D-Dimers: Εξέταση για Θρόμβωση, Τιμές, Υψηλό Αποτέλεσμα & Πότε Ανησυχούμε
Σύντομη περίληψη:
Τα D-Dimers, ή D-διμερή, είναι εξέταση αίματος που χρησιμοποιείται κυρίως για να βοηθήσει στον αποκλεισμό θρόμβωσης, όταν η κλινική πιθανότητα είναι χαμηλή ή ενδιάμεση.
Ένα υψηλό D-Dimers δεν σημαίνει από μόνο του ότι υπάρχει θρόμβωση. Μπορεί να αυξηθεί σε λοίμωξη, φλεγμονή, κύηση, χειρουργείο, τραύμα, προχωρημένη ηλικία, κακοήθεια ή σοβαρή νόσο.
Η σωστή ερμηνεία γίνεται πάντα με βάση τα συμπτώματα, το ιστορικό, την ηλικία, τα φάρμακα, τις μονάδες μέτρησης και την ιατρική εκτίμηση.
1
Τι είναι τα D-Dimers
Τα D-Dimers, στα ελληνικά D-διμερή, είναι μικρά πρωτεϊνικά θραύσματα που εμφανίζονται στο αίμα όταν ο οργανισμός διασπά σταθεροποιημένο ινώδες. Το ινώδες είναι το βασικό «πλέγμα» που σταθεροποιεί έναν θρόμβο. Όταν ο θρόμβος αρχίζει να διαλύεται μέσω της φυσιολογικής ινωδόλυσης, απελευθερώνονται προϊόντα αποδόμησης, ανάμεσα στα οποία βρίσκονται και τα D-Dimers.
Με απλά λόγια, η εξέταση δεν «βλέπει» απευθείας τον θρόμβο. Δείχνει ότι μέσα στον οργανισμό έχει ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός της πήξης και στη συνέχεια της διάσπασης του ινώδους. Για αυτό χρησιμοποιείται συχνά στη διερεύνηση καταστάσεων όπως η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση και η πνευμονική εμβολή.
Η μεγάλη πρακτική αξία των D-Dimers είναι ότι, όταν είναι αρνητικά σε σωστά επιλεγμένο ασθενή, μπορούν να βοηθήσουν τον ιατρό να αποκλείσει θρόμβωση. Αντίθετα, όταν είναι αυξημένα, δεν επιβεβαιώνουν από μόνα τους τη διάγνωση. Χρειάζεται να συνεκτιμηθούν τα συμπτώματα, η ηλικία, το ιστορικό, τα φάρμακα, η πρόσφατη χειρουργική επέμβαση, η κύηση, η λοίμωξη ή άλλες καταστάσεις που μπορούν να ανεβάσουν την τιμή.
Πρακτική ερμηνεία:
Τα D-Dimers είναι κυρίως εξέταση αποκλεισμού θρόμβωσης σε συγκεκριμένο κλινικό πλαίσιο. Δεν είναι εξέταση που επιβεβαιώνει μόνη της θρόμβωση.
2
Γιατί γίνεται η εξέταση D-Dimers
Η εξέταση D-Dimers ζητείται κυρίως όταν υπάρχει κλινικό ερώτημα για θρομβοεμβολική νόσο. Ο ιατρός μπορεί να τη ζητήσει όταν θέλει να διερευνήσει αν συμπτώματα όπως πόνος και οίδημα σε ένα πόδι, αιφνίδια δύσπνοια ή θωρακικό άλγος θα μπορούσαν να σχετίζονται με θρόμβωση.
Στην καθημερινή πράξη, τα D-Dimers έχουν μεγαλύτερη αξία όταν ο ασθενής δεν έχει ήδη πολύ υψηλή πιθανότητα θρόμβωσης. Σε χαμηλή ή ενδιάμεση κλινική πιθανότητα, ένα αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να μειώσει σημαντικά την ανάγκη για απεικονιστικό έλεγχο. Σε υψηλή κλινική πιθανότητα, όμως, ο ιατρός μπορεί να προχωρήσει απευθείας σε υπερηχογράφημα φλεβών ή αξονική αγγειογραφία πνευμόνων.
- Υποψία εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης: πόνος, πρήξιμο, ερυθρότητα ή θερμότητα σε ένα κάτω άκρο.
- Υποψία πνευμονικής εμβολής: ξαφνική δύσπνοια, πόνος στο στήθος, ταχυκαρδία, αιμόπτυση ή λιποθυμική τάση.
- Εκτίμηση θρομβωτικού κινδύνου σε ειδικά σενάρια: πρόσφατο χειρουργείο, παρατεταμένη ακινησία, νοσηλεία, κακοήθεια ή κύηση.
- Συνδυαστική διερεύνηση δύσπνοιας ή θωρακικού άλγους: ανάλογα με την εικόνα, μπορεί να συνεκτιμηθούν δείκτες όπως η Τροπονίνη και το NT-proBNP.
Η εξέταση δεν αντικαθιστά την ιατρική αξιολόγηση. Πριν ζητηθούν τα D-Dimers, προηγείται πάντα η εκτίμηση των συμπτωμάτων, των παραγόντων κινδύνου και της γενικής κλινικής εικόνας.
3
Πότε ζητείται και πότε δεν είναι απλό screening
Τα D-Dimers δεν είναι γενική προληπτική εξέταση για υγιή άτομα χωρίς συμπτώματα. Δεν έχουν την ίδια χρήση με τη Γενική Αίματος, τη γλυκόζη, τη χοληστερόλη ή άλλες εξετάσεις ρουτίνας. Είναι εξέταση που απαντά σε συγκεκριμένο ερώτημα: υπάρχει πιθανότητα θρόμβωσης και μπορούμε να την αποκλείσουμε με ασφάλεια;
Όταν τα D-Dimers ζητούνται χωρίς συμπτώματα και χωρίς σαφή κλινική ένδειξη, μπορεί να δώσουν αυξημένο αποτέλεσμα που δεν αντιστοιχεί σε θρόμβωση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, επαναληπτικές εξετάσεις, απεικονιστικό έλεγχο ή υπερδιάγνωση. Η χαμηλή ειδικότητα της εξέτασης σημαίνει ότι πολλές μη θρομβωτικές καταστάσεις μπορούν να αυξήσουν την τιμή.
Η εξέταση έχει νόημα όταν προηγείται ιατρική σκέψη. Για παράδειγμα, ένας ασθενής με πρησμένη γάμπα μετά από πολύωρο ταξίδι ή χειρουργείο μπορεί να χρειαστεί D-Dimers στο πλαίσιο διαγνωστικού αλγορίθμου. Αντίθετα, ένας ασθενής χωρίς συμπτώματα που απλώς θέλει «να δει αν έχει θρόμβωση» δεν είναι συνήθως κατάλληλο σενάριο για τυχαίο έλεγχο.
Συχνό λάθος:
Τα D-Dimers δεν πρέπει να γίνονται «για καλό και για κακό» χωρίς κλινικό ερώτημα. Η εξέταση είναι χρήσιμη όταν ζητείται σωστά, όχι όταν χρησιμοποιείται ως τυχαίο screening.
4
Πώς γίνεται η εξέταση και χρειάζεται προετοιμασία;
Η εξέταση D-Dimers γίνεται με απλή αιμοληψία από φλέβα του χεριού. Δεν απαιτείται νηστεία και, στις περισσότερες περιπτώσεις, μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας. Η διαδικασία είναι σύντομη, όπως σε μια συνηθισμένη εξέταση αίματος.
- Δείγμα: φλεβικό αίμα.
- Νηστεία: δεν απαιτείται.
- Ώρα αιμοληψίας: δεν υπάρχει συγκεκριμένη ώρα που να είναι απαραίτητη για όλους.
- Φάρμακα: δεν διακόπτονται χωρίς οδηγία ιατρού.
- Αντιπηκτική αγωγή: πρέπει να αναφέρεται, γιατί επηρεάζει την ερμηνεία.
- Πρόσφατο χειρουργείο, τραύμα, κύηση ή λοίμωξη: πρέπει να αναφέρονται πριν από την αξιολόγηση.
Η σωστή λήψη και διαχείριση του δείγματος είναι σημαντική. Επειδή τα D-Dimers συνδέονται με μηχανισμούς πήξης και ινωδόλυσης, η ποιότητα του δείγματος και η σωστή εργαστηριακή διαδικασία έχουν σημασία. Σε περίπτωση τεχνικού προβλήματος, ακατάλληλου δείγματος ή ασυμφωνίας με την κλινική εικόνα, μπορεί να ζητηθεί επανάληψη.
Για γενικές οδηγίες πριν από αιμοληψία μπορείτε να δείτε τον οδηγό Προετοιμασία Εξετάσεων Αίματος. Για ευρύτερη ενημέρωση σχετικά με αιματολογικές εξετάσεις υπάρχει και η σελίδα Αιματολογικές Εξετάσεις στη Λαμία.
5
Πήξη, ινώδες και ινωδόλυση: τι μετρούν τα D-Dimers
Για να κατανοήσουμε τα D-Dimers, χρειάζεται να δούμε τι συμβαίνει όταν σχηματίζεται ένας θρόμβος. Σε απάντηση σε αγγειακή βλάβη ή σε ενεργοποίηση του μηχανισμού πήξης, ο οργανισμός δημιουργεί ινώδες. Το ινώδες λειτουργεί σαν πλέγμα που σταθεροποιεί τον θρόμβο, μαζί με αιμοπετάλια και άλλα στοιχεία του αίματος.
Στη συνέχεια, ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμό διάλυσης του θρόμβου. Η διαδικασία αυτή λέγεται ινωδόλυση. Όταν διασπάται το σταθεροποιημένο ινώδες, δημιουργούνται προϊόντα αποδόμησης, ανάμεσα στα οποία βρίσκονται τα D-Dimers. Αυτό εξηγεί γιατί η εξέταση θεωρείται δείκτης ενεργοποίησης τόσο της πήξης όσο και της ινωδόλυσης.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι τα D-Dimers δεν αυξάνονται μόνο όταν υπάρχει κλασικός μεγάλος θρόμβος σε φλέβα ή πνεύμονα. Μπορούν να αυξηθούν και όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση έντονης φλεγμονής, λοίμωξης, τραυματισμού, ιστικής βλάβης ή κακοήθειας. Για τον λόγο αυτό η εξέταση είναι ευαίσθητη αλλά όχι ειδική.
Συχνά, η ερμηνεία γίνεται μαζί με άλλους δείκτες πήξης και φλεγμονής, όπως το Ινωδογόνο, η CRP, η ΤΚΕ και η Γενική Αίματος.
Κεντρική ιδέα:
Τα D-Dimers δείχνουν ενεργοποίηση πήξης και διάσπαση ινώδους. Δεν δείχνουν από μόνα τους την αιτία, την εντόπιση ή τη βαρύτητα του προβλήματος.
6
Πόσο αξιόπιστα είναι τα D-Dimers;
Τα D-Dimers είναι αξιόπιστα όταν χρησιμοποιούνται στον σωστό ασθενή και για τον σωστό σκοπό. Η μεγαλύτερη αξία τους είναι η υψηλή αρνητική προγνωστική αξία. Αυτό σημαίνει ότι ένα αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να βοηθήσει στον αποκλεισμό θρόμβωσης, εφόσον η κλινική πιθανότητα είναι χαμηλή ή ενδιάμεση.
Αντίθετα, ένα θετικό αποτέλεσμα δεν έχει την ίδια διαγνωστική ισχύ. Τα αυξημένα D-Dimers δεν λένε «υπάρχει θρόμβωση». Λένε ότι υπάρχει αυξημένη παραγωγή και διάσπαση ινώδους. Η αιτία μπορεί να είναι θρόμβωση, αλλά μπορεί να είναι και λοίμωξη, φλεγμονή, τραύμα, χειρουργείο, κύηση ή άλλη κατάσταση.
Η αξιοπιστία επηρεάζεται από την κλινική πιθανότητα πριν την εξέταση. Αν η πιθανότητα είναι ήδη υψηλή, τα D-Dimers δεν πρέπει να καθυστερούν την απεικόνιση. Αντίθετα, αν η πιθανότητα είναι χαμηλή, ένα αρνητικό αποτέλεσμα έχει πολύ μεγαλύτερη πρακτική αξία.
Rule-out, όχι rule-in:
Τα D-Dimers βοηθούν κυρίως να αποκλειστεί η θρόμβωση σε κατάλληλο κλινικό πλαίσιο. Δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη θρόμβωσης.
Η τελική απόφαση για απεικόνιση, επανάληψη ή παραπομπή δεν βασίζεται μόνο στο αποτέλεσμα. Βασίζεται στη συνολική εικόνα του ασθενούς.
7
Τιμές, μονάδες FEU/DDU και ερμηνεία
Τα D-Dimers μπορεί να αναφέρονται με διαφορετικές μονάδες, γι’ αυτό η ερμηνεία πρέπει να γίνεται προσεκτικά. Οι πιο συχνές μονάδες είναι ng/mL FEU, μg/L FEU ή mg/L FEU. Το FEU σημαίνει Fibrinogen Equivalent Units. Υπάρχουν επίσης αποτελέσματα σε DDU, δηλαδή D-Dimer Units.
Σε πολλά εργαστήρια, ένα συχνό ενδεικτικό όριο αποκλεισμού είναι περίπου <500 ng/mL FEU ή <0,5 mg/L FEU. Όμως αυτό δεν ισχύει μηχανικά για κάθε μέθοδο, κάθε ηλικία και κάθε κλινικό σενάριο. Πάντα πρέπει να διαβάζεται το όριο που αναγράφεται στο αποτέλεσμα του εργαστηρίου.
| Αποτέλεσμα | Πιθανή ερμηνεία | Κλινικό σχόλιο |
|---|---|---|
| Κάτω από το όριο του εργαστηρίου | Αρνητικό / φυσιολογικό | Σε χαμηλή ή ενδιάμεση κλινική πιθανότητα μπορεί να βοηθήσει στον αποκλεισμό θρόμβωσης. |
| Ήπια ή μέτρια αύξηση | Μη ειδικό εύρημα | Μπορεί να σχετίζεται με ηλικία, φλεγμονή, λοίμωξη, κύηση, χειρουργείο ή θρόμβωση. |
| Σημαντική αύξηση | Χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση | Δεν επιβεβαιώνει μόνη της θρόμβωση, αλλά συνήθως απαιτεί άμεση κλινική συσχέτιση. |
Σημείωση: Οι τιμές είναι ενδεικτικές. Η τελική ερμηνεία γίνεται πάντα με βάση τις μονάδες, το όριο της μεθόδου και την κλινική εικόνα.
8
Υψηλά D-Dimers: συχνές αιτίες
Υψηλά D-Dimers σημαίνουν ότι υπάρχει αυξημένη ενεργοποίηση της πήξης και της ινωδόλυσης. Αυτό μπορεί να συμβεί σε θρόμβωση, αλλά και σε πολλές άλλες καταστάσεις. Για αυτό η εξέταση είναι ευαίσθητη αλλά όχι ειδική.
Η τιμή πρέπει να ερμηνεύεται με βάση το ιστορικό και τα συμπτώματα. Ένας ηλικιωμένος με πνευμονία, ένας ασθενής μετά από χειρουργείο, μια έγκυος γυναίκα ή ένας ασθενής με κακοήθεια μπορεί να έχει αυξημένα D-Dimers χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει οξεία θρόμβωση.
| Πιθανή αιτία | Γιατί αυξάνονται | Τι σημαίνει πρακτικά |
|---|---|---|
| DVT / πνευμονική εμβολή | Σχηματισμός και διάσπαση θρόμβου | Χρειάζεται κλινική εκτίμηση και πιθανή απεικόνιση. |
| Λοίμωξη / φλεγμονή | Ενεργοποίηση φλεγμονής και πήξης | Συνεκτίμηση με CRP, ΤΚΕ και Γενική Αίματος. |
| Κύηση / λοχεία | Φυσιολογική προθρομβωτική αλλαγή | Η ερμηνεία γίνεται μόνο από ιατρό. |
| Χειρουργείο / τραύμα | Ιστική βλάβη, πήξη, ακινησία | Το χρονικό διάστημα από το συμβάν έχει μεγάλη σημασία. |
| Κακοήθεια / σοβαρή νόσος | Αυξημένη φλεγμονώδης και πηκτική δραστηριότητα | Απαιτείται εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση. |
Συνεπώς, δεν αρκεί να γνωρίζουμε ότι τα D-Dimers είναι αυξημένα. Χρειάζεται να γνωρίζουμε γιατί ζητήθηκαν, ποια είναι τα συμπτώματα, ποια είναι η ηλικία, τι φάρμακα λαμβάνει ο ασθενής και αν υπάρχουν πρόσφατα συμβάντα όπως χειρουργείο, λοίμωξη ή τραύμα.
9
Φυσιολογικά ή χαμηλά D-Dimers: τι σημαίνουν
Φυσιολογικά ή χαμηλά D-Dimers είναι συχνά καθησυχαστικά, αλλά μόνο όταν η εξέταση έχει ζητηθεί στο σωστό πλαίσιο. Σε ασθενή με χαμηλή ή ενδιάμεση κλινική πιθανότητα, ένα αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να βοηθήσει στον αποκλεισμό θρόμβωσης.
Αντίθετα, όταν η κλινική πιθανότητα είναι υψηλή, ένα φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο του για να αποκλειστεί σοβαρή κατάσταση. Για παράδειγμα, αν ένας ασθενής έχει έντονη δύσπνοια, αιμόπτυση, ταχυκαρδία και υψηλή υποψία πνευμονικής εμβολής, ο ιατρός μπορεί να προχωρήσει σε απεικονιστικό έλεγχο ανεξάρτητα από την τιμή.
Υπάρχουν επίσης παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν σε ψευδώς χαμηλή ή λιγότερο εντυπωσιακή τιμή. Η έναρξη αντιπηκτικής αγωγής πριν από την αιμοληψία, ο χρόνος που έχει περάσει από το επεισόδιο, μικροί ή τοπικοί θρόμβοι και τεχνικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την ερμηνεία.
Κλινικό σημείο:
Τα φυσιολογικά D-Dimers είναι ισχυρό εργαλείο αποκλεισμού μόνο όταν η κλινική πιθανότητα είναι χαμηλή ή ενδιάμεση. Σε υψηλή υποψία, η απεικόνιση μπορεί να είναι απαραίτητη.
10
Ηλικιακά προσαρμοσμένο όριο μετά τα 50 έτη
Τα D-Dimers αυξάνονται συχνότερα με την ηλικία. Έτσι, σε μεγαλύτερους ασθενείς ένα σταθερό όριο, όπως 500 ng/mL FEU, μπορεί να δώσει περισσότερα ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Για να μειωθεί αυτό το πρόβλημα, σε συγκεκριμένα διαγνωστικά σενάρια χρησιμοποιείται ηλικιακά προσαρμοσμένο όριο.
Ο συχνότερα χρησιμοποιούμενος κανόνας, όταν οι μονάδες είναι ng/mL FEU, είναι:
Παράδειγμα: σε άτομο 70 ετών, το προσαρμοσμένο όριο αντιστοιχεί περίπου σε 700 ng/mL FEU. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τιμή κάτω από 700 είναι πάντα ασφαλής σε κάθε περίπτωση. Σημαίνει ότι, αν η κλινική πιθανότητα είναι χαμηλή ή ενδιάμεση και οι μονάδες είναι σωστές, ο ιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτό το όριο ως μέρος του διαγνωστικού αλγορίθμου.
Το ηλικιακά προσαρμοσμένο όριο δεν πρέπει να εφαρμόζεται μηχανικά από τον ασθενή. Χρειάζεται να γνωρίζουμε τη μονάδα μέτρησης, τη μέθοδο, το ιστορικό και την κλινική πιθανότητα.
11
Κύηση, χειρουργείο, τραύμα και νοσηλεία
Στην κύηση, τα D-Dimers συχνά αυξάνονται φυσιολογικά, ιδιαίτερα όσο προχωρούν τα τρίμηνα. Αυτό οφείλεται στις φυσιολογικές αλλαγές της αιμόστασης κατά την εγκυμοσύνη. Ο οργανισμός βρίσκεται σε πιο πηκτική κατάσταση, ώστε να προστατευθεί από αιμορραγία κατά τον τοκετό. Για αυτό η ερμηνεία στην κύηση είναι πιο δύσκολη.
Μετά από χειρουργική επέμβαση, τραύμα, κάταγμα, νοσηλεία ή παρατεταμένη ακινησία, τα D-Dimers μπορεί επίσης να είναι αυξημένα. Σε αυτές τις καταστάσεις η αύξηση μπορεί να είναι αναμενόμενη, αλλά ταυτόχρονα ο κίνδυνος θρόμβωσης μπορεί να είναι μεγαλύτερος. Η διάκριση δεν γίνεται μόνο από το νούμερο.
Στη μετεγχειρητική περίοδο, ένα αυξημένο αποτέλεσμα πρέπει να συσχετίζεται με τον χρόνο που πέρασε από την επέμβαση, το είδος της επέμβασης, την κινητοποίηση, την αντιπηκτική προφύλαξη και τα συμπτώματα. Αν υπάρχει δύσπνοια, πόνος στο στήθος, αιμόπτυση, λιποθυμία, έντονο οίδημα ή πόνος στη γάμπα, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Πρακτικό συμπέρασμα:
Στην κύηση, μετά από χειρουργείο ή μετά από τραύμα, τα D-Dimers έχουν χαμηλότερη ειδικότητα. Η κλινική εικόνα είναι πιο σημαντική από την τιμή μόνη της.
12
D-Dimers, πνευμονική εμβολή και DVT
Η πνευμονική εμβολή και η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση είναι οι δύο πιο γνωστές κλινικές καταστάσεις στις οποίες χρησιμοποιούνται τα D-Dimers. Στην εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, ο θρόμβος σχηματίζεται συνήθως σε βαθιά φλέβα του κάτω άκρου. Στην πνευμονική εμβολή, τμήμα θρόμβου μπορεί να μετακινηθεί προς τους πνεύμονες και να προκαλέσει οξεία συμπτώματα.
Συμπτώματα που χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση είναι η αιφνίδια δύσπνοια, ο έντονος πόνος στο στήθος, η ταχυκαρδία, η αιμόπτυση, η λιποθυμία, το πρήξιμο σε ένα πόδι ή ο έντονος πόνος στη γάμπα. Σε τέτοια σενάρια, η προτεραιότητα είναι η κλινική αξιολόγηση και όχι η απομονωμένη ανάγνωση ενός εργαστηριακού αριθμού.
Σε ασθενή με πόνο στο στήθος ή δύσπνοια, ο ιατρός μπορεί να συνεκτιμήσει και άλλες εξετάσεις, όπως η Τροπονίνη για πιθανή καρδιακή βλάβη και το NT-proBNP για καρδιακή επιβάρυνση ή καρδιακή ανεπάρκεια. Τα D-Dimers απαντούν σε διαφορετικό ερώτημα: αν υπάρχει ενεργοποίηση πήξης/ινωδόλυσης που μπορεί να σχετίζεται με θρόμβωση.
Για ευρύτερη ενημέρωση σχετικά με τη θρόμβωση, δείτε τον οδηγό Θρόμβωση: Συμπτώματα, Αίτια, Εξετάσεις & Θεραπεία.
13
D-Dimers σε λοίμωξη, COVID-19 και φλεγμονή
Τα D-Dimers μπορεί να αυξηθούν σε λοιμώξεις και φλεγμονώδεις καταστάσεις, ακόμη και χωρίς επιβεβαιωμένη θρόμβωση. Αυτό συμβαίνει επειδή η φλεγμονή μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς πήξης, μικροκυκλοφορίας και ινωδόλυσης. Όσο πιο σοβαρή είναι η λοίμωξη ή η συστηματική φλεγμονή, τόσο πιο πιθανό είναι να αυξηθεί η τιμή.
Στην COVID-19, ιδίως σε σοβαρή νόσο ή σε νοσηλευόμενους ασθενείς, τα D-Dimers έχουν χρησιμοποιηθεί ως δείκτης βαρύτητας και αυξημένου κινδύνου. Παρόλα αυτά, αυξημένο αποτέλεσμα δεν σημαίνει αυτόματα πνευμονική εμβολή. Χρειάζεται συσχέτιση με την οξυγόνωση, τα συμπτώματα, την κλινική εξέταση και, όταν ενδείκνυται, απεικονιστικό έλεγχο.
Στην εργαστηριακή αξιολόγηση φλεγμονής συνεκτιμώνται συχνά η CRP, η ΤΚΕ, η Γενική Αίματος και, σε ειδικά σενάρια, άλλοι δείκτες. Για πιο συνολική προσέγγιση, δείτε τον οδηγό Δείκτες Φλεγμονής: CRP, ΤΚΕ, Ferritin, IL-6.
Σημαντικό:
Σε λοίμωξη ή COVID-19, τα D-Dimers είναι μέρος της συνολικής εικόνας. Δεν πρέπει να ερμηνεύονται απομονωμένα ούτε να οδηγούν από μόνα τους σε διάγνωση θρόμβωσης.
14
D-Dimers, αντιπηκτικά και θρομβοφιλία
Η αντιπηκτική αγωγή μπορεί να επηρεάσει την ερμηνεία των D-Dimers. Αν ο ασθενής έχει ήδη ξεκινήσει ηπαρίνη, άμεσο από του στόματος αντιπηκτικό ή άλλο αντιπηκτικό φάρμακο, τα επίπεδα μπορεί να μειωθούν με την πάροδο του χρόνου. Για αυτό πρέπει πάντα να αναφέρεται αν έχει ληφθεί αντιπηκτική αγωγή πριν από την αιμοληψία.
Τα D-Dimers δεν είναι εξέταση θρομβοφιλίας. Δεν δείχνουν αν κάποιος έχει Factor V Leiden, μετάλλαξη προθρομβίνης, ανεπάρκεια πρωτεΐνης C, ανεπάρκεια πρωτεΐνης S, ανεπάρκεια αντιθρομβίνης ή αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο. Αυτές είναι διαφορετικές εξετάσεις και ζητούνται σε ειδικές ενδείξεις.
Ο Έλεγχος Θρομβοφιλίας αφορά διαφορετικό ερώτημα: αν υπάρχει κληρονομική ή επίκτητη προδιάθεση για θρόμβωση. Δεν ζητείται σε όλους τους ασθενείς με αυξημένα D-Dimers και δεν αποτελεί γενική εξέταση ρουτίνας.
Για πιο αναλυτική ενημέρωση σχετικά με τη θρομβοφιλία, δείτε επίσης τους οδηγούς Εξετάσεις Θρομβοφιλίας και Θρομβοφιλία: Συμπτώματα, Εξετάσεις, Εγκυμοσύνη & Πρόληψη.
Πρακτικό συμπέρασμα:
Τα D-Dimers δείχνουν ενεργοποίηση πήξης/ινωδόλυσης. Η θρομβοφιλία δείχνει προδιάθεση για θρόμβωση. Είναι διαφορετικά εργαστηριακά ερωτήματα.
15
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση D-Dimers;
Όχι, η εξέταση D-Dimers δεν απαιτεί νηστεία και μπορεί συνήθως να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Τα υψηλά D-Dimers σημαίνουν σίγουρα θρόμβωση;
Όχι, τα υψηλά D-Dimers μπορεί να εμφανιστούν σε θρόμβωση αλλά και σε λοίμωξη, φλεγμονή, κύηση, χειρουργείο, τραύμα ή προχωρημένη ηλικία.
Τα φυσιολογικά D-Dimers αποκλείουν πάντα πνευμονική εμβολή;
Όχι πάντα· βοηθούν στον αποκλεισμό κυρίως όταν η κλινική πιθανότητα είναι χαμηλή ή ενδιάμεση.
Τι σημαίνει D-Dimers 700 σε άτομο 70 ετών;
Με ηλικιακά προσαρμοσμένο όριο, 700 ng/mL FEU μπορεί να αντιστοιχεί περίπου στο όριο για 70 ετών, αλλά η ερμηνεία εξαρτάται από την κλινική εικόνα και τις μονάδες.
Υπάρχει διαφορά μεταξύ FEU και DDU;
Ναι, πρόκειται για διαφορετικές μονάδες και οι τιμές DDU είναι περίπου στο μισό των FEU, επομένως πρέπει πάντα να βλέπουμε το όριο του εργαστηρίου.
Μπορεί η αντιπηκτική αγωγή να επηρεάσει τα D-Dimers;
Ναι, η έναρξη αντιπηκτικής αγωγής μπορεί να μειώσει σταδιακά τα επίπεδα και να επηρεάσει την ερμηνεία.
Πρέπει να κάνω D-Dimers χωρίς συμπτώματα;
Συνήθως όχι, επειδή η εξέταση έχει αξία κυρίως όταν υπάρχει συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα για θρόμβωση.
Στην κύηση είναι φυσιολογικό να είναι αυξημένα;
Στην κύηση τα D-Dimers συχνά αυξάνονται φυσιολογικά, αλλά κάθε ύποπτο σύμπτωμα χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Τα D-Dimers δείχνουν θρομβοφιλία;
Όχι, τα D-Dimers δεν δείχνουν θρομβοφιλία· η θρομβοφιλία ελέγχεται με ειδικές εξετάσεις όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη.
Πότε πρέπει να ζητήσω άμεσα ιατρική βοήθεια;
Άμεσα όταν υπάρχει αιφνίδια δύσπνοια, πόνος στο στήθος, αιμόπτυση, λιποθυμία ή έντονο οίδημα και πόνος σε ένα πόδι.
16
Τι να θυμάστε
- Τα D-Dimers είναι προϊόντα αποδόμησης σταθεροποιημένου ινώδους.
- Χρησιμοποιούνται κυρίως για αποκλεισμό θρόμβωσης σε χαμηλή ή ενδιάμεση κλινική πιθανότητα.
- Υψηλά D-Dimers δεν σημαίνουν πάντα θρόμβωση.
- Μπορούν να αυξηθούν σε λοίμωξη, φλεγμονή, κύηση, χειρουργείο, τραύμα, ηλικία, κακοήθεια ή σοβαρή νόσο.
- Οι μονάδες FEU και DDU δεν είναι ίδιες, άρα πρέπει πάντα να βλέπουμε το εργαστηριακό όριο.
- Σε άτομα άνω των 50 ετών μπορεί να χρησιμοποιηθεί ηλικιακά προσαρμοσμένο όριο, μόνο σε κατάλληλο κλινικό πλαίσιο.
- Σε δύσπνοια, πόνο στο στήθος, αιμόπτυση, λιποθυμία ή πρήξιμο ενός ποδιού χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή. Η διάγνωση, η ανάγκη για απεικόνιση και η θεραπεία καθορίζονται από τον/την θεράποντα ιατρό.
17
Κλείστε ραντεβού & Βιβλιογραφία
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.
Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.
Βιβλιογραφία
https://ashpublications.org/blood/article/113/13/2878/24753/D-dimer-antigen-current-concepts-and-future
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
