούς παράγοντες.

Τι είναι η διαλυτότητα τρανσφερρίνης (sTfR);

Ο sTfR αντανακλά την ανάγκη των κυττάρων για σίδηρο. Αυξάνεται σε σιδηροπενία και είναι λιγότερο επηρεασμένος από φλεγμονή σε σχέση με τη φερριτίνη.

Μπορεί η υπερφόρτωση σιδήρου να προκαλέσει βλάβες;

Ναι, η περίσσεια σιδήρου εναποτίθεται σε όργανα όπως ήπαρ, καρδιά και πάγκρεας, οδηγώντας σε κίρρωση, καρδιοπάθειες και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Επηρεάζει η άσκηση τα επίπεδα σιδήρου;

Ναι. Η έντονη άσκηση αυξάνει τις ανάγκες του οργανισμού σε σίδηρο, λόγω απώλειας μέσω ιδρώτα, μικροαιμορραγιών ή αυξημένης αιμόλυσης.

Μπορώ να λάβω σίδηρο προληπτικά χωρίς εξετάσεις;

Δεν συνιστάται. Η χορήγηση σιδήρου χωρίς ένδειξη μπορεί να προκαλέσει υπερφόρτωση. Απαιτείται έλεγχος φερριτίνης και αιμοσφαιρίνης πριν από κάθε θεραπεία.

📚 Ελληνική Βιβλιογραφία – Πηγές για τον Σίδηρο

ΕΟΔΥ – Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας
📎 https://eody.gov.gr
Άρθρα για αναιμία, σιδηροπενία, διατροφικές ελλείψεις & παιδική διατροφή.
Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού – Τμήμα Διατροφής
📎 http://www.ich.gr
Οδηγίες για διατροφή βρεφών και παιδιών, πρόληψη σιδηροπενικής αναιμίας.
Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία – Κατευθυντήριες Οδηγίες
📎 https://www.hema.gr
Οδηγίες για διαχείριση σιδηροπενικής αναιμίας και χορήγηση σιδήρου.
Ελληνική Διατροφολογική Εταιρεία
📎 https://www.diatrofi.gr
Ενημερωτικά άρθρα για τρόφιμα πλούσια σε σίδηρο, απορρόφηση και ρόλο βιταμινών.
Γενικό Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» – Παιδιατρική Κλινική
📎 Έρευνες για σιδηροπενία σε βρέφη, πρόωρα, εφήβους.
Εθνικός Διατροφικός Οδηγός για Ενήλικες / Παιδιά / Εγκύους
📎 https://www.diatrofikoiodigoi.gr
Αναλυτικοί οδηγοί από το Ινστιτούτο Πρόληψης (ΙΠΕΤ) – Υπουργείο Υγείας.
Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία
📎 https://ene.gr
Διαχείριση σιδηροπενίας σε χρόνια νεφρική νόσο – οδηγίες για φερριτίνη, τρανσφερρίνη και ESA.
🌍 Διεθνής Βιβλιογραφία – Πηγές για τον Σίδηρο
1. 1. World Health Organization (WHO)
    📎 Iron Deficiency Anaemia: Assessment, Prevention and Control
    https://www.who.int/publications/i/item/WHO-NHD-01.3
    👉 Κατευθυντήριες οδηγίες για την παγκόσμια αντιμετώπιση της σιδηροπενικής αναιμίας.
  2. NIH – Office of Dietary Supplements (ODS)
    📎 Iron – Fact Sheet for Health Professionals
    https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-HealthProfessional
    👉 Αναλυτικός οδηγός για τη διατροφή, ανάγκες και συμπληρώματα σιδήρου.
  3. Mayo Clinic
    📎 Iron Tests – Why it’s done and how to prepare
    https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/iron-test/about/pac-20385005
    👉 Κλινική καθοδήγηση για εξετάσεις σιδήρου και τιμές αναφοράς.
  4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
    📎 Iron Deficiency in Women and Children
    https://www.cdc.gov/nutrition/infantandtoddlernutrition/iron-deficiency.html
    👉 Πληροφορίες για την πρόληψη σιδηροπενίας στις ΗΠΑ.
  5. National Institute for Health and Care Excellence (NICE, UK)
    📎 Anaemia – Iron deficiency
    https://cks.nice.org.uk/topics/anaemia-iron-deficiency
    👉 Βρετανικές κατευθυντήριες οδηγίες για διάγνωση & θεραπεία.
  6. PubMed / NCBI
    📎 Iron metabolism & disorders – Peer-reviewed literature
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=iron+deficiency+anemia
    👉 Επιστημονικές δημοσιεύσεις για τον σίδηρο, φερριτίνη, αναιμία.
  7. UpToDate®
    📎 Iron Deficiency Anemia in Adults and Children – Clinical Management
    https://www.uptodate.com/contents/iron-deficiency-anemia-in-adults
    👉 Κλινικά άρθρα με βάση τις τελευταίες αποδείξεις (με συνδρομή).
  8. European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition (ESPGHAN)
    📎 Θέσεις και οδηγίες για σίδηρο στην παιδική διατροφή (συστάσεις απογαλακτισμού)

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

amylasi-exetasi-aimatos-ouron-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

16/Jun/2025

Αμυλάση – Εξέταση Αίματος & Ούρων: Τι Δείχνει, Τιμές, Αυξημένη & Χαμηλή

Τελευταία ενημέρωση:
12 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη:
Η εξέταση αμυλάσης δείχνει αν το πάγκρεας και οι
σιελογόνοι αδένες λειτουργούν σωστά.
Αυξημένες τιμές συνδέονται κυρίως με παγκρεατίτιδα,
ενώ χαμηλές τιμές μπορεί να δείχνουν παγκρεατική ανεπάρκεια.

1

Τι είναι η αμυλάση

Η αμυλάση είναι ένζυμο που διασπά το άμυλο και τους σύνθετους
υδατάνθρακες σε απλούστερα σάκχαρα ώστε να μπορούν να απορροφηθούν από το έντερο.
Αποτελεί βασικό στοιχείο της πεπτικής λειτουργίας και κυκλοφορεί στο αίμα
σε μικρές φυσιολογικές ποσότητες.

Παράγεται κυρίως από το πάγκρεας και τους
σιελογόνους αδένες και εκκρίνεται τόσο στο πεπτικό σύστημα
όσο και στο αίμα.

Σύντομη κλινική σημασία:
Όταν το πάγκρεας ή οι σιελογόνοι αδένες υποστούν φλεγμονή ή βλάβη,
η αμυλάση διαρρέει στο αίμα και οι τιμές της αυξάνονται.

Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι αμυλάσης:

Σιελογενής αμυλάση (S-AMY): προέρχεται από τους σιελογόνους αδένες
Παγκρεατική αμυλάση (P-AMY): προέρχεται από το πάγκρεας

Στην καθημερινή κλινική πράξη μετριέται συνήθως η
ολική αμυλάση, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις
μπορεί να γίνει και διαχωρισμός των ισοενζύμων
για να φανεί αν η αύξηση προέρχεται από το πάγκρεας ή από τους σιελογόνους.

Η εξέταση μπορεί να γίνει σε αίμα και σε ούρα,
με διαφορετική διαγνωστική αξία σε κάθε περίπτωση.

2

Τι δείχνει η εξέταση αμυλάσης

Η εξέταση αμυλάσης δείχνει αν υπάρχει
φλεγμονή, ερεθισμός ή βλάβη στο πάγκρεας
ή στους σιελογόνους αδένες.
Όταν τα κύτταρα αυτών των οργάνων τραυματίζονται,
η αμυλάση διαρρέει στο αίμα και οι τιμές της αυξάνονται.

Στην πράξη χρησιμοποιείται κυρίως για τη
διερεύνηση οξέος κοιλιακού πόνου
και ειδικά για την υποψία οξείας παγκρεατίτιδας.

Έντονο ή αιφνίδιο άλγος στην άνω κοιλία
Υποψία παγκρεατίτιδας
Ναυτία και έμετος
Ανεξήγητη αύξηση άλλων παγκρεατικών ενζύμων
Υποψία νόσου σιελογόνων αδένων

Σημαντικό:
Η αυξημένη αμυλάση δείχνει ότι «κάτι συμβαίνει»,
αλλά δεν λέει πάντα από πού προέρχεται το πρόβλημα.
Γι’ αυτό συνδυάζεται με λιπάση και απεικονιστικό έλεγχο.

Η εξέταση δεν χρησιμοποιείται για προληπτικό έλεγχο,
αλλά για διάγνωση ή παρακολούθηση οξείας κατάστασης.

3

Φυσιολογικές τιμές αμυλάσης

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Εξέταση	Φυσιολογικές τιμές
Ολική αμυλάση ορού	30–110 U/L
Παγκρεατική αμυλάση	13–53 U/L
Αμυλάση ούρων 24ώρου	1–17 U/h/kg

Τα φυσιολογικά όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρά ανάλογα με τη μέθοδο και το εργαστήριο.
Στην κλινική πράξη, τιμές πάνω από 3 φορές το ανώτερο φυσιολογικό
είναι ιδιαίτερα ύποπτες για οξεία παγκρεατίτιδα.

Κλινική ερμηνεία:
Μικρές αυξήσεις είναι συχνά μη ειδικές.
Σημαντικές αυξήσεις (>3× ULN) σε συνδυασμό με πόνο στην κοιλιά
είναι διαγνωστικά πολύ πιο αξιόπιστες.

4

Πότε θεωρείται παθολογική η αμυλάση

Η αμυλάση θεωρείται παθολογικά αυξημένη όταν ξεπερνά το
ανώτερο φυσιολογικό όριο του εργαστηρίου.
Στην κλινική πράξη όμως, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι
μεγάλες αυξήσεις.

Τιμές >3 φορές πάνω από το ανώτερο φυσιολογικό όριο
(π.χ. >330 U/L αν το όριο είναι 110)
θεωρούνται ισχυρή ένδειξη παγκρεατικής βλάβης,
ιδίως όταν συνοδεύονται από
κοιλιακό πόνο και αυξημένη λιπάση.

Ήπια αύξηση (1–2× ULN): συχνά μη ειδική
Μέτρια αύξηση (2–3× ULN): απαιτεί κλινική εκτίμηση
Υψηλή αύξηση (>3× ULN): πολύ ύποπτη για παγκρεατίτιδα

Κλινικό μήνυμα:
Μια μικρή αύξηση αμυλάσης από μόνη της
σπάνια αρκεί για διάγνωση.
Η συνύπαρξη πόνου και αυξημένης λιπάσης
είναι καθοριστική.

5

Αυξημένη αμυλάση – τι σημαίνει πραγματικά

Η αυξημένη αμυλάση είναι ένα από τα συχνότερα παθολογικά ευρήματα στις εξετάσεις αίματος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις σχετίζεται με το πάγκρεας,
όμως δεν σημαίνει πάντα παγκρεατίτιδα.

Η αμυλάση μπορεί να αυξηθεί είτε επειδή
παράγεται σε υπερβολική ποσότητα
(π.χ. φλεγμονή, απόφραξη πόρων, βλάβη κυττάρων),
είτε επειδή
δεν αποβάλλεται σωστά από τους νεφρούς.

Κλινικό κλειδί:
Τιμές >3 φορές πάνω από το ανώτερο φυσιολογικό όριο
είναι ισχυρή ένδειξη οξείας παγκρεατικής βλάβης,
αλλά μικρότερες αυξήσεις έχουν πολύ ευρύτερη διαφορική διάγνωση.

Για τον λόγο αυτό, η αμυλάση πρέπει πάντα να
ερμηνεύεται σε συνδυασμό
με τη λιπάση, τα συμπτώματα του ασθενούς
και, όταν χρειάζεται, τον απεικονιστικό έλεγχο.

6

Πότε η αμυλάση θεωρείται παθολογικά αυξημένη

Η αμυλάση δεν ερμηνεύεται με απόλυτους αριθμούς.
Αξιολογείται πάντα σε σχέση με το
ανώτερο φυσιολογικό όριο του εργαστηρίου και με βάση την
κλινική εικόνα (πόνος, ναυτία/έμετοι, ευαισθησία στην κοιλιά)
και τους συνοδούς δείκτες (ιδίως τη λιπάση).

Κλινική ταξινόμηση (πρακτικά όρια):
Έως 2× ULN: συχνά μη ειδική αύξηση (νεφρική κάθαρση, σιελογόνοι, φάρμακα, μακροαμυλασαιμία)
2–3× ULN: ύποπτη – απαιτεί έλεγχο με λιπάση και κλινική επανεκτίμηση
>3× ULN: ισχυρή ένδειξη παγκρεατικής αιτιολογίας, ιδιαίτερα με τυπικό πόνο

Παράδειγμα: αν το ανώτερο φυσιολογικό όριο είναι 110 U/L,
τιμές >330 U/L (δηλαδή πάνω από τριπλάσιες)
θεωρούνται κλινικά σημαντικές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η λιπάση είναι ο πιο αξιόπιστος συνοδός δείκτης,
ενώ η απεικόνιση (υπέρηχος ή αξονική) καθορίζεται από τα συμπτώματα και τη βαρύτητα.

Πρακτική λεπτομέρεια:
Η αμυλάση μπορεί να ανεβεί νωρίς και να πέσει μέσα σε 3–5 ημέρες.
Σε καθυστερημένη προσέλευση, η αμυλάση αίματος μπορεί να είναι φυσιολογική,
ενώ η αμυλάση ούρων συχνά παραμένει αυξημένη περισσότερο.

Στην αμυλάση ούρων, μια σημαντική αύξηση μπορεί να υποστηρίξει
καθυστερημένη ή παρατεταμένη παγκρεατική διαρροή,
ιδιαίτερα όταν η αμυλάση αίματος έχει ήδη υποχωρήσει.
Η τελική ερμηνεία παραμένει πάντα συνδυαστική
(συμπτώματα, λιπάση, νεφρική λειτουργία, απεικόνιση όπου χρειάζεται).

7

Συχνότερες αιτίες αυξημένης αμυλάσης

Η αυξημένη αμυλάση προέρχεται κυρίως από το πάγκρεας ή τους
σιελογόνους αδένες, αλλά επηρεάζεται επίσης από τη
νεφρική κάθαρση και καταστάσεις του πεπτικού.
Η κλινική αξία της εξαρτάται από το μέγεθος της αύξησης,
τη χρονική της εξέλιξη και τη συνύπαρξη συμπτωμάτων.

Οξεία παγκρεατίτιδα

Η συχνότερη και κλινικά σημαντικότερη αιτία.
Η αμυλάση αυξάνεται 2–12 ώρες μετά την έναρξη του πόνου,
κορυφώνεται σε 24–30 ώρες και συνήθως επιστρέφει στο φυσιολογικό
μέσα σε 3–5 ημέρες.
Συχνά συνοδεύεται από αυξημένη λιπάση και
φλεγμονώδεις δείκτες.

Χρόνια παγκρεατίτιδα

Σε έξαρση μπορεί να αυξηθεί, αλλά σε προχωρημένα στάδια μπορεί να είναι
φυσιολογική λόγω εξάντλησης των ενζυμοπαραγωγών κυττάρων.
Σε αυτή την περίπτωση, η λιπάση και η απεικόνιση έχουν μεγαλύτερη διαγνωστική αξία.

Απόφραξη παγκρεατικού ή χοληφόρου πόρου

Λίθος ή όγκος μπορεί να προκαλέσει παλινδρόμηση παγκρεατικών υγρών
και διαρροή ενζύμων στο αίμα, με αποτέλεσμα απότομη αύξηση της αμυλάσης.

Παθήσεις σιελογόνων αδένων

Η παρωτίτιδα, ο τραυματισμός ή η φλεγμονή αυξάνουν τη
σιελογενή αμυλάση χωρίς παγκρεατική νόσο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η παγκρεατική ισομορφή παραμένει φυσιολογική.

Νεφρική ανεπάρκεια

Η αμυλάση αποβάλλεται από τους νεφρούς.
Όταν μειώνεται η νεφρική κάθαρση,
τα επίπεδα στο αίμα αυξάνονται χωρίς πραγματική υπερπαραγωγή.

Άλλες αιτίες

Περιτονίτιδα, διάτρηση έλκους, εντερική απόφραξη,
εξωμήτριος κύηση, ορισμένες κακοήθειες και
φάρμακα (διουρητικά, οπιοειδή, κορτικοστεροειδή)
μπορούν επίσης να προκαλέσουν αύξηση.

Κλινική παγίδα:
Η μακροαμυλασαιμία προκαλεί επίμονη αύξηση της αμυλάσης στο αίμα
με φυσιολογική αμυλάση ούρων και χωρίς παγκρεατική νόσο.
Η διάκριση αυτή αποτρέπει άσκοπες εξετάσεις.

8

Κλινική ερμηνεία της αμυλάσης

Η αμυλάση δεν ερμηνεύεται ποτέ μεμονωμένα.
Η διαγνωστική της αξία προκύπτει από τον συνδυασμό με
συμπτώματα (τυπικός επιγαστρικός πόνος που αντανακλά στη ράχη, έμετοι),
τη λιπάση, τους δείκτες φλεγμονής (CRP, λευκά)
και, όπου χρειάζεται, την απεικόνιση.

Πρακτική ερμηνεία:
Μεγάλη αύξηση + τυπικός πόνος: υψηλή πιθανότητα παγκρεατίτιδας
Ήπια αύξηση χωρίς πόνο: συχνά μη παγκρεατική αιτία
Φυσιολογική αμυλάση με έντονο πόνο: η λιπάση μπορεί να είναι ήδη αυξημένη

Η χρονική πορεία είναι κρίσιμη:
η αμυλάση ανεβαίνει γρήγορα και πέφτει νωρίς.
Σε καθυστερημένη προσέλευση μπορεί να είναι φυσιολογική,
ενώ η λιπάση ή η αμυλάση ούρων παραμένουν αυξημένες.

9

Αμυλάση vs Λιπάση

Η λιπάση είναι πιο ειδική για το πάγκρεας και
παραμένει αυξημένη περισσότερο από την αμυλάση.
Για αυτόν τον λόγο, στις περισσότερες σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες
θεωρείται ο προτιμώμενος βιοχημικός δείκτης
για τη διάγνωση της οξείας παγκρεατίτιδας.

Για την πλήρη επιστημονική ανάλυση των παγκρεατικών ενζύμων
και τη σωστή ερμηνεία τους σε συνδυασμό με συμπτώματα και απεικόνιση,
δείτε το αναλυτικό επιστημονικό άρθρο:
Αμυλάση & Λιπάση – Αυξημένες Τιμές και Κλινική Ερμηνεία.

Η αμυλάση μπορεί να αυξηθεί και από
σιελογόνους αδένες ή
νεφρική δυσλειτουργία,
ενώ η λιπάση σχετίζεται σχεδόν αποκλειστικά με το πάγκρεας.

Στην πράξη:
Όταν υπάρχει κοιλιακός πόνος συμβατός με παγκρεατίτιδα,
μια αυξημένη λιπάση επιβεβαιώνει τη διάγνωση
ακόμη και αν η αμυλάση είναι οριακή ή φυσιολογική.

10

Αμυλάση αίματος

Η αμυλάση αίματος μετριέται στον ορό μετά από απλή αιμοληψία. Είναι εξέταση γρήγορη και χρήσιμη όταν υπάρχει οξύ κοιλιακό άλγος και υποψία παγκρεατίτιδας ή άλλης οξείας κοιλιακής πάθησης.

Πότε έχει τη μεγαλύτερη αξία:
Στις πρώτες ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων, επειδή η αμυλάση ανεβαίνει νωρίς και μπορεί να δώσει γρήγορη ένδειξη ότι χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.

Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με λιπάση, κλινική εικόνα και, όπου χρειάζεται, απεικόνιση. Σε καθυστερημένη προσέλευση (μετά από μερικές ημέρες), η αμυλάση αίματος μπορεί να έχει ήδη επιστρέψει στο φυσιολογικό ακόμα και αν υπήρξε επεισόδιο παγκρεατίτιδας.

11

Αμυλάση Ούρων – Πότε χρειάζεται και τι δείχνει

Η αμυλάση ούρων μετρά την ποσότητα του ενζύμου που αποβάλλεται από τα νεφρά
και χρησιμοποιείται κυρίως για να επιβεβαιώσει ή να παρακολουθήσει παγκρεατική βλάβη
όταν η αμυλάση αίματος είναι αυξημένη ή αμφίβολη.
Σε ορισμένες περιπτώσεις παραμένει αυξημένη περισσότερο χρόνο από την αμυλάση ορού,
οπότε βοηθά στη διάγνωση παγκρεατίτιδας που δεν ανιχνεύεται πλέον στο αίμα.

Τι να θυμάστε:
Η αμυλάση ούρων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν ο ασθενής προσέρχεται
αργά μετά την έναρξη του πόνου,
οπότε η αμυλάση αίματος μπορεί να έχει ήδη επιστρέψει στο φυσιολογικό.

Πότε προτιμάται αντί της αμυλάσης αίματος

Ύποπτη οξεία παγκρεατίτιδα με καθυστερημένη προσέλευση
Παρακολούθηση υποχώρησης φλεγμονής
Διαχωρισμός παγκρεατικής από σιελογενή αύξηση
Υποψία μακροαμυλασαιμίας

Σε αντίθεση με το αίμα, η αμυλάση στα ούρα μπορεί να παραμείνει αυξημένη
έως και 7–10 ημέρες μετά από επεισόδιο παγκρεατίτιδας,
δίνοντας μεγαλύτερο διαγνωστικό «παράθυρο».

12

Περιορισμοί της αμυλάσης – Πότε δεν αρκεί

Παρότι η αμυλάση είναι κλασική εξέταση για το πάγκρεας,
δεν είναι ειδική και μπορεί να αυξηθεί σε πολλές καταστάσεις
που δεν σχετίζονται με παγκρεατίτιδα.
Για τον λόγο αυτό, ένα παθολογικό αποτέλεσμα
πρέπει πάντα να συνδυάζεται με κλινική εικόνα και άλλες εξετάσεις.

Μπορεί να αυξηθεί σε σιελογόνες παθήσεις (π.χ. παρωτίτιδα)
Αυξάνεται σε νεφρική ανεπάρκεια λόγω μειωμένης απέκκρισης
Μπορεί να είναι φυσιολογική σε σοβαρή ή όψιμη παγκρεατίτιδα
Δεν διαχωρίζει πάντα οξεία από χρόνια παγκρεατική νόσο

Συχνό κλινικό λάθος:
Η υπερεκτίμηση μιας αυξημένης αμυλάσης χωρίς κοιλιακό πόνο ή απεικονιστικά ευρήματα.
Η διάγνωση παγκρεατίτιδας δεν βασίζεται ποτέ μόνο σε έναν αριθμό.

Για τον λόγο αυτό, σε ύποπτα ή αμφίβολα περιστατικά
η λιπάση και η αξονική ή υπερηχογράφημα
έχουν πολύ μεγαλύτερη διαγνωστική αξία από την αμυλάση μόνη της.

13

Συχνά κλινικά λάθη στην ερμηνεία της αμυλάσης

Η αμυλάση είναι εύκολη εξέταση,
αλλά παρερμηνεύεται συχνά, οδηγώντας είτε σε
λανθασμένες διαγνώσεις είτε σε
άσκοπες απεικονίσεις και ανησυχία.

Να βασίζεται κανείς μόνο στην αμυλάση χωρίς μέτρηση λιπάσης
Να θεωρεί ότι κάθε αυξημένη αμυλάση σημαίνει παγκρεατίτιδα
Να αγνοεί νεφρική λειτουργία ή σιελογόνες παθήσεις
Να μην λαμβάνει υπόψη το πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα

Κλινικό κλειδί:
Σε κάθε υποψία παγκρεατίτιδας, η
λιπάση είναι πιο ειδική και παραμένει αυξημένη περισσότερο χρόνο.
Η αμυλάση από μόνη της δεν αρκεί για διάγνωση.

Ο σωστός τρόπος χρήσης της αμυλάσης είναι ως
μέρος διαγνωστικού συνόλου μαζί με
συμπτώματα, λιπάση και απεικονιστικό έλεγχο.

14

Τι επηρεάζει την αμυλάση

Η τιμή της αμυλάσης δεν εξαρτάται μόνο από το πάγκρεας.
Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που μπορούν να την αυξήσουν ή να τη μειώσουν,
χωρίς να υπάρχει πραγματική παγκρεατική νόσος.

Νεφρική λειτουργία: μειωμένη κάθαρση αυξάνει την αμυλάση αίματος
Σιελογόνοι αδένες: λοιμώξεις ή φλεγμονή αυξάνουν την σιελογενή αμυλάση
Φάρμακα: διουρητικά, οπιοειδή, αντισυλληπτικά, αλκοόλ
Κοιλιακές παθήσεις: ειλεός, έλκος, χολοκυστίτιδα
Μακροαμυλασαιμία: καλοήθης κατάσταση με επίμονη αύξηση

Κλινική σημασία:
Μια ήπια ή μέτρια αυξημένη αμυλάση χωρίς πόνο στην κοιλιά
σπάνια σημαίνει παγκρεατίτιδα.

15

Συχνές Ερωτήσεις

Η αμυλάση δείχνει πάντα παγκρεατίτιδα;

Όχι. Η αμυλάση μπορεί να αυξηθεί από σιελογόνους αδένες, νεφρική δυσλειτουργία, φάρμακα ή άλλες κοιλιακές παθήσεις.

Ποια εξέταση είναι πιο αξιόπιστη για το πάγκρεας;

Η λιπάση είναι πιο ειδική και παραμένει αυξημένη περισσότερο χρόνο από την αμυλάση.

Αν η αμυλάση είναι φυσιολογική αποκλείεται η παγκρεατίτιδα;

Όχι. Σε όψιμη ή βαριά παγκρεατίτιδα η αμυλάση μπορεί να έχει ήδη επανέλθει στο φυσιολογικό.

Η αμυλάση επηρεάζεται από το φαγητό;

Όχι σημαντικά. Μπορεί όμως να επηρεαστεί έμμεσα από αλκοόλ ή οξέα κοιλιακά επεισόδια.

Πόσο γρήγορα ανεβαίνει η αμυλάση στην παγκρεατίτιδα;

Η αμυλάση αυξάνεται μέσα σε 6–12 ώρες από την έναρξη του πόνου και κορυφώνεται τις πρώτες 24 ώρες.

Μπορεί να έχω παγκρεατίτιδα με φυσιολογική αμυλάση;

Ναι, σε όψιμη προσέλευση ή σοβαρή παγκρεατική βλάβη η αμυλάση μπορεί να έχει ήδη επανέλθει στο φυσιολογικό.

Τι σημαίνει ήπια αυξημένη αμυλάση χωρίς συμπτώματα;

Συνήθως σχετίζεται με μη παγκρεατικές αιτίες όπως νεφρική λειτουργία, φάρμακα ή μακροαμυλασαιμία.

Πρέπει να ελέγχεται πάντα μαζί με λιπάση;

Ναι, η λιπάση είναι πιο ειδική για το πάγκρεας και αυξάνει σημαντικά την ακρίβεια της διάγνωσης.

16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση αμυλάσης ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

17

Βιβλιογραφία

1. Acute pancreatitis – diagnosis and management, UpToDate

https://www.uptodate.com

2. Amylase test, Mayo Clinic Laboratories

https://news.mayocliniclabs.com

3. Amylase and lipase tests, MedlinePlus

https://medlineplus.gov

4. Διαθέσιμες εξετάσεις αμυλάσης στο εργαστήριό μας

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

15/Jun/2025

🩸 Σάκχαρο στο Αίμα – Τι είναι;

Το σάκχαρο (ή αλλιώς γλυκόζη) είναι η βασική μορφή σακχάρου που κυκλοφορεί στο αίμα και αποτελεί κύρια πηγή ενέργειας για τα κύτταρα του οργανισμού. Παράγεται από τη διάσπαση των υδατανθράκων που προσλαμβάνουμε μέσω της διατροφής, και αποθηκεύεται στο ήπαρ και τους μυς με τη μορφή γλυκογόνου.

Η ισορροπία του σακχάρου ρυθμίζεται κυρίως από δύο βασικές ορμόνες του παγκρέατος:

Ινσουλίνη: μειώνει το σάκχαρο στο αίμα επιτρέποντας την είσοδο της γλυκόζης στα κύτταρα.
Γλυκαγόνη: αυξάνει το σάκχαρο όταν πέφτει πολύ χαμηλά, ενεργοποιώντας τη διάσπαση του γλυκογόνου.

Η διατήρηση σταθερών επιπέδων σακχάρου είναι ζωτικής σημασίας για την καλή λειτουργία του εγκεφάλου, των νεύρων και του μεταβολισμού. Όταν το σάκχαρο είναι πολύ χαμηλό ή πολύ υψηλό, εμφανίζονται σοβαρές παθολογικές καταστάσεις όπως η υπογλυκαιμία, η υπεργλυκαιμία και ο σακχαρώδης διαβήτης.

✅ Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στο Αίμα

Οι φυσιολογικές τιμές του σακχάρου στο αίμα εξαρτώνται από το αν είμαστε νηστικοί, μετά από φαγητό, ή κατά τη διάρκεια ορισμένων εξετάσεων (όπως η δοκιμασία καμπύλης γλυκόζης). Οι τιμές επηρεάζονται επίσης από την ηλικία, την ύπαρξη χρόνιων νοσημάτων (π.χ. διαβήτης), την εγκυμοσύνη και τη φαρμακευτική αγωγή.

📊 Πίνακας Φυσιολογικών Τιμών Σακχάρου (για υγιείς ενήλικες)

Κατάσταση Μέτρησης	Τιμή Σακχάρου (mg/dL)	Ερμηνεία
Νηστείας (τουλάχιστον 8 ώρες)	70 – 99	Φυσιολογική
Νηστείας	100 – 125	Προδιαβήτης (Δυσανεξία Γλυκόζης)
Νηστείας	≥ 126	Διαβήτης (επιβεβαίωση με επανάληψη)
2 ώρες μετά από γεύμα	< 140	Φυσιολογική μεταγευματική γλυκόζη
2 ώρες μετά από γεύμα	140 – 199	Προδιαβήτης (Διαταραγμένη Ανοχή Γλυκόζης)
2 ώρες μετά από γεύμα	≥ 200	Διαβήτης
Τυχαία μέτρηση	≥ 200 με συμπτώματα	Πιθανός Διαβήτης
Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT)	Αναλόγως φάσης	Χρησιμοποιείται για διάγνωση
HbA1c (μέση γλυκόζη 3 μηνών)	< 5.7%	Φυσιολογικό εύρος
HbA1c	5.7 – 6.4%	Προδιαβήτης
HbA1c	≥ 6.5%	Διαβήτης

Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στα Παιδιά

Ηλικιακή Ομάδα	Νηστείας (mg/dL)	Μετά από γεύμα (mg/dL)
Νεογέννητα (<1 μήνα)	45 – 96	έως 150
Παιδιά (1–12 ετών)	70 – 100	< 140
Έφηβοι (>12 ετών)	70 – 99	< 140

🤰 Φυσιολογικές Τιμές στην Εγκυμοσύνη (OGTT 75g)

Χρονικό Σημείο	Φυσιολογική Τιμή (mg/dL)
Νηστείας	< 92
1 ώρα μετά την πρόσληψη	< 180
2 ώρες μετά την πρόσληψη	< 153

📌 Αν έστω και μία τιμή είναι αυξημένη → διάγνωση διαβήτη κύησης.

🧪 Πώς Μετράται το Σάκχαρο στο Αίμα;

Η μέτρηση του σακχάρου στο αίμα είναι θεμελιώδης για τη διάγνωση και παρακολούθηση του διαβήτη, την αξιολόγηση της μεταβολικής υγείας και την παρακολούθηση της απόκρισης στη θεραπεία. Μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε σε εργαστήριο είτε στο σπίτι με χρήση συσκευών αυτομέτρησης (γλυκομέτρων ή αισθητήρων συνεχούς καταγραφής).

🏥 Εργαστηριακή Μέτρηση Σακχάρου

Οι βασικές εργαστηριακές εξετάσεις περιλαμβάνουν:

Εξέταση	Περιγραφή	Πότε γίνεται
Γλυκόζη Νηστείας	Μέτρηση μετά από 8–12 ώρες νηστείας	Βασική εξέταση για διαβήτη ή προδιαβήτη
Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT)	Μέτρηση σακχάρου νηστείας και μετά από χορήγηση 75g γλυκόζης	Χρήσιμη στην εγκυμοσύνη και σε αμφίβολες περιπτώσεις
HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη)	Αντανακλά τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων 2–3 μηνών	Χρήσιμη για διάγνωση και παρακολούθηση διαβήτη
Τυχαία Γλυκόζη Αίματος	Χωρίς περιορισμούς νηστείας, με ή χωρίς συμπτώματα	Μπορεί να υποδείξει διαβήτη αν >200 mg/dL με συμπτώματα

Η HbA1c δεν απαιτεί νηστεία και είναι χρήσιμη σε χρόνια παρακολούθηση.
🏠 Αυτομέτρηση στο Σπίτι
Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή ύποπτες υπογλυκαιμίες μπορούν να χρησιμοποιούν γλυκόμετρο ή αισθητήρα συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (CGM).
📍 Τύποι Οικιακής Μέτρησης:
Μέθοδος Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα
Γλυκόμετρο (δάκτυλο) Απλό, άμεσο, ακριβές Τσιμπήματα, περιορισμένα δεδομένα
CGM (π.χ. FreeStyle Libre, Dexcom) Συνεχής παρακολούθηση, ειδοποιήσεις, διαγράμματα Κόστος, ανάγκη για αλλαγή αισθητήρα κάθε λίγες ημέρες

Μέθοδος	Πλεονεκτήματα	Μειονεκτήματα
Γλυκόμετρο (δάκτυλο)	Απλό, άμεσο, ακριβές	Τσιμπήματα, περιορισμένα δεδομένα
CGM (π.χ. FreeStyle Libre, Dexcom)	Συνεχής παρακολούθηση, ειδοποιήσεις, διαγράμματα	Κόστος, ανάγκη για αλλαγή αισθητήρα κάθε λίγες ημέρες

📌 Σημεία μέτρησης:

Κατά προτίμηση δάκτυλα (πλάγια) για ακριβέστερα αποτελέσματα.
Αποφεύγεται ο δείκτης και ο αντίχειρας λόγω νεύρων.

📌 Κατάλληλες στιγμές μέτρησης:

Πρωί νηστικός
Πριν τα γεύματα
2 ώρες μετά από γεύμα
Πριν ύπνο
Όταν υπάρχουν συμπτώματα υπο/υπεργλυκαιμίας

🔄 Πώς να γίνεται σωστά η μέτρηση

Πλύνετε καλά τα χέρια (χωρίς αλκοολούχο καθαριστικό).
Στεγνώστε εντελώς.
Τρυπήστε στο πλάι του δακτύλου (όχι κέντρο).
Ρίξτε την πρώτη σταγόνα αν χρειάζεται.
Εφαρμόστε τη δεύτερη στο ταινιάκι του γλυκομέτρου.

📉 Πότε η μέτρηση είναι ανακριβής;

Αν υπάρχουν υπολείμματα φαγητού ή σακχάρων στα δάκτυλα
Σε παγωμένα χέρια ή κακή αιμάτωση
Αν έχουν λήξει οι ταινίες μέτρησης
Σε έντονο στρες ή ασθένεια, τα επίπεδα μπορεί να είναι ψευδώς αυξημένα

📲 Έξυπνες Εφαρμογές – Διαχείριση Σακχάρου

MySugr, LibreLink, Dexcom G7, Glooko
➡️ Χρησιμοποιούνται για καταγραφή και ανάλυση τάσεων.
⚠️ Υπογλυκαιμία: Τι είναι, Συμπτώματα & Αντιμετώπιση
Η υπογλυκαιμία είναι η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα πέφτουν κάτω από τα φυσιολογικά όρια, προκαλώντας δυνητικά επικίνδυνες επιπτώσεις, κυρίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Συνήθως, υπογλυκαιμία ορίζεται ως:
- Σάκχαρο < 70 mg/dL
- Σε βαριές περιπτώσεις: < 54 mg/dL (επίγουσα ιατρική κατάσταση)
🧠 Γιατί είναι επικίνδυνη;
Ο εγκέφαλος εξαρτάται από τη γλυκόζη ως βασική πηγή ενέργειας. Αν η γλυκόζη πέσει απότομα ή σε πολύ χαμηλά επίπεδα, προκαλείται νευρογλυκοπενία, δηλαδή ανεπάρκεια γλυκόζης στον εγκέφαλο, οδηγώντας σε:
- Διανοητική σύγχυση
- Αδυναμία συγκέντρωσης
- Λιποθυμία
- Σπασμούς
- Κώμα
🚨 Κύρια Συμπτώματα Υπογλυκαιμίας
Κατηγορία Συμπτώματα
Αδρενεργικά (λόγω απελευθέρωσης αδρεναλίνης) Τρέμουλο, ιδρώτας, ταχυκαρδία, άγχος, πείνα
Νευρογλυκοπενικά (επίδραση στον εγκέφαλο) Σύγχυση, θολή όραση, πονοκέφαλος, δυσκολία λόγου
Βαριά υπογλυκαιμία Λιποθυμία, σπασμοί, απώλεια συνείδησης

🩺 Αιτίες Υπογλυκαιμίας

📍 Σε διαβητικά άτομα:

Υπερβολική δόση ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών
Παράλειψη ή καθυστέρηση γεύματος
Έντονη άσκηση χωρίς αντίστοιχη τροφική πρόσληψη
Αλκοόλ χωρίς φαγητό

📍 Σε μη διαβητικά άτομα:

Παραγωγή ινσουλίνης από ινσουλίνωμα
Ανεπάρκεια φλοιού επινεφριδίων, ανεπάρκεια GH
Σοβαρές ηπατικές νόσοι
Σεπτικό σοκ ή σοβαρές λοιμώξεις
Αντιδραστική υπογλυκαιμία μετά από γεύμα (ιδίως σε νεαρούς)
Μετά από γαστρική παράκαμψη (dumping syndrome)

🔬 Διαγνωστική Προσέγγιση – Τριάδα Whipple

Η τριάδα Whipple επιβεβαιώνει την ύπαρξη κλινικά σημαντικής υπογλυκαιμίας:

Παρουσία συμπτωμάτων υπογλυκαιμίας
Χαμηλό σάκχαρο κατά τη διάρκεια των συμπτωμάτων (<55 mg/dL)

Ανακούφιση των συμπτωμάτων μετά από χορήγηση γλυκόζης

💊 Πρώτες Βοήθειες – Τι να κάνεις:

Κατάσταση	Αντιμετώπιση
Ελαφρά υπογλυκαιμία (σάκχαρο 60–70 mg/dL)	Λήψη 15g απλών σακχάρων (π.χ. 1 χυμός, 3 ταμπλέτες γλυκόζης, 1 κουταλιά μέλι)
Μέτρια (40–60 mg/dL)	Όπως παραπάνω + επανάληψη μέτρησης σε 15′
Βαριά (<40 mg/dL)	Αν δεν είναι σε θέση να καταπιεί: γλυκαγόνη ενδομυϊκά ή IV γλυκόζη 10–20% στο νοσοκομείο
Συνειδητός ασθενής	Να καταναλώσει γρήγορο σάκχαρο, να ξεκουραστεί
Αναίσθητος ασθενής	Μην του δώσετε τίποτα από το στόμα! Καλέστε άμεσα βοήθεια και χορηγήστε γλυκαγόνη (αν διαθέσιμη)

⚠️ Χρόνια Υπογλυκαιμία & Ανοχή στα Συμπτώματα

Άτομα με μακροχρόνιο διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 μπορεί να παρουσιάσουν υπογλυκαιμία χωρίς συμπτώματα (hypoglycemia unawareness), αυξάνοντας τον κίνδυνο βαριάς υπογλυκαιμίας.

➡️ Λύση: συχνή αυτοπαρακολούθηση + συνεχής καταγραφή με CGM

💡 Συμβουλή: Άτομα με διαβήτη τύπου 1 πρέπει να έχουν πάντα μαζί τους γλυκαγόνη (σε ενέσιμη ή ρινική μορφή), και το περιβάλλον τους να είναι εκπαιδευμένο στη χρήση της.
📈 Υπεργλυκαιμία: Τι Είναι, Συμπτώματα, Αιτίες & Αντιμετώπιση
Η υπεργλυκαιμία είναι η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα είναι σημαντικά αυξημένα, συνήθως > 126 mg/dL νηστείας ή > 200 mg/dL μετά από γεύμα, και αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα του σακχαρώδη διαβήτη, αλλά και άλλων μεταβολικών ή ορμονικών διαταραχών.
📌 Όρια Υπεργλυκαιμίας
Επίπεδο Σακχάρου (mg/dL) Ερμηνεία
100 – 125 Προδιαβήτης (νηστείας)
≥ 126 Διαβήτης (νηστείας)
≥ 140 (2 ώρες μετά φαγητό) Μεταγευματική υπεργλυκαιμία
≥ 200 με συμπτώματα Πιθανός διαβήτης – άμεση παρέμβαση

Επίπεδο Σακχάρου (mg/dL)	Ερμηνεία
100 – 125	Προδιαβήτης (νηστείας)
≥ 126	Διαβήτης (νηστείας)
≥ 140 (2 ώρες μετά φαγητό)	Μεταγευματική υπεργλυκαιμία
≥ 200 με συμπτώματα	Πιθανός διαβήτης – άμεση παρέμβαση

🔬 Αιτίες Υπεργλυκαιμίας

🧬 Παθολογικές Καταστάσεις:

Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ή 2
Διαβήτης κύησης
Προδιαβήτης
Ορμονικές διαταραχές (π.χ. υπερκορτιζολαιμία/Cushing, ακρομεγαλία, φαιοχρωμοκύτωμα)

💊 Φαρμακολογικές Αιτίες:

Κορτικοστεροειδή (π.χ. πρεδνιζολόνη)
Διουρητικά θειαζιδικά
Αδρεναλίνη, αναστολείς πρωτεάσης (HIV)
Αντισυλληπτικά (σε ευαίσθητα άτομα)

📉 Άλλες αιτίες:

Στρες, λοίμωξη, τραύμα, έγκαυμα
Παράλειψη ή λανθασμένη δόση ινσουλίνης
Έλλειψη άσκησης
Διατροφή με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη/φορτίο

🚑 Επείγουσες Καταστάσεις – Υπεργλυκαιμικό Κώμα

1. Διαβητική Κετοξέωση (DKA)

Ιδιαίτερα σε	Νεαρούς ασθενείς με διαβήτη τύπου 1

Χαρακτηριστικά

Πολύ υψηλό σάκχαρο > 250 mg/dL, κετόνες στα ούρα ή στο αίμα, οξέωση, ταχύπνοια, φρουτώδης αναπνοή

Συμπτώματα

Εμετοί, πόνος στην κοιλιά, σύγχυση, κώμα

2. Υπεργλυκαιμικό Υπερωσμωτικό Σύνδρομο (HHS)

Ιδιαίτερα σε	Ηλικιωμένους με διαβήτη τύπου 2
Σάκχαρο > 600 mg/dL	Χωρίς κετόνες, με σοβαρή αφυδάτωση
Συμπτώματα	Σύγχυση, σπασμοί, λήθαργος, υπονατριαιμία

⚠️ Και οι δύο καταστάσεις είναι επείγουσες και απειλητικές για τη ζωή.
🩹 Αντιμετώπιση Υπεργλυκαιμίας
Στην καθημερινή παρακολούθηση:
Αναπροσαρμογή φαρμακευτικής αγωγής (ινσουλίνη, SGLT2i, μετφορμίνη κ.ά.)
Επαναξιολόγηση διατροφής (χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης, περιορισμός υδατανθράκων)
Άσκηση (αν επιτρέπεται)
Σε επείγουσες καταστάσεις:
Ενυδάτωση με φυσιολογικό ορό
Ενδοφλέβια ινσουλίνη
Διόρθωση ηλεκτρολυτικών διαταραχών
Παρακολούθηση σε μονάδα εντατικής θεραπείας (σε DKA/HHS)
📊 Πότε να ανησυχήσετε;
Τιμή Σακχάρου Ενέργεια
200–250 mg/dL Ενυδάτωση, έλεγχος διατροφής, μέτρηση κετονών
> 300 mg/dL Επικοινωνία με γιατρό, έλεγχος ινσουλίνης
> 400 mg/dL Επείγουσα ανάγκη – αναζήτηση ιατρικής βοήθειας

Τιμή Σακχάρου	Ενέργεια
200–250 mg/dL	Ενυδάτωση, έλεγχος διατροφής, μέτρηση κετονών
> 300 mg/dL	Επικοινωνία με γιατρό, έλεγχος ινσουλίνης
> 400 mg/dL	Επείγουσα ανάγκη – αναζήτηση ιατρικής βοήθειας

🧬 Σακχαρώδης Διαβήτης: Τύποι, Διαφορές, Διάγνωση & Χαρακτηριστικά

Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) είναι μία χρόνια μεταβολική νόσος που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα (υπεργλυκαιμία), είτε λόγω ανεπάρκειας ινσουλίνης, είτε λόγω αντίστασης των κυττάρων στην ινσουλίνη.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι διαβήτη, με ξεχωριστά κλινικά, βιοχημικά και θεραπευτικά χαρακτηριστικά.

📚 Βασικοί Τύποι Διαβήτη

Τύπος	Περιγραφή
Τύπου 1 (ΣΔ1)	Αυτοάνοση καταστροφή β-κυττάρων του παγκρέατος → έλλειψη ινσουλίνης
Τύπου 2 (ΣΔ2)	Αντίσταση στην ινσουλίνη και σχετική ανεπάρκεια της
Διαβήτης κύησης	Παροδικός διαβήτης κατά την εγκυμοσύνη
MODY	Μονογονιδιακός διαβήτης, πρώιμης έναρξης, χωρίς αυτοαντισώματα
LADA	Αυτοάνοσος διαβήτης ενηλίκων με βραδεία εξέλιξη (τύπου 1.5)

Συγκριτικός Πίνακας – Τύποι Διαβήτη

Χαρακτηριστικό	Τύπου 1	Τύπου 2	MODY	LADA	Κύησης
Ηλικία Έναρξης	Παιδική/εφηβική	Μετά τα 40 (συνήθως)	<20 έτη	30–50 έτη	2ο–3ο τρίμηνο
Μηχανισμός	Αυτοάνοση καταστροφή	Αντίσταση στην ινσουλίνη	Γονιδιακή μετάλλαξη	Αυτοανοσία, βραδεία εξέλιξη	Ορμονικές αλλαγές εγκυμοσύνης
Αντιγλυκαιμικά αντισώματα	Ναι (GAD, IA-2)	Όχι	Όχι	Ναι	Όχι
Ανάγκη για ινσουλίνη	Άμεση & μόνιμη	Ίσως αργότερα	Όχι πάντα	Μετά από χρόνια	Συχνά προσωρινή
Σωματικό Βάρος	Κανονικό ή χαμηλό	Συχνά υπέρβαροι	Κανονικό	Κανονικό	Ποικίλει
Οικογενειακό Ιστορικό	Όχι απαραίτητα	Συχνά ναι	Ναι (γενετικό)	Όχι πάντα	Συχνά

🧪 Διαγνωστικές Εξετάσεις για Επιβεβαίωση Τύπου:

GAD65, IA-2, ZnT8 αντισώματα: Αυτοάνοσοι δείκτες → ΣΔ1, LADA
C-πεπτίδιο: Δείκτης παραγωγής ινσουλίνης
Γενετικός έλεγχος (HNF1A, GCK): Για υποψία MODY
OGTT: Για διαβήτη κύησης ή ασαφή προδιαβήτη
HbA1c + FPG + OGTT: Τυπική τριπλή προσέγγιση

💊 Θεραπευτικές Προσεγγίσεις (ανά τύπο)

Τύπος Διαβήτη	Θεραπεία

ΣΔ1

Ινσουλίνη (basal/bolus), αντλία, παρακολούθηση CGM

ΣΔ2

Δίαιτα, άσκηση, μετφορμίνη, SGLT2i, GLP-1, ινσουλίνη (τελικά)

MODY

Μερικοί ανταποκρίνονται σε SU ή μόνο δίαιτα

LADA

Αρχικά μετφορμίνη, μετά ινσουλίνη

Κύησης

Δίαιτα, παρακολούθηση, +/- ινσουλίνη

🥦 Διατροφή και Σάκχαρο – Γλυκαιμικός Δείκτης (GI) & Γλυκαιμικό Φορτίο (GL)

Η διατροφή παίζει κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση του σακχάρου, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη. Κατανοώντας έννοιες όπως ο γλυκαιμικός δείκτης (GI) και το γλυκαιμικό φορτίο (GL), μπορούμε να διαχειριστούμε αποτελεσματικότερα τις μεταγευματικές αυξήσεις γλυκόζης.

🍞 Τι είναι ο Γλυκαιμικός Δείκτης (GI);

Ο Γλυκαιμικός Δείκτης (Glycemic Index) είναι ένας αριθμός (0–100) που δείχνει πόσο γρήγορα αυξάνει το σάκχαρο του αίματος μία τροφή που περιέχει υδατάνθρακες, σε σύγκριση με τη γλυκόζη (ή τη λευκή ψίχα ψωμιού).

Κατηγορία	Τιμή GI
Χαμηλός GI	≤ 55
Μέτριος GI	56–69
Υψηλός GI	≥ 70

🍚 Όσο υψηλότερος ο GI, τόσο πιο απότομη η αύξηση του σακχάρου → αποφυγή σε διαβητικούς.
📦 Τι είναι το Γλυκαιμικό Φορτίο (GL);
Το Γλυκαιμικό Φορτίο λαμβάνει υπόψη και την ποσότητα των υδατανθράκων ανά μερίδα τροφής, προσφέροντας πιο ρεαλιστική εικόνα της επίδρασης στο σάκχαρο.
Τιμή GL Ερμηνεία
< 10 Χαμηλό GL
11–19 Μέτριο GL
≥ 20 Υψηλό GL
🥗 Πίνακας Παραδειγμάτων Τροφών με GI & GL
Τροφή GI Υδατάνθρακες / μερίδα GL
Μήλο (1 μέτριο) 38 15g 6
Λευκό ψωμί (1 φέτα) 75 15g 11
Καρότο (1 μεγάλο) 47 8g 3
Μπανάνα (1 μέτρια) 52 27g 14
Άσπρο ρύζι (1 φλ. μαγειρ.) 73 45g 33
Φακές (1 φλ. μαγειρ.) 32 40g 13

Τιμή GL	Ερμηνεία
< 10	Χαμηλό GL
11–19	Μέτριο GL
≥ 20	Υψηλό GL

Τροφή	GI	Υδατάνθρακες / μερίδα	GL
Μήλο (1 μέτριο)	38	15g	6
Λευκό ψωμί (1 φέτα)	75	15g	11
Καρότο (1 μεγάλο)	47	8g	3
Μπανάνα (1 μέτρια)	52	27g	14
Άσπρο ρύζι (1 φλ. μαγειρ.)	73	45g	33
Φακές (1 φλ. μαγειρ.)	32	40g	13

✅ Διατροφικές Οδηγίες για Ρύθμιση Σακχάρου

Σύσταση	Περιγραφή
🍞 Επιλογή υδατανθράκων	Προτιμήστε ολικής άλεσης, βρώμη, όσπρια, μη επεξεργασμένα δημητριακά
🥬 Ίνες / φυτικές ίνες	Επιβραδύνουν την απορρόφηση γλυκόζης (π.χ. λαχανικά, φρούτα με φλούδα)
🧀 Πρωτεΐνη & καλά λιπαρά	Μειώνουν το μεταγευματικό “spike” (π.χ. αυγό, ψάρι, ελαιόλαδο, αβοκάντο)
🧃 Αποφυγή χυμών & ζάχαρης	Προκαλούν απότομη αύξηση σακχάρου
🕒 Συχνότητα γευμάτων	Μικρά και τακτικά γεύματα ανά 3–4 ώρες
🏃‍♀️ Φυσική δραστηριότητα	Βοηθά στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου μετά από γεύματα

🧾 Παράδειγμα Ημερήσιου Μενού για Άτομο με ΣΔ2

Γεύμα	Τρόφιμα
Πρωινό	Βρώμη με γάλα αμυγδάλου & κανέλα, 1 μήλο
Σνακ	1 χούφτα αμύγδαλα
Μεσημεριανό	Φακές με καρότο & πράσινη σαλάτα με ελαιόλαδο
Σνακ	Γιαούρτι με χαμηλό GI φρούτο (π.χ. ακτινίδιο)
Βραδινό	Κοτόπουλο ψητό με μπρόκολο & κινόα

💡 Συμβουλή: Συνδυάζετε υδατάνθρακες με πρωτεΐνες & λίπος για σταθερότερη γλυκαιμική απόκριση.
🤰 Σάκχαρο και Εγκυμοσύνη – Διαβήτης Κύησης & Παρακολούθηση
Κατά την εγκυμοσύνη, το σώμα της γυναίκας υφίσταται ορμονικές μεταβολές που επηρεάζουν σημαντικά την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Σε κάποιες περιπτώσεις, αυτές οι αλλαγές οδηγούν σε διαβήτη κύησης (GDM – Gestational Diabetes Mellitus), μια μορφή υπεργλυκαιμίας που εμφανίζεται για πρώτη φορά στην εγκυμοσύνη.
📊 Επιδημιολογία & Σημασία
Προσβάλλει έως 7–14% των κυήσεων, αναλόγως πληθυσμού και διατροφής
Συνήθως εμφανίζεται στο 2ο ή 3ο τρίμηνο
Αν δεν διαγνωστεί/αντιμετωπιστεί, αυξάνει τον κίνδυνο για:
Προεκλαμψία
Μακροσωμία εμβρύου
Καισαρική τομή
Νεογνική υπογλυκαιμία
Μελλοντική εμφάνιση ΣΔ2 στη μητέρα
🧪 Διάγνωση – Καμπύλη Γλυκόζης (OGTT 75g)
Η προληπτική εξέταση πραγματοποιείται συνήθως μεταξύ 24ης–28ης εβδομάδας κύησης.
Χρονικό Σημείο Όριο για φυσιολογική τιμή
Νηστείας < 92 mg/dL
1 ώρα < 180 mg/dL
2 ώρες < 153 mg/dL

Χρονικό Σημείο	Όριο για φυσιολογική τιμή
Νηστείας	< 92 mg/dL
1 ώρα	< 180 mg/dL
2 ώρες	< 153 mg/dL

➡️ Αν μία ή περ

🔬 Παράγοντες Κινδύνου

Κίνδυνος	Σχόλιο
Παχυσαρκία (BMI > 30)	Αυξάνει αντίσταση στην ινσουλίνη
Ιστορικό GDM σε προηγούμενη εγκυμοσύνη	Υψηλή πιθανότητα επανεμφάνισης
Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ2	Γενετική προδιάθεση
Πολυκυστικές ωοθήκες (PCOS)	Αυξημένο μεταβολικό φορτίο
Ηλικία > 35 ετών	Αυξημένος κίνδυνος

ισσότερες τιμές είναι αυξημένες, τότε τίθεται διάγνωση διαβήτη κύησης.

🍽️ Διατροφή & Παρακολούθηση

Διατροφή με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη
Τακτικές μικρές μερίδες (5–6/ημέρα)
Καθημερινή μέτρηση σακχάρου:
- Νηστείας
- 1 ή 2 ώρες μετά τα κύρια γεύματα
Σωματική άσκηση (ήπια περπάτημα, yoga εγκύων)
Αν δεν επαρκεί: ινσουλινοθεραπεία (ασφαλής στην εγκυμοσύνη)

🩺 Αντιμετώπιση

Επίπεδο Ελέγχου	Αντιμετώπιση
Σάκχαρα εντός στόχων	Διατροφή + άσκηση
Επίμονα υψηλά	Προσθήκη ινσουλίνης
Πολύ υψηλά	Νοσηλεία / στενή παρακολούθηση

👶 Επιπτώσεις στο Έμβρυο

Κατάσταση

Ενδεχόμενα Προβλήματα

Μη ελεγχόμενος GDM

Μακροσωμία, τραυματισμός στον τοκετό, υπογλυκαιμία νεογνού

Υπέρταση μητέρας

Προεκλαμψία

Μετά τη γέννηση

Αυξημένος κίνδυνος παχυσαρκίας και διαβήτη στο παιδί

👶 Σάκχαρο στα Παιδιά – Φυσιολογικές Τιμές, Διαβήτης & Αντιμετώπιση

Η παρακολούθηση του σακχάρου στα παιδιά είναι ζωτικής σημασίας, ειδικά όταν υπάρχουν συμπτώματα ή οικογενειακό ιστορικό διαβήτη. Τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, πιο σπάνια τύπου 2, ενώ κάποιες φορές παρουσιάζουν αντιδραστική υπογλυκαιμία ή παροδικές μεταβολές λόγω λοίμωξης ή κακής διατροφής.

🧪 Φυσιολογικές Τιμές Σακχάρου στα Παιδιά

Ηλικία	Νηστείας (mg/dL)	2 ώρες μετά γεύμα
Νεογέννητο (<1 μήνα)	45 – 96	έως 150
Βρέφη (1–12 μηνών)	60 – 100	< 140
Παιδιά (>1 έτους)	70 – 100	< 140
Έφηβοι	70 – 99	< 140

⚠️ Τιμή <60 mg/dL = υπογλυκαιμία

🩺 Παιδικός Διαβήτης – Τύπου 1

Ο διαβήτης τύπου 1 είναι η πιο συχνή μορφή διαβήτη στην παιδική ηλικία, και οφείλεται σε αυτοάνοση καταστροφή των β-κυττάρων του παγκρέατος.

⚠️ Συμπτώματα:

Πολυουρία (συχνή ούρηση)
Πολυδιψία (αυξημένη δίψα)
Απώλεια βάρους
Νυχτερινή ενούρηση σε παιδί που είχε “στεγνώσει”
Κόπωση, ευερεθιστότητα

➡️ Συχνά η διάγνωση γίνεται μετά από διαβητική κετοξέωση, αν δεν εντοπιστεί εγκαίρως.

🔬 Διάγνωση:

Σάκχαρο νηστείας ≥ 126 mg/dL (ή τυχαίο ≥ 200 + συμπτώματα)
HbA1c ≥ 6.5%
GAD, IA-2, ZnT8: αυτοαντισώματα
C-πεπτίδιο: χαμηλό

🍭 Παιδικός Διαβήτης Τύπου 2

Πιο σπάνιος σε παιδιά, αλλά αυξανόμενος λόγω παιδικής παχυσαρκίας, κακής διατροφής και καθιστικής ζωής.

📍 Παράγοντες Κινδύνου:

Παχυσαρκία, κοιλιακό λίπος
Καθιστική ζωή
Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ2
Ινσουλινοαντίσταση (π.χ. Acanthosis nigricans στο δέρμα)

🧪 Εξετάσεις:

Σάκχαρο νηστείας, OGTT, HbA1c
C-πεπτίδιο: φυσιολογικό ή αυξημένο
Απουσία αυτοαντισωμάτων

🛡️ Πρόληψη & Παρακολούθηση στα Παιδιά

Παρέμβαση	Στόχος
🍎 Ισορροπημένη διατροφή	Έλεγχος βάρους & αποφυγή αιχμών σακχάρου
🚶‍♀️ Καθημερινή κίνηση	60 λεπτά δραστηριότητας/ημέρα
📉 Έλεγχος BMI	Ετήσιος έλεγχος ανάπτυξης από παιδίατρο
🩺 Ανίχνευση συμπτωμάτων	Έγκαιρη διάγνωση ΣΔ1 ή ΣΔ2
🧬 Γενετικός έλεγχος	Αν υπάρχει ιστορικό MODY ή LADA στους γονείς

⚠️ Τιμή >126 mg/dL νη

🧃 Σακχαρώδης Κρίση στα Παιδιά – Πρώτες Ενδείξεις

Συμπτώματα	Υποψία
Αφυδάτωση, πολυουρία, οξέωση	Διαβητική κετοξέωση (DKA)
Θολή όραση, ευερεθιστότητα	Οξεία υπεργλυκαιμία
Λήθαργος, αδυναμία	Υπογλυκαιμία (π.χ. από λοίμωξη)

στείας ή >200 μεταγευμ

Η διάγνωση και η αντιμετώπιση του διαβήτη στα παιδιά απαιτεί άμεση και εξειδικευμένη παιδοενδοκρινολογική φροντίδα.
💊 Επιπτώσεις Φαρμάκων & Παθολογικών Καταστάσεων στο Σάκχαρο
Τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα επηρεάζονται σημαντικά από ορισμένα φάρμακα και παθήσεις, τόσο προς την κατεύθυνση της υπεργλυκαιμίας, όσο και της υπογλυκαιμίας. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γνωρίζουμε αυτές τις επιδράσεις, ειδικά σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική νόσο, ηπατοπάθειες ή ορμονικές διαταραχές.
📈 Φάρμακα που Αυξάνουν το Σάκχαρο (Υπεργλυκαιμική δράση)
Φαρμακευτική Ομάδα Φάρμακα Μηχανισμός
Κορτικοστεροειδή Πρεδνιζολόνη, δεξαμεθαζόνη Αυξάνουν γλυκονεογένεση, μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
Αδρενεργικά Αδρεναλίνη, νοραδρεναλίνη Ενεργοποίηση λιπόλυσης & γλυκογονόλυσης
Διουρητικά θειαζιδικά Υδροχλωροθειαζίδη Μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
Αντισυλληπτικά Οιστρογόνα-προγεσταγόνα Αντίσταση στην ινσουλίνη
Αντιψυχωσικά Ολανζαπίνη, ρισπεριδόνη Αυξάνουν βάρος και μειώνουν ευαισθησία
Αναστολείς πρωτεάσης (HIV) Λοπιναβίρη, ριτοναβίρη Μειώνουν δράση GLUT-4
Στατίνες (λιγότερο συχνά) Ατορβαστατίνη Πιθανή ήπια αύξηση HbA1c

Φαρμακευτική Ομάδα	Φάρμακα	Μηχανισμός
Κορτικοστεροειδή	Πρεδνιζολόνη, δεξαμεθαζόνη	Αυξάνουν γλυκονεογένεση, μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
Αδρενεργικά	Αδρεναλίνη, νοραδρεναλίνη	Ενεργοποίηση λιπόλυσης & γλυκογονόλυσης
Διουρητικά θειαζιδικά	Υδροχλωροθειαζίδη	Μειώνουν ευαισθησία ινσουλίνης
Αντισυλληπτικά	Οιστρογόνα-προγεσταγόνα	Αντίσταση στην ινσουλίνη
Αντιψυχωσικά	Ολανζαπίνη, ρισπεριδόνη	Αυξάνουν βάρος και μειώνουν ευαισθησία
Αναστολείς πρωτεάσης (HIV)	Λοπιναβίρη, ριτοναβίρη	Μειώνουν δράση GLUT-4
Στατίνες (λιγότερο συχνά)	Ατορβαστατίνη	Πιθανή ήπια αύξηση HbA1c

📉 Φάρμακα που Μπορεί να Προκαλέσουν Υπογλυκαιμία

Φαρμακευτική Ομάδα	Παράδειγμα	Σχόλιο
Ινσουλίνες	Ανθρώπινη, αναλόγα	Υπερδοσολογία ή καθυστέρηση γεύματος
Σουλφονυλουρίες	Γλιβενκλαμίδη, γλικλαζίδη	Μακράς διάρκειας δράση
Μεγλιτινίδες	Ρεπαγλινίδη	Βραχεία δράση, επικίνδυνη σε παράλειψη γεύματος
Αλκοόλ	—	Αναστέλλει ηπατική γλυκογονόλυση
Κινίνη	Χρήση σε ελονοσία	Παρεμβαίνει στη γλυκόζη
Σαλικυλικά	Ασπιρίνη (υψηλές δόσεις)	Ευαισθητοποίηση στην ινσουλίνη
Προπρανολόλη	Μπλοκάρει συμπτώματα υπογλυκαιμίας

🧬 Νοσήματα που Επηρεάζουν τα Επίπεδα Σακχάρου

1. Νεφρική Νόσος (ΧΝΑ)

Μειωμένη νεφρική αποβολή ινσουλίνης → υπογλυκαιμία
Ταυτόχρονα, λιγότερη νεογλυκογένεση → αστάθεια σακχάρου

2. Ηπατική Νόσος (κίρρωση, ηπατίτιδα)

Ελαττωμένη γλυκογονόλυση → υπογλυκαιμία
Ηπατική αντίσταση → μεταγευματική υπεργλυκαιμία

3. Ορμονικές Διαταραχές

Πάθηση	Επίδραση
Σύνδρομο Cushing	Υπεργλυκαιμία
Ακρομεγαλία	Αντίσταση στην ινσουλίνη
Υποφυσιακή ανεπάρκεια	Υπογλυκαιμία
Υποθυρεοειδισμός	Ήπια υπογλυκαιμία
Υπερθυρεοειδισμός	Υπεργλυκαιμία λόγω αυξημένου μεταβολισμού
Φαιοχρωμοκύτωμα	Υπεργλυκαιμία λόγω κατεχολαμινών

4. Οξείες Λοιμώξεις / Στρες

Αυξάνουν τα επίπεδα κορτιζόλης, κατεχολαμινών → υπεργλυκαιμία
Συχνά “ανεξήγητα” υψηλό σάκχαρο κατά τη διάρκεια λοιμώξεων

📌 Κλινικές Επιπτώσεις

Κατάσταση	Τι να προσέξουμε
Χρήση κορτιζόνης (εισπνεόμενης ή per os)	Τακτική παρακολούθηση σακχάρου
Αντιψυχωσικά / αντικαταθλιπτικά	Έλεγχος HbA1c κάθε 3–6 μήνες
Χρόνια νεφρική νόσος + διαβήτης	Επαναπροσαρμογή ινσουλίνης
Αντιυπερτασικά (β-αναστολείς)	Απόκρυψη συμπτωμάτων υπογλυκαιμίας

💡 Συμβουλή: Ενημερώστε πάντα τον γιατρό ή φαρμακοποιό σας για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε, ακόμα κι αν είναι “αθώα” ή “συμπληρώματα”.

🏃‍♂️ Άσκηση και Σάκχαρο – Ο Ρόλος της Φυσικής Δραστηριότητας στον Γλυκαιμικό Έλεγχο

Η σωματική δραστηριότητα αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς μη φαρμακευτικούς τρόπους για τη ρύθμιση του σακχάρου και την πρόληψη ή βελτίωση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, βοηθά στην ευαισθητοποίηση των κυττάρων στην ινσουλίνη, βελτιώνει το λιπιδαιμικό προφίλ, και μειώνει το σωματικό βάρος.

✅ Πώς Επηρεάζει η Άσκηση το Σάκχαρο;

Τύπος Επίδρασης	Μηχανισμός
🔽 Μείωση σακχάρου	Αυξημένη κατανάλωση γλυκόζης από μυς
➕ Αυξημένη ευαισθησία ινσουλίνης	Λιγότερη ινσουλίνη χρειάζεται για την ίδια επίδραση
🩸 Αύξηση ροής αίματος	Βελτίωση μεταφοράς γλυκόζης στα κύτταρα
🕐 Μεταγευματική σταθεροποίηση	Βοηθά στον έλεγχο “spike” σακχάρου μετά το φαγητό

🕒 Πότε να Γίνεται η Άσκηση;

✅ 2 ώρες μετά το φαγητό → ιδανικό για μείωση μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας
❌ Όχι κατά την υπογλυκαιμία (< 90 mg/dL χωρίς πρόσληψη υδατανθράκων)
❌ Όχι σε σάκχαρο > 250 mg/dL με κετόνες

🏋️‍♀️ Τύποι Άσκησης

Τύπος Άσκησης	Παράδειγμα	Επίδραση στο Σάκχαρο
Αερόβια	Περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση	Άμεση μείωση σακχάρου
Αναερόβια / ενδυνάμωση	Βάρη, αντιστάσεις, yoga	Βελτίωση μακροπρόθεσμης ευαισθησίας
Διαλειμματική (HIIT)	Εναλλαγές έντασης	Έντονη δράση – απαιτεί καθοδήγηση
Ευλυγισία / ισορροπία	Pilates, tai chi	Μειώνει στρες → σταθερότερη γλυκόζη

📌 Σύσταση Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO)

Τουλάχιστον 150–300 λεπτά μέτριας αερόβιας άσκησης ανά εβδομάδα +
2 ημέρες ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης

⚠️ Προφυλάξεις σε Διαβητικούς Ασθενείς

Κίνδυνος	Τι να προσέξουμε
Υπογλυκαιμία κατά τη διάρκεια ή μετά	Προσλαμβάνετε 15–30g υδατάνθρακες πριν ή μετά
Σακχαρώδης τύπου 1	Να μετράτε κετόνες αν >250 mg/dL
CGM χρήστες	Χρησιμοποιείτε προειδοποιήσεις κατά τη διάρκεια άσκησης
Αφυδάτωση	Να πίνετε νερό τακτικά
Κακή ρύθμιση διαβήτη	Αποφύγετε έντονη άσκηση χωρίς καθοδήγηση γιατρού

💡 Πρακτικές Συμβουλές

Ασκηθείτε μετά το κυρίως γεύμα, όχι νηστικοί
Προτιμήστε χαμηλής έντασης ασκήσεις αρχικά (π.χ. περπάτημα 30–45 λεπτά)
Έχετε πάντα μαζί σας κάποια πηγή γλυκόζης (χυμός, ταμπλέτες)
Καταγράψτε τις τιμές πριν/μετά την άσκηση
Σε χρήση ινσουλίνης: προσαρμογή δόσης ή υδατανθράκων

🏅 Συμπέρασμα: Η συστηματική άσκηση αποτελεί “φυσική ινσουλίνη”, αλλά πρέπει να γίνεται με ασφάλεια, γνώση και εξατομίκευση.
🏥 Συχνές Παθήσεις που Επηρεάζονται από τα Επίπεδα Σακχάρου
Το σάκχαρο στο αίμα δεν επηρεάζεται μόνο από τη διατροφή ή τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά συμμετέχει ενεργά στην παθοφυσιολογία πολλών συστημικών νοσημάτων. Ακόμη και ήπιες διαταραχές γλυκόζης, όπως ο προδιαβήτης, σχετίζονται με καρδιαγγειακά, νευρολογικά, νεφρικά και οφθαλμολογικά προβλήματα.
❤️ 1. Καρδιαγγειακά Νοσήματα (ΚΑΝ)
Το υψηλό σάκχαρο προκαλεί βλάβες στα ενδοθηλιακά κύτταρα, αυξάνει το οξειδωτικό στρες και οδηγεί σε επιταχυνόμενη αθηροσκλήρωση.
Επιπτώσεις Περιγραφή
Στεφανιαία νόσος Έμφραγμα, στηθάγχη
Εγκεφαλικό Αυξημένος κίνδυνος ισχαιμικού επεισοδίου
Περιφερική αγγειοπάθεια Πόνος στα πόδια, ισχαιμία, γάγγραινα
Υπέρταση Επιτείνεται από την αντίσταση στην ινσουλίνη

📌 Το 65% των διαβητικών πεθαίνουν από καρδιοαγγειακά αίτια.
🧠 2. Νευρολογικές Επιπλοκές
Παθολογία Σχόλιο
Περιφερική νευροπάθεια Μούδιασμα, πόνος στα άκρα, καύσος
Αυτόνομη νευροπάθεια Ορθοστατική υπόταση, διαταραχές πέψης, καρδιακή δυσλειτουργία
Υπογλυκαιμική εγκεφαλοπάθεια Σε βαριά επεισόδια υπογλυκαιμίας
Άνοια / Νόσος Alzheimer Συνδέεται με χρόνια υπεργλυκαιμία (“τύπου 3 διαβήτης”)

👁️ 3. Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια

Σταδιακή βλάβη των μικρών αγγείων του αμφιβληστροειδούς
Μπορεί να οδηγήσει σε μείωση όρασης, οίδημα ωχράς κηλίδας, ακόμα και τύφλωση
Πρόληψη: ετήσια οφθαλμολογική εξέταση με μυδρίαση

🧬 4. Νεφρική Βλάβη (Διαβητική Νεφροπάθεια)

Στάδια	Σημάδια
Πρώιμο	Μικροαλβουμινουρία
Προχωρημένο	Πρωτεϊνουρία, αύξηση κρεατινίνης
Τελικό	Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ) – αιμοκάθαρση

🧪 Παρ

🦶 5. Σύνδρομο Διαβητικού Ποδιού

Μηχανισμοί	Περιγραφή
Νευροπάθεια	Απώλεια αίσθησης → τραυματισμοί
Αγγειοπάθεια	Κακή επούλωση πληγών
Λοιμώξεις	Εύκολη εγκατάσταση, κυτταρίτιδα, οστεομυελίτιδα

ακολούθηση

⚠️ Η καθυστερημένη αντιμετώπιση οδηγεί σε ακρωτηριασμό.

⚖️ 6. Παχυσαρκία & Μεταβολικό Σύνδρομο

Το αυξημένο σάκχαρο αποτελεί μέρος του μεταβολικού συνδρόμου, που περιλαμβάνει:

Κοιλιακή παχυσαρκία
Υπέρταση
Δυσλιπιδαιμία (χαμηλή HDL, υψηλά TG)
Ινσουλινοαντίσταση

➡️ Αυξάνει ριζικά τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, στεφανιαία νόσο και λιπώδες ήπαρ.

🧪 7. Άλλες Καταστάσεις

Πάθηση	Σχέση με σάκχαρο
Πολυκυστικές Ωοθήκες (PCOS)	Συνδυάζεται με ινσουλινοαντίσταση
Μη αλκοολική στεάτωση ήπατος (NAFLD)	Συχνή σε διαβητικούς
Στυτική δυσλειτουργία	Αγγειακή και νευρογενής αιτιολογία
Κατάθλιψη	Κοινή συνύπαρξη – διπλασιάζει τον κίνδυνο ΣΔ2

🩺 Συμπέρασμα: Το σάκχαρο στο αίμα δεν είναι απλώς “μια τιμή στις εξετάσεις”. Είναι βασικός δείκτης για τη συνολική μεταβολική υγεία και τη γενική πρόγνωση.

📂 Συχνές Ερωτήσεις για το Σάκχαρο (FAQ)

❓ Τι είναι το φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας;

Οι φυσιολογικές τιμές σακχάρου νηστείας (μετά από 8–12 ώρες χωρίς φαγητό) κυμαίνονται μεταξύ 70–99 mg/dL. Τιμές 100–125 mg/dL υποδηλώνουν προδιαβήτη, ενώ ≥126 mg/dL μπορεί να υποδηλώνουν σακχαρώδη διαβήτη (με επιβεβαίωση).

❓ Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχω το σάκχαρό μου;

Εξαρτάται από την κατάσταση υγείας σας. Άτομα χωρίς διαβήτη μπορούν να ελέγχουν ετησίως. Διαβητικοί ή προδιαβητικοί μπορεί να χρειάζονται καθημερινή παρακολούθηση (π.χ. πριν/μετά τα γεύματα, πριν ύπνο), ειδικά αν λαμβάνουν ινσουλίνη.

❓ Ποια είναι τα σημάδια της υπογλυκαιμίας;

Κοινά συμπτώματα είναι: τρέμουλο, εφίδρωση, πείνα, θολή όραση, σύγχυση, και σε σοβαρές περιπτώσεις: λιποθυμία ή σπασμοί. Πάντα έχετε μαζί σας πηγή γλυκόζης (π.χ. ταμπλέτες ή χυμό).

❓ Ποια φάρμακα αυξάνουν το σάκχαρο;

Φάρμακα όπως τα κορτικοστεροειδή, διουρητικά, αντιψυχωσικά και ορισμένα αντιρετροϊκά μπορεί να προκαλέσουν υπεργλυκαιμία. Ενημερώστε τον γιατρό σας αν λαμβάνετε τέτοια σκευάσματα.

❓ Τι είναι ο γλυκαιμικός δείκτης και γιατί έχει σημασία;

Ο γλυκαιμικός δείκτης (GI) δείχνει πόσο γρήγορα μία τροφή αυξάνει το σάκχαρο αίματος. Οι τροφές με χαμηλό GI (π.χ. όσπρια, βρώμη) βοηθούν στον καλύτερο γλυκαιμικό έλεγχο και προτείνονται σε άτομα με διαβήτη ή προδιαβήτη.

❓ Τι είναι ο διαβήτης κύησης και πώς επηρεάζει το μωρό;

Είναι μια προσωρινή διαταραχή σακχάρου κατά την εγκυμοσύνη. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να προκαλέσει μακροσωμία εμβρύου, υπογλυκαιμία νεογνού και επιπλοκές στον τοκετό. Χρειάζεται διατροφική παρέμβαση και, αν χρειαστεί, ινσουλίνη.

❓ Μπορώ να μειώσω το σάκχαρό μου χωρίς φάρμακα;

Ναι, μέσω σωστής διατροφής, άσκησης, απώλειας βάρους και ελέγχου του στρες. Ωστόσο, σε περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2, ίσως χρειαστεί φαρμακευτική παρέμβαση. Πάντα με οδηγία γιατρού.

❓ Ποια είναι η ιδανική διατροφή για ρύθμιση σακχάρου;

Δίαιτα βασισμένη σε τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, πλούσια σε φυτικές ίνες, άπαχη πρωτεΐνη, καλά λιπαρά (π.χ. ελαιόλαδο) και με περιορισμό στα απλά σάκχαρα και τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες.

❓ Πόσο επηρεάζει η άσκηση το σάκχαρο;

Η αερόβια άσκηση (π.χ. περπάτημα, ποδήλατο) μειώνει άμεσα τα επίπεδα σακχάρου. Επιπλέον, βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνει τις αιχμές μετά τα γεύματα. Πάντα με προσοχή σε ενδεχόμενη υπογλυκαιμία.

❓ Τι πρέπει να κάνω αν το σάκχαρό μου είναι >250 mg/dL;

Ελέγξτε για συμπτώματα (δίψα, πολυουρία, κόπωση), μετρήστε αν υπάρχουν κετόνες, και επικοινωνήστε με τον γιατρό. Αποφύγετε την έντονη άσκηση μέχρι να ελεγχθεί η κατάσταση.

📚 Βιβλιογραφία – Σάκχαρο στο Αίμα, Διαβήτης & Διατροφή

🔬 Επιστημονικά Άρθρα & Οδηγίες

World Health Organization (WHO).
Guidelines on physical activity and sedentary behaviour.
https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128
American Diabetes Association (ADA).
Standards of Medical Care in Diabetes – 2024.
https://diabetesjournals.org/care/issue/47/Supplement_1
International Diabetes Federation (IDF).
IDF Diabetes Atlas, 10th Edition.
https://diabetesatlas.org/
National Institute for Health and Care Excellence (NICE, UK).
Type 2 diabetes in adults: management.
https://www.nice.org.uk/guidance/ng28

🇬🇷 Ελληνικές Πηγές

Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία (ΕΔΕ).
Κατευθυντήριες Οδηγίες για τον ΣΔ2 (2023).
https://www.ede.gr/
Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
Διαβήτης και Δημόσια Υγεία.
https://eody.gov.gr/diavitis/
Ινστιτούτο Πρόληψης (iProlipsis).
Οδηγός για τον Προδιαβήτη και τη Διατροφή.
https://www.iprolipsis.gr/

🧪 Διατροφή – Γλυκαιμικός Δείκτης

Harvard Medical School – Glycemic Index Database.
https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/glycemic-index-and-glycemic-load-for-100-foods
American Journal of Clinical Nutrition.
Glycemic index and disease risk.
https://academic.oup.com/ajcn/article/87/1/269S/4650455

🤰 Διαβήτης Κύησης

National Institutes of Health (NIH).
Gestational Diabetes Facts.
https://www.nichd.nih.gov/health/topics/gestational-diabetes
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG).
Diagnosis and Management of Gestational Diabetes.
https://www.rcog.org.uk/

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Newer Posts

Older Posts

Επιπτώσεις	Περιγραφή
Στεφανιαία νόσος	Έμφραγμα, στηθάγχη
Εγκεφαλικό	Αυξημένος κίνδυνος ισχαιμικού επεισοδίου
Περιφερική αγγειοπάθεια	Πόνος στα πόδια, ισχαιμία, γάγγραινα
Υπέρταση	Επιτείνεται από την αντίσταση στην ινσουλίνη

Παθολογία	Σχόλιο
Περιφερική νευροπάθεια	Μούδιασμα, πόνος στα άκρα, καύσος
Αυτόνομη νευροπάθεια	Ορθοστατική υπόταση, διαταραχές πέψης, καρδιακή δυσλειτουργία
Υπογλυκαιμική εγκεφαλοπάθεια	Σε βαριά επεισόδια υπογλυκαιμίας
Άνοια / Νόσος Alzheimer	Συνδέεται με χρόνια υπεργλυκαιμία (“τύπου 3 διαβήτης”)

Γενική Αίματος: Τι δείχνει η εξέταση, φυσιολογικές τιμές & πότε είναι ανησυχητική

1 Τι είναι η Γενική Αίματος

2 Τι δείχνει η Γενική Αίματος

3 Φυσιολογικές τιμές και όρια αναφοράς

4 Γιατί οι φυσιολογικές τιμές διαφέρουν

4a Παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα

5 Παθολογικές τιμές & ερμηνεία

5a Συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές – πρακτική ερμηνεία

5b Αν οι τιμές μου είναι έτσι, τι μπορεί να σημαίνει;

5c Συχνές τιμές που αναζητούν οι ασθενείς – γρήγορη ερμηνεία

Αιμοσφαιρίνη 10–11 g/dL

Λευκά αιμοσφαίρια 11.000–14.000 /μL

Αιμοπετάλια 400.000–500.000 /μL

5d Συχνές ερωτήσεις για αριθμητικές τιμές

6 Πότε η Γενική Αίματος είναι ανησυχητική

7 Συχνές αιτίες αποκλίσεων

7a Παροδικές και επίμονες αποκλίσεις

8 Γενική Αίματος σε προληπτικό έλεγχο

9 Γενική Αίματος σε χρόνια νοσήματα

10 Η σημασία της τάσης των τιμών στον χρόνο

11 Γενική Αίματος και αναιμία

Σιδηροπενία vs Αναιμία Χρόνιας Νόσου – πώς ξεχωρίζουν πρακτικά

11a Τύποι αναιμίας – συνοπτική ταξινόμηση

12 Γενική Αίματος και λοιμώξεις

13 Γενική Αίματος και αιμοπετάλια

14 Γενική Αίματος στην εγκυμοσύνη

15 Γενική Αίματος σε παιδιά και ηλικιωμένους

Παιδιά

Ηλικιωμένοι

16 Κόκκινες σημαίες στη Γενική Αίματος

1. Συνδυασμός αναιμίας, λευκοπενίας και θρομβοπενίας (πανκυτταροπενία)

2. Πολύ χαμηλή αιμοσφαιρίνη με συμπτώματα

3. Πολύ χαμηλά ή πολύ υψηλά λευκά αιμοσφαίρια

Λευκοπενία <1.500 /μL

Λευκοκυττάρωση >30.000 /μL

4. Σοβαρή θρομβοπενία και αιμορραγική διάθεση

5. Ταχεία μεταβολή τιμών σε σύντομο χρονικό διάστημα

6. Επίμονες αποκλίσεις πέραν των 6 εβδομάδων

17 Τι δεν μπορεί να δείξει η Γενική Αίματος

18 Συχνά λάθη στην ερμηνεία

19 Συχνές Ερωτήσεις

20 Κλείστε Ραντεβού

21 Βιβλιογραφία

LDL Χοληστερόλη: Τι Είναι, Πότε Ελέγχεται & Φυσιολογικές Τιμές

1 Τι είναι η LDL Χοληστερόλη

2 Πότε να ζητήσω έλεγχο LDL

3 Πώς παράγεται η LDL στο σώμα

4 Τι σημαίνει αυξημένη LDL

5 Φυσιολογικές Τιμές LDL & Στόχοι

6 LDL vs HDL vs Ολική Χοληστερόλη

7 LDL, ApoB & Lp(a)

8 Παράγοντες που επηρεάζουν την LDL

9 Διαγνωστικές Εξετάσεις για LDL Χοληστερόλη

Κύριες εξετάσεις λιπιδαιμικού ελέγχου

Πότε ενδείκνυται ο έλεγχος

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται επανέλεγχος

10 Πώς υπολογίζεται η LDL Χοληστερόλη

Τι να προσέξετε πριν από την εξέταση LDL

11 LDL & Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

12 Διατροφή για Μείωση LDL Χοληστερόλης

Οι 7 πιο αποτελεσματικές διατροφικές στρατηγικές

Παράδειγμα ημερήσιου διατροφικού πλάνου

12 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την LDL Χοληστερόλη

14 Βιβλιογραφία & Πηγές

🩸 Εισαγωγή: Τι είναι ο σίδηρος;

🔬 Φυσιολογία και λειτουργία του σιδήρου

🧪 Εργαστηριακές εξετάσεις

🧾 Ερμηνεία εργαστηριακών αποτελεσμάτων:

🎯 Αξιοπιστία μέτρησης σιδήρου:

⏳ Ημερήσια διακύμανση σιδήρου:

🚨 Έλλειψη Σιδήρου (Σιδηροπενία)

🔎 Αίτια:

⚠️ Συμπτώματα:

🧪 Διάγνωση:

🩺 Σιδηροπενική Αναιμία:

👩‍⚕️ Αντιμετώπιση:

📈 Υπερφόρτωση Σιδήρου (Υπερσιδήρωση)

🧬 Αιμοχρωμάτωση:

🩸 Δευτεροπαθής υπερσιδήρωση:

🥦 Διατροφή και Σίδηρος

1

Τι είναι η Γενική Αίματος

2

Τι δείχνει η Γενική Αίματος

3

Φυσιολογικές τιμές και όρια αναφοράς

4

Γιατί οι φυσιολογικές τιμές διαφέρουν

4a

Παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα

5

Παθολογικές τιμές & ερμηνεία

5a

Συγκεκριμένες αριθμητικές τιμές – πρακτική ερμηνεία

5b

Αν οι τιμές μου είναι έτσι, τι μπορεί να σημαίνει;

5c

Συχνές τιμές που αναζητούν οι ασθενείς – γρήγορη ερμηνεία

5d

Συχνές ερωτήσεις για αριθμητικές τιμές

6

Πότε η Γενική Αίματος είναι ανησυχητική

7

Συχνές αιτίες αποκλίσεων

7a

Παροδικές και επίμονες αποκλίσεις

8

Γενική Αίματος σε προληπτικό έλεγχο

9

Γενική Αίματος σε χρόνια νοσήματα

10

Η σημασία της τάσης των τιμών στον χρόνο

11

Γενική Αίματος και αναιμία

11a

Τύποι αναιμίας – συνοπτική ταξινόμηση

12

Γενική Αίματος και λοιμώξεις

13

Γενική Αίματος και αιμοπετάλια

14

Γενική Αίματος στην εγκυμοσύνη

15

Γενική Αίματος σε παιδιά και ηλικιωμένους

16

Κόκκινες σημαίες στη Γενική Αίματος

17

Τι δεν μπορεί να δείξει η Γενική Αίματος

18

Συχνά λάθη στην ερμηνεία

19

Συχνές Ερωτήσεις

20

Κλείστε Ραντεβού

21

Βιβλιογραφία

1

Τι είναι η LDL Χοληστερόλη

2

Πότε να ζητήσω έλεγχο LDL

3

Πώς παράγεται η LDL στο σώμα

4

Τι σημαίνει αυξημένη LDL

5

Φυσιολογικές Τιμές LDL & Στόχοι

6

LDL vs HDL vs Ολική Χοληστερόλη

7

LDL, ApoB & Lp(a)

8

Παράγοντες που επηρεάζουν την LDL

9

Διαγνωστικές Εξετάσεις για LDL Χοληστερόλη

10

Πώς υπολογίζεται η LDL Χοληστερόλη

11

LDL & Καρδιαγγειακός Κίνδυνος

12

Διατροφή για Μείωση LDL Χοληστερόλης

12

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την LDL Χοληστερόλη

14

Βιβλιογραφία & Πηγές

1

Τι είναι η αμυλάση

2

Τι δείχνει η εξέταση αμυλάσης

3

Φυσιολογικές τιμές αμυλάσης

4

Πότε θεωρείται παθολογική η αμυλάση

5

Αυξημένη αμυλάση – τι σημαίνει πραγματικά

6

Πότε η αμυλάση θεωρείται παθολογικά αυξημένη

7

Συχνότερες αιτίες αυξημένης αμυλάσης

8

Κλινική ερμηνεία της αμυλάσης

9

Αμυλάση vs Λιπάση

10

Αμυλάση αίματος

11

Αμυλάση Ούρων – Πότε χρειάζεται και τι δείχνει

12

Περιορισμοί της αμυλάσης – Πότε δεν αρκεί

13

Συχνά κλινικά λάθη στην ερμηνεία της αμυλάσης

14

Τι επηρεάζει την αμυλάση

15

Συχνές Ερωτήσεις

16

Κλείστε Ραντεβού

17

Βιβλιογραφία