Μετάλλαξη Προθρομβίνης G20210A: Τι Σημαίνει Θετικό Αποτέλεσμα

Η μετάλλαξη προθρομβίνης G20210A είναι μία από τις συχνότερες μορφές κληρονομικής θρομβοφιλίας. Ένα θετικό αποτέλεσμα δείχνει ότι υπάρχει γενετική προδιάθεση για φλεβική θρόμβωση, αλλά δεν σημαίνει ότι υπάρχει ενεργός θρόμβος, ότι θα συμβεί οπωσδήποτε θρόμβωση ή ότι χρειάζεται αυτόματα αντιπηκτική αγωγή.

Δημοσίευση: 31 Ιουλίου 2026 • Τελευταία ενημέρωση: 31 Ιουλίου 2026

1Τι είναι η μετάλλαξη προθρομβίνης G20210A

Η προθρομβίνη, γνωστή και ως παράγοντας II της πήξης, είναι πρωτεΐνη που παράγεται κυρίως στο ήπαρ και συμμετέχει στον σχηματισμό θρόμβου. Όταν ενεργοποιείται, μετατρέπεται σε θρομβίνη, η οποία συμβάλλει στη μετατροπή του ινωδογόνου σε ινώδες.

Η G20210A είναι μια συγκεκριμένη γενετική παραλλαγή στο γονίδιο F2, το γονίδιο που κωδικοποιεί την προθρομβίνη. Στη σύγχρονη γενετική ονοματολογία αναφέρεται επίσης ως F2 c.*97G>A ή rs1799963.

Βρίσκεται σε μη κωδικοποιητική περιοχή του γονιδίου και δεν δημιουργεί μια «ελαττωματική» προθρομβίνη. Συνδέεται όμως συνήθως με υψηλότερα επίπεδα προθρομβίνης και με μεγαλύτερη δυνατότητα παραγωγής θρομβίνης, γεγονός που μπορεί να διευκολύνει τον σχηματισμό φλεβικού θρόμβου όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου.

2Τι σημαίνει θετικό αποτέλεσμα

Θετικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι στο DNA ανιχνεύθηκε τουλάχιστον ένα αντίγραφο της παραλλαγής G20210A. Το εργαστήριο πρέπει κανονικά να διευκρινίζει αν το αποτέλεσμα αντιστοιχεί σε:

• ετεροζυγωτία G/A: υπάρχει ένα φυσιολογικό αντίγραφο G και ένα αντίγραφο A,
• ομοζυγωτία A/A: υπάρχουν δύο αντίγραφα A.

Η θετικότητα αποτελεί δείκτη κληρονομικής προδιάθεσης για φλεβική θρομβοεμβολή, κυρίως για εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση και πνευμονική εμβολή. Δεν δείχνει αν υπάρχει θρόμβος τη συγκεκριμένη στιγμή.

Για να εκτιμηθεί η πραγματική σημασία του αποτελέσματος πρέπει να συνεκτιμηθούν:

• προηγούμενο επεισόδιο θρόμβωσης,
• η ηλικία και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη,
• ισχυρό οικογενειακό ιστορικό,
• εγκυμοσύνη ή λοχεία,
• χρήση αντισυλληπτικών ή άλλων οιστρογόνων,
• παχυσαρκία, κάπνισμα, κακοήθεια, χειρουργείο ή ακινησία,
• συνύπαρξη άλλης θρομβοφιλίας, ιδιαίτερα Factor V Leiden.

3Ετεροζυγωτία, ομοζυγωτία και συνδυασμένα ευρήματα

Η ετεροζυγωτία είναι η συνηθέστερη μορφή. Οι περισσότεροι ετεροζυγώτες δεν εμφανίζουν ποτέ θρόμβωση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχουν άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες.

Η ομοζυγωτία είναι πολύ σπάνια. Θεωρείται μεγαλύτερης βαρύτητας, αλλά επειδή υπάρχουν λίγα διαθέσιμα περιστατικά, ο ακριβής απόλυτος κίνδυνος δεν μπορεί να υπολογιστεί με την ίδια ακρίβεια.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν η G20210A συνυπάρχει με Factor V Leiden ή αντίσταση στην ενεργοποιημένη πρωτεΐνη C. Σε αυτή την περίπτωση δεν προσθέτουμε απλώς δύο αποτελέσματα· αξιολογούμε ένα συνολικά ισχυρότερο θρομβοφιλικό υπόβαθρο.

4Πόσο αυξάνεται ο κίνδυνος θρόμβωσης

Στους ενήλικες ετεροζυγώτες, ο σχετικός κίνδυνος εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης υπολογίζεται γενικά ότι είναι περίπου δύο έως πέντε φορές υψηλότερος από εκείνον ενός ατόμου χωρίς τη συγκεκριμένη παραλλαγή.

Ο σχετικός κίνδυνος όμως δεν πρέπει να συγχέεται με τον απόλυτο κίνδυνο. Ένας νεαρός, υγιής και κινητικός φορέας χωρίς προηγούμενη θρόμβωση μπορεί να εξακολουθεί να έχει χαμηλό απόλυτο κίνδυνο. Αντίθετα, ο κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί σημαντικά όταν προστεθούν:

• μεγάλη χειρουργική επέμβαση,
• νοσηλεία ή παρατεταμένη κατάκλιση,
• κάταγμα ή ακινητοποίηση κάτω άκρου,
• εγκυμοσύνη και ιδιαίτερα λοχεία,
• οιστρογόνα,
• κακοήθεια,
• παχυσαρκία ή κάπνισμα,
• προηγούμενη θρόμβωση ή άλλη θρομβοφιλία.

Η επίδραση της ετεροζυγωτίας στον κίνδυνο υποτροπής μετά από ένα πρώτο επεισόδιο θεωρείται συνήθως μέτρια. Για τον λόγο αυτό, η διάρκεια της αντιπηκτικής θεραπείας δεν αποφασίζεται μόνο από το γενετικό αποτέλεσμα.

Η G20210A σχετίζεται κυρίως με φλεβική και όχι με αρτηριακή θρόμβωση. Δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματη εξήγηση για έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο ή νόσο των αρτηριών, χωρίς να διερευνηθούν οι συνήθεις καρδιαγγειακοί παράγοντες.

5Τι δεν σημαίνει ένα θετικό αποτέλεσμα

Ένα θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει:

• ότι υπάρχει τώρα ενεργός θρόμβωση,
• ότι ο φορέας θα εμφανίσει οπωσδήποτε θρόμβωση,
• ότι χρειάζεται μόνιμα αντιπηκτικά,
• ότι χρειάζεται καθημερινά ασπιρίνη,
• ότι κάθε πόνος στο πόδι οφείλεται σε θρόμβο,
• ότι εξηγείται αυτόματα κάθε αποβολή ή επιπλοκή κύησης,
• ότι πρέπει να εξεταστούν χωρίς επιλογή όλα τα μέλη της οικογένειας.

6Πότε ζητείται η εξέταση

Ο γενετικός έλεγχος δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για όλο τον πληθυσμό. Έχει περισσότερο νόημα όταν το αποτέλεσμά του μπορεί να επηρεάσει συγκεκριμένη απόφαση πρόληψης, θεραπείας ή οικογενειακής συμβουλευτικής.

Μπορεί να συζητηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις όπως:

• φλεβική θρόμβωση σε σχετικά νεαρή ηλικία,
• υποτροπιάζοντα επεισόδια φλεβικής θρομβοεμβολής,
• θρόμβωση σε ασυνήθιστη ανατομική θέση,
• θρόμβωση κατά την εγκυμοσύνη, τη λοχεία ή τη χρήση οιστρογόνων,
• ισχυρό οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης σε νεαρή ηλικία,
• γνωστή G20210A σε συγγενή πρώτου βαθμού, όταν το αποτέλεσμα θα αλλάξει την αντιμετώπιση,
• διερεύνηση στοχευμένου και όχι αδιακρίτως εκτεταμένου ελέγχου θρομβοφιλίας.

Η εξέταση δεν πρέπει να παραγγέλλεται απλώς για να «βρεθεί μια αιτία» όταν το αποτέλεσμά της δεν πρόκειται να αλλάξει καμία απόφαση. Η σύγχρονη προσέγγιση στον έλεγχο θρομβοφιλίας είναι περισσότερο επιλεκτική από ό,τι παλαιότερα.

Ανάλογα με το ιστορικό, μπορεί να ζητηθούν επιπλέον:

• Factor V Leiden ή APC Resistance,
• Πρωτεΐνη C,
• Πρωτεΐνη S,
• Αντιθρομβίνη,
• Lupus Anticoagulant, αντικαρδιολιπινικά και anti-β2GPI όταν υπάρχει υποψία αντιφωσφολιπιδικού συνδρόμου.

7Πώς γίνεται η εξέταση και τι προετοιμασία χρειάζεται

Η εξέταση πραγματοποιείται συνήθως σε δείγμα φλεβικού αίματος. Από τα λευκά αιμοσφαίρια απομονώνεται DNA και αναζητείται ειδικά η παραλλαγή G20210A με μοριακή μέθοδο, συνήθως PCR ή άλλη τεχνική γονοτύπησης.

Η μέτρηση της συγκέντρωσης προθρομβίνης στο πλάσμα δεν υποκαθιστά τον γενετικό έλεγχο. Υπάρχει σημαντική επικάλυψη των επιπέδων μεταξύ φορέων και μη φορέων, επομένως η διάγνωση βασίζεται στην ανίχνευση της γενετικής παραλλαγής.

8Επηρεάζεται από αντιπηκτικά, θρόμβωση ή εγκυμοσύνη;

Επειδή πρόκειται για εξέταση DNA, το αποτέλεσμα δεν μεταβάλλεται από:

• οξεία θρόμβωση,
• εγκυμοσύνη ή λοχεία,
• ηπαρίνη ή ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους,
• ανταγωνιστές βιταμίνης Κ,
• άμεσα από του στόματος αντιπηκτικά,
• αντισυλληπτικά, φλεγμονή ή λοίμωξη.

Αυτό αποτελεί σημαντική διαφορά από τις λειτουργικές εξετάσεις Πρωτεΐνης C, Πρωτεΐνης S και Αντιθρομβίνης, οι οποίες μπορεί να επηρεάζονται από την οξεία φάση, την κύηση, τα οιστρογόνα ή την αντιπηκτική θεραπεία.

Όταν έχει πραγματοποιηθεί αξιόπιστος μοριακός έλεγχος, η G20210A δεν χρειάζεται να επαναληφθεί. Ο γονότυπος παραμένει ίδιος σε όλη τη ζωή.

9Παράγοντες που αυξάνουν περισσότερο τον κίνδυνο

Η γενετική προδιάθεση συχνά δεν αρκεί από μόνη της για να προκαλέσει θρόμβωση. Το επεισόδιο εμφανίζεται συχνότερα όταν η προδιάθεση συνδυάζεται με έναν προσωρινό ή μόνιμο παράγοντα κινδύνου.

Η γνώση του αποτελέσματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη πριν από περιόδους αυξημένου κινδύνου. Δεν σημαίνει ότι απαιτείται προληπτικό αντιπηκτικό σε κάθε μικρή μετακίνηση ή σύντομη ακινησία.

10Ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση αξιολόγηση

Η ίδια η μετάλλαξη δεν προκαλεί καθημερινά συμπτώματα. Τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο εάν δημιουργηθεί θρόμβος.

11Χρειάζεται θεραπεία ή αντιπηκτική αγωγή;

Ένα θετικό αποτέλεσμα χωρίς προηγούμενη θρόμβωση δεν αντιμετωπίζεται αυτόματα με αντιπηκτικά. Στην απλή ασυμπτωματική ετεροζυγωτία, η μακροχρόνια αντιπηκτική αγωγή μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερο κίνδυνο αιμορραγίας από το όφελος που θα προσέφερε.

Η πρακτική προσέγγιση χωρίζεται σε τρεις καταστάσεις:

Θετικό αποτέλεσμα χωρίς ιστορικό θρόμβωσης

Συνήθως δεν χορηγείται καθημερινή αντιπηκτική θεραπεία. Δίνεται έμφαση στην ενημέρωση, στην αποφυγή τροποποιήσιμων παραγόντων και στην προληπτική εκτίμηση πριν από χειρουργείο, κύηση ή παρατεταμένη ακινησία.

Οξεία θρόμβωση

Η θρόμβωση αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τις καθιερωμένες θεραπευτικές οδηγίες, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει G20210A. Η επιλογή φαρμάκου και η διάρκεια θεραπείας εξαρτώνται από την εντόπιση, τη βαρύτητα, τον εκλυτικό παράγοντα, τον κίνδυνο υποτροπής και τον κίνδυνο αιμορραγίας.

Πρόληψη σε περίοδο υψηλού κινδύνου

Προσωρινή φαρμακευτική προφύλαξη μπορεί να εξεταστεί σε μεγάλο χειρουργείο, σοβαρή ακινησία, εγκυμοσύνη ή λοχεία, ανάλογα με το συνολικό προφίλ. Η απόφαση δεν βασίζεται αποκλειστικά στο γενετικό αποτέλεσμα.

12Μετάλλαξη προθρομβίνης και εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη και οι πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό αυξάνουν φυσιολογικά την πηκτικότητα του αίματος. Η παρουσία G20210A προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα, αλλά το θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει αυτόματα ότι η εγκυμοσύνη είναι υψηλού κινδύνου ή ότι απαιτείται ηπαρίνη.

Η εκτίμηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη:

• ετεροζυγωτία ή ομοζυγωτία,
• προηγούμενη φλεβική θρόμβωση,
• αν η προηγούμενη θρόμβωση συνδέθηκε με κύηση ή οιστρογόνα,
• οικογενειακό ιστορικό,
• συνύπαρξη Factor V Leiden ή άλλης θρομβοφιλίας,
• παχυσαρκία, ηλικία, ακινησία, καισαρική τομή ή άλλους μαιευτικούς παράγοντες.

Σε γυναίκα με απλή ετεροζυγωτία, χωρίς προηγούμενη θρόμβωση και χωρίς πρόσθετους σημαντικούς παράγοντες, οι κατευθυντήριες οδηγίες δεν υποστηρίζουν την αυτόματη χορήγηση αντιπηκτικής προφύλαξης κατά την εγκυμοσύνη μόνο λόγω του γενετικού αποτελέσματος.

Η ομοζυγωτία, η συνδυασμένη θρομβοφιλία ή το προσωπικό ιστορικό θρόμβωσης αλλάζουν σημαντικά την εκτίμηση και μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικό σχέδιο πρόληψης κατά την κύηση ή τη λοχεία.

Η γυναίκα που γνωρίζει ότι είναι φορέας είναι προτιμότερο να συζητήσει το αποτέλεσμα με τον μαιευτήρα και, όταν χρειάζεται, αιματολόγο πριν από την εγκυμοσύνη ή από τα αρχικά της στάδια.

13Αποβολές, επιπλοκές κύησης και εξωσωματική

Έχουν μελετηθεί πιθανές συσχετίσεις της G20210A με απώλεια κύησης και πλακουντιακές επιπλοκές. Ωστόσο, τα αποτελέσματα των μελετών δεν είναι πλήρως συνεπή και η σχέση με προεκλαμψία, αποκόλληση πλακούντα ή περιορισμό ανάπτυξης του εμβρύου παραμένει λιγότερο σαφής.

Για αυτό:

• μία αποβολή δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη κληρονομικής θρομβοφιλίας,
• ένα θετικό G20210A δεν αποδεικνύει ότι αυτό προκάλεσε την αποβολή,
• η ηπαρίνη ή η ασπιρίνη δεν πρέπει να χορηγούνται αυτόματα μόνο επειδή βρέθηκε η παραλλαγή,
• η διερεύνηση πρέπει να καλύπτει και χρωμοσωμικά, ανατομικά, ενδοκρινολογικά και άλλα αίτια.

Στις καθ’ έξιν αποβολές, η ισχυρότερη και πιο καθιερωμένη θρομβωτική συσχέτιση αφορά το αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο και όχι κάθε κληρονομική παραλλαγή θρομβοφιλίας.

Στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, η απλή ετεροζυγωτία δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα χρειάζεται προφυλακτική ηπαρίνη. Η εκτίμηση αλλάζει όταν υπάρχει σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών, προσωπικό ιστορικό VTE ή περισσότεροι ταυτόχρονοι παράγοντες.

Δείτε επίσης τον αναλυτικό οδηγό για τον αιματολογικό έλεγχο στις επαναλαμβανόμενες αποβολές.

14Αντισυλληπτικά, οιστρογόνα και θεραπεία εμμηνόπαυσης

Τα συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά που περιέχουν οιστρογόνο αυξάνουν από μόνα τους τον κίνδυνο φλεβικής θρόμβωσης. Όταν συνυπάρχει G20210A, οι δύο παράγοντες μπορεί να λειτουργήσουν αθροιστικά ή πολλαπλασιαστικά.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε:

• γυναίκες με προηγούμενη θρόμβωση,
• ομοζυγωτία,
• συνδυασμένη θρομβοφιλία,
• ισχυρό οικογενειακό ιστορικό,
• κάπνισμα, παχυσαρκία ή άλλους θρομβωτικούς παράγοντες.

Σε γυναίκες με ετεροζυγωτία και προηγούμενο VTE, καθώς και σε γυναίκες με ομοζυγωτία, τα οιστρογονούχα αντισυλληπτικά και η από του στόματος ορμονική θεραπεία υποκατάστασης γενικά πρέπει να αποφεύγονται.

Σε ασυμπτωματική ετεροζυγωτία χωρίς ιστορικό θρόμβωσης, η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα. Συχνά εξετάζονται μέθοδοι χωρίς οιστρογόνο, αλλά η τελική απόφαση εξαρτάται από το πλήρες γυναικολογικό και θρομβωτικό ιστορικό.

Δεν συνιστάται γενετικός έλεγχος ολόκληρου του γενικού πληθυσμού πριν από την έναρξη αντισυλληπτικών. Αν υπάρχει όμως ήδη γνωστή μετάλλαξη στην οικογένεια ή ισχυρό ιστορικό θρόμβωσης, χρειάζεται ειδική αξιολόγηση πριν από τη συνταγογράφηση.

15Χειρουργείο, ταξίδια, καθημερινότητα και οικογένεια

Πριν από χειρουργείο ή νοσηλεία

Ο φορέας πρέπει να ενημερώνει τον θεράποντα ιατρό και τον χειρουργό. Η ανάγκη μηχανικής ή φαρμακευτικής προφύλαξης υπολογίζεται από το είδος της επέμβασης, την ηλικία, την κινητικότητα, το βάρος, το ιστορικό VTE και τους υπόλοιπους παράγοντες.

Σε πολύωρα ταξίδια

Χρήσιμα γενικά μέτρα είναι η τακτική κινητοποίηση, οι κινήσεις των ποδοκνημικών αρθρώσεων, η αποφυγή παρατεταμένης ακινησίας και η επαρκής λήψη υγρών. Κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης ή φαρμακευτική προφύλαξη δεν χρειάζονται σε όλους και αποφασίζονται με βάση το συνολικό προφίλ κινδύνου.

Στην καθημερινότητα

Δεν απαιτείται περιορισμός της φυσιολογικής δραστηριότητας. Αντίθετα, η τακτική κίνηση, το υγιές βάρος και η διακοπή καπνίσματος βοηθούν στη μείωση τροποποιήσιμων παραγόντων. Ο φορέας δεν χρειάζεται να ζει με συνεχή φόβο ή να πραγματοποιεί D-Dimer χωρίς κλινική ένδειξη.

Κληρονομικότητα και παιδιά

Η παραλλαγή κληρονομείται με αυτοσωμικό επικρατούντα τρόπο ως προς την προδιάθεση. Ένας ετεροζυγώτης έχει πιθανότητα περίπου 50% να μεταβιβάσει το αντίγραφο A σε κάθε παιδί.

Η μεταβίβαση δεν σημαίνει ότι το παιδί θα εμφανίσει θρόμβωση. Η διεισδυτικότητα είναι ατελής και πολλοί φορείς παραμένουν ασυμπτωματικοί σε όλη τους τη ζωή.

Ο προληπτικός έλεγχος όλων των ασυμπτωματικών παιδιών ή ενηλίκων συγγενών δεν γίνεται αυτόματα. Μπορεί να συζητηθεί όταν το αποτέλεσμα θα επηρεάσει μελλοντική απόφαση, όπως χρήση οιστρογόνων, εγκυμοσύνη ή διαχείριση περιόδου αυξημένου κινδύνου.

16Συχνές ερωτήσεις

17Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία

1. GeneReviews. Prothrombin Thrombophilia.
   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK1148/
2. American Society of Hematology. 2023 Guidelines for Management of Venous Thromboembolism: Thrombophilia Testing.
   https://www.hematology.org/education/clinicians/guidelines-and-quality-care/clinical-practice-guidelines/venous-thromboembolism-guidelines/thrombophilia
3. Middeldorp S, Nieuwlaat R, Baumann Kreuziger L, et al. American Society of Hematology 2023 guidelines for management of venous thromboembolism: thrombophilia testing. Blood Advances.
   https://doi.org/10.1182/bloodadvances.2023010177
4. American Society of Hematology. Venous Thromboembolism in the Context of Pregnancy.
   https://www.hematology.org/education/clinicians/guidelines-and-quality-care/clinical-practice-guidelines/venous-thromboembolism-guidelines/pregnancy
5. British Society for Haematology. Guidelines for thrombophilia testing.
   https://b-s-h.org.uk/guidelines/guidelines/guidelines-for-thrombophilia-testing
6. Ιατρικό Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας. Εξετάσεις Θρομβοφιλίας: ποιες είναι, πότε ζητούνται, προετοιμασία και ερμηνεία.
   https://mikrobiologikolamia.gr/thromvofilia/