Fungoral Κρέμα και Σαμπουάν: Κετοκοναζόλη 2% για Μύκητες, Πιτυρίδα και Σμηγματορροϊκή Δερματίτιδα

1Τι είναι το Fungoral;

Το Fungoral είναι αντιμυκητιασικό φάρμακο για τοπική χρήση. Η δραστική ουσία του είναι η κετοκοναζόλη, ένας αντιμυκητιασικός παράγοντας της οικογένειας των ιμιδαζολών. Στις τοπικές μορφές η ουσία εφαρμόζεται απευθείας στο δέρμα ή στο τριχωτό της κεφαλής, δηλαδή στο σημείο όπου βρίσκεται το πρόβλημα.

Η συγκέντρωση 2% αντιστοιχεί σε 20 mg κετοκοναζόλης ανά γραμμάριο κρέμας. Στην περίπτωση του φαρμακευτικού σαμπουάν η δραστική ουσία βρίσκεται επίσης σε συγκέντρωση 2%. Οι δύο μορφές όμως δεν χρησιμοποιούνται με τον ίδιο τρόπο και δεν είναι εναλλάξιμες σε κάθε περίπτωση.

Το Fungoral δεν είναι κορτιζονούχο φάρμακο, ούτε αντιβιοτικό. Στόχος του είναι οι ευαίσθητοι μύκητες και ζυμομύκητες. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή πολλές δερματικές παθήσεις μοιάζουν μεταξύ τους. Μία κόκκινη περιοχή με κνησμό μπορεί να οφείλεται σε μυκητίαση, έκζεμα, αλλεργική δερματίτιδα, ψωρίαση ή βακτηριακή λοίμωξη, αλλά η θεραπεία για καθεμία από αυτές τις καταστάσεις είναι διαφορετική.

Στον ευρύτερο οδηγό για δερματολογικά φάρμακα μπορείτε να δείτε τις διαφορετικές κατηγορίες κρεμών, αλοιφών, gel και άλλων τοπικών θεραπειών και να κατανοήσετε γιατί η διάγνωση προηγείται της επιλογής του σκευάσματος.

2Τι είναι η κετοκοναζόλη και πώς δρα;

Η κετοκοναζόλη είναι συνθετικό αντιμυκητιασικό της ομάδας των ιμιδαζολών. Η δράση της σχετίζεται με την αναστολή της παραγωγής εργοστερόλης, μιας ουσίας απαραίτητης για τη σωστή δομή και λειτουργία της κυτταρικής μεμβράνης των μυκήτων.

Όταν η σύνθεση της εργοστερόλης διαταράσσεται, η μεμβράνη του μυκητιακού κυττάρου δεν λειτουργεί φυσιολογικά. Με αυτόν τον μηχανισμό περιορίζεται η ανάπτυξη ευαίσθητων μυκήτων και ζυμομυκήτων.

Η τοπική κετοκοναζόλη παρουσιάζει δραστικότητα απέναντι σε δερματόφυτα, όπως είδη Trichophyton, Microsporum και Epidermophyton, αλλά και απέναντι σε ζυμομύκητες όπως η Candida και ιδιαίτερα η Malassezia.

Η τελευταία έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον στη δερματολογία. Η Malassezia αποτελεί μέρος της φυσιολογικής χλωρίδας του ανθρώπινου δέρματος, αλλά συμμετέχει στην παθογένεια καταστάσεων όπως η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα και η ποικιλόχρους πιτυρίαση. Επομένως, το Fungoral δεν χρησιμοποιείται μόνο σε αυτό που ο ασθενής περιγράφει ως «κλασικό μύκητα», αλλά και σε συγκεκριμένες παθήσεις στις οποίες η Malassezia παίζει σημαντικό ρόλο.

Δεν πρέπει να συγχέεται η τοπική κετοκοναζόλη με παλαιότερες συστηματικές μορφές κετοκοναζόλης από το στόμα. Η φαρμακοκινητική, οι κίνδυνοι και οι ενδείξεις είναι πολύ διαφορετικά όταν η ουσία εφαρμόζεται τοπικά.

3Fungoral κρέμα και Fungoral σαμπουάν: ποια είναι η διαφορά;

Το όνομα Fungoral μπορεί να συναντηθεί σε διαφορετικές φαρμακοτεχνικές μορφές. Οι δύο πιο χαρακτηριστικές είναι η κρέμα 2% και το φαρμακευτικό σαμπουάν 2%.

Η κρέμα εφαρμόζεται απευθείας σε συγκεκριμένες περιοχές του δέρματος. Χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες δερματομυκητιάσεις, επιπολής καντιντιάσεις, ποικιλόχρου πιτυρίαση και σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, ανάλογα με τη θέση και τη διάγνωση.

Το σαμπουάν είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν η πάθηση αφορά το τριχωτό της κεφαλής ή όταν απαιτείται εφαρμογή σε μεγαλύτερη επιφάνεια. Οι βασικές χρήσεις του είναι η πιτυρίδα, η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα και η ποικιλόχρους πιτυρίαση.

Επομένως, όταν κάποιος λέει «χρησιμοποιώ Fungoral», είναι σημαντικό να διευκρινίζεται ποια μορφή χρησιμοποιεί και για ποια διάγνωση.

4Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται το Fungoral;

Οι ενδείξεις εξαρτώνται από τη φαρμακευτική μορφή. Η κρέμα κετοκοναζόλης χρησιμοποιείται για τοπική θεραπεία επιλεγμένων μυκητιασικών λοιμώξεων του δέρματος. Σε αυτές περιλαμβάνονται δερματοφυτίες του κορμού, των πτυχών, των χεριών ή των ποδιών, επιπολής καντιντιάσεις, ποικιλόχρους πιτυρίαση και σμηγματορροϊκή δερματίτιδα που σχετίζεται με Malassezia.

Το φαρμακευτικό σαμπουάν 2% χρησιμοποιείται κυρίως για:

• σμηγματορροϊκή δερματίτιδα του τριχωτού,
• πιτυρίδα,
• ποικιλόχρου πιτυρίαση.

Η παρουσία απολέπισης δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι χρειάζεται κετοκοναζόλη. Για παράδειγμα, η ψωρίαση του τριχωτού, η ατοπική δερματίτιδα, η δερματίτιδα εξ επαφής και άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις μπορεί να προκαλούν λέπια και ερυθρότητα.

Αντίστοιχα, η χρήση κρέμας Fungoral σε ένα άγνωστο εξάνθημα «για να δούμε αν είναι μύκητας» μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση. Το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο όταν έχουν προηγηθεί πολλές κρέμες, ιδιαίτερα κορτικοστεροειδή ή συνδυασμοί κορτιζόνης με αντιμικροβιακούς παράγοντες.

5Fungoral και σμηγματορροϊκή δερματίτιδα

Η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα είναι χρόνια, υποτροπιάζουσα φλεγμονώδης κατάσταση που εμφανίζεται συχνά σε περιοχές πλούσιες σε σμηγματογόνους αδένες. Μπορεί να επηρεάσει το τριχωτό της κεφαλής, τα φρύδια, την περιοχή ανάμεσα στα φρύδια, τις πτυχές γύρω από τη μύτη, τα αυτιά, το στέρνο και άλλες θέσεις.

Συχνά προκαλεί ερυθρότητα, λεπτές ή λιπαρές φολίδες, πιτυρίδα και κνησμό. Η Malassezia φαίνεται να συμμετέχει σημαντικά στην παθογένεια, γι’ αυτό και τα τοπικά αντιμυκητιασικά όπως η κετοκοναζόλη αποτελούν βασική θεραπευτική επιλογή.

Στο τριχωτό, το σαμπουάν κετοκοναζόλης χρησιμοποιείται συνήθως ως θεραπεία εφόδου και στη συνέχεια, όταν κρίνεται κατάλληλο, πιο αραιά για συντήρηση. Στο πρόσωπο ή σε περιορισμένες περιοχές του σώματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί η κρέμα σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος και του θεράποντος ιατρού.

Η θεραπεία της σμηγματορροϊκής δερματίτιδας δεν σημαίνει πάντοτε ότι «εξαλείφθηκε ο μύκητας και τελείωσε το πρόβλημα». Πρόκειται για κατάσταση με τάση υποτροπής. Συνεπώς, αρκετοί ασθενείς χρειάζονται στρατηγική συντήρησης και όχι απλώς μία σύντομη αγωγή όταν εμφανίζεται μεγάλη έξαρση.

Εάν υπάρχει πολύ έντονη φλεγμονή, ο γιατρός μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδυάσει ή να διαδοχικά χρησιμοποιήσει και άλλη τοπική θεραπεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει να προσθέτει μόνος του ισχυρή κορτιζόνη στο πρόσωπο ή στο τριχωτό.

6Fungoral για πιτυρίδα

Η πιτυρίδα χαρακτηρίζεται από αυξημένη απολέπιση του τριχωτού. Σε αρκετές περιπτώσεις θεωρείται ήπια εκδήλωση του ίδιου φάσματος με τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα. Η κετοκοναζόλη μειώνει το φορτίο της Malassezia και μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της απολέπισης, του κνησμού και της ερυθρότητας.

Το Fungoral δεν χρησιμοποιείται σαν συνηθισμένο καθημερινό σαμπουάν. Πρόκειται για φαρμακευτικό σαμπουάν και η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται από τη σωστή συχνότητα αλλά και από τον χρόνο επαφής με το τριχωτό.

Σε ένα τυπικό σχήμα για πιτυρίδα ή σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, το σαμπουάν 2% χρησιμοποιείται δύο φορές την εβδομάδα για περιορισμένο διάστημα. Όταν η κατάσταση ελεγχθεί, μπορεί να χρησιμοποιείται πιο αραιά για πρόληψη υποτροπής, εφόσον αυτό είναι συμβατό με τις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.

Η υπερβολικά συχνή χρήση δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο αποτέλεσμα. Εάν εμφανίζεται ξηρότητα, έντονος ερεθισμός ή μεταβολή στην ποιότητα των μαλλιών, το σχήμα χρειάζεται επανεκτίμηση.

Επίμονη «πιτυρίδα» που δεν ανταποκρίνεται πρέπει επίσης να επανεκτιμάται. Μπορεί να υπάρχει ψωρίαση, έκζεμα, αλλεργία σε προϊόντα μαλλιών ή άλλη δερματοπάθεια.

7Fungoral για ποικιλόχρου πιτυρίαση

Η ποικιλόχρους πιτυρίαση είναι επιπολής μυκητιασική λοίμωξη που σχετίζεται με είδη Malassezia. Συχνά εμφανίζεται στον κορμό, στους ώμους, στην πλάτη, στο άνω μέρος των βραχιόνων ή στον λαιμό.

Οι βλάβες μπορεί να είναι πιο ανοιχτόχρωμες ή πιο σκουρόχρωμες από το γύρω δέρμα και συχνά παρουσιάζουν λεπτή απολέπιση. Μπορεί να γίνουν περισσότερο εμφανείς το καλοκαίρι, επειδή το πάσχον δέρμα δεν μαυρίζει με τον ίδιο τρόπο όπως το φυσιολογικό.

Η κετοκοναζόλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε ως κρέμα σε εντοπισμένες περιοχές είτε, ανάλογα με την έκταση και τις οδηγίες, ως φαρμακευτικό σαμπουάν. Ένα σημαντικό σημείο είναι ότι η αλλαγή του χρώματος του δέρματος δεν εξαφανίζεται πάντοτε αμέσως μόλις θεραπευτεί ο μύκητας. Η αποκατάσταση της φυσιολογικής μελάγχρωσης μπορεί να απαιτήσει περισσότερο χρόνο.

Έτσι, η παραμονή ανοιχτόχρωμων κηλίδων μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας δεν αποδεικνύει από μόνη της αποτυχία. Αντίθετα, η συνέχιση της ενεργού απολέπισης, η επέκταση νέων βλαβών ή η αμφιβολία για τη διάγνωση αποτελούν λόγο για επανεκτίμηση.

8Fungoral για μυκητιάσεις του δέρματος

Η κρέμα κετοκοναζόλης χρησιμοποιείται σε διάφορες δερματοφυτίες, δηλαδή λοιμώξεις του δέρματος από δερματόφυτα. Ανάλογα με τη θέση χρησιμοποιούνται όροι όπως tinea corporis για τον κορμό, tinea cruris για τη βουβωνική περιοχή, tinea pedis για τα πόδια και tinea manus για τα χέρια.

Μια τυπική δερματοφυτία μπορεί να εμφανίζεται ως ερυθρή βλάβη με πιο ενεργό, λεπιδώδες όριο και σχετική κεντρική ύφεση. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι πάντοτε χαρακτηριστική, ιδιαίτερα εάν έχει προηγηθεί χρήση κορτιζονούχου σκευάσματος.

Η ακατάλληλη εφαρμογή κορτικοστεροειδούς μπορεί να αλλοιώσει την εμφάνιση μιας μυκητίασης και να οδηγήσει στη λεγόμενη tinea incognito. Το εξάνθημα φαίνεται προσωρινά λιγότερο φλεγμονώδες αλλά η μυκητιασική λοίμωξη μπορεί να συνεχίζει να επεκτείνεται.

Για τον λόγο αυτό η επιλογή ανάμεσα σε Fungoral, άλλη αντιμυκητιασική κρέμα ή διαφορετική θεραπεία πρέπει να βασίζεται στην πιθανή αιτία και όχι μόνο στην παρουσία κνησμού.

Στον κόμβο μπορείτε επίσης να δείτε τους οδηγούς για Canesten, Daktarin και Lamisil.

9Fungoral και δερματική καντιντίαση

Η Candida μπορεί να προκαλέσει επιπολής λοίμωξη του δέρματος, ιδιαίτερα σε θερμές και υγρές περιοχές και σε πτυχές. Παράγοντες όπως ιδρώτας, παχυσαρκία, τριβή, σακχαρώδης διαβήτης, ανοσοκαταστολή ή πρόσφατη λήψη αντιβιοτικών μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων καντιντιασικών λοιμώξεων.

Η κετοκοναζόλη παρουσιάζει δράση απέναντι σε ευαίσθητα είδη Candida και η κρέμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες επιπολής καντιντιάσεις του δέρματος.

Δεν πρέπει όμως κάθε ερεθισμός μιας πτυχής να χαρακτηρίζεται αυτομάτως «Candida». Το παράτριμμα μπορεί να είναι ερεθιστικό, βακτηριακό, μυκητιασικό ή μικτής αιτιολογίας. Η διαφορετική αιτία απαιτεί διαφορετική θεραπεία.

Όταν το πρόβλημα υποτροπιάζει συχνά, είναι ιδιαίτερα εκτεταμένο ή δεν ανταποκρίνεται στην αναμενόμενη θεραπεία, έχει μεγαλύτερη αξία να αναζητηθεί η αιτία παρά να εναλλάσσονται συνεχώς διαφορετικές κρέμες.

10Πώς χρησιμοποιείται η κρέμα Fungoral;

Η κρέμα εφαρμόζεται σε καθαρό και στεγνό δέρμα, καλύπτοντας την προσβεβλημένη περιοχή και, όταν προβλέπεται από τις οδηγίες της συγκεκριμένης πάθησης, ένα μικρό τμήμα του άμεσα γύρω δέρματος.

Σε πολλές δερματομυκητιάσεις η κετοκοναζόλη 2% εφαρμόζεται μία ή δύο φορές την ημέρα. Η ακριβής συχνότητα εξαρτάται από τη διάγνωση και το φύλλο οδηγιών του σκευάσματος.

Πρακτικά:

• πλένετε τα χέρια πριν από την εφαρμογή,
• καθαρίζετε απαλά και στεγνώνετε καλά την περιοχή,
• εφαρμόζετε λεπτό στρώμα και όχι υπερβολική ποσότητα,
• πλένετε ξανά τα χέρια μετά, εκτός εάν τα χέρια αποτελούν το σημείο θεραπείας,
• αποφεύγετε επαφή με τα μάτια,
• δεν καλύπτετε την περιοχή με αεροστεγή επίδεση εκτός εάν υπάρχει ειδική ιατρική οδηγία.

Η εφαρμογή μεγαλύτερης ποσότητας δεν αυξάνει αναλογικά την αποτελεσματικότητα και μπορεί να αυξήσει τον τοπικό ερεθισμό.

Επίσης, δεν πρέπει να σταματά η θεραπεία αυθαίρετα μόλις υποχωρήσει ο κνησμός. Η βελτίωση των συμπτωμάτων μπορεί να προηγείται της πλήρους αντιμετώπισης της μυκητιασικής λοίμωξης.

11Πώς χρησιμοποιείται το Fungoral σαμπουάν;

Το φαρμακευτικό σαμπουάν κετοκοναζόλης πρέπει να έρθει σε επαφή με το δέρμα για αρκετό χρόνο ώστε να δράσει. Δεν αρκεί να εφαρμοστεί και να ξεπλυθεί αμέσως όπως ένα συνηθισμένο σαμπουάν.

Η συνήθης διαδικασία είναι:

1. Βρέχετε τα μαλλιά και το τριχωτό.
2. Εφαρμόζετε την κατάλληλη ποσότητα του φαρμακευτικού σαμπουάν.
3. Κάνετε ήπιο μασάζ ώστε να έρθει σε επαφή κυρίως με το τριχωτό και όχι μόνο με τις τρίχες.
4. Το αφήνετε να δράσει περίπου 3–5 λεπτά.
5. Ξεπλένετε καλά με νερό.

Για πιτυρίδα και σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, ένα συνηθισμένο θεραπευτικό σχήμα είναι δύο εφαρμογές την εβδομάδα για 2–4 εβδομάδες. Για πρόληψη υποτροπής μπορεί να χρησιμοποιείται αραιότερα, για παράδειγμα μία φορά κάθε μία ή δύο εβδομάδες, όταν αυτό προβλέπεται από τις οδηγίες.

Για ποικιλόχρου πιτυρίαση χρησιμοποιούνται διαφορετικά και πιο συμπυκνωμένα χρονικά σχήματα. Επομένως δεν πρέπει να μεταφέρεται αυτομάτως το πρόγραμμα της πιτυρίδας σε κάθε άλλη ένδειξη.

Εάν το σαμπουάν μπει στα μάτια, χρειάζεται καλό ξέπλυμα με νερό.

12Πόσο διαρκεί η θεραπεία;

Η διάρκεια δεν είναι ίδια για όλες τις μυκητιάσεις. Αυτό είναι ένα από τα συχνότερα λάθη στην τοπική αντιμυκητιασική θεραπεία: η αγωγή χρησιμοποιείται για λίγες ημέρες μέχρι να μειωθεί ο κνησμός και στη συνέχεια διακόπτεται.

Ενδεικτικά, τα επίσημα δοσολογικά σχήματα της τοπικής κετοκοναζόλης περιλαμβάνουν διαφορετικές διάρκειες:

• σμηγματορροϊκή δερματίτιδα: συνήθως 2–4 εβδομάδες αρχικής θεραπείας,
• ποικιλόχρους πιτυρίαση με κρέμα: περίπου 2–3 εβδομάδες,
• δερματοφυτία κορμού: περίπου 3–4 εβδομάδες,
• δερματοφυτία ποδιών: μπορεί να απαιτήσει 4–6 εβδομάδες,
• πιτυρίδα ή σμηγματορροϊκή δερματίτιδα με σαμπουάν: συνήθως δύο φορές εβδομαδιαίως για 2–4 εβδομάδες.

Οι παραπάνω χρόνοι αποτελούν γενικά σχήματα και δεν αντικαθιστούν το φύλλο οδηγιών του συγκεκριμένου σκευάσματος ή την ιατρική οδηγία.

Εάν δεν υπάρχει αναμενόμενη κλινική βελτίωση μετά από ολοκληρωμένη και σωστά εφαρμοσμένη αγωγή, χρειάζεται επανεξέταση της διάγνωσης. Δεν είναι πάντα σωστή λύση η παράταση για πολλές επιπλέον εβδομάδες χωρίς αξιολόγηση.

13Πότε αρχίζει να δρα το Fungoral;

Η έναρξη βελτίωσης των συμπτωμάτων και η πλήρης θεραπεία δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ο κνησμός ή η ερυθρότητα μπορεί να μειωθούν νωρίτερα από την πλήρη υποχώρηση της λοίμωξης.

Στη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, αρκετοί ασθενείς παρατηρούν σταδιακή μείωση της πιτυρίδας, της απολέπισης και του κνησμού μέσα στις πρώτες εβδομάδες. Σε δερματομυκητίαση, η ενεργός περιφέρεια μιας βλάβης μπορεί να αρχίσει να υποχωρεί πριν αποκατασταθεί πλήρως το δέρμα.

Η ποικιλόχρους πιτυρίαση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου η κλινική εικόνα μπορεί να καθυστερήσει να επανέλθει. Η μεταβολή της χρώσης μπορεί να παραμείνει και μετά την επιτυχή αντιμυκητιασική θεραπεία.

Από την άλλη πλευρά, εάν η βλάβη συνεχίζει να επεκτείνεται, εμφανίζονται νέες ενεργές βλάβες ή τα συμπτώματα επιδεινώνονται παρά τη σωστή χρήση, πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο λανθασμένης διάγνωσης, ανεπαρκούς συμμόρφωσης, επαναμόλυνσης ή άλλου προβλήματος.

14Fungoral, Canesten, Daktarin ή Lamisil: ποια είναι η διαφορά;

Όλα ανήκουν στην ευρύτερη κατηγορία των τοπικών αντιμυκητιασικών, αλλά δεν περιέχουν την ίδια δραστική ουσία.

• Fungoral: κετοκοναζόλη.
• Canesten: κλοτριμαζόλη.
• Daktarin: μικοναζόλη.
• Lamisil: τερβιναφίνη.

Η κετοκοναζόλη, η κλοτριμαζόλη και η μικοναζόλη ανήκουν στα αζολικά αντιμυκητιασικά, ενώ η τερβιναφίνη ανήκει σε διαφορετική φαρμακολογική κατηγορία.

Δεν υπάρχει ένα προϊόν που να είναι «το πιο δυνατό» για όλες τις μυκητιάσεις. Η επιλογή εξαρτάται από τον πιθανό μικροοργανισμό, τη θέση, τη μορφή της λοίμωξης, την έκταση, την προηγούμενη θεραπεία και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Το Fungoral έχει ιδιαίτερη θέση όταν υπάρχει συμμετοχή της Malassezia, γι’ αυτό συνδέεται τόσο έντονα με τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, την πιτυρίδα και την ποικιλόχρου πιτυρίαση.

15Fungoral μαζί με κορτιζόνη

Η σχέση ανάμεσα στην αντιμυκητιασική θεραπεία και στα τοπικά κορτικοστεροειδή χρειάζεται προσοχή. Η κορτιζόνη μειώνει γρήγορα την ερυθρότητα και τον κνησμό, αλλά δεν αποτελεί αντιμυκητιασική θεραπεία.

Σε ορισμένες φλεγμονώδεις καταστάσεις, όπως έντονη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, μπορεί να υπάρχει ιατρική ένδειξη για βραχυχρόνια χρήση κατάλληλου κορτικοστεροειδούς παράλληλα ή σε συγκεκριμένη χρονική σχέση με την αντιμυκητιασική αγωγή.

Αυτό διαφέρει από την αυθαίρετη εφαρμογή ισχυρής κορτιζόνης σε μια πιθανή μυκητίαση. Η κορτιζόνη μπορεί να καταστείλει τη φλεγμονή και να τροποποιήσει την εικόνα της λοίμωξης χωρίς να θεραπεύει τον μύκητα.

Ιδιαίτερη περίπτωση είναι ο ασθενής που έχει χρησιμοποιήσει τοπικό κορτικοστεροειδές για μεγάλο διάστημα. Οι πληροφορίες προϊόντος της κετοκοναζόλης αναφέρουν ότι μπορεί να απαιτείται σταδιακή μείωση του κορτικοστεροειδούς για διάστημα περίπου 2–3 εβδομάδων, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής ή rebound της φλεγμονής. Αυτό πρέπει να οργανώνεται με ιατρική καθοδήγηση.

Στον κόμβο των δερματολογικών φαρμάκων υπάρχουν ξεχωριστοί οδηγοί για κορτιζονούχες κρέμες αλλά και για συνδυαστικά προϊόντα όπως το Travocort. Το γεγονός ότι ένα συνδυαστικό σκεύασμα περιέχει περισσότερες δραστικές ουσίες δεν σημαίνει ότι είναι καταλληλότερο για κάθε εξάνθημα.

16Παρενέργειες του Fungoral

Οι τοπικές μορφές κετοκοναζόλης είναι γενικά καλά ανεκτές, αλλά όπως κάθε φάρμακο μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες.

Με την κρέμα έχουν αναφερθεί κυρίως τοπικές αντιδράσεις όπως:

• αίσθημα καύσου ή τσουξίματος,
• κνησμός,
• ερυθρότητα,
• ξηρότητα ή ερεθισμός,
• δερματίτιδα εξ επαφής,
• εξάνθημα ή απολέπιση.

Με το σαμπουάν μπορεί να εμφανιστούν τοπικός ερεθισμός, κνησμός, ξηροδερμία, αίσθημα καύσου, θυλακίτιδα, αλλαγές στην υφή των μαλλιών ή σπανιότερα μεταβολή στο χρώμα τους. Έχει επίσης αναφερθεί ερεθισμός των ματιών όταν το προϊόν έρθει σε επαφή με αυτά.

Μια ήπια και παροδική αίσθηση ερεθισμού δεν έχει την ίδια σημασία με έντονο οίδημα, γενικευμένη κνίδωση ή σημεία σοβαρής υπερευαισθησίας.

Διακόψτε το προϊόν και ζητήστε ιατρική συμβουλή εάν εμφανιστεί έντονη αντίδραση, σημαντικό πρήξιμο, εκτεταμένο εξάνθημα ή συμπτώματα που υποδηλώνουν αλλεργική αντίδραση.

17Αντενδείξεις και βασικές προφυλάξεις

Η βασική αντένδειξη είναι γνωστή υπερευαισθησία στην κετοκοναζόλη ή σε κάποιο από τα συστατικά του συγκεκριμένου προϊόντος.

Η κρέμα προορίζεται για δερματική χρήση και όχι για οφθαλμική εφαρμογή. Το σαμπουάν επίσης πρέπει να αποφεύγει την επαφή με τα μάτια. Εάν υπάρξει επαφή, απαιτείται καλό ξέπλυμα με νερό.

Χρειάζεται προσοχή όταν:

• το δέρμα είναι έντονα ερεθισμένο ή τραυματισμένο,
• υπάρχουν εκτεταμένες ανοικτές πληγές,
• η διάγνωση δεν είναι σαφής,
• έχει προηγηθεί παρατεταμένη χρήση ισχυρής κορτιζόνης,
• υπάρχει γνωστή αλλεργία σε συστατικά της κρέμας ή του σαμπουάν,
• το εξάνθημα συνοδεύεται από πυρετό, έντονο πόνο, πύον ή ταχεία επέκταση.

Επίσης, η καλή υγιεινή και η αποφυγή παραγόντων επαναμόλυνσης είναι σημαντικές σε μυκητιάσεις των ποδιών ή των πτυχών. Χρειάζεται καλό στέγνωμα, ιδιαίτερα ανάμεσα στα δάκτυλα και στις πτυχές, και αποφυγή παρατεταμένης υγρασίας.

Το ότι μία λοίμωξη βελτιώθηκε με Fungoral στο παρελθόν δεν σημαίνει ότι κάθε μελλοντικό παρόμοιο εξάνθημα έχει την ίδια αιτία.

18Fungoral στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό

Η συστηματική απορρόφηση της κετοκοναζόλης μετά από φυσιολογική τοπική εφαρμογή είναι πολύ περιορισμένη. Στις πληροφορίες προϊόντος για τις τοπικές μορφές δεν έχουν αναδειχθεί γνωστοί ειδικοί κίνδυνοι για την εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις ενδείξεις.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε φάρμακο πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς αξιολόγηση κατά την κύηση. Το βασικό ερώτημα είναι πρώτα εάν υπάρχει πραγματική ένδειξη και ποια μορφή, ποσότητα και διάρκεια είναι κατάλληλες.

Κατά τον θηλασμό χρειάζεται επίσης πρακτική προσοχή ώστε το βρέφος να μην έρχεται σε άμεση επαφή με περιοχή στην οποία έχει εφαρμοστεί φάρμακο. Εφαρμογή στην περιοχή του μαστού ή της θηλής απαιτεί ειδική συμβουλή από γιατρό ή φαρμακοποιό.

Εάν είστε έγκυος, προσπαθείτε να μείνετε έγκυος ή θηλάζετε, ενημερώστε τον επαγγελματία υγείας που σας προτείνει την αγωγή, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για εκτεταμένη εφαρμογή ή παρατεταμένη θεραπεία.

19Fungoral σε παιδιά και εφήβους

Οι ηλικιακοί περιορισμοί διαφέρουν ανάλογα με τη μορφή και το συγκεκριμένο εγκεκριμένο προϊόν. Για παράδειγμα, πληροφορίες προϊόντος για κετοκοναζόλη 2% σε σαμπουάν περιλαμβάνουν χρήση σε εφήβους και ενήλικες, ενώ για ορισμένες κρέμες η τεκμηρίωση αποτελεσματικότητας και ασφάλειας σε παιδιά είναι πιο περιορισμένη.

Για τον λόγο αυτό δεν είναι σωστό να μεταφέρεται αυτομάτως η δοσολογία ενός ενήλικα σε μικρό παιδί, ούτε να χρησιμοποιείται φαρμακευτικό σαμπουάν σε βρέφος απλώς επειδή υπάρχει απολέπιση στο τριχωτό.

Η βρεφική σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, για παράδειγμα, έχει διαφορετική κλινική προσέγγιση από τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα ενός ενήλικα.

Σε παιδί με εκτεταμένες βλάβες, έντονο κνησμό, σημεία λοίμωξης ή αποτυχία αρχικής θεραπείας, η παιδιατρική ή δερματολογική εκτίμηση είναι προτιμότερη από την εμπειρική εναλλαγή προϊόντων.

20Πότε χρειάζεται γιατρός ή εργαστηριακός έλεγχος;

Οι περισσότερες τυπικές και περιορισμένες μυκητιάσεις του δέρματος διαγιγνώσκονται κλινικά. Δεν απαιτείται εργαστηριακή εξέταση σε κάθε περίπτωση.

Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η επιβεβαίωση της αιτίας αποκτά μεγαλύτερη αξία:

• η εικόνα δεν είναι χαρακτηριστική,
• η βλάβη έχει τροποποιηθεί από προηγούμενη χρήση κορτιζόνης,
• η θεραπεία που θα έπρεπε να είναι αποτελεσματική απέτυχε,
• υπάρχουν συχνές υποτροπές,
• η προσβολή είναι εκτεταμένη,
• ο ασθενής είναι ανοσοκατεσταλμένος,
• υπάρχει ανάγκη να διακριθεί μυκητιασική από βακτηριακή ή άλλη λοίμωξη.

Ανάλογα με το πρόβλημα, μπορεί να ζητηθεί άμεση μικροσκοπική εξέταση κατάλληλου δερματικού υλικού ή καλλιέργεια για μύκητες. Όταν υπάρχει τραύμα, έκκριμα ή πιθανή βακτηριακή επιμόλυνση, μπορεί να έχει θέση η καλλιέργεια τραύματος.

Επείγουσα ή ταχεία ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχει γρήγορη επέκταση ερυθρότητας, έντονος πόνος, σημαντικό οίδημα, πυρετός, εκτεταμένες φυσαλίδες, νέκρωση, έντονη έκκριση ή σοβαρή γενική αδιαθεσία. Αυτά δεν αποτελούν εικόνα που πρέπει να αντιμετωπιστεί απλώς με αλλαγή αντιμυκητιασικής κρέμας.

21Συχνές ερωτήσεις για το Fungoral

22Βιβλιογραφία και πηγές

1. Γαληνός – Fungoral, κετοκοναζόλη και διαθέσιμες φαρμακοτεχνικές μορφές.
2. Εθνικό Συνταγολόγιο – Κετοκοναζόλη, ενδείξεις και δοσολογία.
3. Nizoral 2% Cream – Summary of Product Characteristics.
4. Nizoral 2% Shampoo – Summary of Product Characteristics.
5. NICE Clinical Knowledge Summaries – Seborrhoeic Dermatitis.
6. NHS – How and when to use ketoconazole.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση από ιατρό, τη διάγνωση ή τις οδηγίες του θεράποντος. Μυκητιάσεις, έκζεμα, ψωρίαση, βακτηριακές λοιμώξεις και άλλες δερματοπάθειες μπορεί να παρουσιάζουν παρόμοια εικόνα.

Χρήσιμες διαδρομές

Δείτε τον κεντρικό κόμβο δερματολογικών φαρμάκων ή τις υπηρεσίες του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.