Tamiflu (Oseltamivir): Πότε χρειάζεται, σε ποιους δίνεται και ποια λάθη πρέπει να αποφεύγονται

1Τι είναι το Tamiflu (oseltamivir)

Το Tamiflu είναι η εμπορική ονομασία του oseltamivir, ενός αντιιικού φαρμάκου που ανήκει στους αναστολείς νευραμινιδάσης. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για την προφύλαξη από τη γρίπη τύπου A και B.

Δεν πρόκειται για αντιβιοτικό, άρα δεν δρα σε βακτήρια και δεν έχει θέση σε κοινό κρυολόγημα, βακτηριακή φαρυγγίτιδα χωρίς γρίπη ή άλλες συνήθεις ιώσεις του αναπνευστικού. Ο ρόλος του είναι συγκεκριμένος: να περιορίσει τον πολλαπλασιασμό του ιού της γρίπης όταν δοθεί στον σωστό χρόνο και στον σωστό ασθενή.

Χρησιμοποιείται κυρίως:

• για θεραπευτική αντιμετώπιση της γρίπης, ώστε να μειωθούν η διάρκεια και η ένταση των συμπτωμάτων,
• για προφύλαξη μετά από στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα, κυρίως όταν το άτομο ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου.

Κυκλοφορεί σε κάψουλες και σε πόσιμο εναιώρημα, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε παιδιά ή σε άτομα που δυσκολεύονται να καταπιούν δισκία. Η δοσολογία εξαρτάται από την ηλικία, το σωματικό βάρος, τη νεφρική λειτουργία και τον λόγο χορήγησης, δηλαδή αν μιλάμε για θεραπεία ή προφύλαξη.

2Πώς δρα στον ιό της γρίπης

Το oseltamivir μπλοκάρει τη νευραμινιδάση, ένα ένζυμο απαραίτητο για να απελευθερώνεται ο ιός της γρίπης από τα μολυσμένα κύτταρα και να εξαπλώνεται σε νέα κύτταρα. Με αυτόν τον τρόπο επιβραδύνει την εξάπλωση του ιού μέσα στον οργανισμό.

Με απλά λόγια, το φάρμακο:

• εμποδίζει την απελευθέρωση νέων ιικών σωματιδίων,
• περιορίζει τη διάδοση της λοίμωξης στον οργανισμό,
• μειώνει τη βαρύτητα συμπτωμάτων όπως πυρετός, μυαλγίες, κακουχία και έντονη κόπωση,
• μπορεί να μικρύνει τη διάρκεια της νόσου κατά περίπου 1–2 ημέρες όταν ξεκινήσει εγκαίρως.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μειώσει τη διάρκεια των συμπτωμάτων και σε ορισμένους ασθενείς να μειώσει τον κίνδυνο επιπλοκών. Το αποτέλεσμα είναι πιο σαφές όταν η θεραπεία ξεκινά νωρίς, ιδανικά μέσα στις πρώτες 48 ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων. Μετά από αυτό το διάστημα το όφελος μειώνεται, αλλά σε άτομα υψηλού κινδύνου ή με σοβαρή νόσηση το φάρμακο εξακολουθεί να έχει κλινικό ρόλο.

Το Tamiflu δεν «σκοτώνει» άμεσα τον ιό. Περιορίζει τον πολλαπλασιασμό του και δίνει χρόνο στο ανοσοποιητικό σύστημα να ελέγξει πιο αποτελεσματικά τη λοίμωξη. Για τον λόγο αυτό, έχει νόημα κυρίως όταν υπάρχει πραγματική ή πολύ πιθανή γρίπη και όχι μια απλή ίωση.

3Πότε χρειάζεται πραγματικά

Το Tamiflu δεν χρειάζεται σε κάθε εμπύρετη λοίμωξη. Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία ή επιβεβαιωμένη διάγνωση γρίπης και ιδιαίτερα όταν η έγκαιρη αντιιική αγωγή μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία της νόσου.

Κύριες ενδείξεις:

• ύποπτη ή επιβεβαιωμένη γρίπη με έναρξη συμπτωμάτων μέσα σε 24–48 ώρες,
• ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών, όπως ηλικιωμένοι, έγκυες και ανοσοκατασταλμένοι,
• παιδιά μικρής ηλικίας ή άτομα με χρόνια νοσήματα,
• προφυλακτική χρήση μετά από στενή επαφή με κρούσμα, όταν υπάρχει υψηλός κίνδυνος.

Ύποπτη ή επιβεβαιωμένη γρίπη με πρόσφατη έναρξη συμπτωμάτων

Η πιο κλασική ένδειξη είναι η έναρξη θεραπείας εντός 24–48 ωρών από τα πρώτα συμπτώματα. Σε αυτή τη φάση το φάρμακο έχει το μεγαλύτερο όφελος, με πιθανή μείωση της διάρκειας και της βαρύτητας της νόσου.

Άτομα υψηλού κινδύνου για επιπλοκές

Σε ομάδες υψηλού κινδύνου, η θεραπεία συχνά προτεραιοποιείται και μπορεί να συνιστάται ακόμη και όταν έχουν περάσει περισσότερες από 48 ώρες, γιατί ο στόχος δεν είναι μόνο να μειωθεί η διάρκεια των συμπτωμάτων αλλά και να περιοριστεί ο κίνδυνος σοβαρής επιδείνωσης, πνευμονίας ή νοσηλείας.

• άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω,
• έγκυες και λεχωίδες,
• παιδιά μικρής ηλικίας, ιδιαίτερα κάτω των 2 ετών,
• άτομα με άσθμα, ΧΑΠ, καρδιοπάθεια, διαβήτη ή άλλα χρόνια νοσήματα,
• ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς,
• άτομα με σοβαρή παχυσαρκία.

Σοβαρή ή επιπλεγμένη γρίπη

Το Tamiflu μπορεί να χορηγηθεί και αργότερα όταν η κλινική εικόνα είναι πιο βαριά ή υπάρχουν ενδείξεις επιπλοκών, όπως:

• έντονη δύσπνοια ή ταχύπνοια,
• αφυδάτωση,
• παρατεταμένος υψηλός πυρετός,
• πόνος στο στήθος,
• πιθανή πνευμονία ή ανάγκη νοσηλείας.

Προφύλαξη μετά από στενή επαφή

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το Tamiflu μπορεί να δοθεί προφυλακτικά μετά από στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα γρίπης, κυρίως όταν το άτομο που εκτέθηκε ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου ή ζει/εργάζεται σε περιβάλλον όπου η μετάδοση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.

Νοσηλευόμενοι ασθενείς με γρίπη

Σε νοσηλευόμενους ασθενείς με γρίπη, η χορήγηση Tamiflu είναι συνήθως ιδιαίτερα σημαντική, καθώς έχει συσχετιστεί με καλύτερη έκβαση ακόμη και όταν ξεκινήσει αρκετά μετά από τις πρώτες 48 ώρες. Σε αυτή την ομάδα, ο στόχος δεν είναι μόνο η μείωση της διάρκειας των συμπτωμάτων αλλά και ο περιορισμός της βαρύτητας, των επιπλοκών και της ανάγκης για περαιτέρω υποστήριξη.

4Ποιες ομάδες ωφελούνται περισσότερο

Το Tamiflu μπορεί να βοηθήσει και υγιείς ενήλικες με γρίπη, αλλά το κλινικό όφελος είναι σαφώς μεγαλύτερο σε άτομα που έχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών, νοσηλείας ή απορρύθμισης υποκείμενων νοσημάτων. Σε αυτές τις ομάδες, η αντιιική αγωγή δεν στοχεύει μόνο στη μείωση της διάρκειας των συμπτωμάτων, αλλά και στον περιορισμό της πιθανότητας σοβαρής νόσησης.

Άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω

Οι ηλικιωμένοι έχουν αυξημένο κίνδυνο πνευμονίας, αφυδάτωσης, απορρύθμισης χρόνιων παθήσεων και συνολικής επιδείνωσης της κλινικής εικόνας. Σε αυτούς το Tamiflu χρησιμοποιείται πιο εύκολα και συχνά συστήνεται ακόμη και όταν η έναρξη δεν είναι τόσο πρώιμη, γιατί μπορεί να μειώσει την πιθανότητα σοβαρής επιδείνωσης και ανάγκης νοσηλείας.

Έγκυες και λεχωίδες

Η εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής γρίπης, κυρίως λόγω των φυσιολογικών μεταβολών στο αναπνευστικό και το ανοσοποιητικό σύστημα. Για αυτό το oseltamivir θεωρείται φάρμακο πρώτης επιλογής όταν υπάρχει υποψία ή επιβεβαιωμένη γρίπη, ενώ χρησιμοποιείται και προφυλακτικά σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Η έγκαιρη έναρξη μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών και νοσηλείας.

Άτομα με χρόνια νοσήματα

Ασθενείς με καρδιοπάθεια, άσθμα, ΧΑΠ, σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο ή σοβαρή ηπατική νόσο έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη. Σε αυτή την ομάδα, το Tamiflu μπορεί να μειώσει όχι μόνο τη βαρύτητα της λοίμωξης αλλά και τον κίνδυνο απορρύθμισης των υποκείμενων νοσημάτων ή εμφάνισης δευτερογενούς βακτηριακής λοίμωξης.

Ανοσοκατεσταλμένοι

Σε ασθενείς με μειωμένη ανοσιακή απάντηση, όπως άτομα υπό χημειοθεραπεία, χρόνια κορτικοθεραπεία ή με άλλες μορφές ανοσοανεπάρκειας, η γρίπη μπορεί να διαρκέσει περισσότερο και να γίνει βαρύτερη. Το Tamiflu χρησιμοποιείται συχνά πιο επιθετικά σε αυτή την ομάδα, γιατί μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο παρατεταμένης νόσησης, σοβαρών επιπλοκών και ανάγκης νοσηλείας.

Παιδιά κάτω των 5 ετών, ιδιαίτερα κάτω των 2 ετών

Τα μικρά παιδιά είναι πιο ευάλωτα σε επιπλοκές της γρίπης, αφυδάτωση, κρίσεις εμπύρετης επιληψίας και νοσηλεία. Η θεραπεία σε αυτά τα παιδιά έχει συχνά μεγαλύτερη βαρύτητα από ό,τι σε έναν υγιή ενήλικα, ιδίως όταν υπάρχει έντονος πυρετός, μειωμένη σίτιση ή δυσκολία στη γενική κατάσταση.

Άτομα με σοβαρή παχυσαρκία

Η σοβαρή παχυσαρκία αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για πιο βαριά γρίπη. Για αυτό η χορήγηση oseltamivir αξιολογείται πιο θετικά σε αυτή την κατηγορία, καθώς μπορεί να βελτιώσει την κλινική πορεία και να μειώσει τον κίνδυνο νοσηλείας.

Παρότι υπάρχουν ομάδες που ωφελούνται ξεκάθαρα από τη χορήγηση Tamiflu, είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζουμε πότε η χρήση του δεν ενδείκνυται ή δεν προσφέρει ουσιαστικό όφελος.

5Πότε δεν χρειάζεται – συχνά λάθη και παρεξηγήσεις

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η αντίληψη ότι το Tamiflu είναι ένα «δυνατό φάρμακο για κάθε ίωση». Αυτό δεν ισχύει. Παρότι είναι αποτελεσματικό σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, η αδιάκριτη χρήση του δεν προσφέρει ουσιαστικό όφελος και μπορεί να οδηγήσει μόνο σε παρενέργειες, άσκοπη φαρμακευτική επιβάρυνση και λανθασμένες προσδοκίες από τη θεραπεία.

Δεν χρειάζεται σε κοινό κρυολόγημα ή άλλες ιώσεις του αναπνευστικού

Το oseltamivir δρα αποκλειστικά στον ιό της γρίπης. Δεν έχει αποτελεσματικότητα σε:

• ρινοϊούς (κοινό κρυολόγημα),
• αδενοϊό,
• RSV,
• παραγρίπη,
• COVID-19.

Σε αυτές τις λοιμώξεις το Tamiflu δεν προσφέρει απολύτως κανένα όφελος. Άρα η λήψη του μόνο και μόνο επειδή υπάρχει πυρετός ή βήχας δεν είναι σωστή πρακτική.

Δεν είναι πάντα απαραίτητο σε υγιείς ενήλικες με ήπια γρίπη

Σε έναν κατά τα άλλα υγιή ενήλικα, το όφελος μπορεί να είναι σχετικά μικρό, συνήθως μείωση της διάρκειας κατά περίπου μία ημέρα. Άρα δεν χρειάζεται αυτόματα σε κάθε περίπτωση, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι ήπια, η γενική κατάσταση είναι καλή και δεν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.

Δεν έχει το ίδιο νόημα όταν έχουν περάσει πολλές ημέρες από την έναρξη

Το Tamiflu είναι πιο αποτελεσματικό όταν ξεκινήσει εντός 48 ωρών. Όταν έχουν περάσει αρκετές ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων, το όφελος μειώνεται αισθητά, εκτός αν πρόκειται για:

• ασθενή υψηλού κινδύνου,
• σοβαρή ή επιπλεγμένη γρίπη,
• νοσηλευόμενο ασθενή.

Σε αυτές τις εξαιρέσεις μπορεί να εξακολουθεί να έχει σαφή κλινική αξία ακόμη και αν δοθεί καθυστερημένα.

Δεν λαμβάνεται προληπτικά χωρίς ιατρική οδηγία

Η προφυλακτική χρήση έχει θέση μόνο σε ειδικά σενάρια, όπως:

• στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα γρίπης,
• έκθεση ατόμου που ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου,
• περιβάλλον με αυξημένη πιθανότητα σοβαρής μετάδοσης ή συρροής κρουσμάτων.

Η αυθαίρετη ή άσκοπη λήψη δεν είναι σωστή πρακτική, επειδή εκθέτει τον ασθενή σε ανεπιθύμητες ενέργειες χωρίς σαφές όφελος και μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένη αίσθηση ασφάλειας.

6Διάρκεια θεραπείας και προληπτικής αγωγής

Η διάρκεια λήψης του Tamiflu εξαρτάται από τον σκοπό της χορήγησης: αν χρησιμοποιείται για θεραπεία της γρίπης ή για προφύλαξη μετά από έκθεση σε επιβεβαιωμένο κρούσμα. Η σωστή διάρκεια είναι σημαντική όχι μόνο για το μέγιστο θεραπευτικό όφελος αλλά και για την αποφυγή άσκοπης ή λανθασμένης χρήσης.

Θεραπεία γρίπης

Η συνήθης αγωγή είναι 5 ημέρες, με λήψη δύο φορές την ημέρα, συνήθως ανά 12 ώρες. Αυτό βοηθά να διατηρείται σταθερή θεραπευτική συγκέντρωση του φαρμάκου στον οργανισμό.

Σε πιο βαριά περιστατικά, σε νοσηλευόμενους ασθενείς ή σε άτομα με ανοσοκαταστολή, η θεραπεία μπορεί να χρειαστεί παράταση έως 10 ημέρες, πάντα με ιατρική απόφαση και παρακολούθηση.

Προφύλαξη μετά από έκθεση

Η προφυλακτική χορήγηση γίνεται συνήθως μία φορά την ημέρα για 10 ημέρες μετά την τελευταία στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα γρίπης. Αυτή η χρήση αφορά κυρίως άτομα που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρή νόσο ή επιπλοκές.

Παράταση προφύλαξης σε ειδικά περιβάλλοντα

Σε περιβάλλοντα όπου ο κίνδυνος μετάδοσης παραμένει συνεχής, η προφύλαξη μπορεί να χρειαστεί μεγαλύτερη διάρκεια. Τέτοια παραδείγματα είναι:

• γηροκομεία,
• νοσοκομεία,
• μονάδες φροντίδας χρονίως πασχόντων.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η προληπτική αγωγή μπορεί να παραταθεί ακόμη και έως 6 εβδομάδες, πάντοτε με απόφαση ιατρού και με παρακολούθηση για ανεπιθύμητες ενέργειες ή ανάγκη αναπροσαρμογής.

Πότε πρέπει να ξεκινά

Για θεραπεία, η έναρξη ιδανικά γίνεται εντός 48 ωρών από τα πρώτα συμπτώματα, γιατί τότε το όφελος είναι μεγαλύτερο. Για προφύλαξη, η χορήγηση πρέπει να ξεκινά όσο το δυνατόν πιο γρήγορα μετά την έκθεση, ιδανικά επίσης μέσα σε 48 ώρες.

Το βασικό πρακτικό σημείο είναι ότι η θεραπεία δίνεται συνήθως 2 φορές/ημέρα για 5 ημέρες, ενώ η προφύλαξη συνήθως 1 φορά/ημέρα για 10 ημέρες, με πιθανές προσαρμογές σε ειδικές συνθήκες.

7Παρενέργειες, κίνδυνοι και τι να προσέχετε

Το Tamiflu θεωρείται γενικά ασφαλές φάρμακο. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και παροδικές, όμως υπάρχουν ορισμένα σημεία που πρέπει να γνωρίζετε, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παιδιά, ηλικιωμένους ή ασθενείς με συνοδά προβλήματα υγείας.

Συχνές και συνήθως ήπιες παρενέργειες

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται κυρίως τις πρώτες ημέρες της αγωγής και περιλαμβάνουν:

• ναυτία,
• έμετο,
• κοιλιακή ενόχληση,
• πονοκέφαλο,
• κόπωση.

Η λήψη μαζί με φαγητό βοηθά συχνά να μειωθούν τα γαστρεντερικά ενοχλήματα και είναι μια απλή πρακτική που βελτιώνει την ανοχή του φαρμάκου.

Λιγότερο συχνές αντιδράσεις

• ζάλη,
• διαταραχές ύπνου,
• διάρροια,
• ήπιο δερματικό εξάνθημα.

Σπάνιες αλλά σοβαρές αντιδράσεις

Παρότι είναι σπάνιες, έχουν περιγραφεί αντιδράσεις που χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση:

• έντονη αλλεργική αντίδραση με εξάνθημα, οίδημα ή δύσπνοια,
• επίμονος έμετος που μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση,
• νευροψυχιατρικά συμπτώματα, κυρίως σε παιδιά και εφήβους, όπως σύγχυση, ανησυχία ή ασυνήθιστη συμπεριφορά.

Τα νευροψυχιατρικά συμπτώματα παραμένουν σπάνια και συνήθως παροδικά, αλλά καλό είναι να υπάρχει εγρήγορση, ιδιαίτερα τις πρώτες ημέρες θεραπείας στα παιδιά.

Νεφρική λειτουργία και αλληλεπιδράσεις

Σε ασθενείς με νεφρική δυσλειτουργία απαιτείται συχνά προσαρμογή της δόσης, επειδή το oseltamivir αποβάλλεται κυρίως από τα νεφρά. Η λανθασμένη δοσολογία μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών.

Αν και το oseltamivir έχει σχετικά λίγες αλληλεπιδράσεις, η συνολική αγωγή πρέπει να αξιολογείται όταν υπάρχει πολυφαρμακία, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή ασθενείς που λαμβάνουν πολλά χρόνια φάρμακα. Σε ειδικές περιπτώσεις χρειάζεται προσοχή και σε συγχορήγηση με φάρμακα που μπορεί να επηρεάζουν τα επίπεδά του.

Το βασικό πρακτικό μήνυμα είναι ότι το Tamiflu είναι συνήθως καλά ανεκτό, αλλά η σωστή δοσολογία, η λήψη με φαγητό και η παρακολούθηση ειδικών συμπτωμάτων είναι αυτά που κάνουν τη χρήση του ασφαλέστερη.

8Tamiflu σε παιδιά, εγκύους και ηλικιωμένους

Ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά τη χορήγηση του Tamiflu. Παρακάτω παρουσιάζονται τα βασικά σημεία για τις πιο ευαίσθητες κατηγορίες: παιδιά, έγκυες/λεχωίδες και ηλικιωμένοι.

Παιδιά

Το Tamiflu χρησιμοποιείται ευρέως στην παιδιατρική όταν υπάρχει ένδειξη. Η δοσολογία βασίζεται κυρίως στο σωματικό βάρος και όχι μόνο στην ηλικία, ενώ σε μικρά παιδιά το πόσιμο εναιώρημα είναι συνήθως η πιο πρακτική μορφή.

• Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θεραπεία ακόμη και σε πολύ μικρές ηλικίες, με ιατρική καθοδήγηση.
• Για προφύλαξη, η χρήση αξιολογείται ανάλογα με την ηλικία και το επίπεδο κινδύνου.
• Το βάρος του παιδιού είναι κρίσιμο για τη σωστή δοσολογία.
• Σε μικρά παιδιά που δεν καταπίνουν κάψουλες, το εναιώρημα είναι η καταλληλότερη επιλογή.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε πιθανές νευροψυχιατρικές αντιδράσεις, όπως σύγχυση ή ανησυχία, οι οποίες είναι σπάνιες αλλά αναφέρονται συχνότερα σε παιδιά και εφήβους.

Έγκυες, λεχωίδες και θηλάζουσες

Η γρίπη στην εγκυμοσύνη μπορεί να είναι πιο βαριά και να συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών. Για αυτό το oseltamivir θεωρείται θεραπεία πρώτης επιλογής όταν υπάρχει κλινική υποψία ή επιβεβαιωμένη γρίπη και το πιθανό όφελος υπερτερεί σαφώς.

• Η θεραπεία δεν πρέπει να καθυστερεί αδικαιολόγητα όταν υπάρχει ισχυρή υποψία γρίπης.
• Μπορεί να αξιολογηθεί και προφυλακτική χορήγηση μετά από στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα.
• Οι διεθνείς οδηγίες συνιστούν έγκαιρη έναρξη, γιατί αυτή συνδέεται με μείωση επιπλοκών και νοσηλείας.

Το Tamiflu θεωρείται γενικά αποδεκτό και κατά τη γαλουχία, όταν υπάρχει πραγματική ένδειξη χορήγησης.

Ηλικιωμένοι

Οι ηλικιωμένοι αποτελούν κλασική ομάδα υψηλού κινδύνου για σοβαρές επιπλοκές από γρίπη. Το Tamiflu χορηγείται συχνά πιο εύκολα σε αυτούς, γιατί μπορεί να μειώσει:

• την πιθανότητα πνευμονίας,
• την επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων,
• τον κίνδυνο νοσηλείας.

Σε ηλικιωμένους με νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή της δόσης, γι’ αυτό η ιατρική εκτίμηση είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Συνολικά, και στις τρεις αυτές ομάδες — παιδιά, έγκυες/λεχωίδες και ηλικιωμένοι — το Tamiflu χρησιμοποιείται συχνά όταν υπάρχει σωστή ένδειξη, με σαφές κλινικό όφελος και γενικά καλό προφίλ ασφάλειας όταν δοθεί έγκαιρα και στη σωστή δόση.

9Θεραπεία έναντι προφύλαξης

Το ίδιο φάρμακο μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για θεραπεία ενεργού γρίπης είτε για προφύλαξη μετά από έκθεση. Αν και πρόκειται για το ίδιο δραστικό μόριο, οι δύο χρήσεις διαφέρουν ως προς τον στόχο, τη συχνότητα λήψης, τη διάρκεια και τις ενδείξεις.

Κύριες διαφορές στην πράξη

• Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της διάρκειας και της βαρύτητας της ενεργού γρίπης.
• Η προφυλακτική χρήση στοχεύει στην αποφυγή εκδήλωσης γρίπης μετά από στενή επαφή.
• Η θεραπεία ξεκινά ιδανικά εντός 48 ωρών από τα πρώτα συμπτώματα.
• Η προφύλαξη ξεκινά το συντομότερο δυνατό μετά την έκθεση.
• Η δόση στη θεραπεία είναι ουσιαστικά πιο εντατική από τη δόση της προφύλαξης.

Πότε προτιμάμε θεραπεία και πότε προφύλαξη;

Επιλέγεται θεραπεία όταν:

• υπάρχουν συμπτώματα συμβατά με γρίπη,
• ο ασθενής ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου,
• υπάρχει σοβαρή ή επιπλεγμένη κλινική εικόνα.

Επιλέγεται προληπτική αγωγή όταν:

• υπήρξε στενή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα γρίπης,
• το άτομο που εκτέθηκε είναι υψηλού κινδύνου,
• υπάρχει συρροή κρουσμάτων σε περιβάλλοντα όπως γηροκομεία, μονάδες φροντίδας ή άλλες κλειστές δομές.

Κλινικό συμπέρασμα: η θεραπεία στοχεύει στη μείωση της ενεργής νόσησης, ενώ η προφύλαξη στην αποφυγή εκδήλωσης γρίπης μετά από έκθεση. Πρόκειται για δύο διακριτούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους του ίδιου φαρμάκου.

10Tamiflu και COVID-19

Από την αρχή της πανδημίας υπήρξε αρκετή σύγχυση γύρω από το αν το Tamiflu θα μπορούσε να βοηθήσει και στον COVID-19. Η απάντηση είναι σαφής: δεν είναι φάρμακο για τον COVID-19.

Γιατί δεν δρα στον SARS-CoV-2

Το Tamiflu στοχεύει τη νευραμινιδάση του ιού της γρίπης. Ο SARS-CoV-2 δεν χρησιμοποιεί αυτόν τον μηχανισμό και έχει εντελώς διαφορετική βιολογία. Επομένως, το oseltamivir δεν δρα και δεν συνιστάται ως θεραπεία για τον COVID-19.

Πότε μπορεί να χορηγηθεί σε ασθενή με ύποπτο COVID-19;

Σε περιόδους αυξημένης κυκλοφορίας ιών του αναπνευστικού μπορεί να υπάρχει:

• μόνο γρίπη,
• μόνο COVID-19,
• ή και τα δύο ταυτόχρονα (συν-λοίμωξη).

Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο ιατρός μπορεί να αποφασίσει χορήγηση Tamiflu για το σκέλος της γρίπης, ιδιαίτερα αν το άτομο είναι υψηλού κινδύνου ή αν υπάρχουν ισχυρά κλινικά ή εργαστηριακά στοιχεία υπέρ γρίπης.

Διαφορετικά φάρμακα για διαφορετικούς ιούς

Ο COVID-19 αντιμετωπίζεται με διαφορετική θεραπευτική στρατηγική, ανάλογα με τη βαρύτητα, τους παράγοντες κινδύνου και τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Το Tamiflu δεν πρέπει να θεωρείται γενικό «αντιικό για κάθε ίωση του αναπνευστικού».

Συμπέρασμα: το Tamiflu αφορά τη γρίπη. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ασθενή που έχει γρίπη, ακόμη κι αν ταυτόχρονα υπάρχει και COVID-19, αλλά δεν έχει ρόλο ως θεραπεία για τον κορονοϊό.

11Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή χρήση

Η σωστή χρήση του Tamiflu είναι σημαντική για να επιτευχθεί το μέγιστο θεραπευτικό όφελος και να μειωθούν οι πιθανότητες ανεπιθύμητων ενεργειών ή λανθασμένης χρήσης. Οι παρακάτω οδηγίες είναι πρακτικές αλλά κλινικά χρήσιμες.

Ξεκινήστε τη θεραπεία όσο το δυνατόν νωρίτερα

Το Tamiflu δρα καλύτερα όταν ξεκινήσει εντός 48 ωρών από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Αν υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση, το όφελος μειώνεται, εκτός αν ο ασθενής ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου ή έχει σοβαρή νόσο.

Λαμβάνεται ιδανικά με φαγητό

Η λήψη με λίγο φαγητό ή μετά από γεύμα μειώνει τη ναυτία και τις γαστρεντερικές ενοχλήσεις, που είναι από τις πιο συχνές παρενέργειες.

Μην παραλείπετε δόσεις

Στη θεραπεία λαμβάνεται συνήθως ανά 12 ώρες, ενώ στην προφύλαξη μία φορά την ημέρα. Η παράλειψη δόσεων μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα, ενώ ο διπλασιασμός επόμενης δόσης δεν είναι σωστή λύση.

Ολοκληρώστε την αγωγή ακόμη κι αν νιώσετε καλύτερα

Η βελτίωση των συμπτωμάτων μπορεί να έρθει νωρίς, όμως είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί η θεραπεία των 5 ημερών ή η προφυλακτική διάρκεια που έχει δοθεί, ώστε να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ελέγξτε αν υπάρχει νεφρική δυσλειτουργία

Σε άτομα με μειωμένη νεφρική λειτουργία μπορεί να χρειαστεί προσαρμογή της δόσης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ηλικιωμένους και σε ασθενείς με γνωστή χρόνια νεφρική νόσο.

Παρακολουθήστε πιθανές νευροψυχιατρικές αντιδράσεις

Αν και σπάνιες, έχουν περιγραφεί περιπτώσεις σύγχυσης, ανησυχίας ή ασυνήθιστης συμπεριφοράς, κυρίως σε παιδιά και εφήβους. Σε τέτοια συμπτώματα χρειάζεται άμεση επικοινωνία με ιατρό.

Μην το χρησιμοποιείτε προληπτικά χωρίς πραγματική ένδειξη

Η προληπτική χρήση έχει νόημα μόνο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη στενή επαφή με κρούσμα γρίπης και κυρίως όταν το άτομο που εκτέθηκε είναι υψηλού κινδύνου ή υπάρχει ειδικό περιβάλλον μετάδοσης.

Δεν αντικαθιστά το αντιγριπικό εμβόλιο

Το αντιγριπικό εμβόλιο παραμένει ο βασικός τρόπος πρόληψης της γρίπης. Το Tamiflu είναι συμπληρωματικό θεραπευτικό εργαλείο και όχι εναλλακτική μορφή πρόληψης.

11αΈχει νόημα εκτός εποχής γρίπης;

Εκτός περιόδων αυξημένης κυκλοφορίας γρίπης, η πιθανότητα μια ίωση να είναι όντως γρίπη είναι χαμηλότερη. Άρα η χρήση Tamiflu εκτός εποχής δεν γίνεται ρουτίνα.

Μπορεί να έχει νόημα κυρίως όταν:

• το άτομο ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου,
• υπάρχει επιβεβαιωμένη έκθεση σε κρούσμα,
• υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία γρίπης,
• υπάρχουν σοβαρά ή επιπλεγμένα συμπτώματα.

Σε υγιείς ενήλικες με ήπια συμπτώματα εκτός peak εποχής, το όφελος είναι συνήθως μικρό και προτιμάται υποστηρικτική αγωγή, εκτός αν υπάρχουν ειδικοί λόγοι για διαφορετική ιατρική προσέγγιση.

12Συχνές ερωτήσεις

13Τι να θυμάστε

14

Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία