Τι σημαίνει όταν η ΤΚΕ είναι πάνω από 100 mm/h;

Τιμές άνω των 100 mm/h σχεδόν πάντα σχετίζονται με παθολογική αιτία όπως βαριά λοίμωξη, αγγειίτιδα, ρευματοπάθεια ή κακοήθεια. Απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

Μπορεί η ΤΚΕ να είναι αυξημένη χωρίς ασθένεια;

Ναι, σε κύηση, εμμηνόρροια, προχωρημένη ηλικία, αναιμία ή μετά από χειρουργείο. Συνιστάται επανέλεγχος μετά από λίγες εβδομάδες.

Χρειάζεται νηστεία πριν την ΤΚΕ;

Όχι, δεν απαιτείται νηστεία. Η εξέταση μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα, κατά προτίμηση το πρωί.

Πόσο διαρκεί η εξέταση και πότε έχω αποτέλεσμα;

Η μέτρηση διαρκεί περίπου μία ώρα και το αποτέλεσμα είναι διαθέσιμο την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα.

Παντελής Αναγνωστόπουλος

08/Nov/2025

Υψηλή Χοληστερίνη: Τι σημαίνει, πότε είναι επικίνδυνη & πώς ρυθμίζεται σωστά (Ιατρικός οδηγός)

Τελευταία ενημέρωση:
21 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη:
Η υψηλή χοληστερίνη – και κυρίως η αυξημένη LDL –
αποτελεί βασικό παράγοντα κινδύνου για
έμφραγμα και εγκεφαλικό.
Δεν υπάρχει μία «φυσιολογική» τιμή για όλους:
οι στόχοι LDL εξαρτώνται από τον
συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η σωστή ρύθμιση βασίζεται σε
διατροφή, άσκηση, επανέλεγχο
και, όταν χρειάζεται, σε
φαρμακευτική αγωγή.

1

Τι είναι η χοληστερίνη και γιατί ανεβαίνει

Η υψηλή χοληστερίνη γίνεται επικίνδυνη όταν η LDL παραμένει πάνω από τους εξατομικευμένους στόχους για μήνες ή χρόνια, προκαλώντας αθηροσκλήρυνση χωρίς συμπτώματα.

Η χοληστερίνη είναι λιπίδιο που παράγεται κυρίως από το
ήπαρ και είναι απολύτως απαραίτητο για τον οργανισμό.
Συμμετέχει στη δομή των κυτταρικών μεμβρανών,
στη σύνθεση στεροειδών ορμονών,
στην παραγωγή της βιταμίνης D
και στον σχηματισμό χολικών οξέων
που επιτρέπουν την πέψη των λιπαρών.

Όταν όμως τα επίπεδά της στο αίμα αυξηθούν πέρα από τα επιθυμητά όρια,
ξεκινά σταδιακά η διαδικασία της αθηροσκλήρυνσης,
με συσσώρευση λίπους στα τοιχώματα των αρτηριών
και αύξηση του κινδύνου για έμφραγμα
και εγκεφαλικό επεισόδιο.

Στο αίμα, η χοληστερίνη δεν κυκλοφορεί ελεύθερη,
αλλά μεταφέρεται μέσω λιποπρωτεϊνών:

LDL (Low-Density Lipoprotein):
η λεγόμενη «κακή» χοληστερίνη.
Όταν αυξηθεί, διεισδύει στο αγγειακό τοίχωμα
και συμβάλλει στον σχηματισμό
αθηρωματικών πλακών.
HDL (High-Density Lipoprotein):
η «καλή» χοληστερίνη.
Συλλέγει την περίσσεια χοληστερίνης από τους ιστούς
και τη μεταφέρει πίσω στο ήπαρ για αποβολή.
VLDL & τριγλυκερίδια:
σχετίζονται κυρίως με τη μεταφορά ενέργειας
και όταν αυξάνονται, επιβαρύνουν έμμεσα
το αθηρογόνο φορτίο.

Τι να θυμάστε

Η υψηλή LDL δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια.
Η αγγειακή βλάβη εξελίσσεται σιωπηλά για χρόνια.
Η αύξηση της χοληστερίνης οφείλεται συνήθως σε
κληρονομικότητα, διατροφή,
καθιστική ζωή, παχυσαρκία
ή υποκείμενα νοσήματα
(π.χ. υποθυρεοειδισμός, ΧΝΝ).
Ο προληπτικός έλεγχος και η έγκαιρη παρέμβαση
μειώνουν δραστικά τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.

Η ερμηνεία της χοληστερίνης δεν πρέπει να γίνεται ποτέ απομονωμένα.
Αξιολογείται πάντα σε συνδυασμό με τον
συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο
(ηλικία, φύλο, κάπνισμα, αρτηριακή πίεση, σάκχαρο),
ώστε να καθοριστεί σωστά η ανάγκη για
παρέμβαση ή θεραπεία.

2

Πότε θεωρείται υψηλή η χοληστερίνη – Στόχοι LDL ανά καρδιαγγειακό κίνδυνο

Δεν υπάρχει μία ενιαία «φυσιολογική» τιμή χοληστερίνης για όλους.
Το αν μια τιμή LDL θεωρείται αυξημένη εξαρτάται από τον
συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο κάθε ατόμου,
ο οποίος διαμορφώνεται από την ηλικία, το φύλο,
το κάπνισμα, την αρτηριακή πίεση,
την παρουσία σακχαρώδη διαβήτη
και το ιστορικό καρδιοαγγειακής νόσου.

Σύμφωνα με τις επικαιροποιημένες οδηγίες
ESC/EAS (2023)
και την Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρυνσης,
οι θεραπευτικοί στόχοι βασίζονται κυρίως στη
LDL-χοληστερίνη
και όχι στην ολική χοληστερίνη,
καθώς η LDL αποτελεί τον κύριο αθηρογόνο παράγοντα.

Πότε απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση
LDL >190 mg/dL, πολύ υψηλή Lp(a), συνδυασμός με πόνο στο στήθος,
δύσπνοια ή ιστορικό εμφράγματος απαιτούν άμεση αξιολόγηση
και όχι απλή παρακολούθηση.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Κατηγορία κινδύνου	Τυπικά παραδείγματα	Στόχος LDL (mg/dL)	Απαιτούμενη μείωση
Χαμηλός / Μέτριος	Χωρίς διαβήτη ή καρδιοπάθεια, λίγοι παράγοντες κινδύνου	<115	≈30%
Υψηλός	Σακχαρώδης διαβήτης, ΧΝΝ, SCORE2 ≥5%	<70	≥50%
Πολύ υψηλός	Στεφανιαία νόσος, ΑΕΕ, ΠΑΝ, FH με καρδιοπάθεια	<55	50–60%
Ακραίος κίνδυνος	Πρόσφατο έμφραγμα ή πολλαπλά καρδιαγγειακά επεισόδια	<40	≥65%

Κλινικά σημαντικό

Η ολική χοληστερίνη από μόνη της έχει περιορισμένη
προγνωστική αξία.
Ο πραγματικός αθηρογόνος κίνδυνος εκτιμάται καλύτερα με
LDL-C, non-HDL-C και apoB,
ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη ή αυξημένα τριγλυκερίδια.
Παράδειγμα: Άνδρας 55 ετών με διαβήτη και υπέρταση,
LDL 145 mg/dL → στόχος <70 mg/dL.
Με στατίνη + εζετιμίμπη
επιτυγχάνεται συνήθως μείωση 50–60%
και ουσιαστική πρόληψη εμφράγματος.

Η LDL υπολογίζεται συνήθως με εξίσωση (Friedewald)
ή με άμεση μέτρηση.
Για αξιόπιστη παρακολούθηση,
ο επανέλεγχος πρέπει να γίνεται
στο ίδιο εργαστήριο
και υπό σταθερές συνθήκες
(νηστεία, ίδια φαρμακευτική αγωγή, σταθερή δίαιτα).

3

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από υψηλή χοληστερίνη

Η αυξημένη χοληστερίνη δεν συνεπάγεται τον ίδιο κίνδυνο για όλους.
Ο πραγματικός καρδιαγγειακός κίνδυνος προκύπτει από τον συνδυασμό
κληρονομικότητας, συνυπαρχουσών παθήσεων
και τρόπου ζωής.
Η έγκαιρη αναγνώριση των ομάδων υψηλού κινδύνου
επιτρέπει στοχευμένη πρόληψη,
πριν εμφανιστούν μη αναστρέψιμες αγγειακές βλάβες.

Σε γενικές γραμμές, μεγαλύτερο κίνδυνο εμφανίζουν άτομα με:

Γενετική προδιάθεση, όπως
οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH),
με πολύ υψηλή LDL από νεαρή ηλικία
(>190 mg/dL στους ενήλικες, >160 mg/dL στα παιδιά),
καθώς και άτομα με πρόωρη καρδιοπάθεια
σε συγγενή πρώτου βαθμού
(άνδρες <55 ετών, γυναίκες <65 ετών).
Αυξημένη Lp(a), έναν κληρονομικό δείκτη
που αυξάνει ανεξάρτητα τον κίνδυνο εμφράγματος,
ακόμη και όταν η LDL φαίνεται «φυσιολογική».
Σακχαρώδη διαβήτη (τύπου 1 ή 2),
όπου αυξάνονται τα μικρά και πυκνά,
ιδιαίτερα αθηρογόνα LDL σωματίδια.
Χρόνια νεφρική νόσο,
η οποία συνοδεύεται από διαταραχή του μεταβολισμού των λιπιδίων
και υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Υποθυρεοειδισμό,
που μειώνει την κάθαρση της LDL
και οδηγεί σε άνοδο της ολικής και LDL χοληστερίνης.
Παράγοντες τρόπου ζωής,
όπως διατροφή πλούσια σε κορεσμένα και trans λιπαρά,
καθιστική ζωή, κάπνισμα,
κεντρική παχυσαρκία,
χρόνιο στρες και ανεπαρκή ύπνο.

Κλινικά σημαντικό

Άτομα με διαβήτη, ΧΝΝ, FH ή πρόωρο οικογενειακό ιστορικό
θεωρούνται εξαρχής υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου,
ακόμη και με μέτρια αυξημένες τιμές LDL.
Παράδειγμα: Γυναίκα 52 ετών, μη καπνίστρια,
με υπέρταση και ήπιο υποθυρεοειδισμό,
LDL 165 mg/dL.
Παρότι ασυμπτωματική,
κατατάσσεται σε υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο
και χρειάζεται παρέμβαση με
διατροφή και, εφόσον απαιτηθεί, φαρμακευτική αγωγή.

Η εκτίμηση κινδύνου πρέπει να βασίζεται
σε LDL, HDL, τριγλυκερίδια, non-HDL και apoB
και, όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό,
σε Lp(a).
Η πρώιμη παρέμβαση μπορεί να προλάβει
την αθηροσκλήρυνση πριν εμφανιστούν συμπτώματα.

4

Εξετάσεις για τη χοληστερίνη – νηστεία, δείκτες και σωστή ερμηνεία

Ο έλεγχος του λιπιδαιμικού προφίλ αποτελεί βασικό βήμα
στην εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Περιλαμβάνει τη μέτρηση της ολικής χοληστερίνης,
της LDL, της HDL
και των τριγλυκεριδίων.
Σε άτομα αυξημένου κινδύνου ή όταν τα ευρήματα δεν εξηγούν
επαρκώς το συνολικό ρίσκο,
προστίθενται εξειδικευμένοι δείκτες,
όπως non-HDL, apoB και Lp(a),
οι οποίοι αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια
το πραγματικό αθηρογόνο φορτίο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Εξέταση	Τι μετρά	Κλινική χρήση
Ολική χοληστερίνη	Σύνολο όλων των μορφών χοληστερίνης	Γενική εικόνα, όχι επαρκής μόνη της για εκτίμηση κινδύνου
LDL-C	Κύριος αθηρογόνος δείκτης	Βασικός θεραπευτικός στόχος – σχετίζεται άμεσα με έμφραγμα και ΑΕΕ
HDL-C	Αντίστροφη μεταφορά χοληστερίνης	Υψηλότερες τιμές σχετίζονται με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο
Τριγλυκερίδια	Μεταφορά και αποθήκευση ενέργειας	Αυξημένα επίπεδα συνδέονται με μεταβολικό σύνδρομο και παγκρεατίτιδα
non-HDL-C	Ολική χοληστερίνη μείον HDL	Περιλαμβάνει όλες τις αθηρογόνες λιποπρωτεΐνες, χρήσιμη όταν TG >200 mg/dL
apoB	Αριθμός αθηρογόνων σωματιδίων	Ακριβέστερος δείκτης αθηρογόνου φορτίου σε υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο
Lp(a)	Κληρονομική λιποπρωτεΐνη τύπου LDL	Αυξημένες τιμές αυξάνουν ανεξάρτητα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

Κλινικά σημαντικό

Συνιστάται νηστεία 9–12 ωρών,
ιδιαίτερα όταν τα τριγλυκερίδια είναι αυξημένα.
Αποφύγετε αλκοόλ, λιπαρά γεύματα και έντονη άσκηση την προηγούμενη ημέρα
και ενημερώστε για φάρμακα ή συμπληρώματα που λαμβάνετε.
Για συγκρίσιμα αποτελέσματα,
ο επανέλεγχος πρέπει να γίνεται στο ίδιο εργαστήριο
και υπό παρόμοιες συνθήκες.
Η Lp(a) χρειάζεται συνήθως να μετρηθεί
μία φορά στη ζωή,
καθώς καθορίζεται κυρίως γενετικά
και δεν επηρεάζεται ουσιαστικά από διατροφή ή άσκηση.

Για αξιόπιστη αξιολόγηση και σωστή παρακολούθηση,
οι εξετάσεις πρέπει να πραγματοποιούνται
σε πιστοποιημένο μικροβιολογικό εργαστήριο,
με τυποποιημένες μεθόδους
και σταθερές συνθήκες μέτρησης.

5

Διατροφή για τη μείωση της χοληστερίνης – Τι πραγματικά βοηθά

Η διατροφή αποτελεί τον πρώτο και πιο σταθερό πυλώνα στη ρύθμιση της χοληστερίνης.
Σε μεγάλο μέρος των ανθρώπων, οι στοχευμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να μειώσουν τη LDL κατά
10–25% χωρίς φαρμακευτική αγωγή, ενώ παράλληλα βελτιώνουν την αρτηριακή πίεση,
το σωματικό βάρος και τη μεταβολική υγεία. Το πρότυπο με την ισχυρότερη τεκμηρίωση είναι η
Μεσογειακή διατροφή (και, σε όσους έχουν υπέρταση/μεταβολικό σύνδρομο, ένα πλαίσιο τύπου DASH).

Πρακτικός οδηγός (χωρίς υπερβολές)

Μεσογειακή βάση καθημερινά: ελαιόλαδο ως κύρια πηγή λίπους, πολλά λαχανικά/φρούτα,
όσπρια και δημητριακά ολικής. Ψάρι 2–3 φορές/εβδομάδα και μικρή ποσότητα
ανάλατων ξηρών καρπών.
Τι μειώνει τεκμηριωμένα τη LDL:
φυτικές ίνες (β-γλυκάνες/πηκτίνες: βρώμη, κριθάρι, όσπρια, μήλα) με τυπική μείωση LDL έως 5–10%,
φυτοστερόλες (~2 g/ημέρα) με μείωση έως 10%,
και αντικατάσταση κορεσμένων με ακόρεστα (ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, αβοκάντο).
Τα ω-3 βοηθούν κυρίως στα τριγλυκερίδια.
Ρεαλιστικός εβδομαδιαίος στόχος: 3 κύρια γεύματα + 1–2 μικρά ενδιάμεσα, περισσότερες φυτικές ίνες,
3 μερίδες οσπρίων/εβδομάδα, 2 μερίδες ψαριού/εβδομάδα,
και περιορισμός αλλαντικών, έτοιμων γευμάτων, fast food.
Αλκοόλ & καφές: το αλκοόλ δεν προτείνεται «ως θεραπεία» (ακόμη κι αν σε κάποιους αυξάνει HDL).
Ο καφές χωρίς ζάχαρη είναι γενικά ουδέτερος· προσοχή κυρίως σε ζαχαρούχα ροφήματα/cocktails που ανεβάζουν τριγλυκερίδια.
Συχνά λάθη που μηδενίζουν την προσπάθεια: «κόβω όλα τα λίπη» αντί να αλλάζω ποιότητα λίπους,
υπερβολή σε χυμούς/λευκούς υδατάνθρακες, τυχαία συμπληρώματα χωρίς καθοδήγηση,
και διακοπή φαρμάκων με την πεποίθηση ότι «η διατροφή αρκεί πάντα».
Κλινικό μήνυμα: Μεσογειακή ή DASH + άσκηση + απώλεια βάρους, όπου χρειάζεται,
μπορεί να μειώσει τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο έως 30–40%.

Η διατροφική παρέμβαση χρειάζεται εξατομίκευση (στόχοι LDL, συννοσηρότητες, τριγλυκερίδια, ανοχή).
Η παρακολούθηση από ιατρό ή διαιτολόγο βοηθά να διατηρηθεί το πλάνο ρεαλιστικό και μακροχρόνια εφαρμόσιμο.

6

Άσκηση, σωματικό βάρος και επίδραση στα λιπίδια

Η σωματική δραστηριότητα είναι από τους πιο αποτελεσματικούς
μη φαρμακευτικούς τρόπους βελτίωσης του λιπιδαιμικού προφίλ.
Η τακτική άσκηση μειώνει κυρίως τα τριγλυκερίδια,
αυξάνει την HDL και βελτιώνει τη
μεταβολική και αγγειακή λειτουργία.
Όταν συνδυάζεται με απώλεια σωματικού βάρους,
τα οφέλη πολλαπλασιάζονται και γίνονται κλινικά ουσιαστικά.

Τι έχει αποδεδειγμένο όφελος στην πράξη

Αερόβια άσκηση: γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση ή τρέξιμο
για 150–300 λεπτά/εβδομάδα.
Μειώνει κυρίως τα τριγλυκερίδια και βελτιώνει την αγγειακή λειτουργία.
Άσκηση με αντιστάσεις: βάρη ή ασκήσεις με το βάρος του σώματος
2 φορές/εβδομάδα,
για διατήρηση μυϊκής μάζας και καλύτερη ινσουλινοευαισθησία.
Απώλεια βάρους 5–10%:
συνδέεται με μείωση της LDL κατά 10–15%
και των τριγλυκεριδίων έως 30%.
Η μείωση του σπλαχνικού λίπους
(μέση <102 cm στους άνδρες, <88 cm στις γυναίκες)
έχει ιδιαίτερη καρδιαγγειακή σημασία.
HDL: αυξάνεται συνήθως κατά 5–10 mg/dL
μέσα σε 2–3 μήνες συστηματικής παρέμβασης.
Πρόσθετα οφέλη:
καλύτερος γλυκαιμικός έλεγχος, μείωση αρτηριακής πίεσης και φλεγμονής,
βελτίωση ύπνου και ψυχικής ευεξίας.
Πρακτικό παράδειγμα:
30 λεπτά περπάτημα, 5 φορές/εβδομάδα,
μαζί με απώλεια 5–6 κιλών σε 3 μήνες,
μπορεί να μειώσει LDL και τριγλυκερίδια κατά 10–20%.

Η άσκηση πρέπει να ξεκινά σταδιακά.
Άτομα με γνωστή καρδιοπάθεια, υπέρταση ή σακχαρώδη διαβήτη
χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση πριν από έντονα προγράμματα.
Σε άτομα χαμηλού έως μέτριου κινδύνου,
η συστηματική άσκηση μπορεί να έχει αποτέλεσμα
συγκρίσιμο με ήπια υπολιπιδαιμική αγωγή
και να καθυστερήσει την ανάγκη φαρμακευτικής θεραπείας.

7

Φάρμακα για τη μείωση της χοληστερίνης – Πότε χρειάζονται και πώς δρουν

Αν δεν πιάνονται οι στόχοι LDL με τρόπο ζωής, τα φάρμακα είναι απαραίτητα για πραγματική καρδιοπροστασία.

Όταν οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής δεν επαρκούν
για την επίτευξη των θεραπευτικών στόχων LDL,
ιδίως σε άτομα υψηλού ή πολύ υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου,
ενδείκνυται η έναρξη υπολιπιδαιμικής φαρμακευτικής αγωγής.
Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα,
με βάση τον συνολικό κίνδυνο, την ανοχή και τις συννοσηρότητες.

Κύριες κατηγορίες φαρμάκων & πρακτική χρήση

Στατίνες (ατορβαστατίνη, ροσουβαστατίνη, σιμβαστατίνη):
μειώνουν τη σύνθεση χοληστερίνης στο ήπαρ και την LDL κατά 30–55%.
Αποτελούν τη βάση της θεραπείας και έχουν ισχυρή απόδειξη
μείωσης εμφραγμάτων και εγκεφαλικών.
Εζετιμίμπη:
μειώνει την εντερική απορρόφηση χοληστερίνης.
Σε συνδυασμό με στατίνη προσφέρει επιπλέον
15–25% μείωση LDL.
Αναστολείς PCSK9 (εβολόκουμαμπ, αλιρόκουμαμπ):
ενέσιμα κάθε 2–4 εβδομάδες,
μειώνουν την LDL έως 60%.
Ενδείκνυνται σε πολύ υψηλό κίνδυνο
ή σε οικογενή υπερχοληστερολαιμία.
Μπενπεδοϊκό οξύ:
από του στόματος επιλογή σε δυσανεξία στις στατίνες,
μείωση LDL 15–20%,
χωρίς σημαντική μυϊκή δράση.
Ικωσιπεντανοϊκός αιθυλεστέρας (EPA):
στοχεύει κυρίως τα τριγλυκερίδια
και προσφέρει πρόσθετη καρδιοπροστασία
σε επιλεγμένους ασθενείς.
Κλιμακωτή προσέγγιση (ESC/EAS):
στατίνη υψηλής έντασης → προσθήκη εζετιμίμπης →
PCSK9 σε πολύ υψηλό κίνδυνο ή FH.

Τα φάρμακα δεν αντικαθιστούν τη διατροφή και την άσκηση,
αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά.
Η ανταπόκριση αξιολογείται συνήθως σε
4–8 εβδομάδες
και η θεραπεία είναι κατά κανόνα μακροχρόνια.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες (π.χ. μυαλγίες) είναι συνήθως
ήπιες και διαχειρίσιμες με προσαρμογή σχήματος.

Κάθε μείωση της LDL κατά
1 mmol/L (≈38 mg/dL)
σχετίζεται με μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων
κατά περίπου 22%.
Η σωστή συμμόρφωση στη θεραπεία
έχει αποδεδειγμένα σωστικό όφελος.

8

Ειδικές καταστάσεις που επηρεάζουν τη χοληστερίνη

Ορισμένες παθολογικές ή φυσιολογικές καταστάσεις
τροποποιούν τον μεταβολισμό των λιπιδίων
και επηρεάζουν τόσο τη σωστή ερμηνεία
όσο και τη θεραπευτική στρατηγική.
Στις περιπτώσεις αυτές απαιτείται
εξατομικευμένη προσέγγιση
και συχνότερη ιατρική παρακολούθηση.

Καταστάσεις υψηλής κλινικής σημασίας

Σακχαρώδης διαβήτης:
συνοδεύεται από 2–3 φορές υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Οι στόχοι LDL είναι συνήθως
<70 mg/dL
ή <55 mg/dL όταν συνυπάρχουν επιπλέον παράγοντες.
Συνιστάται έλεγχος non-HDL και apoB,
καθώς τα τριγλυκερίδια είναι συχνά αυξημένα.
Υποθυρεοειδισμός:
προκαλεί άνοδο ολικής και LDL χοληστερίνης.
Η ρύθμιση του θυρεοειδούς προηγείται
της υπολιπιδαιμικής αγωγής,
καθώς σε πολλές περιπτώσεις τα λιπίδια
ομαλοποιούνται χωρίς φάρμακα.
Χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ):
συχνά συνδυάζεται με αυξημένα τριγλυκερίδια και χαμηλή HDL
και θεωρείται κατάσταση υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου.
Οι στόχοι LDL είναι αυστηρότεροι
(<70 ή <55 mg/dL),
ενώ οι φιμπράτες αποφεύγονται στα προχωρημένα στάδια.
Κύηση και θηλασμός:
η χοληστερίνη αυξάνεται φυσιολογικά.
Οι στατίνες αντενδείκνυνται
και η αντιμετώπιση περιορίζεται σε διατροφή και παρακολούθηση.
Σε βαριά οικογενή υπερχοληστερολαιμία
μπορεί να χρησιμοποιηθούν δεσμευτικά χολικών οξέων.
Οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH):
γενετική διαταραχή με LDL συχνά
>190 mg/dL από νεαρή ηλικία.
Απαιτεί έλεγχο συγγενών πρώτου βαθμού
και συνήθως συνδυασμό φαρμάκων
για αποτελεσματική μείωση του κινδύνου
πρόωρου εμφράγματος.

Σε όλες τις παραπάνω καταστάσεις,
ο έλεγχος των λιπιδίων πρέπει να είναι
συχνότερος
και οι θεραπευτικές αποφάσεις να λαμβάνονται
σε συνεργασία με ιατρό.
Η σωστή εξατομίκευση μειώνει
τον μακροχρόνιο καρδιαγγειακό κίνδυνο
χωρίς περιττές παρεμβάσεις.

9

Συχνά λάθη που σαμποτάρουν τη ρύθμιση της χοληστερίνης

Πολλοί ασθενείς, ακόμη και με καλή πρόθεση,
δεν επιτυγχάνουν τους θεραπευτικούς στόχους LDL
λόγω λανθασμένων αντιλήψεων ή αποσπασματικής προσέγγισης.
Η αναγνώριση αυτών των σφαλμάτων
είναι κρίσιμη για αποτελεσματική
πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη.

Τα συχνότερα κλινικά λάθη

Εστίαση μόνο στην ολική χοληστερίνη:
η ολική τιμή από μόνη της
δεν αποτυπώνει τον αθηρογόνο κίνδυνο.
Η εκτίμηση πρέπει να βασίζεται κυρίως σε
LDL, non-HDL και apoB.
Διακοπή φαρμάκων μόλις «πέσουν οι τιμές»:
η χοληστερίνη δεν θεραπεύεται, ρυθμίζεται.
Η διακοπή στατίνης οδηγεί συχνά
σε επαναφορά της LDL στα αρχικά επίπεδα
και αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Υπερεκτίμηση της διατροφής σε υψηλό κίνδυνο:
η διατροφή μειώνει την LDL κατά 10–25%,
αλλά δεν επαρκεί
σε άτομα υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου,
όπου η φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητη.
Μη έλεγχος δευτερογενών αιτιών:
υποθυρεοειδισμός, σακχαρώδης διαβήτης,
νεφρική νόσος ή ορισμένα φάρμακα
μπορούν να διατηρούν τη LDL αυξημένη
παρά τη σωστή θεραπεία.
Αραιός ή ασυνεπής επανέλεγχος:
η ρύθμιση απαιτεί
επαναλαμβανόμενες μετρήσεις
υπό ίδιες συνθήκες.
Ο επανέλεγχος ανά 3–6 μήνες
επιτρέπει έγκαιρη προσαρμογή της αγωγής.

Η επιτυχής ρύθμιση της χοληστερίνης
δεν βασίζεται σε μία εξέταση ή μία απόφαση,
αλλά σε συνεχή αξιολόγηση,
θεραπευτική συνέπεια
και στενή συνεργασία με τον ιατρό.
Η αποφυγή των παραπάνω λαθών
βελτιώνει ουσιαστικά
τη μακροχρόνια καρδιαγγειακή πρόγνωση,
ακόμη και σε ασυμπτωματικά άτομα.

10

Πρόληψη και έλεγχος – Πότε να ελέγξετε τη χοληστερίνη

Η έγκαιρη μέτρηση της χοληστερίνης αποτελεί
το αποτελεσματικότερο μέτρο πρόληψης
εμφραγμάτων και εγκεφαλικών.
Η εξέταση είναι απλή, χαμηλού κόστους
και επιτρέπει παρέμβαση
πριν εμφανιστούν συμπτώματα.

Πότε συνιστάται έλεγχος λιπιδίων

Χωρίς παράγοντες κινδύνου: κάθε 4–6 έτη από την ηλικία των 20.
Άνδρες ≥40 ετών και γυναίκες ≥50 ετών: κάθε 1–2 έτη.
Διαβήτης, υπέρταση, παχυσαρκία, κάπνισμα: 1–2 φορές ετησίως.
Καρδιαγγειακή νόσος ή οικογενής υπερχοληστερολαιμία: ≥2 φορές ετησίως.

Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται σε σταθερές συνθήκες
(νηστεία, ίδια αγωγή)
και κατά προτίμηση στο ίδιο εργαστήριο,
ώστε οι μεταβολές να αντικατοπτρίζουν
πραγματική κλινική αλλαγή.

11

Αλκοόλ, κάπνισμα και λιπίδια – τι επηρεάζουν πραγματικά

Η κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα
δεν επηρεάζουν μόνο τις τιμές των λιπιδίων,
αλλά και τη σταθερότητα των αθηρωματικών πλακών
και τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η σωστή ερμηνεία απαιτεί διάκριση μεταξύ
αριθμητικών τιμών και
πραγματικού αγγειακού κινδύνου.

Αλκοόλ – τι ισχύει στην πράξη

Μικρές ποσότητες αλκοόλ μπορεί να αυξήσουν ελαφρά την HDL,
αλλά δεν αποτελούν θεραπεία για τη χοληστερίνη.
Η συστηματική κατανάλωση αυξάνει συχνά τα τριγλυκερίδια,
ιδίως με μπύρα, κρασί σε υπερβολή ή ποτά με ζάχαρη.
Σε άτομα με υπερτριγλυκεριδαιμία,
διαβήτη ή λιπώδη διήθηση ήπατος,
το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει σημαντικά το λιπιδαιμικό προφίλ.
Κλινικό συμπέρασμα:
το αλκοόλ δεν συστήνεται ως μέτρο ρύθμισης λιπιδίων.
Αν καταναλώνεται, πρέπει να είναι περιορισμένο και περιστασιακό.

Κάπνισμα – ο «αόρατος» επιβαρυντικός παράγοντας

Το κάπνισμα μειώνει την HDL
και αυξάνει την οξείδωση της LDL,
καθιστώντας την πολύ πιο αθηρογόνο.
Επιταχύνει την αθηροσκλήρυνση
ακόμη και με “φυσιολογικές” τιμές LDL.
Πολλαπλασιάζει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο
όταν συνυπάρχουν υπέρταση, διαβήτης ή δυσλιπιδαιμία.
Η διακοπή καπνίσματος
αυξάνει σταδιακά την HDL
και μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος
ήδη από τον πρώτο χρόνο.

Κλινική υπενθύμιση
Ακόμη και με καλή ρύθμιση της LDL,
το κάπνισμα αναιρεί μεγάλο μέρος του οφέλους.
Η διακοπή του είναι
μία από τις πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις
για τη μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων.

Συμπερασματικά, η αξιολόγηση των λιπιδίων
πρέπει να λαμβάνει υπόψη
τιμές, συνήθειες και συνολικό κίνδυνο.
Η σωστή παρέμβαση δεν περιορίζεται στους αριθμούς,
αλλά στο σύνολο του τρόπου ζωής.

12

Παρενέργειες και συχνές ανησυχίες για τα φάρμακα χοληστερίνης

Η υπολιπιδαιμική θεραπεία σώζει ζωές, αλλά συχνά «σαμποτάρεται» από φόβους για παρενέργειες ή από λάθος προσδοκίες.
Το πρακτικό ζητούμενο δεν είναι να βρείτε ένα φάρμακο «χωρίς καμία ενόχληση», αλλά να πετύχετε τον στόχο LDL με
ασφάλεια, συνέπεια και ρεαλιστική παρακολούθηση.

Στατίνες – τι είναι πραγματικό και τι είναι μύθος

Μυαλγίες/πόνοι: είναι η συχνότερη ανησυχία. Σε πολλούς, οι πόνοι δεν οφείλονται στο φάρμακο (placebo/nocebo).
Όταν υπάρχει πραγματική δυσανεξία, συνήθως λύνεται με αλλαγή στατίνης, χαμηλότερη δόση ή
εναλλασσόμενη λήψη (π.χ. 2–3 φορές/εβδομάδα) + προσθήκη εζετιμίμπης.
Ήπαρ: μικρές αυξήσεις τρανσαμινασών μπορεί να εμφανιστούν, αλλά σοβαρή ηπατική βλάβη είναι σπάνια.
Το σημαντικό είναι η κλινική εικόνα (π.χ. ίκτερος, έντονη κόπωση) και όχι «τυχαίες» μεμονωμένες τιμές.
Σάκχαρο: σε ορισμένους αυξάνει ελαφρά την πιθανότητα εμφάνισης ΣΔ, αλλά σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο
το καρδιοπροστατευτικό όφελος υπερτερεί σαφώς. Γι’ αυτό η απόφαση γίνεται με βάση τον συνολικό κίνδυνο.
Μνήμη/«ομίχλη»: δεν τεκμηριώνεται συστηματικά ως συχνή ή μόνιμη ανεπιθύμητη ενέργεια. Αν υπάρξει υποψία,
συζητείται με ιατρό και δοκιμάζεται εναλλακτικό σχήμα.

Εζετιμίμπη, PCSK9, μπενπεδοϊκό – τι να περιμένετε

Εζετιμίμπη: συνήθως πολύ καλά ανεκτή. Χρήσιμη όταν θέλουμε επιπλέον μείωση LDL χωρίς αύξηση δόσης στατίνης.
PCSK9 (ενέσιμα): συχνότερα ήπιος τοπικός ερεθισμός στο σημείο ένεσης. Πολύ αποτελεσματικά σε πολύ υψηλό κίνδυνο ή FH.
Μπενπεδοϊκό οξύ: επιλογή σε δυσανεξία στατίνης. Σε επιλεγμένους μπορεί να σχετίζεται με ουρικό οξύ/ουρική αρθρίτιδα
ή ενοχλήσεις από τένοντες· απαιτείται εξατομίκευση.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα.

Κατηγορία	Πιθανές ενοχλήσεις	Τι κάνουμε πρακτικά	Πότε επικοινωνώ άμεσα με ιατρό
Στατίνες	Μυαλγίες, κράμπες, σπάνια έντονη αδυναμία	Έλεγχος άλλων αιτιών (άσκηση/θυρεοειδής/βιτ. D/αλληλεπιδράσεις), αλλαγή στατίνης, μείωση δόσης, εναλλασσόμενη λήψη, προσθήκη εζετιμίμπης	Έντονος πόνος με αδυναμία, σκουρόχρωμα ούρα, πυρετός, συμπτώματα ηπατικής δυσλειτουργίας
Εζετιμίμπη	Συνήθως ελάχιστες ενοχλήσεις	Καλό «add-on» σε στατίνη για να πιάσουμε στόχο LDL με λιγότερη δόση	Επίμονα συμπτώματα που ξεκίνησαν άμεσα μετά την έναρξη
PCSK9	Τοπικός ερεθισμός/ερυθρότητα στο σημείο ένεσης	Σωστή τεχνική ένεσης, εναλλαγή σημείων, συνέχιση αν είναι ήπιο	Σημαντικό οίδημα/εξάνθημα, συμπτώματα αλλεργικής αντίδρασης
Μπενπεδοϊκό	Σπανιότερα ουρικό οξύ/ουρική αρθρίτιδα, ενοχλήσεις από τένοντες	Εξατομίκευση, έλεγχος ιστορικού ουρικής αρθρίτιδας, παρακολούθηση συμπτωμάτων	Οξύς πόνος/πρήξιμο άρθρωσης, έντονος πόνος σε τένοντα

Τι «χτίζει» εμπιστοσύνη και ανεβάζει συμμόρφωση (άρα και αποτέλεσμα)

Στόχος: να πετύχουμε LDL στόχο, όχι απλώς «να πέσει λίγο».
Έλεγχος 4–8 εβδομάδες μετά την έναρξη/αλλαγή θεραπείας για να μη χαθεί χρόνος.
Μην διακόπτετε μόνοι σας: αν υπάρχει ενόχληση, σχεδόν πάντα υπάρχει εναλλακτική στρατηγική
(άλλη στατίνη/δόση/συνδυασμός) που κρατά το όφελος.
Εστίαση στο «συνολικό ρίσκο»: σε πολύ υψηλό κίνδυνο, ο πήχης είναι η πρόληψη εμφράγματος/ΑΕΕ,
όχι η τελειότητα της καθημερινής άνεσης.

Στην πράξη, οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι διαχειρίσιμες και το κέρδος της σωστής θεραπείας είναι
μετρήσιμο: όσο πιο κοντά στον στόχο LDL, τόσο μικρότερος ο κίνδυνος συμβάματος στον χρόνο.

13

Πότε χρειάζεται επανέλεγχος λιπιδίων

Ο επανέλεγχος του λιπιδαιμικού προφίλ είναι απαραίτητος
για να διαπιστωθεί αν επιτυγχάνονται
οι θεραπευτικοί στόχοι LDL
και αν η ρύθμιση παραμένει σταθερή στον χρόνο.
Η συχνότητα εξαρτάται από
τον καρδιαγγειακό κίνδυνο
και το αν υπάρχει ενεργή θεραπευτική παρέμβαση.

Μετά από έναρξη ή τροποποίηση αγωγής,
ο πρώτος επανέλεγχος συνιστάται σε
4–8 εβδομάδες,
ώστε να αξιολογηθεί η ανταπόκριση
και να αποφασιστεί αν απαιτείται
αύξηση δόσης ή συνδυασμός φαρμάκων.

Σε σταθερή θεραπεία χωρίς αλλαγές,
ο έλεγχος γίνεται συνήθως:

κάθε 6–12 μήνες σε άτομα χαμηλού ή μέτριου κινδύνου,
κάθε 3–6 μήνες σε υψηλό ή πολύ υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Συχνότερος έλεγχος απαιτείται σε περιπτώσεις όπως:
οικογενής υπερχοληστερολαιμία,
πρόσφατο έμφραγμα ή εγκεφαλικό,
σακχαρώδης διαβήτης με μεταβολές στη ρύθμιση,
ή σημαντική αλλαγή βάρους
(>5–10%).

Πρακτική σύσταση επανελέγχου

Κύριος στόχος: LDL-C.
Σε υψηλά τριγλυκερίδια: non-HDL-C και apoB.
Τα τριγλυκερίδια βοηθούν στην εκτίμηση μεταβολικού κινδύνου.
Ηπατικά ένζυμα και CK ελέγχονται μόνο όταν υπάρχει κλινική ένδειξη.
Ο επανέλεγχος να γίνεται στο ίδιο εργαστήριο
και με παρόμοιες συνθήκες
(νηστεία, ώρα αιμοληψίας, φαρμακευτική αγωγή).

Η συστηματική παρακολούθηση επιτρέπει
έγκαιρη προσαρμογή της θεραπείας
και αποτρέπει τη «σιωπηλή» επαναφορά
της LDL σε επικίνδυνα επίπεδα.

14

Τι να θυμάστε συνοπτικά

Η LDL-χοληστερίνη είναι ο βασικός θεραπευτικός στόχος —
όχι η ολική χοληστερίνη.
Οι στόχοι LDL καθορίζονται από τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο,
όχι από μία ενιαία «φυσιολογική» τιμή.
Διατροφή και άσκηση μπορούν να μειώσουν την LDL έως 25%
και τα τριγλυκερίδια έως 30%,
αλλά έχουν όρια σε υψηλό κίνδυνο.
Η φαρμακευτική αγωγή, όταν ενδείκνυται,
μειώνει αποδεδειγμένα τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού
και δεν αντικαθιστά τον υγιεινό τρόπο ζωής.
Ο τακτικός επανέλεγχος λιπιδίων
είναι απαραίτητος για να διασφαλιστεί
ότι οι στόχοι επιτυγχάνονται και διατηρούνται στον χρόνο.

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Αν η LDL είναι φυσιολογική, υπάρχει ακόμη καρδιαγγειακός κίνδυνος;

Ναι. Κάπνισμα, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, παχυσαρκία και αυξημένη Lp(a)
αυξάνουν τον συνολικό κίνδυνο ανεξάρτητα από την LDL.

Μπορώ να διακόψω τη στατίνη όταν πέσουν οι τιμές;

Συνήθως όχι. Η LDL επανέρχεται στα αρχικά επίπεδα και ο κίνδυνος αυξάνει.
Τυχόν αλλαγές γίνονται μόνο σε συνεργασία με ιατρό.

Οι στατίνες προκαλούν συχνά σοβαρές παρενέργειες;

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και αναστρέψιμες.
Υπάρχουν εναλλακτικές δόσεις και σκευάσματα σε περίπτωση δυσανεξίας.

Αν η HDL είναι υψηλή, προστατεύομαι;

Όχι απαραίτητα. Η υψηλή HDL δεν αναιρεί τον κίνδυνο από αυξημένη LDL
ή άλλους παράγοντες κινδύνου.

Χρειάζεται νηστεία για τον έλεγχο λιπιδίων;

Για πλήρη αξιολόγηση συνιστάται νηστεία 9–12 ωρών,
ιδιαίτερα όταν τα τριγλυκερίδια είναι αυξημένα.

Από ποια ηλικία πρέπει να ελέγχεται η χοληστερίνη;

Ο έλεγχος συνιστάται από την ηλικία των 20 ετών,
νωρίτερα αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή παράγοντες κινδύνου.

Τι είναι η Lp(a) και γιατί έχει σημασία;

Η Lp(a) είναι γενετικά καθοριζόμενη λιποπρωτεΐνη
που αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ακόμη και με φυσιολογική LDL.
Ελέγχεται συνήθως μία φορά στη ζωή.

Κάθε πότε πρέπει να μετράω χοληστερίνη;

Από μία φορά τον χρόνο έως κάθε 3–6 μήνες,
ανάλογα με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και τη θεραπεία.

Η χοληστερίνη ανεβαίνει με το στρες;

Ναι. Το χρόνιο στρες αυξάνει κορτιζόλη,
επηρεάζει τη διατροφή και το σωματικό βάρος
και έμμεσα μπορεί να αυξήσει LDL και τριγλυκερίδια.

16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση λιπιδαιμικού προφίλ ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

17

Βιβλιογραφία

1. Mach F, et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias.
European Heart Journal.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

2. Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρυνσης. Οδηγίες για τη δυσλιπιδαιμία.
https://www.atherosclerosis.gr

3. Grundy SM, et al. 2019 AHA/ACC Guideline on the Management of Blood Cholesterol.
Circulation.
https://www.ahajournals.org

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Αυξημένη-ΤΚΕ-–-Τι-σημαίνει-και-πότε-χρειάζεται-διερεύνηση.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

08/Nov/2025

Σύντομη απάντηση:
Η αυξημένη ΤΚΕ σημαίνει ότι υπάρχει φλεγμονή ή άλλη συστηματική διαταραχή,
αλλά δεν δείχνει από μόνη της την αιτία και συχνά δεν είναι επικίνδυνη,
ιδίως αν η CRP είναι φυσιολογική.

1️⃣ Αυξημένη ΤΚΕ – Τι είναι και τι δείχνει;

Η αυξημένη ΤΚΕ (Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών – ESR) είναι μια από τις πιο συχνές αιματολογικές εξετάσεις που βοηθούν στην ανίχνευση φλεγμονής ή χρόνιας νόσου στον οργανισμό. Μετρά την ταχύτητα με την οποία τα ερυθρά αιμοσφαίρια καθιζάνουν στον πυθμένα ενός σωληναρίου μέσα σε μία ώρα. Όσο πιο γρήγορα καθιζάνουν, τόσο πιο πιθανό είναι να υπάρχει κάποια φλεγμονώδης διεργασία.

Όταν αυξάνονται οι φλεγμονώδεις πρωτεΐνες στο αίμα (όπως το ινωδογόνο και οι ανοσοσφαιρίνες), τα ερυθρά αιμοσφαίρια τείνουν να κολλούν μεταξύ τους και να καθιζάνουν ταχύτερα, οδηγώντας σε υψηλότερη τιμή ΤΚΕ. Για τον λόγο αυτό η εξέταση χρησιμοποιείται ως γενικός δείκτης φλεγμονής σε πλήθος παθήσεων.

🔬 Με απλά λόγια: Η ΤΚΕ δεν δείχνει την αιτία, αλλά “προειδοποιεί” ότι υπάρχει φλεγμονή ή άλλη συστηματική διαταραχή στον οργανισμό.

Η μέτρηση πραγματοποιείται σε φλεβικό αίμα με την κλασική μέθοδο Westergren, που θεωρείται η πιο αξιόπιστη. Συνήθως ζητείται μαζί με την CRP για πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση της φλεγμονής.

2️⃣ Φυσιολογικές τιμές ΤΚΕ ανά ηλικία και φύλο

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Ομάδα	ΤΚΕ αναμενόμενα όρια (mm/h)	Σχόλιο
Νεογνά	0–2	Φυσιολογικά πολύ χαμηλή
Παιδιά	0–10	Ελαφρώς αυξάνει σε λοιμώξεις
Άνδρες <50 ετών	0–15	Τυπικά όρια
Γυναίκες <50 ετών	0–20	Ελαφρώς υψηλότερη λόγω ινωδογόνου
Άνδρες ≥50 ετών	0–20	Αυξάνει με την ηλικία
Γυναίκες ≥50 ετών	0–30	Αυξάνει με την ηλικία
Κύηση	έως ~40–50 (Γ’ τρίμηνο)	Φυσιολογική αύξηση λόγω ινωδογόνου/αιμοδυναμικών αλλαγών

Σημείωση: Τα αναφοράς όρια διαφέρουν ανά εργαστήριο και μέθοδο. Ερμηνεία πάντα σε συνδυασμό με κλινική εικόνα και CRP.

3️⃣ Αιτίες αυξημένης ΤΚΕ

Η αυξημένη ΤΚΕ (ESR ↑) δεν αποτελεί νόσο αλλά ένδειξη ύπαρξης φλεγμονής ή άλλης συστηματικής διαταραχής. Μπορεί να οφείλεται σε πλήθος καταστάσεων – από απλές ιογενείς λοιμώξεις έως σοβαρά αυτοάνοσα ή νεοπλασματικά νοσήματα.

🦠 Λοιμώξεις

Βακτηριακές (π.χ. πνευμονία, αποστήματα, πυελονεφρίτιδα)
Χρόνιες λοιμώξεις (φυματίωση, ενδοκαρδίτιδα, οστεομυελίτιδα)
Ιογενείς ή παρασιτικές λοιμώξεις σε ύφεση

🧬 Αυτοάνοσα & Ρευματολογικά νοσήματα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (SLE)
Αγγειίτιδες, Πολυμυαλγία ρευματική, Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα
Νόσος Still, Σκληρόδερμα

🩸 Αιματολογικές και κακοήθεις παθήσεις

Λεμφοϋπερπλαστικά σύνδρομα (π.χ. πολλαπλούν μυέλωμα, λέμφωμα)
Αναιμία χρονίας νόσου
Καρκίνοι (πνεύμονα, νεφρού, παχέος εντέρου, μαστού)

❤️ Καρδιομεταβολικά και άλλα

Έμφραγμα μυοκαρδίου ή ισχαιμία
Νεφρική ή ηπατική νόσος
Υποθυρεοειδισμός
Παχυσαρκία ή αναιμία

📍 Προσοχή: Η ΤΚΕ μπορεί να αυξηθεί και χωρίς παθολογία σε εγκυμοσύνη, ηλικιωμένους, ή μετά από τραύμα και χειρουργείο.

Η διάγνωση απαιτεί συσχέτιση με την κλινική εικόνα και συχνά έλεγχο με CRP, αιμοδιάγραμμα, ηπατικά/νεφρικά ένζυμα και αυτοαντισώματα.

4️⃣ Πότε χρειάζεται διερεύνηση και πότε είναι ανησυχητική η ΤΚΕ;

Η ελαφρά αύξηση της ΤΚΕ (π.χ. έως 30–40 mm/h) είναι συχνά παροδική και μπορεί να σχετίζεται με λοίμωξη του αναπνευστικού, αναιμία, στρες ή ακόμη και ορμονικές μεταβολές. Αντίθετα, πολύ υψηλές τιμές (>100 mm/h) είναι σχεδόν πάντα παθολογικές και απαιτούν άμεση διερεύνηση.

📊 Ενδεικτικά επίπεδα:

0–20 mm/h: φυσιολογικά
20–40 mm/h: ήπια αύξηση (πιθανή λοίμωξη ή αναιμία)
40–80 mm/h: μέτρια αύξηση (χρόνια φλεγμονή, ρευματοπάθεια)
>100 mm/h: έντονη αύξηση (κακοήθεια, αγγειίτιδα, μυέλωμα)

Ο γιατρός αξιολογεί τη διαχρονική πορεία της ΤΚΕ (αν παραμένει αυξημένη ή ανεβαίνει προοδευτικά) και τη συσχετίζει με:

Συμπτώματα όπως πυρετός, απώλεια βάρους, πόνοι, κόπωση
Άλλες εξετάσεις (CRP, αιματολογικές, ορολογικές, ακτινολογικές)
Φαρμακευτική αγωγή ή χρόνιες παθήσεις του ασθενούς

⚠️ Αν η ΤΚΕ είναι πάνω από 100 mm/h χωρίς προφανή αιτία, απαιτείται πλήρης έλεγχος:
αιματολογικός, φλεγμονώδης, αυτοάνοσος και απεικονιστικός (ακτινογραφία, υπέρηχος, αξονική ή MRI ανάλογα με τα ευρήματα).

Επίμονη αύξηση χωρίς συμπτώματα δεν σημαίνει απαραίτητα σοβαρή νόσο, αλλά χρειάζεται παρακολούθηση και επανέλεγχο κάθε 1–3 μήνες, ιδίως σε ηλικιωμένους ή ασθενείς με γνωστή ρευματοπάθεια.

5️⃣ Χρήσιμες συνοδές εξετάσεις για διερεύνηση αυξημένης ΤΚΕ

Η αυξημένη ΤΚΕ από μόνη της δεν αρκεί για διάγνωση. Συχνά συνδυάζεται με άλλες εργαστηριακές εξετάσεις που βοηθούν στον εντοπισμό της αιτίας.

🧪 Φλεγμονώδεις δείκτες

CRP (C-Reactive Protein) — αυξάνεται ταχύτερα και υποχωρεί νωρίτερα από την ΤΚΕ.
Φερριτίνη, ινωδογόνο — ανεβαίνουν σε φλεγμονές και χρόνιες νόσους.

💉 Αιματολογικές εξετάσεις

Γενική αίματος — δείχνει αναιμία, λευκοκυττάρωση ή λοιπές διαταραχές.
Ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών ορού — βοηθά στη διάγνωση μυελώματος ή φλεγμονωδών νοσημάτων.
LDH, ουρικό οξύ — ενδείκτες ιστικής καταστροφής ή νεοπλασιών.

🧬 Αυτοάνοσος και ρευματολογικός έλεγχος

ANA, RF, anti-CCP — για λύκο, ρευματοειδή αρθρίτιδα.
ANCA, anti-ENA — για αγγειίτιδες ή συστηματικά νοσήματα.

🩻 Απεικονιστικός έλεγχος (όπου ενδείκνυται)

Ακτινογραφία θώρακος, υπέρηχος κοιλίας ή θυρεοειδούς
Αξονική ή μαγνητική τομογραφία σε επίμονες αυξήσεις άγνωστης αιτίας

Συνοψίζοντας: Η ΤΚΕ έχει αξία μόνο σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις. Μια φυσιολογική CRP με ήπια αυξημένη ΤΚΕ σπάνια υποδηλώνει ενεργή νόσο.

6️⃣ ΤΚΕ vs CRP – Ποιες είναι οι διαφορές και πότε προτιμάται η καθεμία;

Η ΤΚΕ και η CRP είναι δείκτες φλεγμονής αλλά με διαφορετική κινητική, ειδικότητα και ευαισθησία. Συχνά χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Χαρακτηριστικό	ΤΚΕ (ESR)	CRP
Τι μετρά	Έμμεση επίδραση πρωτεϊνών στην καθίζηση ερυθρών	Άμεση συγκέντρωση C-reactive protein
Έναρξη αύξησης	Αργά, σε 24–48 ώρες	Γρήγορα, σε 6–8 ώρες
Κορύφωση	2–3 ημέρες	24–48 ώρες
Χρόνος επιστροφής στο φυσιολογικό	Αργά, μπορεί να παραμένει ↑ εβδομάδες	Γρήγορα όταν λήξει η φλεγμονή
Επηρεάζεται από μη φλεγμονώδεις παράγοντες	Ναι (αναιμία, κύηση, ηλικία, πρωτεϊναιμίες)	Λιγότερο, είναι πιο ειδική
Κλινική χρήση	Χρόνιες φλεγμονές, ρευματοπάθειες, μυέλωμα	Οξείες λοιμώξεις, μετεγχειρητική παρακολούθηση

Κανόνας πρακτικής: CRP για ταχεία, βραχυπρόθεσμη εκτίμηση ενεργού φλεγμονής. ΤΚΕ για βραδύτερες ή χρόνιες καταστάσεις και για ρευματολογική παρακολούθηση.

🧭 Σενάρια ερμηνείας συνδυασμού

CRP ↑, ΤΚΕ φυσιολογική: πρώιμη οξεία φλεγμονή ή λοίμωξη.
CRP ↑, ΤΚΕ ↑: ενεργή φλεγμονώδης διεργασία ή βακτηριακή λοίμωξη.
CRP φυσιολογική, ΤΚΕ ↑: χρόνια φλεγμονή, αυτοάνοσο, αναιμία ή μη φλεγμονώδεις επιδράσεις.

Πότε να προτιμήσω την καθεμία:

CRP: οξεία λοίμωξη, αξιολόγηση θεραπευτικής ανταπόκρισης, μετεγχειρητική επιτήρηση.
ΤΚΕ: γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα/πολυμυαλγία, ρευματοειδής αρθρίτιδα, υποψία μυελώματος ή χρόνιας νόσου.

7️⃣ Ειδικές ομάδες – κύηση, ηλικιωμένοι, παιδιά

Η ΤΚΕ επηρεάζεται σημαντικά από φυσιολογικές μεταβολές σε ορισμένες ομάδες πληθυσμού. Η ερμηνεία της πρέπει να γίνεται προσεκτικά και πάντα σε συνάρτηση με το ιστορικό.

🤰 Κύηση

Από το 2ο τρίμηνο, η ΤΚΕ αυξάνεται φυσιολογικά λόγω αύξησης του ινωδογόνου και αιμοδυναμικών αλλαγών.
Μπορεί να φτάσει έως και 40–50 mm/h στο 3ο τρίμηνο χωρίς να υπάρχει παθολογία.
Η αξιολόγηση φλεγμονής στην εγκυμοσύνη βασίζεται κυρίως στην CRP.

👵 Ηλικιωμένοι

Η ΤΚΕ αυξάνεται φυσιολογικά με την ηλικία, ακόμη και χωρίς νόσο.
Για πρακτικούς υπολογισμούς χρησιμοποιείται συχνά:
Άνδρες: Ηλικία / 2 |
Γυναίκες: (Ηλικία + 10) / 2
Παράδειγμα: γυναίκα 70 ετών → φυσιολογική ΤΚΕ έως ~40 mm/h.

🧒 Παιδιά

Φυσιολογικά επίπεδα πολύ χαμηλά (0–10 mm/h).
Αυξάνεται έντονα σε οξείες λοιμώξεις ή νεφρωσικό σύνδρομο.
Σε παρατεταμένη αύξηση, διερευνώνται χρόνια νοσήματα (νεανική αρθρίτιδα, λευχαιμία).

Συμπέρασμα: Οι “φυσιολογικές” τιμές ΤΚΕ δεν είναι ίδιες για όλους. Η σωστή ερμηνεία απαιτεί γνώση ηλικίας, φύλου και φυσιολογικών καταστάσεων όπως η κύηση.

8️⃣ Προαναλυτικοί παράγοντες & ψευδώς αποτελέσματα ΤΚΕ

Η ΤΚΕ είναι ευαίσθητη σε πολλούς τεχνικούς και φυσιολογικούς παράγοντες που μπορούν να αλλοιώσουν το αποτέλεσμα, προκαλώντας ψευδώς αυξημένες ή μειωμένες τιμές.

⚙️ Παράγοντες που αυξάνουν ψευδώς την ΤΚΕ

Αναιμία (λιγότερα ερυθρά → καθιζάνουν ταχύτερα)
Υπερπρωτεϊναιμία (π.χ. μυέλωμα, μακροσφαιριναιμία)
Κύηση ή εμμηνόρροια
Παχυσαρκία ή υπερχοληστερολαιμία
Δείγμα που παρέμεινε σε καθυστέρηση ή σε ακατάλληλη θερμοκρασία

🔽 Παράγοντες που μειώνουν ψευδώς την ΤΚΕ

Πολυερυθραιμία (υψηλός αιματοκρίτης)
Δρεπανοκυτταρική αναιμία ή σφαιροκυττάρωση
Χρήση αντιπηκτικών σε μη σωστή αναλογία
Ψυχρό περιβάλλον ή παρατεταμένη αναμονή δείγματος

Οδηγία: Το δείγμα πρέπει να εξετάζεται εντός 2 ωρών από τη λήψη, σε θερμοκρασία δωματίου, με σωστό λόγο αίματος-αντιπηκτικού (κιτρικό νάτριο).

💡 Πρακτική σύσταση

Για σύγκριση τιμών στο χρόνο (π.χ. σε ρευματολογικούς ασθενείς), καλό είναι η ΤΚΕ να μετράται στο ίδιο εργαστήριο και με την ίδια μέθοδο (Westergren).

9️⃣ Παρακολούθηση, επανάληψη & πρακτικές συμβουλές

Η ΤΚΕ αποτελεί χρήσιμο δείκτη για παρακολούθηση της πορείας χρόνιων φλεγμονωδών νοσημάτων και της ανταπόκρισης στη θεραπεία, ειδικά όταν συνδυάζεται με CRP και κλινική εικόνα.

📅 Κάθε πότε επαναλαμβάνεται

Σε οξείες λοιμώξεις: επανέλεγχος μετά από 1–2 εβδομάδες ή μετά το τέλος της αγωγής.
Σε ρευματολογικές ή χρόνιες φλεγμονές: κάθε 1–3 μήνες, ανάλογα με την πορεία της νόσου.
Σε ασυμπτωματικούς με ήπια αύξηση: επανέλεγχος μετά από 1–3 μήνες για παρακολούθηση τάσης.

📋 Πρακτικές οδηγίες για σωστή μέτρηση

Δεν απαιτείται νηστεία.
Αποφύγετε έντονη άσκηση ή στρες πριν την αιμοληψία.
Ενημερώστε τον ιατρό για φάρμακα (αντισυλληπτικά, κορτιζόνη, βιταμίνες).
Πραγματοποιήστε την εξέταση το πρωί για σταθερότητα τιμών.

⚠️ Θυμηθείτε: Μια αυξημένη ΤΚΕ δεν σημαίνει απαραίτητα σοβαρή νόσο. Η αξιολόγηση γίνεται μόνο από γιατρό, με βάση το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις συνοδές εξετάσεις.

Συνοπτικά: Η ΤΚΕ είναι απλή, φθηνή και χρήσιμη για μακροχρόνια παρακολούθηση, αλλά δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιείται απομονωμένα ως διαγνωστικό εργαλείο.

🔟 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1️⃣ Τι σημαίνει όταν η ΤΚΕ είναι πολύ αυξημένη (π.χ. πάνω από 100 mm/h);

Τιμές άνω των 100 mm/h σχεδόν πάντα συνδέονται με παθολογική αιτία όπως:

σοβαρή βακτηριακή λοίμωξη (ενδοκαρδίτιδα, απόστημα)
αγγειίτιδα ή ρευματολογική έξαρση
κακοήθεια (λέμφωμα, μυέλωμα)
νεφρική ή ηπατική νόσο

Απαιτείται πλήρης διερεύνηση με αίματος, CRP και απεικόνιση.

2️⃣ Μπορεί η ΤΚΕ να είναι αυξημένη χωρίς να υπάρχει ασθένεια;

Ναι. Μπορεί να αυξηθεί χωρίς νόσο σε περιπτώσεις:

κύησης ή εμμήνου ρύσεως
προχωρημένης ηλικίας
αναιμίας ή παχυσαρκίας
μετά από εμβολιασμό ή χειρουργείο

Στην πράξη, η επανάληψη μετά από λίγες εβδομάδες βοηθά στη διάκριση παροδικής αύξησης.

3️⃣ Ποια είναι πιο αξιόπιστη εξέταση: ΤΚΕ ή CRP;

Η CRP είναι πιο ειδική και γρήγορη στην απόκριση φλεγμονής.
Η ΤΚΕ είναι χρήσιμη σε χρόνιες φλεγμονές (π.χ. ρευματοπάθειες), αλλά επηρεάζεται από πολλούς μη φλεγμονώδεις παράγοντες.
Ιδανικά, αξιολογούνται μαζί για πληρέστερη εικόνα.

4️⃣ Πώς μπορώ να μειώσω φυσιολογικά μια αυξημένη ΤΚΕ;

Δεν υπάρχει ειδική “θεραπεία” για τη μείωση της ΤΚΕ.
Ο στόχος είναι η αντιμετώπιση της αιτίας (λοίμωξη, φλεγμονή, αναιμία).
Αν η αιτία θεραπευτεί, η ΤΚΕ υποχωρεί σταδιακά μέσα σε εβδομάδες.
Υγιεινή διατροφή, άσκηση και σωστή ενυδάτωση βοηθούν έμμεσα.

5️⃣ Τι πρέπει να κάνω αν η ΤΚΕ παραμένει αυξημένη για μήνες;

Αν παραμένει αυξημένη χωρίς συμπτώματα, χρειάζεται επαναληπτικός έλεγχος με CRP, γενική αίματος, ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών και απεικόνιση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις (ιδίως ηλικιωμένων) παραμένει υψηλή χωρίς κλινική σημασία, αλλά πρέπει να αποκλειστεί υποκείμενη νόσος.

6️⃣ Χρειάζεται νηστεία ή κάποια προετοιμασία πριν την ΤΚΕ;

Όχι. Η ΤΚΕ μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας, χωρίς νηστεία.
Συνιστάται να είστε ήρεμοι και ξεκούραστοι πριν την αιμοληψία για σταθερότερα αποτελέσματα.

7️⃣ Πόσο χρόνο χρειάζεται για να βγει το αποτέλεσμα;

Συνήθως, το αποτέλεσμα είναι έτοιμο την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα.
Σε εργαστήρια με αυτόματα αναλυτικά συστήματα, η ΤΚΕ υπολογίζεται ηλεκτρονικά και ταχύτερα.

8️⃣ Είναι χρήσιμη η ΤΚΕ για την πρόληψη ασθενειών;

Όχι. Η ΤΚΕ δεν είναι προληπτική εξέταση.
Ζητείται μόνο όταν υπάρχουν ενδείξεις φλεγμονής, συμπτώματα ή για παρακολούθηση γνωστής πάθησης.

💬 Συνοπτικά: Η ΤΚΕ αποτελεί έναν “γενικό συναγερμό” του οργανισμού. Δεν δείχνει την αιτία, αλλά υποδεικνύει ότι χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Θέλετε να προγραμματίσετε εξέταση ΤΚΕ (Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών) ή να δείτε όλες τις διαθέσιμες εξετάσεις;

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

11️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Ελληνική Ρευματολογική Εταιρεία (ΕΡΕ) – Οδηγίες για εργαστηριακή διερεύνηση φλεγμονωδών δεικτών.
Ελληνική Εταιρεία Αιματολογίας – Τιμές αναφοράς και ερμηνεία της ΤΚΕ.
Υπουργείο Υγείας – Κεντρικό Εργαστήριο Δημόσιας Υγείας (ΚΕΔΥ): Οδηγίες προαναλυτικού σταδίου.
Westergren A. (1921). The erythrocyte sedimentation rate test. Acta Med Scand.
Brigden ML. (1999). The erythrocyte sedimentation rate: still a helpful test when used judiciously. Postgrad Med J.
Saadeh C. (1998). The erythrocyte sedimentation rate: old and new clinical applications. South Med J.
UpToDate® – Overview of the erythrocyte sedimentation rate (ESR).

hba1c-6-8-ti-simainei-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

08/Nov/2025

HbA1c (Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη): Εξέταση, Τιμές & Ερμηνεία

Πρακτικός οδηγός για τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c): τι δείχνει, πότε ζητείται, ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές και πώς ερμηνεύεται.

Τελευταία ενημέρωση:
3 Ιανουαρίου 2026

Σύνοψη: Η HbA1c αποτυπώνει τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων 2–3 μηνών. Χρησιμοποιείται για διάγνωση προδιαβήτη/διαβήτη και για παρακολούθηση ρύθμισης. Δεν επηρεάζεται από το αν φάγατε πριν από την αιμοληψία.

1

Τι είναι η HbA1c

Η HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη) είναι εργαστηριακός δείκτης που δείχνει τη
μακροχρόνια ρύθμιση του σακχάρου αίματος. Όταν η γλυκόζη στο αίμα κυκλοφορεί σε αυξημένα
επίπεδα, συνδέεται χημικά με την αιμοσφαιρίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων μέσω μιας μη ενζυμικής διαδικασίας
(γλυκοζυλίωση).

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια έχουν μέσο χρόνο ζωής περίπου 120 ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτής
της περιόδου, η ποσότητα γλυκόζης που «κολλά» στην αιμοσφαιρίνη αντανακλά το μέσο επίπεδο σακχάρου
στον οργανισμό. Για τον λόγο αυτό, η η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν αποτυπώνει μια στιγμιαία μέτρηση, αλλά το
συνολικό γλυκαιμικό φορτίο των τελευταίων 2–3 μηνών.

Σε αντίθεση με το σάκχαρο νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση γλυκόζης,
ο συγκεκριμένος δείκτης δεν επηρεάζεται από το αν προηγήθηκε γεύμα,
από παροδικό στρες ή από μεμονωμένες ημερήσιες διακυμάνσεις.
Για τον λόγο αυτό θεωρείται
ο πιο αξιόπιστος δείκτης μακροχρόνιας γλυκαιμικής ρύθμισης
στον σακχαρώδη διαβήτη.

Τι να θυμάστε:
Δεν δείχνει «πώς είναι το σάκχαρο σήμερα»,
αλλά πώς κινήθηκε συνολικά τους τελευταίους μήνες.

Κλινικό νόημα:
Δύο άτομα μπορεί να έχουν φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας την ίδια ημέρα,
αλλά διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα είχε συχνές υπεργλυκαιμίες το προηγούμενο τρίμηνο.

2

Τι δείχνει η HbA1c

Η HbA1c δείχνει πόσο καλά ρυθμίστηκε το σάκχαρο συνολικά στο πρόσφατο τρίμηνο και όχι αν υπήρξε μία καλή ή κακή ημέρα. Σε αντίθεση με τη γλυκόζη νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση, δεν επηρεάζεται από πρόσφατο γεύμα ή παροδικές διακυμάνσεις. Όσο υψηλότερη η HbA1c, τόσο περισσότερες ώρες υπεργλυκαιμίας έχουν προηγηθεί και τόσο αυξάνει ο μακροχρόνιος κίνδυνος επιπλοκών.

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δείχνει
πόσο καλά ρυθμίστηκε το σάκχαρο συνολικά
στο πρόσφατο τρίμηνο και όχι αν υπήρξε μία καλή ή κακή ημέρα.
Αντικατοπτρίζει τη συχνότητα και τη διάρκεια
των περιόδων υπεργλυκαιμίας που προηγήθηκαν,
παρέχοντας συνολική εικόνα του γλυκαιμικού ελέγχου.

Σε αντίθεση με τη γλυκόζη νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση,
ο δείκτης αυτός δεν επηρεάζεται από πρόσφατο γεύμα,
από παροδικό στρες ή από στιγμιαίες αυξομειώσεις.
Έτσι αποφεύγονται «ψευδώς καθησυχαστικά» αποτελέσματα
μιας μεμονωμένης φυσιολογικής τιμής,
όταν συνολικά το σάκχαρο κινείται υψηλά.

Όσο υψηλότερη είναι η τιμή,
τόσο περισσότερες ώρες υπεργλυκαιμίας έχουν προηγηθεί
στους τελευταίους μήνες.
Η παρατεταμένη έκθεση σε αυξημένη γλυκόζη
συνδέεται άμεσα με τον μακροχρόνιο κίνδυνο επιπλοκών,
ιδίως σε μάτια, νεφρά, νεύρα και καρδιαγγειακό σύστημα.

Τι να θυμάστε:
Δεν «επιβραβεύει» μια καλή ημέρα·
μετρά το σύνολο των ημερών
του τελευταίου τριμήνου.

Κλινική ερμηνεία:
Δύο άτομα με παρόμοιες καθημερινές μετρήσεις
μπορεί να έχουν διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα παρουσιάζει συχνότερες ή πιο παρατεταμένες υπεργλυκαιμίες.

3

Πότε ζητείται η εξέταση HbA1c

Η εξέταση ζητείται κυρίως για διάγνωση προδιαβήτη ή σακχαρώδους διαβήτη,
για παρακολούθηση γνωστής νόσου (τύπου 1 ή 2)
και για προληπτικό έλεγχο σε άτομα με αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο
(π.χ. αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία).

Αποτελεί βασικό εργαλείο, καθώς αποτυπώνει τη
μακροχρόνια εικόνα του σακχάρου
και όχι μια μεμονωμένη τιμή μιας συγκεκριμένης ημέρας.

Στη διάγνωση, χρησιμοποιείται συμπληρωματικά με άλλες εξετάσεις γλυκόζης
(όπως η γλυκόζη νηστείας ή η δοκιμασία ανοχής),
ιδίως όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ συμπτωμάτων
και μεμονωμένων φυσιολογικών μετρήσεων.
Σε οριακές περιπτώσεις, η επανάληψη της μέτρησης
συμβάλλει στη βεβαίωση του ευρήματος.

Στην παρακολούθηση του διαβήτη, ο δείκτης αυτός επιτρέπει
την αντικειμενική εκτίμηση της συνολικής ρύθμισης,
ανεξάρτητα από τις ημερήσιες διακυμάνσεις.
Χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί αν
η φαρμακευτική αγωγή, η διατροφή
και ο τρόπος ζωής οδηγούν σε επαρκή έλεγχο σε βάθος χρόνου.

Στον προληπτικό έλεγχο, έχει ιδιαίτερη αξία σε άτομα
με αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό,
αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία
ή καθιστικό τρόπο ζωής.
Σε αυτές τις ομάδες, μια ήπια αλλά σταθερά αυξημένη τιμή
μπορεί να λειτουργήσει ως έγκαιρη προειδοποίηση.

Κλινικό νόημα:
Μια φυσιολογική γλυκόζη νηστείας
δεν αποκλείει διαταραγμένη μακροχρόνια ρύθμιση,
ιδίως όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες
μεταγευματικές υπεργλυκαιμίες.

Πρακτική υπενθύμιση:
Ο δείκτης αυτός είναι ιδιαίτερα χρήσιμος
όταν το ιστορικό ή τα συμπτώματα
δεν «συμφωνούν» με μια μεμονωμένη φυσιολογική τιμή σακχάρου.

4

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται

Η συχνότητα ελέγχου καθορίζεται από τη σταθερότητα της ρύθμισης:
συνήθως κάθε 3 μήνες όταν αλλάζει η αγωγή
ή δεν έχει επιτευχθεί ο στόχος,
και κάθε 6 μήνες όταν υπάρχει σταθερή, καλή ρύθμιση.
Σε ειδικές κλινικές καταστάσεις,
το διάστημα προσαρμόζεται από τον θεράποντα ιατρό.

5

Φυσιολογικές τιμές HbA1c

Οι τιμές της HbA1c κατηγοριοποιούνται σε φυσιολογικό, προδιαβήτη
και σακχαρώδη διαβήτη. Εκφράζονται είτε σε ποσοστό (%),
σύμφωνα με το σύστημα NGSP/DCCT, είτε σε mmol/mol,
σύμφωνα με το διεθνές σύστημα αναφοράς IFCC.

Οι δύο μονάδες είναι ισοδύναμες και περιγράφουν το ίδιο βιολογικό μέγεθος,
απλώς με διαφορετική κλίμακα. Στην καθημερινή κλινική πράξη στην Ελλάδα
χρησιμοποιείται κυρίως το %, ενώ σε διεθνείς οδηγίες και εργαστηριακές αναφορές
συχνά αναγράφονται και οι δύο τιμές.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες.

Κατηγορία	HbA1c (%)	HbA1c (mmol/mol)
Φυσιολογικό	< 5.7	< 39
Προδιαβήτης	5.7 – 6.4	39 – 46
Διαβήτης	≥ 6.5	≥ 48

Οι τιμές 5.7–6.4% αντιστοιχούν σε προδιαβήτη και υποδηλώνουν αυξημένο
κίνδυνο εξέλιξης σε σακχαρώδη διαβήτη τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα αν συνυπάρχουν
παράγοντες όπως παχυσαρκία, καθιστικός τρόπος ζωής ή οικογενειακό ιστορικό.

Τιμές ≥ 6.5% είναι συμβατές με διάγνωση σακχαρώδους διαβήτη,
εφόσον επιβεβαιωθούν σε δεύτερη μέτρηση ή συνδυάζονται με τυπικά συμπτώματα
υπεργλυκαιμίας. Η αξιολόγηση γίνεται πάντα στο συνολικό κλινικό πλαίσιο.

Σημείωση:
Όταν χρειάζεται, η διάγνωση επιβεβαιώνεται
με δεύτερη μέτρηση
ή με συνδυασμό εργαστηριακών
και κλινικών ευρημάτων.

Τι να θυμάστε:
Οι τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
δεν είναι «αριθμοί στο χαρτί»·
αντανακλούν πραγματικό βιολογικό φορτίο γλυκόζης
με σημασία για τη μακροχρόνια υγεία.

6

Πότε θεωρείται αυξημένη η HbA1c

Σύντομη απάντηση:
Η HbA1c θεωρείται αυξημένη όταν είναι ≥ 6.5%, τιμή συμβατή
με σακχαρώδη διαβήτη, εφόσον επιβεβαιωθεί ή συνδυάζεται
με τυπική κλινική εικόνα.
Τιμές 5.7–6.4% αντιστοιχούν σε προδιαβήτη
και υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης τα επόμενα χρόνια.

Όσο υψηλότερη είναι η τιμή, τόσο μεγαλύτερη είναι
η συνολική έκθεση του οργανισμού σε υπεργλυκαιμία
στον χρόνο. Αυτό δεν αφορά μόνο το «πόσο ανέβηκε» το σάκχαρο,
αλλά και πόσες ώρες παρέμεινε αυξημένο.

Η αξιολόγηση δεν βασίζεται σε έναν αριθμό απομονωμένα,
αλλά στη διαχρονική τάση και στη συσχέτιση
με το κλινικό πλαίσιο και τους παράγοντες κινδύνου.

Τι να θυμάστε:
Μικρές διαφορές (π.χ. 6.8% vs 7.2%) αποκτούν σημασία
όταν επιμένουν σε διαδοχικές μετρήσεις
και δεν αποτελούν τυχαία διακύμανση.

Κλινική ανάγνωση: Διαφορά μεταξύ 6.8% και 7.2% μπορεί να φαίνεται μικρή,
αλλά όταν επαναλαμβάνεται υποδηλώνει σταθερή επιβάρυνση.

7

Υψηλή HbA1c: τι δείχνει

Σύντομη απάντηση:
Υψηλή HbA1c σημαίνει συσσωρευμένη γλυκαιμική επιβάρυνση
και αυξημένο κίνδυνο χρόνιων επιπλοκών.

Η αυξημένη Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν αντικατοπτρίζει ένα μεμονωμένο επεισόδιο υπεργλυκαιμίας,
αλλά παρατεταμένη έκθεση του οργανισμού σε αυξημένο σάκχαρο
εβδομάδων ή μηνών, κάτι που έχει άμεση κλινική σημασία.

Τι να θυμάστε:
Η Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη λειτουργεί ως δείκτης «φορτίου» γλυκόζης στον χρόνο·
όσο μεγαλύτερο το φορτίο, τόσο αυξάνει ο κίνδυνος μικροαγγειακών
και μακροαγγειακών επιπλοκών.

8

Ερμηνεία HbA1c σε διαβήτη & στόχοι

Στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, η HbA1c χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί
αν η θεραπευτική προσέγγιση επιτυγχάνει τον επιθυμητό γλυκαιμικό στόχο.
Ο συχνότερος γενικός στόχος για πολλούς ενήλικες είναι <7.0%,
καθώς έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο μικροαγγειακών επιπλοκών
χωρίς να αυξάνει υπερβολικά τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

Ωστόσο, ο στόχος HbA1c δεν είναι ίδιος για όλους.
Η σύγχρονη διαβητολογία βασίζεται στην εξατομίκευση,
λαμβάνοντας υπόψη ηλικία, διάρκεια νόσου, συννοσηρότητες,
κίνδυνο υπογλυκαιμίας και προσδόκιμο ζωής.

Πιο αυστηρός στόχος (<6.5%):
νεότερα άτομα, μικρή διάρκεια διαβήτη, απουσία σοβαρών υπογλυκαιμιών
και δυνατότητα στενής παρακολούθησης.
Χαλαρότερος στόχος (7.5–8.0% ή και υψηλότερος σε ειδικές περιπτώσεις):
ηλικιωμένοι ασθενείς, πολλαπλές συννοσηρότητες,
ιστορικό σοβαρών υπογλυκαιμιών ή περιορισμένο προσδόκιμο ζωής.

Κλινικό νόημα:
Δύο άτομα μπορεί να έχουν φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας την ίδια ημέρα,
αλλά διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα είχε συχνές μεταγευματικές υπεργλυκαιμίες.

9

HbA1c και μέσηγλυκόζη (eAG)

Η eAG (estimated Average Glucose) είναι η
εκτιμώμενη μέση γλυκόζη αίματος που αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη τιμή HbA1c.
Χρησιμοποιείται για να μεταφράσει την HbA1c σε αριθμούς
οικείους στον ασθενή, ώστε να μπορεί να συγκριθεί ευκολότερα
με τις καθημερινές μετρήσεις σακχάρου.

Ο υπολογισμός της eAG βασίζεται στη μελέτη ADAG και εκφράζει
τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων εβδομάδων,
όχι τις ακραίες τιμές ή τις διακυμάνσεις.

Τύπος ADAG:
eAG (mg/dL) ≈ 28.7 × HbA1c − 46.7

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες.

HbA1c (%)	eAG (mg/dL)
6.0	126
7.0	154
8.0	183

Για παράδειγμα, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη 7.0% αντιστοιχεί σε eAG περίπου
154 mg/dL. Αυτό σημαίνει ότι, συνολικά,
το σάκχαρο κινήθηκε γύρω από αυτή την τιμή κατά μέσο όρο,
ακόμη κι αν υπήρχαν χαμηλότερες ή υψηλότερες μεμονωμένες μετρήσεις.

Η eAG βοηθά ιδιαίτερα στην επικοινωνία γιατρού–ασθενούς,
καθώς γεφυρώνει το «χάσμα» μεταξύ ενός ποσοστού (HbA1c)
και των καθημερινών τιμών σακχάρου που βλέπει ο ασθενής στο μετρητή.

Σημείωση: Η eAG είναι βοηθητικό εργαλείο κατανόησης.
Δεν αντικαθιστά την αυτομέτρηση ή τη συνεχή καταγραφή γλυκόζης,
οι οποίες είναι απαραίτητες για τον εντοπισμό υπογλυκαιμιών
και ημερήσιων διακυμάνσεων.

Κλινική διευκρίνιση: Δύο άτομα με ίδια γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικό «προφίλ» σακχάρου
(πολλές διακυμάνσεις vs σταθερές τιμές),
κάτι που η eAG από μόνη της δεν μπορεί να αποτυπώσει.

10

Παράγοντες που αλλοιώνουν την HbA1c

Ορισμένες καταστάσεις επηρεάζουν είτε τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είτε την ίδια τη μέθοδο μέτρησης της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης,
οδηγώντας σε ψευδώς χαμηλές ή ψευδώς υψηλές τιμές.
Η σωστή ερμηνεία απαιτεί πάντα συσχέτιση με το κλινικό ιστορικό.

Η HbA1c βασίζεται στο γεγονός ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια κυκλοφορούν
στο αίμα για περίπου 120 ημέρες.
Όταν αυτός ο κύκλος ζωής μεταβάλλεται,
η τιμή της μπορεί να μην αντανακλά με ακρίβεια
τον πραγματικό μέσο όρο γλυκόζης.

Αναιμίες:
στη σιδηροπενική αναιμία μπορεί να παρατηρηθούν
ψευδώς υψηλές τιμές,
ενώ στις αιμολυτικές αναιμίες συχνά προκύπτουν
ψευδώς χαμηλές τιμές γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης.
Αιμοσφαιρινοπάθειες (π.χ. θαλασσαιμία, δρεπανοκυτταρική):
αλλοιώνουν τόσο τη διάρκεια ζωής των ερυθρών
όσο και την αξιοπιστία ορισμένων μεθόδων μέτρησης.
Πρόσφατη αιμορραγία ή μετάγγιση αίματος:
η παρουσία «νεαρών» ή ξένων ερυθρών
μπορεί να δώσει παραπλανητικά χαμηλές τιμές
για αρκετές εβδομάδες.
Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια:
επηρεάζει την επιβίωση των ερυθρών
και συχνά συνδυάζεται με αναιμία,
καθιστώντας την η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη λιγότερο αξιόπιστη.

Επιπλέον, διαφορετικές αναλυτικές μέθοδοι
(HPLC, ανοσοδοκιμασίες) μπορεί να επηρεάζονται
σε διαφορετικό βαθμό από αιμοσφαιρινοπάθειες,
γι’ αυτό και είναι σημαντική η γνώση της
μεθόδου που χρησιμοποιεί το εργαστήριο.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η ερμηνεία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
χωρίς να ελεγχθεί αν συνυπάρχει αναιμία
ή πρόσφατη μετάγγιση αίματος.

Τι να θυμάστε:
Ο δείκτης είναι αξιόπιστος μόνο όταν
η βιολογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είναι φυσιολογική και το αποτέλεσμα
συμφωνεί με την κλινική εικόνα.

11

Πότε η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη

Η HbA1c μπορεί να μην είναι αξιόπιστη όταν υπάρχουν καταστάσεις
που μεταβάλλουν την ανανέωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων
ή επηρεάζουν την ακρίβεια της εργαστηριακής μέτρησης.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η τιμή της HbA1c
ενδέχεται να μην αντανακλά τον πραγματικό μέσο όρο γλυκόζης.

Η μη αξιοπιστία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης πρέπει να υποψιάζεται ιδιαίτερα
όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ της τιμής της,
των καθημερινών μετρήσεων σακχάρου
ή της κλινικής εικόνας του ασθενούς.

Τυπικά παραδείγματα καταστάσεων στις οποίες η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
μπορεί να είναι παραπλανητική περιλαμβάνουν:

Αναιμία (σιδηροπενική, αιμολυτική ή άλλης αιτιολογίας),
όπου η διάρκεια ζωής των ερυθρών μεταβάλλεται.
Πρόσφατη μετάγγιση αίματος,
καθώς τα ερυθρά του δότη αλλοιώνουν προσωρινά
τη συνολική εικόνα.
Κύηση,
όπου η αυξημένη ανανέωση ερυθρών
και οι ταχείες μεταβολές γλυκόζης
μειώνουν τη διαγνωστική αξία της HbA1c.
Χρόνια νεφρική νόσος,
ιδίως σε προχωρημένα στάδια ή σε αιμοκάθαρση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα
για διαγνωστικές ή θεραπευτικές αποφάσεις,
αλλά να συνεκτιμάται με άλλους δείκτες.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η ερμηνεία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
χωρίς να λαμβάνονται υπόψη
αναιμία ή πρόσφατη μετάγγιση
μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένη διάγνωση
ή λανθασμένη τροποποίηση θεραπείας.

Τι να θυμάστε:
Ο δείκτης είναι ιδιαίτερα αξιόπιστος
μόνο όταν οι συνθήκες μέτρησης
και η βιολογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είναι φυσιολογικές.

12

Εναλλακτικές εξετάσεις όταν χρειάζεται

Όταν η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη ή δεν αντανακλά σωστά
τον πραγματικό γλυκαιμικό έλεγχο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν
εναλλακτικοί δείκτες βραχυπρόθεσμου γλυκαιμικού ελέγχου.
Οι δείκτες αυτοί αποτυπώνουν τη γλυκόζη σε μικρότερο χρονικό παράθυρο
και είναι χρήσιμοι σε ειδικές κλινικές καταστάσεις.

Οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες εξετάσεις είναι:

Φρουκτοζαμίνη:
Αντανακλά τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων
2–3 εβδομάδων, καθώς βασίζεται στη γλυκοζυλίωση
των πρωτεϊνών του ορού (κυρίως λευκωματίνη).
Είναι χρήσιμη όταν απαιτείται γρήγορη αξιολόγηση
μεταβολών στη ρύθμιση.
Γλυκοζυλιωμένη λευκωματίνη:
Παρέχει πιο στοχευμένη πληροφορία για τη
βραχυπρόθεσμη γλυκαιμική εικόνα
και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε καταστάσεις
όπου γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη αλλοιώνεται από αναιμία ή αιμοσφαιρινοπάθειες.

Οι εξετάσεις αυτές δεν αντικαθιστούν τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη στη γενική παρακολούθηση,
αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά όταν απαιτείται
ακριβέστερη εκτίμηση σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Πότε είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι:
Σε αναιμία, κύηση, χρόνια νεφρική νόσο,
πρόσφατη μετάγγιση αίματος ή όταν υπάρχει
ασυμφωνία μεταξύ μακροχρόνιων δεικτών
και της κλινικής εικόνας.

Τι να θυμάστε:
Οι βραχυπρόθεσμοι δείκτες (π.χ. φρουκτοζαμίνη,
γλυκοζυλιωμένη λευκωματίνη) δεν επηρεάζονται
από τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων,
αλλά μπορεί να αλλοιωθούν σε σοβαρή
υπολευκωματιναιμία.

13

Πώς γίνεται η εξέταση HbA1c

Η HbA1c μετριέται σε φλεβικό αίμα,
συνήθως σε σωληνάριο EDTA.
Η δειγματοληψία γίνεται με απλή αιμοληψία
και δεν απαιτείται ειδικός χειρισμός του ασθενούς
κατά τη διάρκεια της λήψης.

Η ανάλυση πραγματοποιείται σε πιστοποιημένο
μικροβιολογικό εργαστήριο
με σύγχρονες και τυποποιημένες μεθόδους,
όπως HPLC ή αξιόπιστες ανοσολογικές τεχνικές,
οι οποίες είναι εναρμονισμένες με τα διεθνή πρότυπα
NGSP και IFCC.

Η τυποποίηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς εξασφαλίζει
ότι τα αποτελέσματα της εξέτασης είναι
συγκρίσιμα στον χρόνο
και μεταξύ διαφορετικών εργαστηρίων,
εφόσον χρησιμοποιούνται πιστοποιημένες μέθοδοι.

Ο χρόνος απάντησης της εξέτασης
είναι συνήθως την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα,
γεγονός που επιτρέπει γρήγορη κλινική αξιολόγηση
και λήψη αποφάσεων.

Ποιοτικός έλεγχος:
Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι αξιόπιστη μόνο όταν
μετριέται με πιστοποιημένες μεθόδους
και συμμετοχή του εργαστηρίου
σε προγράμματα εσωτερικού και εξωτερικού ποιοτικού ελέγχου.

Τι να θυμάστε:
Για σωστή σύγκριση των τιμών στον χρόνο,
είναι προτιμότερο ο έλεγχος
να γίνεται στο ίδιο εργαστήριο
και με την ίδια αναλυτική μέθοδο.

14

Χρειάζεται προετοιμασία;

Δεν απαιτείται νηστεία για τη μέτρηση της HbA1c.
Η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας,
ανεξάρτητα από το αν έχει προηγηθεί γεύμα,
καθώς δεν επηρεάζεται από πρόσφατη λήψη τροφής.

Παρότι η προετοιμασία είναι απλή, είναι σημαντικό
να ενημερωθεί το εργαστήριο
για καταστάσεις που μπορεί να επηρεάσουν την αξιοπιστία
ή την ερμηνεία του αποτελέσματος.

Ειδικότερα, πρέπει να αναφέρονται:

Αναιμία ή γνωστή αιματολογική διαταραχή.
Κύηση ή πρόσφατος τοκετός.
Πρόσφατη αιμορραγία ή μετάγγιση αίματος.
Χρόνια νεφρική νόσος ή αιμοκάθαρση.

Η σωστή πληροφόρηση επιτρέπει στον ιατρό ή τον μικροβιολόγο
να αξιολογήσει αν το αποτέλεσμα είναι αξιόπιστο
ή αν χρειάζεται συμπληρωματικός έλεγχος.

Τι δεν χρειάζεται:
Δεν απαιτείται διακοπή φαρμάκων,
ούτε αποφυγή γευμάτων ή ροφημάτων
πριν από την αιμοληψία για γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη

Πρακτική συμβουλή:
Για αξιόπιστη σύγκριση στον χρόνο,
καλό είναι να μετριέται
στο ίδιο εργαστήριο και υπό παρόμοιες συνθήκες.

Τι να θυμάστε:
Η απλότητα της προετοιμασίας δεν σημαίνει
ότι η ερμηνεία είναι πάντα απλή·
το κλινικό ιστορικό παραμένει καθοριστικό.

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση HbA1c;

Όχι, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν επηρεάζεται από την πρόσφατη λήψη τροφής και μπορεί να μετρηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχεται η HbA1c;

Συνήθως κάθε 3 μήνες όταν η ρύθμιση δεν είναι ικανοποιητική και κάθε 6 μήνες όταν ο διαβήτης είναι σταθερός.

Τι σημαίνει HbA1c 6.0%;

Τιμή γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης 6.0% αντιστοιχεί σε προδιαβήτη και αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης σε σακχαρώδη διαβήτη.

Μπορεί να είναι φυσιολογική η HbA1c αλλά υψηλό το σάκχαρο;

Ναι, σε πρόσφατη απορρύθμιση ή σε καταστάσεις που επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Η HbA1c επηρεάζει τη θεραπεία μου;

Ναι, χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της γλυκαιμικής ρύθμισης και την προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής.

Πόσο αξιόπιστη είναι η HbA1c;

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι αξιόπιστη στις περισσότερες περιπτώσεις, αλλά μπορεί να επηρεαστεί από αναιμίες, αιμοσφαιρινοπάθειες ή πρόσφατες μεταγγίσεις.

16 Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης από ιατρό στο εργαστήριό μας.

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, με συνεκτίμηση του κλινικού ιστορικού, των συνοδών εργαστηριακών ευρημάτων και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε ασθενούς.

Μπορείτε να προγραμματίσετε την εξέταση HbA1c ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

📘 Κατάλογος Εξετάσεων 📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

17

Βιβλιογραφία

Standards of Medical Care in Diabetes—2024. Diabetes Care.

https://diabetesjournals.org/care/issue

NGSP – National Glycohemoglobin Standardization Program.

https://ngsp.org/

IFCC Reference Measurement System for HbA1c.

https://www.ifcc.org

Nathan DM et al. Translating A1C into Estimated Average Glucose. Diabetes Care.

PubMed

Κατάλογος εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία.

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

08/Nov/2025

Βιταμίνη D (25-OH): Φυσιολογικές τιμές & πώς ανεβαίνουν με ασφάλεια

Οι τιμές της 25-OH βιταμίνης D δείχνουν τα αποθέματα του οργανισμού
και όχι τη βραχυπρόθεσμη πρόσληψη.

Τελευταία ενημέρωση:
6 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη:
Η εξέταση 25-OH βιταμίνης D δείχνει αν τα επίπεδα είναι χαμηλά, φυσιολογικά ή αυξημένα.
Οι τιμές ερμηνεύονται πάντα σε συνδυασμό με το κλινικό προφίλ και η διόρθωση πρέπει να γίνεται με ασφάλεια.

Η 25-υδροξυβιταμίνη D (25-OH) αποτελεί τον πιο αξιόπιστο δείκτη
των αποθεμάτων βιταμίνης D στον οργανισμό.
Μετράται στο αίμα και αντανακλά τη συνολική πρόσληψη από
ηλιακή έκθεση, διατροφή και συμπληρώματα.

Σε αυτή τη σελίδα παρουσιάζονται συνοπτικά οι
φυσιολογικές τιμές της 25-OH
και οι βασικές, ασφαλείς αρχές για την αύξηση της βιταμίνης D.
Για πλήρη ιατρική ανάλυση (αιτίες έλλειψης, συμπτώματα, δοσολογίες, ειδικές ομάδες),
δείτε τον αναλυτικό ιατρικό οδηγό βιταμίνης D.

1

Φυσιολογικές τιμές βιταμίνης D (25-OH)

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Κατηγορία	ng/mL	Ερμηνεία
Σοβαρή έλλειψη	<10	Αυξημένος κίνδυνος οστικών και μυϊκών επιπλοκών
Έλλειψη	10–19	Ανεπαρκή αποθέματα βιταμίνης D
Οριακή επάρκεια	20–29	Συχνά απαιτείται ενίσχυση
Επάρκεια	30–50	Ιδανικά επίπεδα για τον γενικό πληθυσμό
Υψηλή επάρκεια	50–100	Αποδεκτά επίπεδα σε ειδικές περιπτώσεις με παρακολούθηση
Υψηλά επίπεδα	>100	Κίνδυνος υπερασβεστιαιμίας

Συμπέρασμα:
Τιμές 25-OH κάτω από 20 ng/mL θεωρούνται έλλειψη,
ενώ τιμές άνω των 100 ng/mL απαιτούν ιατρικό έλεγχο
λόγω κινδύνου επιπλοκών.

Η ερμηνεία των τιμών δεν γίνεται απομονωμένα.
Λαμβάνονται υπόψη
η ηλικία,
το σωματικό βάρος,
τα συνοδά νοσήματα,
η φαρμακευτική αγωγή
και η εποχικότητα.

2

Πώς ανεβαίνει η βιταμίνη D με ασφάλεια

Η αύξηση της βιταμίνης D βασίζεται στις τιμές της 25-OH
και πρέπει να γίνεται σταδιακά, με ασφάλεια και εξατομικευμένα
,
λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, το σωματικό βάρος,
την εποχή και τυχόν συνοδά νοσήματα.

Ήλιος:
Σύντομη έκθεση 10–20 λεπτών σε πρόσωπο ή άκρα,
2–3 φορές την εβδομάδα, χωρίς ηλιακό έγκαυμα.
Η ενδογενής παραγωγή επηρεάζεται από την εποχή,
το γεωγραφικό πλάτος και τον τύπο δέρματος.
Διατροφή:
Λιπαρά ψάρια, αυγό και εμπλουτισμένα γαλακτοκομικά
συμβάλλουν συμπληρωματικά,
αλλά σπάνια επαρκούν από μόνα τους
για τη διόρθωση χαμηλών επιπέδων 25-OH.

Συμπληρώματα:
Συχνά απαιτούνται όταν υπάρχει έλλειψη ή οριακή επάρκεια.
Η επιλογή και η διάρκεια
καθορίζονται από ιατρό,
με στόχο σταθερή αποκατάσταση
χωρίς υπερβολική αύξηση.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Επίπεδα 25-OH (ng/mL)	Κλινική εκτίμηση	Συνήθης ημερήσια δόση (IU)	Ιατρικά σχόλια
<10	Σοβαρή έλλειψη	2.000–4.000 IU	Απαιτείται ιατρική καθοδήγηση, συχνά συνδυασμός με έλεγχο ασβεστίου και PTH.
10–19	Έλλειψη	1.000–2.000 IU	Συνήθως επαρκεί σταδιακή διόρθωση με επανέλεγχο μετά από εύλογο διάστημα.
20–29	Οριακή επάρκεια	800–1.000 IU	Εξαρτάται από ηλικία, εποχικότητα και παράγοντες κινδύνου.
30–50	Επάρκεια	600–800 IU	Στόχος διατήρησης για τον γενικό πληθυσμό.
50–100	Υψηλή επάρκεια	—	Δεν απαιτείται συμπλήρωμα εκτός ειδικών περιπτώσεων.
>100	Υπερβολικά επίπεδα	Διακοπή	Κίνδυνος υπερασβεστιαιμίας – απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.

Σημείωση:
Οι παραπάνω δοσολογίες είναι ενδεικτικές και βασίζονται σε κλινική πρακτική.
Η εξατομίκευση γίνεται πάντα με βάση το ιατρικό ιστορικό,
τη νεφρική λειτουργία και τον εργαστηριακό έλεγχο.

Μετατροπή μονάδων:
1 μg βιταμίνης D = 40 IU

Σημαντικό:
Η αυτοχορήγηση υψηλών δόσεων χωρίς προηγούμενη μέτρηση
και επανέλεγχο της 25-OH
δεν θεωρείται ασφαλής πρακτική.

Η υπερβολική λήψη βιταμίνης D
μπορεί να προκαλέσει
αύξηση του ασβεστίου στο αίμα
και επιπλοκές.
Για τον λόγο αυτό,
η διόρθωση γίνεται πάντα
σταδιακά και με εργαστηριακή παρακολούθηση,
ιδίως σε ηλικιωμένους,
εγκύους και άτομα με χρόνια νοσήματα.

3

Πότε χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση

Η αξιολόγηση από ιατρό είναι απαραίτητη όταν:

οι τιμές της 25-OH είναι
<20 ng/mL (έλλειψη)
ή >100 ng/mL (πιθανός κίνδυνος τοξικότητας)
συνυπάρχουν χρόνια νοσήματα,
όπως νεφρική ή ηπατική νόσος και σύνδρομα δυσαπορρόφησης
πρόκειται για εγκυμοσύνη, θηλασμό ή προχωρημένη ηλικία
υπάρχουν συμπτώματα ή
λήψη πολλαπλών φαρμάκων
που επηρεάζουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης D

Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται
συνδυαστική ερμηνεία εργαστηριακών ευρημάτων
και εξατομικευμένη προσέγγιση.

4

Τι ΔΕΝ δείχνει η εξέταση 25-OH βιταμίνης D

Η μέτρηση της 25-υδροξυβιταμίνης D
αποτελεί τον καλύτερο δείκτη αποθηκών βιταμίνης D,
ωστόσο δεν απαντά σε όλα τα κλινικά ερωτήματα.

Δεν αξιολογεί άμεσα τη
βιολογική δράση της βιταμίνης D στους ιστούς,
η οποία εξαρτάται από τη νεφρική λειτουργία,
τον υποδοχέα βιταμίνης D (VDR)
και την επάρκεια ασβεστίου και μαγνησίου.
Δεν αντικαθιστά τον έλεγχο
ασβεστίου, φωσφόρου ή παραθορμόνης (PTH)
όταν υπάρχει υποψία διαταραχών μεταβολισμού των οστών.
Δεν αποτυπώνει τη
βραχυπρόθεσμη πρόσληψη,
όπως τη λήψη υψηλής δόσης τις τελευταίες ημέρες.

Γι’ αυτό η 25-OH βιταμίνη D
ερμηνεύεται πάντα
στο πλαίσιο συνολικού εργαστηριακού
και κλινικού ελέγχου
και όχι ως μεμονωμένη τιμή.

5

Πώς ερμηνεύονται σωστά οι τιμές της 25-OH

Η 25-υδροξυβιταμίνη D αποτελεί δείκτη αποθεμάτων και όχι αυτόνομο διαγνωστικό κριτήριο.
Η κλινική της σημασία προκύπτει μόνο μετά από συνεκτίμηση
του συνολικού ιατρικού πλαισίου.

Η ίδια αριθμητική τιμή μπορεί να έχει διαφορετική βαρύτητα
ανάλογα με:

την ηλικία και το ιστορικό πτώσεων ή καταγμάτων
το σωματικό βάρος και τη σύσταση σώματος
την παρουσία οστεοπόρωσης ή χρόνιων νοσημάτων
την εποχικότητα και την πρόσφατη ηλιακή έκθεση

Για παράδειγμα, τιμές 20–29 ng/mL
μπορεί να θεωρηθούν αποδεκτές σε νέο, ασυμπτωματικό άτομο,
αλλά ανεπαρκείς σε ηλικιωμένους,
άτομα με αυξημένο οστικό κίνδυνο
ή χρόνιες παθήσεις.

Κλινική αρχή:
Η εποχική πτώση της 25-OH (π.χ. χειμώνας)
δεν συνεπάγεται αυτόματα παθολογική έλλειψη
και δεν οδηγεί πάντα σε παρέμβαση.

6

Συχνές αιτίες χαμηλών τιμών βιταμίνης D

Οι χαμηλές τιμές 25-υδροξυβιταμίνης D
είναι συχνές στον γενικό πληθυσμό
και συνήθως οφείλονται
σε συνδυασμό παραγόντων,
όχι σε μία μόνο αιτία.

Περιορισμένη ηλιακή έκθεση:
Εργασία σε εσωτερικούς χώρους,
χρήση αντηλιακού,
χειμερινοί μήνες
και μεγάλα γεωγραφικά πλάτη
μειώνουν τη δερματική σύνθεση βιταμίνης D.
Ηλικία:
Με την αύξηση της ηλικίας,
η ικανότητα του δέρματος
να συνθέτει βιταμίνη D
μειώνεται προοδευτικά.
Αυξημένο σωματικό βάρος:
Σε άτομα με παχυσαρκία,
η βιταμίνη D «κατακρατείται»
στον λιπώδη ιστό,
οδηγώντας σε χαμηλότερες τιμές στο αίμα.
Χρόνια νοσήματα:
Νεφρική ή ηπατική νόσος,
σύνδρομα δυσαπορρόφησης
και φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου
επηρεάζουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης D.
Φαρμακευτική αγωγή:
Ορισμένα φάρμακα
(π.χ. αντιεπιληπτικά, κορτικοστεροειδή)
μπορεί να μειώνουν
τα επίπεδα της 25-OH βιταμίνης D.
Χαμηλή διαιτητική πρόσληψη:
Η διατροφή από μόνη της
σπάνια επαρκεί
για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων,
ιδίως χωρίς επαρκή έκθεση στον ήλιο.

Η αναγνώριση της υποκείμενης αιτίας
είναι απαραίτητη
πριν από οποιαδήποτε παρέμβαση.

7

Συμπτώματα έλλειψης βιταμίνης D

Η έλλειψη βιταμίνης D
μπορεί να είναι
ασυμπτωματική για μεγάλο χρονικό διάστημα,
ιδίως όταν οι τιμές είναι οριακά χαμηλές.
Όταν εμφανίζονται συμπτώματα,
είναι συνήθως μη ειδικά.

Κόπωση και μειωμένη αντοχή,
χωρίς σαφή αιτία
Μυϊκή αδυναμία ή μυαλγίες,
ιδιαίτερα στα κάτω άκρα
Οστικοί πόνοι,
κυρίως στη μέση ή στα ισχία
Συχνές λοιμώξεις,
κυρίως του αναπνευστικού
Διαταραχές διάθεσης,
όπως χαμηλή ενέργεια ή καταβολή

Σε σοβαρή και παρατεταμένη έλλειψη,
ιδίως σε ηλικιωμένους,
μπορεί να παρατηρηθεί
αυξημένος κίνδυνος πτώσεων
και επιδείνωση της οστικής υγείας.

Σημαντικό:
Τα παραπάνω συμπτώματα
δεν είναι ειδικά
και δεν τεκμηριώνουν διάγνωση
χωρίς αιματολογική μέτρηση της 25-OH.

Η επιβεβαίωση της έλλειψης
γίνεται πάντα
με εργαστηριακό έλεγχο.

8

Πότε επανελέγχουμε τη βιταμίνη D

Ο επανέλεγχος της 25-υδροξυβιταμίνης D
δεν γίνεται αυθαίρετα,
αλλά με βάση το αρχικό επίπεδο,
το κλινικό πλαίσιο
και την παρέμβαση που έχει προηγηθεί.

Μετά από διόρθωση χαμηλών τιμών:
Ο επανέλεγχος γίνεται συνήθως
μετά από εύλογο χρονικό διάστημα,
ώστε να έχει σταθεροποιηθεί η νέα τιμή
και να αποφευχθούν λανθασμένα συμπεράσματα.
Σε οριακές τιμές χωρίς συμπτώματα:
Μπορεί να αρκεί επανέλεγχος
σε διαφορετική εποχή του έτους,
λαμβάνοντας υπόψη την εποχικότητα.
Σε χρόνιες παθήσεις ή ειδικές ομάδες:
Ο επανέλεγχος γίνεται συχνότερα,
πάντα με ιατρική καθοδήγηση
και σε συνδυασμό με άλλες εξετάσεις.

Η πολύ συχνή μέτρηση
χωρίς σαφή λόγο
δεν προσφέρει πρόσθετη πληροφορία
και μπορεί να οδηγήσει
σε άσκοπες αλλαγές χειρισμών.

9

Χαμηλές vs υψηλές τιμές βιταμίνης D: τι σημαίνουν πρακτικά

Η 25-OH βιταμίνη D βοηθά να ξεχωρίσουμε
αν τα αποθέματα είναι χαμηλά, επαρκή ή υπερβολικά.
Στην πράξη, το σημαντικό δεν είναι μόνο ο αριθμός,
αλλά το πλαίσιο (συμπτώματα, συνοδά νοσήματα, εξετάσεις οστικού μεταβολισμού).

Χαμηλές τιμές (<20 ng/mL):
Υποδηλώνουν έλλειψη και αυξημένη πιθανότητα
να επηρεάζεται η μυϊκή και οστική λειτουργία,
ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή άτομα με παράγοντες κινδύνου.
Οριακές τιμές (20–29 ng/mL):
Συχνά επηρεάζονται από εποχικότητα και τρόπο ζωής.
Η αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη
και εξαρτάται από το αν υπάρχουν συμπτώματα,
ιστορικό οστικών προβλημάτων ή ειδικές καταστάσεις.
Επάρκεια (30–50 ng/mL):
Για τον γενικό πληθυσμό θεωρούνται συνήθως
κατάλληλες τιμές αποθεμάτων.
Υψηλές τιμές (>100 ng/mL):
Αυξάνουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών
(κυρίως μέσω υπερασβεστιαιμίας)
και απαιτούν ιατρική αξιολόγηση,
ειδικά αν υπάρχουν συμπτώματα ή λήψη συμπληρωμάτων.

Αν υπάρχουν πολύ χαμηλές ή πολύ υψηλές τιμές,
ιδίως σε συνδυασμό με συμπτώματα,
η ερμηνεία γίνεται καλύτερα με συνδυαστικές εξετάσεις
και ιατρική καθοδήγηση.

10

Εξετάσεις που συνδυάζονται με τη βιταμίνη D

Η ερμηνεία της 25-υδροξυβιταμίνης D
είναι συχνά πιο αξιόπιστη
όταν συνδυάζεται
με εξετάσεις του μεταβολισμού των οστών
και της νεφρικής λειτουργίας.
Ο συνδυαστικός έλεγχος
βοηθά να αποφεύγονται
λανθασμένα συμπεράσματα.

Ασβέστιο (Ca):
Απαραίτητο για την εκτίμηση
πιθανής υπερασβεστιαιμίας,
ιδιαίτερα όταν οι τιμές βιταμίνης D
είναι αυξημένες
ή υπάρχει λήψη συμπληρωμάτων.
Παραθορμόνη (PTH):
Συχνά αυξάνεται
σε έλλειψη βιταμίνης D
(δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός)
και βοηθά στην κατανόηση
της οστικής επίδρασης.
Φώσφορος:
Συμπληρωματικός δείκτης
στον έλεγχο διαταραχών
του οστικού μεταβολισμού.
Κρεατινίνη / eGFR:
Η νεφρική λειτουργία
επηρεάζει τον μεταβολισμό
της βιταμίνης D
και είναι κρίσιμη
σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο.

Ο συνδυασμός των παραπάνω εξετάσεων
επιτρέπει πιο ολοκληρωμένη
και ασφαλή αξιολόγηση.

11

Συχνά λάθη στην ερμηνεία της βιταμίνης D

Στην καθημερινή κλινική πράξη,
η λανθασμένη ερμηνεία της 25-OH βιταμίνης D
οδηγεί συχνά σε άσκοπες παρεμβάσεις
ή σε καθυστερημένη αξιολόγηση κινδύνου.

Ερμηνεία με βάση έναν αριθμό:
Η 25-OH δεν αξιολογείται μεμονωμένα,
χωρίς ηλικία, εποχικότητα και συνοδά νοσήματα.
Υιοθέτηση «ιδανικών» τιμών χωρίς τεκμηρίωση:
Διαφορετικά όρια από μη αξιόπιστες πηγές
δημιουργούν σύγχυση και περιττή ανησυχία.
Πρόωρος επανέλεγχος:
Η μέτρηση πριν σταθεροποιηθεί η τιμή
μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα.
Παράβλεψη συνοδών δεικτών:
Η μη συνεκτίμηση ασβεστίου ή PTH
είναι κρίσιμο σφάλμα,
ιδίως σε ακραίες τιμές 25-OH.

Guideline λογική:
Η βιταμίνη D αποτελεί μέρος
ενός ευρύτερου εργαστηριακού ελέγχου
και όχι μεμονωμένο θεραπευτικό στόχο.

12

Παιδιά & ειδικές ομάδες πληθυσμού

Σε ορισμένες ομάδες,
η αξιολόγηση της 25-υδροξυβιταμίνης D
απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή,
καθώς οι ανάγκες
και οι επιπτώσεις της έλλειψης
διαφέρουν από τον γενικό πληθυσμό.

Παιδιά και έφηβοι:
Η βιταμίνη D είναι σημαντική
για τη σωστή ανάπτυξη του σκελετού.
Οι χαμηλές τιμές
ερμηνεύονται πάντα
με βάση την ηλικία,
την ανάπτυξη
και τη συνολική διατροφή.
Ηλικιωμένοι:
Συχνά παρουσιάζουν χαμηλότερες τιμές
λόγω μειωμένης σύνθεσης στο δέρμα
και περιορισμένης έκθεσης στον ήλιο.
Η αξιολόγηση γίνεται συνδυαστικά
με δείκτες οστικής υγείας
και κίνδυνο πτώσεων.
Έγκυες και θηλάζουσες:
Οι ανάγκες μεταβάλλονται
και η ερμηνεία των τιμών
απαιτεί ιατρική καθοδήγηση,
χωρίς αυτοματοποιημένα συμπεράσματα.
Άτομα με χρόνια νοσήματα:
Νεφρική, ηπατική νόσος
ή διαταραχές δυσαπορρόφησης
επηρεάζουν τον μεταβολισμό
της βιταμίνης D
και απαιτούν εξατομικευμένη εκτίμηση.

Σε όλες τις παραπάνω ομάδες,
η ερμηνεία της βιταμίνης D
δεν γίνεται απομονωμένα,
αλλά στο πλαίσιο
του συνολικού ιατρικού ελέγχου.

13

Πότε οι τιμές θεωρούνται χαμηλές ή υψηλές σε ειδικές περιπτώσεις

Οι αριθμητικές τιμές της 25-υδροξυβιταμίνης D
δεν έχουν πάντα το ίδιο κλινικό βάρος
σε όλους τους πληθυσμούς.
Σε ορισμένες καταστάσεις,
τα όρια ερμηνείας
προσαρμόζονται
με βάση τον συνολικό κίνδυνο.

Οστεοπόρωση ή αυξημένος κίνδυνος καταγμάτων:
Τιμές που θεωρούνται «οριακές»
στον γενικό πληθυσμό
μπορεί να μην είναι επαρκείς
για τη συγκεκριμένη ομάδα.
Χρόνια νεφρική νόσος:
Η μετατροπή της βιταμίνης D
επηρεάζεται,
επομένως η απλή μέτρηση της 25-OH
δεν αρκεί για πλήρη εικόνα
χωρίς συνδυαστικό έλεγχο.
Παχυσαρκία:
Οι χαμηλές τιμές στο αίμα
δεν αντικατοπτρίζουν πάντα
τη συνολική ποσότητα στον οργανισμό,
λόγω κατανομής στον λιπώδη ιστό.
Λήψη συμπληρωμάτων:
Παροδικά υψηλές τιμές
δεν σημαίνουν απαραίτητα τοξικότητα,
αλλά απαιτούν εκτίμηση
σε συνδυασμό με ασβέστιο και συμπτώματα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις,
η ερμηνεία γίνεται πάντα
εξατομικευμένα
και με βάση το συνολικό κλινικό πλαίσιο.

14

Τι να θυμάστε για τη βιταμίνη D

Η 25-OH βιταμίνη D είναι ο σωστός δείκτης
για την εκτίμηση των αποθεμάτων
και όχι της πρόσφατης πρόσληψης.
Τιμές <20 ng/mL υποδηλώνουν έλλειψη,
ενώ τιμές >100 ng/mL
απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.
Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων
δεν γίνεται απομονωμένα,
αλλά σε συνδυασμό με ηλικία,
εποχικότητα,
συνοδά νοσήματα
και άλλες εξετάσεις.
Η διόρθωση της βιταμίνης D
πρέπει να είναι
σταδιακή και εξατομικευμένη,
με εργαστηριακή παρακολούθηση.

Κλινική πράξη:
Η βιταμίνη D αποτελεί εργαστηριακό δείκτη
που απαιτεί ιατρική ερμηνεία
και όχι αυτόματη χορήγηση συμπληρωμάτων.

15

Συχνές Ερωτήσεις για τη βιταμίνη D

Ποια είναι η ιδανική τιμή βιταμίνης D;

Για τον γενικό πληθυσμό, τιμές 25-OH περίπου 30–50 ng/mL θεωρούνται επαρκείς, με την τελική ερμηνεία να εξαρτάται από το κλινικό προφίλ.

Μπορεί να υπάρχει έλλειψη βιταμίνης D χωρίς συμπτώματα;

Ναι, η έλλειψη βιταμίνης D είναι συχνά ασυμπτωματική και διαγιγνώσκεται μόνο με αιματολογική μέτρηση.

Αρκεί η έκθεση στον ήλιο για φυσιολογικές τιμές;

Σε πολλούς ενήλικες, ιδίως τον χειμώνα ή με περιορισμένη έκθεση, ο ήλιος δεν επαρκεί για διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχεται η βιταμίνη D;

Ο επανέλεγχος καθορίζεται από τα αρχικά επίπεδα και το κλινικό πλαίσιο και δεν συνιστάται χωρίς σαφή ένδειξη.

Οι υψηλές τιμές βιταμίνης D είναι πάντα επικίνδυνες;

Όχι πάντα, αλλά τιμές άνω των 100 ng/mL απαιτούν ιατρική αξιολόγηση λόγω κινδύνου υπερασβεστιαιμίας.

16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση
25-OH βιταμίνης D
ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση βιταμίνης D ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

17

Βιβλιογραφία & Πηγές

1. Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med. 2007.

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra070553

2. Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D. National Academies Press.

https://nap.nationalacademies.org/catalog/13050

3. Endocrine Society. Evaluation, Treatment, and Prevention of Vitamin D Deficiency. J Clin Endocrinol Metab.

https://academic.oup.com/jcem/article/96/7/1911/2833671

4. European Food Safety Authority (EFSA). Tolerable upper intake level for vitamin D.

Παντελής Αναγνωστόπουλος

07/Nov/2025

Concor (βισοπρολόλη) – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς με Υπέρταση

Οδηγός ενημέρωσης ασθενών. Δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή.

1. Τι είναι το Concor και σε τι χρησιμεύει;

Το Concor είναι ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία βισοπρολόλη (bisoprolol fumarate). Ανήκει στην κατηγορία των β-αναστολέων και χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, τη μείωση του καρδιακού ρυθμού και την προστασία της καρδιάς από υπερβολική καταπόνηση.

Η βισοπρολόλη δρα επιλεκτικά στους β₁-αδρενεργικούς υποδοχείς της καρδιάς, μειώνοντας την επίδραση των ορμονών του στρες (αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη). Έτσι, συμβάλλει στη σταθεροποίηση της καρδιακής λειτουργίας και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Ενδείξεις:

Αρτηριακή υπέρταση – Μείωση της αυξημένης πίεσης για πρόληψη εμφράγματος και εγκεφαλικού.
Στηθάγχη (στηθαγχικός πόνος) – Μείωση των επεισοδίων πόνου στο στήθος λόγω ισχαιμίας.
Χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια – Σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα, βελτιώνει τη λειτουργία της καρδιάς και μειώνει τον κίνδυνο νοσηλείας.

Η θεραπεία με Concor είναι μακροχρόνια και απαιτεί συνεχή ιατρική παρακολούθηση. Η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει απότομη αύξηση της πίεσης ή επιδείνωση στηθάγχης, επομένως οποιαδήποτε αλλαγή στη δόση πρέπει να γίνεται σταδιακά και μόνο κατόπιν οδηγιών ιατρού.

Πότε χρησιμοποιείται συνήθως:

Σε ασθενείς με σταθερή υπέρταση που δεν ρυθμίζεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Σε ασθενείς με ιστορικό καρδιακής νόσου (όπως έμφραγμα ή αρρυθμία).
Σε συνδυασμό με διουρητικά ή ACE αναστολείς για καλύτερο έλεγχο της πίεσης.

Το φάρμακο κυκλοφορεί στην Ελλάδα σε μορφή δισκίων 2.5 mg, 5 mg και 10 mg και συνταγογραφείται αποκλειστικά με ιατρική γνωμάτευση.

Προσοχή: Το Concor δεν είναι φάρμακο που «κόβει» άμεσα την πίεση όπως τα υπογλώσσια φάρμακα. Δρα σταδιακά και σταθεροποιεί την καρδιακή λειτουργία μακροπρόθεσμα.

2. Πώς δρα η βισοπρολόλη

Η βισοπρολόλη είναι ένας εκλεκτικός β₁-αναστολέας, δηλαδή δρα κυρίως στην καρδιά και όχι στους πνεύμονες ή στα αγγεία όπως άλλοι μη εκλεκτικοί β-αναστολείς. Αναστέλλει τη δράση της αδρεναλίνης και της νοραδρεναλίνης στους υποδοχείς της καρδιάς, προκαλώντας:

Μείωση του καρδιακού ρυθμού (αρνητική χρονότροπη δράση).
Μείωση της δύναμης συστολής (αρνητική ινότροπη δράση).
Μείωση της καρδιακής παροχής και συνεπώς της αρτηριακής πίεσης.

Η δράση του είναι σταδιακή και σταθερή, χωρίς απότομες διακυμάνσεις. Αυτό επιτρέπει την αποτελεσματική ρύθμιση της πίεσης χωρίς ξαφνικά επεισόδια υπότασης ή ταχυκαρδίας.

Μηχανισμός δράσης σε επίπεδο κυττάρου:

Αναστολή των β₁-υποδοχέων στο μυοκάρδιο.
Μείωση της εισόδου ασβεστίου στα κύτταρα του καρδιακού μυός.
Ελάττωση της κατανάλωσης οξυγόνου και της καρδιακής φόρτισης.

Η βισοπρολόλη βοηθά την καρδιά να δουλεύει πιο «οικονομικά», κάτι που είναι κρίσιμο σε ασθενείς με υπέρταση, στηθάγχη ή καρδιακή ανεπάρκεια. Παράλληλα, βελτιώνει τη διαστολική λειτουργία και μειώνει τη μεταφόρτιση του μυοκαρδίου.

Κλινικά οφέλη:

Σημαντική μείωση της αρτηριακής πίεσης μετά από 1–2 εβδομάδες τακτικής λήψης.
Μείωση επεισοδίων στηθάγχης και βελτίωση αντοχής στην κόπωση.
Μείωση νοσηλειών και βελτίωση επιβίωσης σε χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια.

Η δράση του Concor διαρκεί περίπου 24 ώρες, επομένως η λήψη του μία φορά την ημέρα είναι συνήθως επαρκής για σταθερό έλεγχο της πίεσης καθ’ όλο το 24ωρο.

3. Μορφές και συνήθη δοσολογία

Το Concor κυκλοφορεί στην Ελλάδα σε δισκία από του στόματος των 2,5 mg, 5 mg και 10 mg βισοπρολόλης. Κάθε δισκίο περιέχει το άλας bisoprolol fumarate και προορίζεται για λήψη μία φορά την ημέρα, κατά προτίμηση το πρωί.

Συνήθη θεραπευτικά σχήματα:

Αρτηριακή υπέρταση: Έναρξη με 5 mg ημερησίως. Αν δεν επιτευχθεί έλεγχος, η δόση μπορεί να αυξηθεί στα 10 mg.
Στηθάγχη: 5–10 mg ημερησίως, ανάλογα με την ανοχή και την ανταπόκριση του ασθενούς.
Χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια: Έναρξη με 1,25 mg ημερησίως και σταδιακή αύξηση κάθε 1–2 εβδομάδες έως 10 mg, υπό ιατρική παρακολούθηση.

Η μέγιστη ημερήσια δόση συνήθως δεν ξεπερνά τα 10 mg. Σε ασθενείς με νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία η δόση μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή.

Οδηγίες λήψης:

Καταπίνετε ολόκληρο το δισκίο με νερό. Μην το θρυμματίζετε ή μασάτε.
Λήψη με ή χωρίς φαγητό, κατά προτίμηση την ίδια ώρα κάθε ημέρα.
Η δόση εξατομικεύεται από τον γιατρό ανάλογα με την πίεση και τον καρδιακό ρυθμό.

Προσοχή: Μην αλλάζετε ή διακόπτετε απότομα τη δόση χωρίς ιατρική οδηγία. Η αιφνίδια διακοπή μπορεί να προκαλέσει επιβάρυνση της καρδιακής λειτουργίας ή υπερτασική κρίση.

Η διάρκεια της θεραπείας είναι μακροχρόνια και καθορίζεται από τον γιατρό, ανάλογα με τη βαρύτητα της πάθησης και την ανταπόκριση στη φαρμακευτική αγωγή.

4. Πώς να το παίρνετε σωστά

Η σωστή λήψη του Concor είναι καθοριστική για τη σταθερή ρύθμιση της πίεσης και την αποφυγή επιπλοκών. Ακολουθήστε πιστά τις οδηγίες του γιατρού σας και μην τροποποιείτε μόνοι σας τη δόση.

Βασικοί κανόνες λήψης:

Πάρτε το δισκίο μία φορά την ημέρα, κατά προτίμηση το πρωί, πάντα περίπου την ίδια ώρα.
Μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς τροφή.
Καταπιείτε το δισκίο ολόκληρο με νερό – μην το σπάτε ή μασάτε.
Αν ξεχάσετε μία δόση, πάρτε την όσο το δυνατόν πιο σύντομα. Αν πλησιάζει η ώρα της επόμενης, παραλείψτε τη δόση και συνεχίστε κανονικά.
Μην πάρετε διπλή δόση για να αναπληρώσετε τη χαμένη.

Η βισοπρολόλη δρα σταδιακά, και για να επιτευχθεί το πλήρες αντιυπερτασικό αποτέλεσμα μπορεί να χρειαστούν 1–2 εβδομάδες τακτικής λήψης. Εάν δεν δείτε βελτίωση, ενημερώστε τον γιατρό σας για πιθανή προσαρμογή δόσης ή συνδυασμό με άλλο φάρμακο.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Μην διακόπτετε απότομα το φάρμακο. Η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει αναπήδηση της πίεσης, ταχυκαρδία ή κρίση στηθάγχης.
Η μείωση της δόσης πρέπει να γίνεται σταδιακά μέσα σε 1–2 εβδομάδες και μόνο με οδηγία γιατρού.
Σε περιπτώσεις χειρουργείου ή αναισθησίας, ενημερώστε τον αναισθησιολόγο ότι λαμβάνετε β-αναστολέα.

Χρήσιμες συμβουλές για ασθενείς:

Μετράτε την πίεσή σας τακτικά, την ίδια ώρα κάθε μέρα.
Αποφύγετε υπερβολικό αλκοόλ, καφεΐνη και ενεργειακά ποτά.
Μην σταματήσετε τη θεραπεία επειδή “νιώθετε καλά” — το Concor λειτουργεί προληπτικά, όχι μόνο συμπτωματικά.
Ενημερώστε τον γιατρό σας για τυχόν άλλα φάρμακα ή συμπληρώματα που λαμβάνετε.

Η συνέπεια στη λήψη είναι το κλειδί για την επιτυχή αντιμετώπιση της υπέρτασης και την πρόληψη επιπλοκών όπως εγκεφαλικό, έμφραγμα ή καρδιακή ανεπάρκεια.

5. Συχνές και σοβαρές παρενέργειες

Όπως όλα τα φάρμακα, έτσι και το Concor μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες, αν και δεν εμφανίζονται σε όλους τους ασθενείς. Οι περισσότερες είναι ήπιες και υποχωρούν με τον χρόνο ή με προσαρμογή της δόσης.

Συχνές παρενέργειες (έως 1 στους 10 ασθενείς):

Αίσθημα κόπωσης ή μειωμένη αντοχή στην άσκηση.
Ζάλη ή πονοκέφαλος, κυρίως στην αρχή της θεραπείας.
Ψυχρά άκρα (λόγω μειωμένης κυκλοφορίας).
Βραδυκαρδία (χαμηλός καρδιακός ρυθμός).
Ήπια γαστρεντερικά ενοχλήματα (ναυτία, δυσπεψία).

Λιγότερο συχνές παρενέργειες:

Διαταραχές ύπνου ή όνειρα με έντονο περιεχόμενο.
Αίσθημα ψυχρότητας στα χέρια ή στα πόδια.
Μείωση πίεσης κάτω από το φυσιολογικό (υπόταση).
Ξηροφθαλμία, ειδικά σε χρήστες φακών επαφής.
Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία ή στυτική δυσλειτουργία (παροδικά).

Σπάνιες αλλά σοβαρές παρενέργειες – απαιτείται άμεση επικοινωνία με γιατρό:

Έντονη βραδυκαρδία ή αίσθημα “παύσεων” στην καρδιά.
Αναπνευστική δυσχέρεια ή βρογχόσπασμος (κυρίως σε ασθενείς με άσθμα).
Λιποθυμία, ζάλη με απώλεια προσανατολισμού.
Απότομη επιδείνωση καρδιακής ανεπάρκειας (οίδημα, δύσπνοια, ταχεία αύξηση βάρους).
Αλλεργικό εξάνθημα, κνησμός ή οίδημα προσώπου.

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και υποχωρούν εντός λίγων ημερών καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται στο φάρμακο. Αν όμως επιμείνουν ή επιδεινωθούν, ενημερώστε τον γιατρό σας.

Πρακτική συμβουλή: Μην διακόπτετε μόνοι σας τη θεραπεία λόγω παρενεργειών. Συζητήστε με τον ιατρό πιθανή μείωση δόσης ή αλλαγή σκευάσματος σε άλλο β-αναστολέα.

6. Αντενδείξεις & προφυλάξεις

Το Concor δεν είναι κατάλληλο για όλους τους ασθενείς. Πριν την έναρξη της αγωγής, ο γιατρός θα αξιολογήσει το ιστορικό, τις συνυπάρχουσες παθήσεις και τα φάρμακα που λαμβάνετε. Ορισμένες καταστάσεις καθιστούν τη χρήση του επικίνδυνη ή απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.

Αντενδείξεις (περιπτώσεις που δεν πρέπει να ληφθεί):

Σοβαρή βραδυκαρδία (<50 σφύξεις/λεπτό).
Καρδιογενές shock ή σοβαρή υπόταση.
Οξεία ή απορρυθμισμένη καρδιακή ανεπάρκεια.
Δεύτερου ή τρίτου βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός (χωρίς βηματοδότη).
Σύνδρομο άρρωστου φλεβόκομβου.
Σοβαρό βρογχικό άσθμα ή ΧΑΠ με βρογχόσπασμο.
Υπερευαισθησία στη βισοπρολόλη ή σε άλλα συστατικά του φαρμάκου.

Προφυλάξεις (περιπτώσεις που χρειάζονται στενή ιατρική παρακολούθηση):

Σακχαρώδης διαβήτης: μπορεί να “σκεπάσει” τα συμπτώματα υπογλυκαιμίας (όπως ταχυκαρδία).
Θυρεοτοξίκωση: ενδέχεται να κρύβει συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού.
Περιφερική αγγειοπάθεια ή φαινόμενο Raynaud: ενδέχεται να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
Ψωρίαση: σπάνια προκαλεί έξαρση.
Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια: χρήση μόνο με προσοχή και χαμηλή δόση.
Ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια: χρειάζεται προσαρμογή δόσης.

Σημαντικές οδηγίες:

Ενημερώστε τον γιατρό αν λαμβάνετε άλλα αντιυπερτασικά, αντιαρρυθμικά ή αντιδιαβητικά φάρμακα.
Πριν από οποιαδήποτε χειρουργική επέμβαση ή αναισθησία, ενημερώστε τον αναισθησιολόγο ότι λαμβάνετε β-αναστολέα.
Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, η αύξηση της δόσης πρέπει να γίνεται σταδιακά και υπό παρακολούθηση ΗΚΓ.

Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του Concor εξαρτώνται από την εξατομίκευση της αγωγής. Μην ξεκινάτε ή διακόπτετε τη θεραπεία χωρίς προηγούμενη ιατρική εκτίμηση.

7. Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Η βισοπρολόλη μπορεί να αλληλεπιδράσει με διάφορα φάρμακα και ουσίες, επηρεάζοντας την αποτελεσματικότητα ή την ασφάλεια της θεραπείας. Ενημερώστε πάντα τον γιατρό και τον φαρμακοποιό σας για όλα τα φάρμακα, συμπληρώματα ή βότανα που λαμβάνετε.

Φάρμακα που αυξάνουν τη δράση του Concor (κίνδυνος βραδυκαρδίας ή υπότασης):

Άλλα αντιυπερτασικά (όπως ACE αναστολείς, ARB, διουρητικά).
Αντιαρρυθμικά τάξης Ι ή ΙΙΙ (π.χ. αμιωδαρόνη, προπαφαινόνη, φλεκαϊνίδη).
Αναστολείς διαύλων ασβεστίου μη διυδροπυριδινικού τύπου (βεραπαμίλη, διλτιαζέμη).
Κατασταλτικά του ΚΝΣ (ηρεμιστικά, υπνωτικά, αλκοόλ): ενισχύουν το αίσθημα κόπωσης ή ζάλης.

Φάρμακα που μειώνουν τη δράση του Concor:

Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (NSAIDs) όπως η ιβουπροφαίνη – μειώνουν την αντιυπερτασική δράση.
Συμπαθομιμητικά (π.χ. αποσυμφορητικά ρινός, φάρμακα για άσθμα) μπορεί να αντιστρέψουν τη δράση του β-αναστολέα.
Κορτικοστεροειδή ή ορμονικά αντισυλληπτικά: ενδέχεται να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση.

Ειδικοί συνδυασμοί που χρειάζονται προσοχή:

Ινσουλίνη ή αντιδιαβητικά: μπορεί να “σκεπάσουν” τα συμπτώματα υπογλυκαιμίας (π.χ. ταχυκαρδία).
Αναισθητικά φάρμακα: αυξημένος κίνδυνος υπότασης κατά την αναισθησία.
Δακτυλίτιδα (Digoxin): αυξάνεται ο κίνδυνος βραδυκαρδίας ή καρδιακού αποκλεισμού.
Αντιψυχωσικά και αντικαταθλιπτικά (τρικυκλικά, SSRIs): μπορεί να ενισχύσουν την υπόταση.

Πρακτικές οδηγίες:

Αποφύγετε τη συνδυασμένη χρήση με βεραπαμίλη ή διλτιαζέμη χωρίς στενή ιατρική παρακολούθηση.
Μην καταναλώνετε υπερβολικές ποσότητες αλκοόλ – ενισχύει την υπόταση.
Αποφύγετε τη ξαφνική διακοπή οποιουδήποτε άλλου αντιυπερτασικού όταν λαμβάνετε Concor.

Πριν ξεκινήσετε νέο φάρμακο, ρωτήστε πάντα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για πιθανές αλληλεπιδράσεις με τη βισοπρολόλη.

8. Εγκυμοσύνη & θηλασμός

Η χρήση του Concor κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό απαιτεί προσεκτική εκτίμηση κινδύνου–οφέλους από τον γιατρό. Αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής τερατογένεσης, οι β-αναστολείς μπορούν να επηρεάσουν τη ροή αίματος στον πλακούντα και το καρδιαγγειακό του εμβρύου.

Κατά την εγκυμοσύνη:

Η χορήγηση επιτρέπεται μόνο όταν το αναμενόμενο όφελος υπερτερεί του κινδύνου.
Οι β-αναστολείς μπορεί να προκαλέσουν βραδυκαρδία, υπόταση ή υπογλυκαιμία στο έμβρυο ή στο νεογνό.
Η χρήση συνιστάται κυρίως σε έγκυες με σοβαρή υπέρταση, όταν άλλες επιλογές δεν είναι κατάλληλες.
Απαιτείται στενή παρακολούθηση από καρδιολόγο και μαιευτήρα.

Κατά τη διάρκεια του θηλασμού:

Η βισοπρολόλη περνά σε μικρές ποσότητες στο μητρικό γάλα.
Δεν συνιστάται θηλασμός χωρίς ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα σε νεογνά με χαμηλό βάρος ή ανωριμότητα.
Εάν κριθεί αναγκαία η συνέχιση της θεραπείας, το βρέφος πρέπει να παρακολουθείται για βραδυκαρδία και υπνηλία.

Συνοψίζοντας:

Αποφύγετε τη χρήση του φαρμάκου στο πρώτο τρίμηνο εκτός αν είναι απολύτως απαραίτητο.
Η απόφαση για συνέχιση της θεραπείας κατά τον θηλασμό πρέπει να λαμβάνεται με βάση ιατρική εκτίμηση και την κατάσταση του βρέφους.
Πάντα ενημερώνετε τον γυναικολόγο ή παθολόγο σας ότι λαμβάνετε β-αναστολέα.

Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που λαμβάνουν Concor, συνιστάται αντισύλληψη καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας και ιατρική συμβουλή πριν από οποιαδήποτε εγκυμοσύνη.

9. Χρήσιμες συμβουλές για υπέρταση

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της υπέρτασης απαιτεί συνδυασμό φαρμακευτικής αγωγής και αλλαγών στον τρόπο ζωής. Το Concor είναι μόνο ένα μέρος της συνολικής θεραπευτικής στρατηγικής. Οι ακόλουθες πρακτικές οδηγίες βοηθούν στη σταθεροποίηση της πίεσης και στην πρόληψη καρδιαγγειακών επιπλοκών.

1️⃣ Μετρήστε σωστά την πίεσή σας:

Κάντε μετρήσεις πρωί και βράδυ για μία εβδομάδα, πάντα την ίδια ώρα.
Καθίστε ήρεμα για 5 λεπτά πριν τη μέτρηση, με το χέρι στο ύψος της καρδιάς.
Χρησιμοποιήστε πιστοποιημένο πιεσόμετρο και κρατήστε ημερολόγιο μετρήσεων.

2️⃣ Βελτιώστε τη διατροφή σας:

Μειώστε δραστικά το αλάτι (κάτω από 5 g/ημέρα).
Αυξήστε την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και τροφών πλούσιων σε κάλιο και μαγνήσιο.
Περιορίστε το κόκκινο κρέας και προτιμήστε ψάρια, ελαιόλαδο και προϊόντα ολικής άλεσης.
Περιορίστε το αλκοόλ σε ≤2 ποτά/ημέρα για άνδρες και ≤1 για γυναίκες.

3️⃣ Ασκηθείτε τακτικά:

Τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας άσκησης την εβδομάδα (περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση).
Αποφύγετε έντονη άσκηση χωρίς ιατρική έγκριση, ειδικά στην αρχή της θεραπείας.
Ενσωματώστε δραστηριότητα σε καθημερινές συνήθειες (σκάλα αντί για ασανσέρ, σύντομο περπάτημα μετά το φαγητό).

4️⃣ Διακόψτε το κάπνισμα:

Το κάπνισμα διπλασιάζει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο σε ασθενείς με υπέρταση.
Ακόμη και λίγα τσιγάρα την ημέρα αυξάνουν την αρτηριακή δυσκαμψία.
Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει δραματικά τον κίνδυνο εμφράγματος μέσα σε 12 μήνες.

5️⃣ Διαχείριση άγχους & ύπνου:

Αποφύγετε το χρόνιο στρες – εφαρμόστε τεχνικές χαλάρωσης (αναπνοές, διαλογισμό, ήπια άσκηση).
Κοιμηθείτε τουλάχιστον 7 ώρες καθημερινά.
Αποφύγετε χρήση κινητού ή οθονών πριν τον ύπνο.

6️⃣ Παρακολούθηση και συμμόρφωση:

Να παίρνετε το Concor κάθε μέρα την ίδια ώρα για σταθερή δράση.
Μην αλλάζετε ή παραλείπετε δόσεις χωρίς οδηγία γιατρού.
Κάντε τακτικές αιματολογικές εξετάσεις για έλεγχο νεφρικής λειτουργίας, ηλεκτρολυτών και λιπιδίων.

Η αλλαγή του τρόπου ζωής έχει παρόμοια επίδραση με ένα επιπλέον φάρμακο για την πίεση. Ο συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και υγιεινής καθημερινότητας προσφέρει τη μέγιστη προστασία για την καρδιά.

10. Απαραίτητες εξετάσεις αίματος

Η παρακολούθηση των ασθενών που λαμβάνουν Concor απαιτεί τακτικό εργαστηριακό έλεγχο, ώστε να εκτιμάται η νεφρική, ηπατική και καρδιακή λειτουργία. Οι εξετάσεις αυτές βοηθούν στην προσαρμογή της δόσης και στην έγκαιρη αναγνώριση πιθανών επιπλοκών.

🔬 Συνιστώμενες εξετάσεις για ασθενείς που λαμβάνουν Concor:

Γενική αίματος: για αξιολόγηση αιματοκρίτη, αιμοσφαιρίνης και κυτταρικών στοιχείων.
Ηλεκτρολύτες (Νάτριο, Κάλιο): έλεγχος για πιθανές διαταραχές από τη φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμούς με διουρητικά.
Κρεατινίνη και Ουρία: δείκτες νεφρικής λειτουργίας, σημαντικοί σε ασθενείς με υπέρταση ή καρδιακή ανεπάρκεια.
Ηπατικά ένζυμα (SGOT, SGPT, ALP): παρακολούθηση ηπατικής λειτουργίας, ιδιαίτερα σε χρόνια λήψη.
Γλυκόζη νηστείας και HbA1c: έλεγχος μεταβολισμού υδατανθράκων και πιθανής υπογλυκαιμίας.
Ολική χοληστερόλη, LDL, HDL, Τριγλυκερίδια: αξιολόγηση καρδιαγγειακού κινδύνου.
TSH και FT4: έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας, καθώς οι διαταραχές θυρεοειδούς επηρεάζουν την πίεση και τον ρυθμό.
ΤΚΕ ή CRP: εκτίμηση φλεγμονώδους κατάστασης (προαιρετικά).

Οι εξετάσεις αυτές πρέπει να γίνονται κάθε 6–12 μήνες ή συχνότερα εφόσον το συστήσει ο θεράπων ιατρός. Σε περίπτωση παθολογικών ευρημάτων, μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή δόσης ή αλλαγή φαρμάκου.

Επιπλέον έλεγχοι σε ειδικές περιπτώσεις:

Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ): έλεγχος καρδιακού ρυθμού και βραδυκαρδίας.
Υπέρηχος καρδιάς (Triplex): εκτίμηση συσταλτικότητας και καρδιακής λειτουργίας.
Μέτρηση αρτηριακής πίεσης 24ώρου (Holter πιέσεως): για επιβεβαίωση της ρύθμισης της πίεσης κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Πρακτική σύσταση: Οι εξετάσεις αυτές μπορούν να πραγματοποιηθούν εύκολα στο μικροβιολογικό εργαστήριο της περιοχής σας. Ενημερώστε τον ιατρό σας για τα αποτελέσματα ώστε να προσαρμόσει τη θεραπεία ανάλογα.

11. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πόσο γρήγορα δρα το Concor;

Η μείωση της πίεσης ξεκινά μέσα σε λίγες ημέρες, όμως το πλήρες αποτέλεσμα εμφανίζεται μετά από 1–2 εβδομάδες συνεχούς λήψης.

Μπορώ να το πάρω μαζί με άλλα αντιυπερτασικά φάρμακα;

Ναι, το Concor συνδυάζεται συχνά με διουρητικά ή ACE αναστολείς, πάντα όμως με οδηγία ιατρού για να αποφευχθεί υπερβολική υπόταση.

Μπορώ να πίνω καφέ ή αλκοόλ ενώ παίρνω Concor;

Μπορείτε να καταναλώνετε καφέ με μέτρο. Το αλκοόλ πρέπει να περιορίζεται, καθώς μπορεί να προκαλέσει υπόταση ή ζάλη.

Τι γίνεται αν ξεχάσω μία δόση;

Αν θυμηθείτε σύντομα, πάρτε τη δόση. Αν πλησιάζει η επόμενη, παραλείψτε τη χαμένη. Μην πάρετε διπλή δόση.

Πώς θα ξέρω αν λειτουργεί;

Μετρήστε την πίεσή σας τακτικά στο σπίτι. Αν η συστολική τιμή πέσει σταδιακά κάτω από 135–130 mmHg χωρίς ζάλη ή κόπωση, το φάρμακο λειτουργεί σωστά.

Μπορώ να οδηγώ ενώ παίρνω Concor;

Ναι, εκτός αν αισθάνεστε ζάλη ή υπερβολική κόπωση. Στην αρχή της θεραπείας, προτιμήστε προσοχή τις πρώτες ημέρες.

Επηρεάζει τη στυτική λειτουργία;

Σπάνια. Αν παρατηρήσετε τέτοιο σύμπτωμα, ενημερώστε τον γιατρό σας – υπάρχουν εναλλακτικά φάρμακα με μικρότερη επίδραση.

Πρέπει να το παίρνω για πάντα;

Η υπέρταση είναι χρόνια πάθηση. Το Concor λαμβάνεται μακροχρόνια, εκτός αν ο γιατρός αποφασίσει διαφορετικά ή προτείνει αλλαγή φαρμάκου.

Μπορώ να το παίρνω αν έχω άσθμα ή ΧΑΠ;

Με προσοχή και μόνο με ιατρική παρακολούθηση. Οι β-αναστολείς μπορεί να προκαλέσουν βρογχόσπασμο σε ευαίσθητους ασθενείς.

Μπορώ να σταματήσω το Concor αν πέσει η πίεση μου;

Όχι χωρίς οδηγία γιατρού. Η διακοπή πρέπει να γίνεται σταδιακά, διαφορετικά μπορεί να προκληθεί απότομη αύξηση της πίεσης.

Οι απαντήσεις αυτές έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για κάθε εξατομικευμένη απορία, συμβουλευτείτε τον θεράποντα ιατρό σας.

12. Κλείστε ραντεβού / Εξετάσεις αίματος

Κλείστε εύκολα αιματολογικές εξετάσεις για υπέρταση ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

13. Βιβλιογραφία & Πηγές

Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την ιατρική συμβουλή. Ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού σας.

Newer Posts

Older Posts

Υψηλή Χοληστερίνη: Τι σημαίνει, πότε είναι επικίνδυνη & πώς ρυθμίζεται σωστά (Ιατρικός οδηγός)

1 Τι είναι η χοληστερίνη και γιατί ανεβαίνει

2 Πότε θεωρείται υψηλή η χοληστερίνη – Στόχοι LDL ανά καρδιαγγειακό κίνδυνο

3 Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από υψηλή χοληστερίνη

4 Εξετάσεις για τη χοληστερίνη – νηστεία, δείκτες και σωστή ερμηνεία

5 Διατροφή για τη μείωση της χοληστερίνης – Τι πραγματικά βοηθά

6 Άσκηση, σωματικό βάρος και επίδραση στα λιπίδια

7 Φάρμακα για τη μείωση της χοληστερίνης – Πότε χρειάζονται και πώς δρουν

8 Ειδικές καταστάσεις που επηρεάζουν τη χοληστερίνη

9 Συχνά λάθη που σαμποτάρουν τη ρύθμιση της χοληστερίνης

10 Πρόληψη και έλεγχος – Πότε να ελέγξετε τη χοληστερίνη

11 Αλκοόλ, κάπνισμα και λιπίδια – τι επηρεάζουν πραγματικά

12 Παρενέργειες και συχνές ανησυχίες για τα φάρμακα χοληστερίνης

13 Πότε χρειάζεται επανέλεγχος λιπιδίων

14 Τι να θυμάστε συνοπτικά

15 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

16 Κλείστε Ραντεβού

17 Βιβλιογραφία

1️⃣ Αυξημένη ΤΚΕ – Τι είναι και τι δείχνει;

2️⃣ Φυσιολογικές τιμές ΤΚΕ ανά ηλικία και φύλο

3️⃣ Αιτίες αυξημένης ΤΚΕ

🦠 Λοιμώξεις

🧬 Αυτοάνοσα & Ρευματολογικά νοσήματα

🩸 Αιματολογικές και κακοήθεις παθήσεις

❤️ Καρδιομεταβολικά και άλλα

4️⃣ Πότε χρειάζεται διερεύνηση και πότε είναι ανησυχητική η ΤΚΕ;

5️⃣ Χρήσιμες συνοδές εξετάσεις για διερεύνηση αυξημένης ΤΚΕ

🧪 Φλεγμονώδεις δείκτες

💉 Αιματολογικές εξετάσεις

🧬 Αυτοάνοσος και ρευματολογικός έλεγχος

🩻 Απεικονιστικός έλεγχος (όπου ενδείκνυται)

6️⃣ ΤΚΕ vs CRP – Ποιες είναι οι διαφορές και πότε προτιμάται η καθεμία;

🧭 Σενάρια ερμηνείας συνδυασμού

7️⃣ Ειδικές ομάδες – κύηση, ηλικιωμένοι, παιδιά

🤰 Κύηση

👵 Ηλικιωμένοι

🧒 Παιδιά

8️⃣ Προαναλυτικοί παράγοντες & ψευδώς αποτελέσματα ΤΚΕ

⚙️ Παράγοντες που αυξάνουν ψευδώς την ΤΚΕ

🔽 Παράγοντες που μειώνουν ψευδώς την ΤΚΕ

💡 Πρακτική σύσταση

9️⃣ Παρακολούθηση, επανάληψη & πρακτικές συμβουλές

📅 Κάθε πότε επαναλαμβάνεται

📋 Πρακτικές οδηγίες για σωστή μέτρηση

🔟 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

11️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

HbA1c (Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη): Εξέταση, Τιμές & Ερμηνεία

1 Τι είναι η HbA1c

2 Τι δείχνει η HbA1c

3 Πότε ζητείται η εξέταση HbA1c

4 Κάθε πότε πρέπει να γίνεται

5 Φυσιολογικές τιμές HbA1c

6 Πότε θεωρείται αυξημένη η HbA1c

7 Υψηλή HbA1c: τι δείχνει

8 Ερμηνεία HbA1c σε διαβήτη & στόχοι

9 HbA1c και μέσηγλυκόζη (eAG)

10 Παράγοντες που αλλοιώνουν την HbA1c

11 Πότε η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη

12 Εναλλακτικές εξετάσεις όταν χρειάζεται

13 Πώς γίνεται η εξέταση HbA1c

14 Χρειάζεται προετοιμασία;

15 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

16 Κλείστε Ραντεβού

17 Βιβλιογραφία

Βιταμίνη D (25-OH): Φυσιολογικές τιμές & πώς ανεβαίνουν με ασφάλεια

1 Φυσιολογικές τιμές βιταμίνης D (25-OH)

2 Πώς ανεβαίνει η βιταμίνη D με ασφάλεια

3 Πότε χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση

4 Τι ΔΕΝ δείχνει η εξέταση 25-OH βιταμίνης D

5 Πώς ερμηνεύονται σωστά οι τιμές της 25-OH

6 Συχνές αιτίες χαμηλών τιμών βιταμίνης D

7 Συμπτώματα έλλειψης βιταμίνης D

8 Πότε επανελέγχουμε τη βιταμίνη D

9 Χαμηλές vs υψηλές τιμές βιταμίνης D: τι σημαίνουν πρακτικά

10 Εξετάσεις που συνδυάζονται με τη βιταμίνη D

11 Συχνά λάθη στην ερμηνεία της βιταμίνης D

12 Παιδιά & ειδικές ομάδες πληθυσμού

13 Πότε οι τιμές θεωρούνται χαμηλές ή υψηλές σε ειδικές περιπτώσεις

14 Τι να θυμάστε για τη βιταμίνη D

15 Συχνές Ερωτήσεις για τη βιταμίνη D

1

Τι είναι η χοληστερίνη και γιατί ανεβαίνει

2

Πότε θεωρείται υψηλή η χοληστερίνη – Στόχοι LDL ανά καρδιαγγειακό κίνδυνο

3

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από υψηλή χοληστερίνη

4

Εξετάσεις για τη χοληστερίνη – νηστεία, δείκτες και σωστή ερμηνεία

5

Διατροφή για τη μείωση της χοληστερίνης – Τι πραγματικά βοηθά

6

Άσκηση, σωματικό βάρος και επίδραση στα λιπίδια

7

Φάρμακα για τη μείωση της χοληστερίνης – Πότε χρειάζονται και πώς δρουν

8

Ειδικές καταστάσεις που επηρεάζουν τη χοληστερίνη

9

Συχνά λάθη που σαμποτάρουν τη ρύθμιση της χοληστερίνης

10

Πρόληψη και έλεγχος – Πότε να ελέγξετε τη χοληστερίνη

11

Αλκοόλ, κάπνισμα και λιπίδια – τι επηρεάζουν πραγματικά

12

Παρενέργειες και συχνές ανησυχίες για τα φάρμακα χοληστερίνης

13

Πότε χρειάζεται επανέλεγχος λιπιδίων

14

Τι να θυμάστε συνοπτικά

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

16

Κλείστε Ραντεβού

17

Βιβλιογραφία

1

Τι είναι η HbA1c

2

Τι δείχνει η HbA1c

3

Πότε ζητείται η εξέταση HbA1c

4

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται

5

Φυσιολογικές τιμές HbA1c

6

Πότε θεωρείται αυξημένη η HbA1c

7

Υψηλή HbA1c: τι δείχνει

8

Ερμηνεία HbA1c σε διαβήτη & στόχοι

9

HbA1c και μέσηγλυκόζη (eAG)

10

Παράγοντες που αλλοιώνουν την HbA1c

11

Πότε η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη

12

Εναλλακτικές εξετάσεις όταν χρειάζεται

13

Πώς γίνεται η εξέταση HbA1c

14

Χρειάζεται προετοιμασία;

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

17

Βιβλιογραφία

1

Φυσιολογικές τιμές βιταμίνης D (25-OH)

2

Πώς ανεβαίνει η βιταμίνη D με ασφάλεια

3

Πότε χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση

4

Τι ΔΕΝ δείχνει η εξέταση 25-OH βιταμίνης D

5

Πώς ερμηνεύονται σωστά οι τιμές της 25-OH

6

Συχνές αιτίες χαμηλών τιμών βιταμίνης D

7

Συμπτώματα έλλειψης βιταμίνης D

8

Πότε επανελέγχουμε τη βιταμίνη D

9

Χαμηλές vs υψηλές τιμές βιταμίνης D: τι σημαίνουν πρακτικά

10

Εξετάσεις που συνδυάζονται με τη βιταμίνη D

11

Συχνά λάθη στην ερμηνεία της βιταμίνης D

12

Παιδιά & ειδικές ομάδες πληθυσμού

13

Πότε οι τιμές θεωρούνται χαμηλές ή υψηλές σε ειδικές περιπτώσεις

14

Τι να θυμάστε για τη βιταμίνη D

15

Συχνές Ερωτήσεις για τη βιταμίνη D

16

Κλείστε Ραντεβού

17

Βιβλιογραφία & Πηγές