Zovirax (Ακυκλοβίρη): Κρέμα, Χάπια, Δοσολογία, Παρενέργειες και Τιμή
•
Τελευταία ενημέρωση:
- Το Zovirax είναι εμπορική ονομασία της ακυκλοβίρης, αντιϊκού φαρμάκου με κύρια δράση έναντι HSV-1, HSV-2 και VZV.1
- Η κρέμα Zovirax 5% περιέχει 50 mg ακυκλοβίρης ανά γραμμάριο και χρησιμοποιείται σε δερματικές λοιμώξεις από απλό έρπητα σύμφωνα με την ελληνική ΠΧΠ.2
- Τα δισκία χρησιμοποιούνται σε διαφορετικά σχήματα για απλό έρπητα, γεννητικό έρπητα, ζωστήρα, κατασταλτική θεραπεία και επιλεγμένες περιπτώσεις ανεμευλογιάς.1,6
- Η κρέμα δεν αποτελεί θεραπεία του έρπητα ζωστήρα και δεν υποκαθιστά τη συστηματική αγωγή όταν αυτή απαιτείται.
- Η ακυκλοβίρη δεν εκριζώνει τον λανθάνοντα ιό από τα νευρικά γάγγλια. Μειώνει την ενεργή ιική αντιγραφή και τα συμπτώματα, αλλά οι υποτροπές παραμένουν δυνατές.4
- Η νεφρική λειτουργία έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δοσολογία και την ασφάλεια των συστηματικών μορφών.1,8
- Η θεραπεία έχει συνήθως μεγαλύτερο όφελος όταν αρχίζει νωρίς, κατά την πρόδρομη φάση ή με τις πρώτες βλάβες.4,5
Περιεχόμενα
2. Μορφές και περιεκτικότητες
3. Πώς δρα η ακυκλοβίρη;
4. Σε ποιες λοιμώξεις χρησιμοποιείται;
5. Πότε πρέπει να αρχίζει η θεραπεία;
6. Zovirax κρέμα 5%
7. Zovirax χάπια και δοσολογία
8. Επιχείλιος έρπης
9. Γεννητικός έρπης
10. Έρπης ζωστήρας και ανεμευλογιά
11. Κατασταλτική θεραπεία
12. Zovirax ή Valtrex;
13. Νεφρική λειτουργία και ηλικιωμένοι
14. Εργαστηριακή παρακολούθηση
15. Εγκυμοσύνη και θηλασμός
16. Παιδιά, νεογνά και ανοσοκαταστολή
17. Παρενέργειες
18. Αλληλεπιδράσεις, φαγητό και αλκοόλ
19. Παράλειψη δόσης και φύλαξη
20. Εξετάσεις HSV και VZV
21. Όταν το Zovirax δεν βοηθά
22. Τιμή Zovirax στην Ελλάδα
23. Συχνές ερωτήσεις
1
Τι είναι το Zovirax και ποια είναι η δραστική ουσία;
Το Zovirax είναι εμπορική ονομασία φαρμακευτικών προϊόντων που περιέχουν ακυκλοβίρη. Η ακυκλοβίρη είναι αντιϊκό ανάλογο νουκλεοσιδίου με κύρια δράση έναντι HSV-1, HSV-2 και VZV.1,8
Δεν είναι αντιβιοτικό, κορτιζόνη, αντιφλεγμονώδες ή απλό αναλγητικό. Δεν βοηθά σε κάθε εξάνθημα ή πληγή στα χείλη και δεν θεραπεύει βακτηριακές ή μυκητιασικές λοιμώξεις.
Ο HSV-1 προκαλεί συχνότερα στοματοχειλικό έρπητα, αλλά μπορεί να προκαλέσει και γεννητική λοίμωξη. Ο HSV-2 συνδέεται περισσότερο με γεννητικό έρπητα. Ο VZV προκαλεί αρχικά ανεμευλογιά και μπορεί αργότερα να επανενεργοποιηθεί ως έρπης ζωστήρας.4,7
Μετά την πρωτολοίμωξη, οι ερπητοϊοί μπορούν να παραμείνουν λανθάνοντες στα νευρικά γάγγλια. Η ακυκλοβίρη καταστέλλει την ενεργή αντιγραφή, αλλά δεν εκριζώνει τη λανθάνουσα δεξαμενή. Για αυτό μια επιτυχής θεραπεία μπορεί να μειώσει τη διάρκεια και τη βαρύτητα του επεισοδίου χωρίς να αποκλείει μελλοντικές υποτροπές.4
2
Μορφές Zovirax και περιεκτικότητες
Η μορφή του φαρμάκου είναι μέρος της θεραπευτικής απόφασης. Η ίδια δραστική ουσία μπορεί να χορηγηθεί τοπικά, από το στόμα ή ενδοφλέβια, όμως οι μορφές αυτές δεν είναι εναλλάξιμες.
| Μορφή | Περιεκτικότητα | Κύρια χρήση | Σημαντικό |
|---|---|---|---|
| Zovirax κρέμα | 5% = 50 mg/g | Δερματικές HSV βλάβες | Δεν είναι κρέμα για ζωστήρα ή οφθαλμική χρήση |
| Δισκία | 200 mg και 400 mg | HSV, καταστολή, πρόληψη | Το σχήμα εξαρτάται από την ένδειξη |
| Διασπειρόμενα δισκία | 800 mg | Κυρίως υψηλότερα σχήματα VZV | Απαιτείται προσαρμογή στη νεφρική δυσλειτουργία |
| Πόσιμο εναιώρημα | 400 mg/5 ml | Όταν χρειάζεται υγρή μορφή | Μετριέται με κατάλληλο δοσομετρικό μέσο |
| Ενδοφλέβια μορφή | 250 mg/φιαλίδιο σε σχετική συσκευασία | Σοβαρές, διάχυτες ή νευρολογικές λοιμώξεις | Νοσοκομειακή χορήγηση και στενή νεφρική παρακολούθηση |
Οι μορφές και οι συσκευασίες που εμφανίζονται στην ελληνική αγορά καταγράφονται στις τρέχουσες βάσεις φαρμακευτικής πληροφόρησης.11
Στο πόσιμο εναιώρημα, τα 400 mg/5 ml αντιστοιχούν σε 80 mg ανά ml. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε θεραπευτική δόση είναι 5 ml· η ποσότητα εξαρτάται από το συνταγογραφημένο σχήμα.
3
Πώς δρα η ακυκλοβίρη στον ιό;
Η ακυκλοβίρη ενεργοποιείται πολύ αποτελεσματικότερα μέσα σε κύτταρα που έχουν μολυνθεί από ευαίσθητο ερπητοϊό. Το πρώτο κρίσιμο βήμα γίνεται μέσω της ιικής θυμιδινικής κινάσης. Στη συνέχεια κυτταρικά ένζυμα σχηματίζουν την ενεργή τριφωσφορική μορφή.1,8
- Η ακυκλοβίρη εισέρχεται στο κύτταρο.
- Η ιική θυμιδινική κινάση αρχίζει την ενεργοποίησή της.
- Σχηματίζεται η ενεργή τριφωσφορική ακυκλοβίρη.
- Αναστέλλεται η ιική DNA-πολυμεράση.
- Περιορίζεται η σύνθεση νέου ιικού DNA.
Η σχετική εκλεκτικότητα προς τα μολυσμένα κύτταρα εξηγεί το θεραπευτικό περιθώριο της ακυκλοβίρης. Δεν σημαίνει όμως ότι το φάρμακο στερείται νεφρικών, νευρολογικών ή άλλων ανεπιθύμητων ενεργειών, ιδιαίτερα όταν συσσωρεύεται λόγω μειωμένης νεφρικής κάθαρσης.8
Η ακυκλοβίρη δεν λειτουργεί ως απολυμαντικό πάνω στη βλάβη. Περισσότερη κρέμα ή μεγαλύτερη από τη συνταγογραφημένη δόση δεν σημαίνει ταχύτερη ίαση.
4
Σε ποιες λοιμώξεις χρησιμοποιείται το Zovirax;
Οι ενδείξεις διαφέρουν ανάλογα με τη μορφή. Η ελληνική ΠΧΠ της κρέμας 5% περιλαμβάνει δερματικές λοιμώξεις από απλό έρπητα, συμπεριλαμβανομένων επιχείλιου και γεννητικού έρπητα.2
Οι συστηματικές μορφές ακυκλοβίρης χρησιμοποιούνται, ανάλογα με την περίπτωση, για:1
- λοιμώξεις HSV δέρματος και βλεννογόνων,
- πρωτοπαθή και υποτροπιάζοντα γεννητικό έρπητα,
- καταστολή επαναλαμβανόμενων HSV λοιμώξεων,
- πρόληψη HSV σε συγκεκριμένους ανοσοκατασταλμένους ασθενείς,
- έρπητα ζωστήρα,
- ανεμευλογιά σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Στον γεννητικό έρπητα, παρότι η ελληνική ΠΧΠ της κρέμας περιλαμβάνει δερματικές γεννητικές βλάβες, οι σύγχρονες οδηγίες CDC θεωρούν ότι η τοπική αντιϊκή θεραπεία προσφέρει μικρό κλινικό όφελος και αποθαρρύνουν τη χρήση της ως κύρια αντιμετώπιση. Για πρώτο κλινικό επεισόδιο χρησιμοποιείται συστηματική αντιϊκή αγωγή.3
Σε σοβαρή HSV ή VZV νόσο, εγκεφαλίτιδα, νεογνικό έρπητα ή εκτεταμένη λοίμωξη μπορεί να απαιτείται ενδοφλέβια ακυκλοβίρη.
5
Πότε πρέπει να ξεκινά η θεραπεία;
Η θεραπεία έχει συνήθως μεγαλύτερο όφελος όταν ξεκινά νωρίς, όσο η ιική αντιγραφή είναι ενεργή. Στον υποτροπιάζοντα απλό έρπητα μπορεί να υπάρχει πρόδρομη φάση με μυρμήγκιασμα, κνησμό, κάψιμο ή τοπική ευαισθησία.4
| Κλινική κατάσταση | Προτιμώμενη έναρξη | Σημείωση |
|---|---|---|
| Υποτροπή απλού έρπητα | Στην πρόδρομη φάση ή με τις πρώτες βλάβες | Η πρώιμη έναρξη αυξάνει το πιθανό όφελος |
| Έρπης ζωστήρας | Όσο το δυνατόν νωρίτερα | Η αποτελεσματικότητα είναι μεγαλύτερη εντός των πρώτων 72 ωρών5 |
| Ανεμευλογιά όταν υπάρχει ένδειξη | Ιδανικά εντός του πρώτου 24ώρου | Το μέγιστο όφελος της από του στόματος θεραπείας παρατηρείται με πολύ πρώιμη έναρξη6 |
Οι 72 ώρες στον ζωστήρα δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως απόλυτο «όριο απαγόρευσης». Νέες βλάβες, οφθαλμική ή νευρολογική συμμετοχή, ανοσοκαταστολή ή σοβαρή νόσος απαιτούν κλινική αξιολόγηση ακόμη και αργότερα.
6
Zovirax κρέμα 5%: χρήση, διάρκεια και συχνά λάθη
Κάθε γραμμάριο Zovirax κρέμας 5% περιέχει 50 mg ακυκλοβίρης. Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη ελληνική ΠΧΠ, εφαρμόζεται στα πάσχοντα τμήματα του δέρματος πέντε φορές την ημέρα, περίπου ανά τέσσερις ώρες, παραλείποντας τη νυκτερινή εφαρμογή.2
| Χρήση | Εφαρμογή | Διάρκεια |
|---|---|---|
| Επιχείλιος έρπης | 5 φορές/ημέρα, περίπου ανά 4 ώρες, χωρίς νυχτερινή εφαρμογή | Τουλάχιστον 4 ημέρες· αν δεν έχει ολοκληρωθεί η ίαση, μπορεί να συνεχιστεί έως 5 επιπλέον ημέρες σύμφωνα με την πληροφορία προϊόντος |
| Δερματικές γεννητικές βλάβες HSV | Η ελληνική ΠΧΠ περιλαμβάνει τοπική εφαρμογή | Στη σύγχρονη κλινική πρακτική η τοπική θεραπεία δεν αποτελεί κύρια αντιμετώπιση του γεννητικού έρπητα3 |
Πριν και μετά την εφαρμογή πλένονται τα χέρια. Η κρέμα απλώνεται ήπια στην προσβεβλημένη περιοχή χωρίς τρύπημα των φυσαλίδων ή αφαίρεση της κρούστας.
Η χρήση μεγαλύτερης ποσότητας ή συχνότερων εφαρμογών δεν επιταχύνει αναγκαστικά την ίαση και μπορεί να αυξήσει τον τοπικό ερεθισμό.
7
Zovirax χάπια: δοσολογία ενηλίκων
Δεν υπάρχει μία γενική «δοσολογία Zovirax». Η περιεκτικότητα, η συχνότητα και η διάρκεια εξαρτώνται από την ένδειξη, τη νεφρική λειτουργία και την ανοσολογική κατάσταση.1,8
| Ένδειξη ενηλίκων | Ενδεικτικό εγκεκριμένο σχήμα | Διάρκεια / παρατήρηση |
|---|---|---|
| Θεραπεία απλού έρπητα | 200 mg 5 φορές/ημέρα, περίπου ανά 4 ώρες, παραλείποντας τη νυκτερινή δόση | Συνήθως 5 ημέρες· μπορεί να παραταθεί σε βαριά αρχική λοίμωξη |
| Βαριά ανοσολογική βλάβη / μειωμένη απορρόφηση | Μπορεί να απαιτηθεί 400 mg ανά δόση ή ενδοφλέβια θεραπεία | Αποκλειστικά με ιατρική απόφαση |
| Καταστολή υποτροπών HSV | 200 mg 4 φορές/ημέρα ή 400 mg 2 φορές/ημέρα | Η ανάγκη συνέχισης επανεκτιμάται περιοδικά |
| Πρόληψη HSV σε ανοσολογική ανεπάρκεια | 200 mg 4 φορές/ημέρα | Σε βαριά ανοσοκαταστολή μπορεί να απαιτείται διαφορετικό σχήμα |
| Έρπης ζωστήρας | 800 mg 5 φορές/ημέρα, περίπου ανά 4 ώρες, παραλείποντας τη νύχτα | 7 ημέρες |
| Ανεμευλογιά ενηλίκων όταν υπάρχει ένδειξη | 800 mg 5 φορές/ημέρα | Όσο γίνεται πρωιμότερη έναρξη |
Τα παραπάνω είναι ενημερωτικά παραδείγματα εγκεκριμένων σχημάτων και δεν αποτελούν εξατομικευμένη συνταγή. Νεφρική δυσλειτουργία, παιδική ηλικία, εγκυμοσύνη, αιμοκάθαρση και βαριά ανοσοκαταστολή απαιτούν ειδική προσαρμογή.1,8
8
Zovirax στον επιχείλιο έρπητα
Ο επιχείλιος έρπης προκαλείται συνήθως από HSV-1. Το επεισόδιο συχνά αρχίζει με μυρμήγκιασμα, κάψιμο, κνησμό ή τοπική ευαισθησία και ακολουθούν μικρές φυσαλίδες.4
Η κρέμα έχει μεγαλύτερο περιθώριο να προσφέρει όφελος όταν εφαρμόζεται στην πρόδρομη φάση ή μόλις εμφανιστούν οι πρώτες αλλοιώσεις. Δεν πρέπει να αναμένεται ότι θα εξαφανίσει άμεσα μια πλήρως ανεπτυγμένη βλάβη ή κρούστα.
Από του στόματος θεραπεία μπορεί να χρειάζεται σε ιδιαίτερα συχνά, εκτεταμένα ή επώδυνα επεισόδια, σε ανοσοκαταστολή ή όταν υπάρχει προκαθορισμένο σχέδιο πρώιμης θεραπείας από τον ιατρό.
Μέχρι να επουλωθεί η περιοχή, αποφεύγεται άμεση επαφή της βλάβης με άλλα άτομα και ιδιαίτερα με νεογνά. Ο HSV μπορεί να μεταδίδεται και χωρίς εμφανείς βλάβες, αλλά ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν υπάρχουν ενεργές πληγές.4
9
Zovirax στον γεννητικό έρπητα
Ο γεννητικός έρπης μπορεί να οφείλεται σε HSV-1 ή HSV-2. Το πρώτο επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει πολλαπλές επώδυνες βλάβες, δυσουρία, πυρετό, κακουχία και λεμφαδενοπάθεια.
Το CDC συνιστά συστηματική αντιϊκή θεραπεία σε όλους τους ασθενείς με πρώτο κλινικό επεισόδιο γεννητικού έρπητα. Η ακυκλοβίρη αποτελεί μία από τις βασικές επιλογές.3
Για υποτροπές μπορεί να χρησιμοποιηθεί επεισοδιακή θεραπεία που αρχίζει πολύ νωρίς ή μακροχρόνια κατασταλτική αγωγή, ανάλογα με τη συχνότητα, τη βαρύτητα και τις ανάγκες του ασθενούς.3
Η θεραπεία μειώνει τον ενεργό πολλαπλασιασμό, αλλά δεν μηδενίζει την ασυμπτωματική αποβολή του ιού ή τον κίνδυνο μετάδοσης.
Πρώτη γεννητική λοίμωξη ή νέες γεννητικές βλάβες κατά την εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα κοντά στον τοκετό, απαιτούν άμεση μαιευτική αξιολόγηση.
10
Zovirax στον έρπητα ζωστήρα και την ανεμευλογιά
Ο έρπης ζωστήρας προκαλείται από επανενεργοποίηση του VZV, του ίδιου ιού που προκαλεί ανεμευλογιά. Η επανενεργοποίηση συνήθως εμφανίζεται με πόνο ή υπερευαισθησία και μονόπλευρο φυσαλιδώδες εξάνθημα.7
Η Zovirax κρέμα 5% δεν αποτελεί θεραπεία του ζωστήρα. Όταν χρησιμοποιείται ακυκλοβίρη στον ζωστήρα, απαιτείται συστηματική θεραπεία.1,5
Η αντιϊκή θεραπεία του ζωστήρα είναι αποτελεσματικότερη όταν αρχίζει μέσα στις πρώτες 72 ώρες. Η ακυκλοβίρη, η βαλακυκλοβίρη και η φαμσικλοβίρη μειώνουν την εμφάνιση νέων βλαβών, την αποβολή ιού και τη βαρύτητα του οξέος πόνου.5
Η ακυκλοβίρη δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως εγγυημένη πρόληψη της μεθερπητικής νευραλγίας. Ο επίμονος νευροπαθητικός πόνος μπορεί να χρειάζεται ξεχωριστή θεραπευτική αντιμετώπιση.
Στην ανεμευλογιά, η από του στόματος ακυκλοβίρη μπορεί να εξεταστεί σε ομάδες με αυξημένο κίνδυνο μέτριας ή σοβαρής νόσου. Το CDC αναφέρει ότι δεν συνιστάται ως θεραπεία ρουτίνας σε κατά τα άλλα υγιή παιδιά με τυπική ανεμευλογιά χωρίς επιπλοκές και ότι, όταν χρησιμοποιείται, το μέγιστο όφελος επιτυγχάνεται με έναρξη εντός του πρώτου 24ώρου από την εμφάνιση του εξανθήματος.6
11
Κατασταλτική θεραπεία και πρόληψη υποτροπών
Η επεισοδιακή αγωγή λαμβάνεται στην αρχή κάθε υποτροπής. Η κατασταλτική αγωγή λαμβάνεται καθημερινά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ώστε να μειώσει τη συχνότητα και τη βαρύτητα επαναλαμβανόμενων επεισοδίων.
Σε ασθενείς με συχνές υποτροπές γεννητικού HSV-2, η κατασταλτική θεραπεία μειώνει τη συχνότητα των υποτροπών κατά περίπου 70–80% και συχνά βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής.3
Η απόφαση εξαρτάται από:
- τη συχνότητα και βαρύτητα των επεισοδίων,
- τον πόνο και τη διάρκεια,
- την επίδραση στην ποιότητα ζωής,
- την ανοσολογική κατάσταση,
- την επιθυμία μείωσης του κινδύνου μετάδοσης.
Η καθημερινή αγωγή δεν εκριζώνει τον HSV και δεν μηδενίζει τη μετάδοση. Η ανάγκη συνέχισης επανεκτιμάται περιοδικά.3
12
Zovirax ή Valtrex: ποια είναι η διαφορά;
Το Zovirax περιέχει ακυκλοβίρη. Το Valtrex περιέχει βαλακυκλοβίρη, η οποία μετά την απορρόφηση μετατρέπεται σε ακυκλοβίρη.
| Χαρακτηριστικό | Zovirax / ακυκλοβίρη | Valtrex / βαλακυκλοβίρη |
|---|---|---|
| Απορρόφηση από το στόμα | Χαμηλότερη | Υψηλότερη |
| Ημερήσιες λήψεις | Συχνότερες σε αρκετά σχήματα | Συνήθως λιγότερες |
| Τοπική μορφή | Υπάρχει κρέμα ακυκλοβίρης | Η σύγκριση αφορά κυρίως τη συστηματική θεραπεία |
| Νεφρική προσαρμογή | Ναι | Ναι |
Η βαλακυκλοβίρη δεν είναι απλώς «ισχυρότερο Zovirax». Το βασικό της πλεονέκτημα είναι η καλύτερη από του στόματος βιοδιαθεσιμότητα και τα συχνά απλούστερα σχήματα.
Δείτε τον αναλυτικό οδηγό για βαλακυκλοβίρη και Valtrex.
13
Νεφρική λειτουργία, ενυδάτωση και ηλικιωμένοι
Η ακυκλοβίρη αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς, σε σημαντικό βαθμό αμετάβλητη. Όταν η νεφρική κάθαρση μειώνεται, το φάρμακο παραμένει περισσότερο στον οργανισμό και αυξάνεται ο κίνδυνος νεφρικής και νευρολογικής τοξικότητας.1,8
Η κρεατινίνη ορού δεν περιγράφει πάντοτε από μόνη της τη νεφρική λειτουργία, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένα άτομα με χαμηλή μυϊκή μάζα. Η δοσολογία αξιολογείται σε συνδυασμό με τη νεφρική λειτουργία, την ηλικία, το βάρος, την ενυδάτωση και τη συνολική αγωγή.
| Ένδειξη | Νεφρική λειτουργία | Ενδεικτική προσαρμογή ΠΧΠ |
|---|---|---|
| Απλός έρπης | Κάθαρση κρεατινίνης <10 ml/min | 200 mg 2 φορές/ημέρα περίπου ανά 12 ώρες |
| Ζωστήρας / υψηλό σχήμα VZV | Κάθαρση 10–25 ml/min | 800 mg 3 φορές/ημέρα |
| Ζωστήρας / υψηλό σχήμα VZV | Κάθαρση <10 ml/min | 800 mg 2 φορές/ημέρα |
Ο πίνακας δεν είναι υπολογιστής δόσης. Οξεία νεφρική βλάβη, αιμοκάθαρση, περιτοναϊκή κάθαρση, σοβαρή λοίμωξη και ενδοφλέβια θεραπεία απαιτούν εξατομικευμένη διαχείριση.
Η επαρκής ενυδάτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική σε υψηλές δόσεις. Δεν αυξάνεται όμως αυθαίρετα η πρόσληψη υγρών σε καρδιακή ανεπάρκεια ή σοβαρή νεφρική νόσο.
14
Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται κατά τη θεραπεία;
Σε μια σύντομη αγωγή κρέμας ή σε χαμηλού κινδύνου από του στόματος θεραπεία υγιούς ατόμου δεν απαιτείται αυτομάτως εκτεταμένος εργαστηριακός έλεγχος. Η παρακολούθηση αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε υψηλές δόσεις, μεγαλύτερη ηλικία, νεφρική νόσο, αφυδάτωση, ενδοφλέβια θεραπεία ή συγχορήγηση νεφροτοξικών φαρμάκων.1,8
| Εξέταση | Γιατί μπορεί να ζητηθεί |
|---|---|
| Κρεατινίνη | Έλεγχος νεφρικής λειτουργίας και πιθανής επιβάρυνσης |
| eGFR / κάθαρση κρεατινίνης | Καθοδήγηση της νεφρικής προσαρμογής |
| Ουρία | Συμπληρωματική εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας και ενυδάτωσης |
| Ηλεκτρολύτες | Χρήσιμοι σε σοβαρή νόσο, νεφρική δυσλειτουργία ή ενδοφλέβια αγωγή |
| Γενική αίματος / ηπατικά ένζυμα | Δεν απαιτούνται σε κάθε απλή βραχεία αγωγή· μπορεί να ζητηθούν σε παρατεταμένη ή σύνθετη κλινική κατάσταση |
15
Zovirax στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό
Στην εγκυμοσύνη η αντιμετώπιση εξαρτάται από το αν πρόκειται για πρώτη λοίμωξη ή υποτροπή, την εντόπιση των βλαβών, τη βαρύτητα και την εβδομάδα κύησης.
Τα δεδομένα καταγραφής εγκύων που εκτέθηκαν σε ακυκλοβίρη δεν έχουν δείξει αύξηση συγγενών ανωμαλιών σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό ούτε συγκεκριμένο επαναλαμβανόμενο πρότυπο δυσπλασιών.8
Το CDC αναφέρει ότι από του στόματος ακυκλοβίρη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε εγκύους με πρώτο επεισόδιο ή υποτροπιάζοντα γεννητικό έρπητα, ενώ σοβαρή HSV νόσος αντιμετωπίζεται με ενδοφλέβια ακυκλοβίρη. Σε γυναίκες με υποτροπιάζοντα γεννητικό έρπητα προτείνεται κατασταλτική αγωγή από την 36η εβδομάδα με κατάλληλο σχήμα.3
Στον θηλασμό, η επικαιροποιημένη βάση LactMed αναφέρει ότι ακόμη και με υψηλές μητρικές δόσεις η ποσότητα ακυκλοβίρης που λαμβάνει το βρέφος μέσω του γάλακτος αντιστοιχεί περίπου στο 1% μιας συνήθους βρεφικής δόσης και δεν αναμένεται να προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες. Η ακυκλοβίρη θεωρείται θεραπεία επιλογής για λοιμώξεις από ερπητοϊούς σε θηλάζουσες όταν υπάρχει ένδειξη.9
Ενεργή ερπητική βλάβη στον μαστό ή στη θηλή απαιτεί ειδική εκτίμηση. Το βρέφος δεν πρέπει να έρχεται σε άμεση επαφή με ενεργή HSV βλάβη.
16
Zovirax σε παιδιά, νεογνά και ανοσοκαταστολή
Η παιδιατρική δοσολογία δεν προκύπτει με απλή διαίρεση ενός δισκίου ενηλίκων. Η ηλικία, το βάρος, η ένδειξη, η νεφρική λειτουργία και η ανοσολογική κατάσταση καθορίζουν το σχήμα.
Για ανεμευλογιά, όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη, η ελληνική πληροφορία προϊόντος περιλαμβάνει σχήματα που βασίζονται στην ηλικία και στο βάρος. Η θεραπεία πρέπει να αρχίζει νωρίς για να έχει το μεγαλύτερο όφελος.1,6
Το CDC, παραπέμποντας στις παιδιατρικές συστάσεις, αναφέρει ότι η από του στόματος ακυκλοβίρη ή βαλακυκλοβίρη μπορεί να εξεταστεί σε ομάδες με αυξημένο κίνδυνο μέτριας ή σοβαρής ανεμευλογιάς, αλλά δεν συνιστάται ως θεραπεία ρουτίνας για κατά τα άλλα υγιή παιδιά με τυπική ανεμευλογιά χωρίς επιπλοκές.6
Ο νεογνικός έρπης είναι επείγουσα κατάσταση. Πυρετός, λήθαργος, κακή σίτιση, σπασμοί ή φυσαλιδώδεις βλάβες σε νεογνό μετά από πιθανή έκθεση χρειάζονται άμεση νοσοκομειακή αξιολόγηση.
Σε σοβαρή ανοσοκαταστολή, HSV και VZV μπορεί να προκαλέσουν εκτεταμένη, άτυπη ή παρατεταμένη νόσο. Σε αυτή την ομάδα είναι επίσης συχνότερη η εμφάνιση αντοχής στην ακυκλοβίρη.10
17
Παρενέργειες της κρέμας και των χαπιών
Η τοπική κρέμα έχει πολύ χαμηλότερη συστηματική έκθεση από τα χάπια. Για αυτό το προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών διαφέρει σημαντικά μεταξύ των μορφών.2,8
| Μορφή / σύστημα | Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες | Πότε χρειάζεται βοήθεια |
|---|---|---|
| Κρέμα 5% | Παροδικό κάψιμο, τσούξιμο, ξηρότητα, απολέπιση, κνησμός, σπανιότερα δερματίτιδα επαφής | Έντονο οίδημα, γενικευμένο εξάνθημα ή δύσπνοια |
| Γαστρεντερικό | Ναυτία, έμετος, διάρροια, κοιλιακό άλγος | Επίμονος έμετος ή αφυδάτωση |
| Νευρικό σύστημα | Κεφαλαλγία, ζάλη· σπανιότερα σύγχυση, υπνηλία, ψευδαισθήσεις ή σπασμοί | Νέα διαταραχή συνείδησης ή σπασμοί |
| Νεφροί | Αύξηση ουρίας/κρεατινίνης, σπάνια οξεία νεφρική βλάβη | Πολύ μειωμένα ούρα ή έντονη αδυναμία |
| Αλλεργική αντίδραση | Εξάνθημα, κνησμός, κνίδωση· σπάνια αγγειοοίδημα ή αναφυλαξία | Οίδημα προσώπου/γλώσσας ή δυσκολία στην αναπνοή |
Οι νευρολογικές αντιδράσεις έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα όταν η δόση δεν έχει προσαρμοστεί επαρκώς στη νεφρική λειτουργία.8
Η κρέμα περιέχει έκδοχα που μπορούν να προκαλέσουν τοπικό ερεθισμό ή δερματίτιδα επαφής σε ευαίσθητα άτομα.2
18
Αλληλεπιδράσεις, φαγητό και αλκοόλ
Η ακυκλοβίρη δεν έχει μεγάλο αριθμό συχνών σοβαρών αλληλεπιδράσεων, αλλά φάρμακα που επηρεάζουν τη νεφρική απέκκριση ή αυξάνουν τη νεφροτοξικότητα χρειάζονται προσοχή.8
- Προβενεσίδη και σιμετιδίνη: μπορούν να αυξήσουν την έκθεση στην ακυκλοβίρη μειώνοντας τη νεφρική της κάθαρση.
- Μυκοφαινολάτη: έχουν παρατηρηθεί αυξημένες συγκεντρώσεις ακυκλοβίρης και του ανενεργού μεταβολίτη της μυκοφαινολάτης κατά τη συγχορήγηση.
- Άλλα νεφροτοξικά φάρμακα: αυξάνουν τον συνολικό κίνδυνο νεφρικής δυσλειτουργίας.
- Θεοφυλλίνη: η ακυκλοβίρη μπορεί να αυξήσει την έκθεση και έχουν προταθεί μετρήσεις επιπέδων όταν συγχορηγούνται.8
Τα δισκία μπορούν συνήθως να λαμβάνονται με ή χωρίς τροφή. Αν προκαλούν ναυτία, η λήψη με ελαφρύ γεύμα μπορεί να είναι καλύτερα ανεκτή.
Δεν υπάρχει γνωστή κλασική άμεση απαγορευτική αλληλεπίδραση ακυκλοβίρης-αλκοόλ. Ωστόσο, το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει ζάλη, ναυτία και αφυδάτωση και δεν είναι καλή επιλογή σε σοβαρή νόσο, υψηλή δόση ή νεφρική δυσλειτουργία.
19
Παράλειψη δόσης, τρόπος λήψης και φύλαξη
Αν ξεχαστεί μία δόση από το στόμα, λαμβάνεται όταν γίνει αντιληπτή, εκτός αν πλησιάζει η ώρα της επόμενης. Δεν λαμβάνονται δύο δόσεις μαζί για αναπλήρωση.
Αν παραλειφθεί εφαρμογή κρέμας, γίνεται όταν το θυμηθεί ο χρήστης και στη συνέχεια συνεχίζεται το κανονικό πρόγραμμα. Διπλάσια ποσότητα δεν αναπληρώνει τον χαμένο χρόνο.
Τα σχήματα πέντε δόσεων την ημέρα «περίπου ανά τέσσερις ώρες, παραλείποντας τη νύχτα» δεν σημαίνουν ότι ο ασθενής πρέπει να ξυπνά μέσα στη νύχτα, εκτός αν έχει δοθεί διαφορετική ειδική οδηγία.
Το πόσιμο εναιώρημα μετριέται με κατάλληλο δοσομετρικό μέσο και όχι με κουτάλι κουζίνας.
Η επικαιροποιημένη ελληνική ΠΧΠ αναφέρει ότι η κρέμα Zovirax φυλάσσεται σε θερμοκρασία κάτω των 25°C εκτός ψυγείου.2
20
Εξετάσεις για HSV, VZV και παρακολούθηση
Οι εξετάσεις έχουν ιδιαίτερη αξία σε πρώτο ή άτυπο επεισόδιο, γεννητικές βλάβες, εγκυμοσύνη, ανοσοκαταστολή, πιθανή οφθαλμική ή νευρολογική λοίμωξη και όταν η θεραπεία δεν έχει την αναμενόμενη ανταπόκριση.
| Εξέταση | Τι απαντά | Κύριος περιορισμός |
|---|---|---|
| PCR από ενεργή βλάβη | Αν υπάρχει γενετικό υλικό HSV-1, HSV-2 ή VZV | Η απόδοση μπορεί να μειωθεί σε παλιά ή επουλωμένη βλάβη |
| HSV-1 / HSV-2 IgG | Προηγούμενη ανοσολογική έκθεση | Δεν αποδεικνύει ότι η σημερινή βλάβη είναι HSV |
| HSV IgM | Δεν χρονολογεί αξιόπιστα τη λοίμωξη | Δεν συνιστάται για συνήθη διάγνωση HSV3 |
| VZV IgG | Προηγούμενη έκθεση ή ανοσολογική μνήμη | Δεν επιβεβαιώνει μόνο του ενεργό ζωστήρα |
| Κρεατινίνη / eGFR | Ασφάλεια και πιθανή προσαρμογή δόσης | Η ερμηνεία εξαρτάται από την κλινική κατάσταση |
Για ενεργή φυσαλίδα ή έλκος, ο μοριακός έλεγχος με PCR είναι συνήθως η καταλληλότερη εργαστηριακή εξέταση. Για τον ζωστήρα, το CDC αναφέρει επίσης την PCR ως την πιο χρήσιμη εξέταση όταν χρειάζεται εργαστηριακή επιβεβαίωση.3,5
Η αιμοληψία αντισωμάτων δεν αντικαθιστά την κατάλληλη PCR ή την επείγουσα κλινική εκτίμηση σε εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, οφθαλμικό έρπητα ή διάχυτη λοίμωξη.
21
Όταν το Zovirax δεν βοηθά και αντοχή στην ακυκλοβίρη
Η απουσία γρήγορης βελτίωσης δεν σημαίνει αυτομάτως αντοχή. Συχνότερες εξηγήσεις είναι:
- λανθασμένη αρχική διάγνωση,
- καθυστερημένη έναρξη,
- ακατάλληλη μορφή θεραπείας,
- παραλείψεις δόσεων ή εφαρμογών,
- ανεπαρκής διάρκεια,
- δυσαπορρόφηση,
- σοβαρή ανοσοκαταστολή,
- βακτηριακή επιμόλυνση ή διαφορετική νόσος.
Η πραγματική αντοχή στην ακυκλοβίρη είναι σπάνια στους ανοσοεπαρκείς. Σύγχρονη ανασκόπηση αναφέρει γενικά ποσοστά κάτω από 1% σε ανοσοεπαρκείς, ενώ η αντοχή είναι σαφώς συχνότερη στους ανοσοκατασταλμένους και ιδιαίτερα σε ορισμένους λήπτες μεταμόσχευσης αιμοποιητικών κυττάρων.10
Οι συχνότεροι μηχανισμοί αφορούν μεταλλάξεις ή απώλεια λειτουργίας της ιικής θυμιδινικής κινάσης και, σπανιότερα, μεταβολές της ιικής DNA-πολυμεράσης.10
Σε αποδεδειγμένη ή ισχυρά ύποπτη ανθεκτική HSV λοίμωξη μπορεί να απαιτείται εξειδικευμένος έλεγχος ευαισθησίας και διαφορετική αντιϊκή θεραπεία. Η αυθαίρετη αύξηση της δόσης ακυκλοβίρης δεν αποτελεί σωστή αντιμετώπιση.
22
Τιμή Zovirax στην Ελλάδα
Η τιμή εξαρτάται από τη μορφή, την περιεκτικότητα και τη συσκευασία. Οι ακόλουθες τιμές είναι οι λιανικές τιμές που εμφανίζονται σε ενημερωμένες ελληνικές φαρμακευτικές καταχωρίσεις το 2026 και μπορούν να αλλάξουν με νεότερα δελτία τιμών.11
| Σκεύασμα | Συσκευασία | Λιανική τιμή |
|---|---|---|
| Zovirax κρέμα 5% | 2 g | 5,76 € |
| Zovirax κρέμα 5% | 5 g | 5,23 € |
| Zovirax κρέμα 5% | 10 g | 8,45 € |
| Zovirax 200 mg | 25 δισκία | 6,24 € |
| Zovirax 400 mg | 70 δισκία | 30,46 € |
| Zovirax 800 mg | 35 διασπειρόμενα δισκία | 17,63 € |
| Zovirax εναιώρημα | 400 mg/5 ml • 100 ml | 14,42 € |
23
Συχνές ερωτήσεις για το Zovirax
Τι είναι το Zovirax;
Zovirax και ακυκλοβίρη είναι το ίδιο;
Πόσες φορές την ημέρα χρησιμοποιείται η Zovirax κρέμα;
Κάνει η Zovirax κρέμα για ζωστήρα;
Μπορώ να βάλω την κρέμα μέσα στο στόμα ή στα μάτια;
Ποια είναι η δοσολογία των Zovirax χαπιών;
Το Zovirax θεραπεύει οριστικά τον έρπητα;
Μπορώ να πιω αλκοόλ;
Τι κάνω αν ξεχάσω μια δόση;
Πότε χρειάζεται PCR;
Χρειάζεται έλεγχος κρεατινίνης;
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εγκυμοσύνη;
Είναι ασφαλές στον θηλασμό;
- Το Zovirax περιέχει ακυκλοβίρη.
- Η κρέμα 5% δεν αποτελεί θεραπεία του ζωστήρα.
- Στον γεννητικό έρπητα, η συστηματική θεραπεία έχει πολύ μεγαλύτερο ρόλο από την τοπική κρέμα.
- Τα θεραπευτικά σχήματα αλλάζουν σημαντικά ανάλογα με τη λοίμωξη.
- Η πρώιμη έναρξη αυξάνει συνήθως το θεραπευτικό όφελος.
- Η νεφρική λειτουργία έχει ιδιαίτερη σημασία στις υψηλές συστηματικές δόσεις.
- Το φάρμακο δεν εκριζώνει τον λανθάνοντα HSV ή VZV.
- Οφθαλμικά, νευρολογικά και νεογνικά συμπτώματα χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Βιβλιογραφία και επιστημονικές πηγές
1. Ελληνική Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος Zovirax – δισκία, διασπειρόμενα δισκία και πόσιμο εναιώρημα. Ενδείξεις, δοσολογία, παιδιατρική χρήση, νεφρική προσαρμογή, κύηση, αλληλεπιδράσεις και ανεπιθύμητες ενέργειες.
2. ΕΟΦ / Zovirax κρέμα 5% – επικαιροποιημένη Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος. Σύνθεση 50 mg/g, ενδείξεις, εφαρμογή, διάρκεια, προφυλάξεις, φύλαξη και τοπικές ανεπιθύμητες ενέργειες.
3. Centers for Disease Control and Prevention. Οδηγίες θεραπείας γεννητικού έρπητα. Πρώτο επεισόδιο, υποτροπές, κατασταλτική θεραπεία, κύηση, PCR και περιορισμοί του HSV IgM.
4. World Health Organization. Ιός απλού έρπητα. Επιδημιολογία, φυσική ιστορία, μετάδοση, υποτροπές, θεραπεία και πρόληψη. Ενημέρωση 30 Μαΐου 2025.
5. Centers for Disease Control and Prevention. Κλινική επισκόπηση έρπητα ζωστήρα. Αντιϊκή θεραπεία, πρώιμη έναρξη, PCR και επιπλοκές.
6. Centers for Disease Control and Prevention. Κλινική καθοδήγηση για άτομα με κίνδυνο σοβαρής ανεμευλογιάς. Ενδείξεις ακυκλοβίρης, πρώιμη θεραπεία και ανοσοκαταστολή.
7. European Centre for Disease Prevention and Control. Ενημερωτικό δελτίο για την ανεμευλογιά και τον VZV. Πρωτολοίμωξη, επανενεργοποίηση και ζωστήρας.
8. Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος ακυκλοβίρης 800 mg. Νεφρική απέκκριση, αλληλεπιδράσεις, νεφροτοξικότητα, κύηση και γαλουχία.
9. Drugs and Lactation Database (LactMed). Ακυκλοβίρη και θηλασμός. National Library of Medicine. Τελευταία αναθεώρηση: 15 Φεβρουαρίου 2026.
10. Andrei G, Snoeck R. Acyclovir resistance in herpes simplex viruses: Prevalence and therapeutic alternatives. Ανασκόπηση σχετικά με τη συχνότητα, τους μηχανισμούς αντοχής και τις θεραπευτικές εναλλακτικές.
11. Γαληνός. Zovirax – διαθέσιμες μορφές, συσκευασίες και ισχύουσες λιανικές τιμές στην Ελλάδα. Καταχωρίσεις ενημερωμένες το 2026.

