ΟΔΗΓΟΣ ΦΑΡΜΑΚΟΥ • ΣΙΔΗΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΜΑ

Zaofer: Δοσολογία, Παρενέργειες & Εξετάσεις Σιδήρου

Το Zaofer είναι φαρμακευτικό σκεύασμα γλυκονικού δισθενούς σιδήρου για την αντιμετώπιση ή την πρόληψη σιδηροπενίας και σιδηροπενικής αναιμίας, όταν υπάρχει κατάλληλη ιατρική ένδειξη. Κυκλοφορεί σε πόσιμες μορφές με διαφορετική ποσότητα στοιχειακού σιδήρου, επομένως η δοσολογία δεν πρέπει να μεταφέρεται αυθαίρετα από τη μία μορφή στην άλλη.

Δημοσίευση: 18 Ιουλίου 2026Τελευταία ενημέρωση: 18 Ιουλίου 2026

Οδηγοί Φαρμάκων Σκευάσματα Σιδήρου

Σημαντική ενημέρωση διαθεσιμότητας στην ΕλλάδαΤο Zaofer διαθέτει ελληνική άδεια κυκλοφορίας. Ωστόσο, στη λίστα περιορισμένης διαθεσιμότητας του ΕΟΦ με ημερομηνία 31 Μαΐου 2026 καταγράφονταν τόσο οι αναβράζουσες συσκευασίες όσο και οι φακελίσκοι, με εκτιμώμενη διάρκεια περιορισμού έως 7 Σεπτεμβρίου 2026. Η πραγματική διαθεσιμότητα μπορεί να διαφέρει ανά φαρμακείο και χρονική στιγμή· επιβεβαιώνεται από τον φαρμακοποιό.

ΔΡΑΣΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑFerrous gluconateΓλυκονικός δισθενής σίδηρος

ΦΑΚΕΛΙΣΚΟΣ37,5 mg Fe²⁺ανά φακελίσκο

ΑΝΑΒΡΑΖΟΝ80,5 mg Fe²⁺ανά δισκίο

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΓενική αίματος & φερριτίνημαζί με TSAT όταν χρειάζεται

1Τι είναι το Zaofer

Το Zaofer είναι από του στόματος φαρμακευτικό σκεύασμα σιδήρου. Η δραστική ουσία του είναι ο γλυκονικός δισθενής σίδηρος, ο οποίος παρέχει σίδηρο σε μορφή Fe²⁺. Χρησιμοποιείται όταν ο οργανισμός δεν διαθέτει επαρκή αποθέματα σιδήρου ή όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να αναπτυχθεί σιδηροπενία.

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων που μεταφέρει οξυγόνο. Όταν οι αποθήκες μειώνονται, μπορεί αρχικά να πέσει η φερριτίνη χωρίς ακόμη να υπάρχει αναιμία. Αν η έλλειψη συνεχιστεί, μπορεί να μειωθεί η αιμοσφαιρίνη και να εμφανιστούν κόπωση, δύσπνοια στην προσπάθεια, ταχυκαρδία, κεφαλαλγία, ωχρότητα ή μειωμένη αντοχή.

Δεν είναι απλό συμπλήρωμα διατροφής. Η λήψη του πρέπει να βασίζεται σε διάγνωση, ιατρική οδηγία και κατάλληλο εργαστηριακό έλεγχο.

2Τι είναι ο γλυκονικός δισθενής σίδηρος

Ο γλυκονικός σίδηρος είναι άλας σιδήρου. Η ποσότητα που αναγράφεται ως «γλυκονικός σίδηρος» δεν είναι ίδια με την ποσότητα του στοιχειακού σιδήρου που τελικά λαμβάνει ο ασθενής. Για τη σύγκριση δύο σκευασμάτων, η ουσιαστική πληροφορία είναι τα mg στοιχειακού σιδήρου ανά δόση.

Ο δισθενής σίδηρος απορροφάται κυρίως στο δωδεκαδάκτυλο και στο αρχικό τμήμα του λεπτού εντέρου. Η απορρόφηση επηρεάζεται από τις ανάγκες του οργανισμού, τη δόση, το αν το στομάχι είναι άδειο, τη διατροφή, άλλα φάρμακα και παθήσεις του γαστρεντερικού. Δεν απορροφάται ολόκληρη η ποσότητα που λαμβάνεται, ενώ το μη απορροφημένο τμήμα ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για ναυτία, δυσκοιλιότητα ή διάρροια.

Η θεραπεία δεν στοχεύει μόνο να αυξήσει την αιμοσφαιρίνη. Στόχος είναι και η σταδιακή αποκατάσταση των αποθηκών, όπως εκτιμώνται κυρίως με τη φερριτίνη και, σε σύνθετες περιπτώσεις, με τον κορεσμό τρανσφερρίνης.

3Μορφές Zaofer και ποσότητα στοιχειακού σιδήρου

Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί δύο βασικές φαρμακοτεχνικές μορφές Zaofer. Δεν είναι ισοδύναμες ανά τεμάχιο, επειδή περιέχουν διαφορετική ποσότητα στοιχειακού σιδήρου.

Μορφή	Γλυκονικός σίδηρος	Στοιχειακός σίδηρος	Συσκευασία
Κόνις για πόσιμο διάλυμα	300 mg ανά φακελίσκο	37,5 mg Fe²⁺	Καταγεγραμμένη συσκευασία 20 φακελίσκων
Αναβράζον δισκίο	695 mg ανά δισκίο	80,5 mg Fe²⁺	Σωληνάρια των 10, σε συσκευασία 10 ή 30 δισκίων

Ένα αναβράζον δισκίο παρέχει περισσότερο από διπλάσιο στοιχειακό σίδηρο σε σχέση με έναν φακελίσκο. Επομένως, η αντικατάσταση μορφής ή συσκευασίας πρέπει να γίνεται μόνο αφού επιβεβαιωθεί η νέα συνολική ημερήσια ποσότητα στοιχειακού σιδήρου.

4Υπάρχει το Zaofer στην Ελλάδα;

Ναι. Το Zaofer είναι εγκεκριμένο ελληνικό φαρμακευτικό προϊόν με κάτοχο άδειας κυκλοφορίας τη PHARMAZAC Α.Ε. Η ύπαρξη άδειας κυκλοφορίας, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε μορφή είναι πάντοτε άμεσα διαθέσιμη σε όλα τα φαρμακεία.

Στη δημοσιευμένη λίστα περιορισμένης διαθεσιμότητας του ΕΟΦ με ημερομηνία 31 Μαΐου 2026 περιλαμβάνονταν:

Zaofer αναβράζον 695 mg, 80,5 mg Fe²⁺, συσκευασία 10 δισκίων.
Zaofer αναβράζον 695 mg, 80,5 mg Fe²⁺, συσκευασία 30 δισκίων.
Zaofer κόνις για πόσιμο διάλυμα 300 mg, 37,5 mg Fe²⁺, συσκευασία 20 φακελίσκων.

Η λίστα ανέφερε περιορισμό έως τις 7 Σεπτεμβρίου 2026. Αυτό δεν ισοδυναμεί με οριστική διακοπή κυκλοφορίας: μπορεί να υπάρχουν διαθέσιμα τεμάχια ή να απαιτείται παραγγελία. Αν δεν βρίσκεται η συγκεκριμένη μορφή, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός μπορεί να εξετάσει κατάλληλη εναλλακτική με βάση τη δραστική ουσία, τη μορφή και κυρίως την ποσότητα στοιχειακού σιδήρου.

5Πότε χρησιμοποιείται το Zaofer

Οι εγκεκριμένες πληροφορίες του προϊόντος αναφέρουν θεραπεία και προφύλαξη αναιμίας που οφείλεται σε έλλειψη σιδήρου. Στην πράξη, ο γιατρός μπορεί να το χορηγήσει όταν τεκμηριώνεται σιδηροπενία, με ή χωρίς ήδη εγκατεστημένη αναιμία, ή όταν υπάρχουν αυξημένες ανάγκες και συγκεκριμένος κίνδυνος εξάντλησης των αποθηκών.

Συχνές καταστάσεις που μπορεί να συνδέονται με έλλειψη σιδήρου είναι:

Έντονη ή παρατεταμένη έμμηνος ρύση.
Απώλεια αίματος από το γαστρεντερικό.
Κύηση, λοχεία ή αυξημένες ανάγκες ανάπτυξης.
Διατροφή με ανεπαρκή πρόσληψη ή χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα σιδήρου.
Δυσαπορρόφηση, κοιλιοκάκη, γαστρεντερικές επεμβάσεις ή χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα.
Συχνές αιμοδοσίες ή άλλες επαναλαμβανόμενες απώλειες αίματος.

Η κόπωση από μόνη της δεν αρκεί για να ξεκινήσει θεραπεία. Χρειάζεται συσχέτιση με γενική αίματος, φερριτίνη και το κλινικό ιστορικό. Δείτε τον αναλυτικό οδηγό Αναιμία, Σίδηρος και Φερριτίνη.

6Γιατί πρέπει να βρεθεί η αιτία της σιδηροπενίας

Η θεραπεία με σίδηρο μπορεί να διορθώσει τις εξετάσεις, αλλά δεν εξηγεί γιατί χάθηκε ο σίδηρος. Η αναζήτηση της αιτίας είναι ουσιαστικό μέρος της αντιμετώπισης, ειδικά όταν η σιδηροπενία είναι νέα, σοβαρή, επανέρχεται ή εμφανίζεται σε άνδρα ή γυναίκα μετά την εμμηνόπαυση.

Πρέπει να αξιολογούνται ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό η γυναικολογική απώλεια αίματος, η διατροφή, η αιμοδοσία, η αιματουρία, η χρόνια χρήση αντιφλεγμονωδών, συμπτώματα από το στομάχι ή το έντερο και πιθανότητα δυσαπορρόφησης. Σε ορισμένους ασθενείς απαιτείται γαστρεντερολογικός ή γυναικολογικός έλεγχος.

Ιδιαίτερη προσοχήΑνεξήγητη σιδηροπενική αναιμία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο με επαναλαμβανόμενα σκευάσματα σιδήρου χωρίς διερεύνηση της αιτίας.

Αν η φερριτίνη είναι χαμηλή αλλά ο αιματοκρίτης φυσιολογικός, μπορεί να υπάρχει πρώιμη σιδηροπενία. Περισσότερα στον οδηγό Χαμηλή Φερριτίνη.

7Δοσολογία Zaofer στους ενήλικες

Η σωστή δοσολογία καθορίζεται από τον γιατρό με βάση τη μορφή, τη σοβαρότητα της έλλειψης, την αιμοσφαιρίνη, την ανεκτικότητα και τις συνοδές παθήσεις. Οι επίσημες πληροφορίες των μορφών αναφέρουν διαφορετική ποσότητα στοιχειακού σιδήρου και διαφορετικές οδηγίες.

Μορφή	Επίσημη δοσολογική αναφορά ενηλίκων	Στοιχειακός σίδηρος
Φακελίσκος	1 φακελίσκος, 1–3 φορές την ημέρα	37,5–112,5 mg Fe²⁺/ημέρα
Αναβράζον δισκίο	1–3 αναβράζοντα δισκία την ημέρα, σύμφωνα με τη σοβαρότητα και την ιατρική οδηγία	80,5–241,5 mg Fe²⁺/ημέρα

Οι παραπάνω αριθμοί περιγράφουν το εγκεκριμένο εύρος του προϊόντος και δεν αποτελούν προσωπική σύσταση. Νεότερες γενικές κατευθυντήριες οδηγίες για τον από του στόματος σίδηρο συχνά προτιμούν μία ημερήσια δόση ή, σε επιλεγμένους ασθενείς, λήψη ανά δεύτερη ημέρα για καλύτερη ανοχή. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει να αλλάξει μόνος του το σχήμα που έχει δοθεί.

Αν εμφανίζονται παρενέργειες, ο γιατρός μπορεί να προσαρμόσει τη συχνότητα, την ώρα λήψης ή το σκεύασμα. Η αποτελεσματικότητα κρίνεται με εξετάσεις και όχι από το αν το σχήμα φαίνεται «ισχυρό».

8Παιδιά, ηλικιωμένοι και ειδικές ομάδες

Για την κόνι σε φακελίσκους, το φύλλο οδηγιών αναφέρει ότι παιδιά άνω των 40 kg ή άνω των 12 ετών μπορεί να λάβουν δοσολογία ενηλίκων, ενώ για παιδιά κάτω των 40 kg αναφέρεται 1 φακελίσκος 1–2 φορές την ημέρα, με προσαρμογή κατά ηλικία και βάρος και ενδεικτική συνολική στόχευση 1,5–2 mg Fe²⁺/kg σωματικού βάρους.

Η παιδιατρική δόση απαιτεί ιατρικό υπολογισμό. Δεν πρέπει να προκύπτει μόνο από την ηλικία ούτε να αντιγράφεται από άλλο παιδί. Ιδιαίτερη σημασία έχει να αποκλειστεί τυχαία υπερδοσολογία, επειδή ο σίδηρος μπορεί να είναι εξαιρετικά τοξικός για μικρά παιδιά.

Στους ηλικιωμένους δεν αναφέρεται αυτόματη προσαρμογή μόνο λόγω ηλικίας. Χρειάζεται όμως προσεκτική διερεύνηση της αιτίας της αναιμίας, των φαρμάκων που λαμβάνονται, της πιθανής γαστρεντερικής απώλειας και της ικανότητας σωστής λήψης.

Σε νεφρική δυσλειτουργία η ανάγκη και η μορφή θεραπείας εξαρτώνται από το στάδιο της νόσου, τη φλεγμονή και τη χρήση παραγόντων ερυθροποίησης. Σε ηπατική νόσο, αιμοχρωμάτωση ή καταστάσεις με κίνδυνο υπερφόρτωσης απαιτείται ειδική εκτίμηση πριν από οποιαδήποτε χορήγηση.

9Πώς λαμβάνονται οι φακελίσκοι Zaofer

Η κόνις του φακελίσκου διαλύεται σε νερό και λαμβάνεται από το στόμα. Σύμφωνα με το φύλλο οδηγιών, προτιμάται άδειο στομάχι, περίπου μία ώρα πριν ή δύο ώρες μετά το φαγητό, επειδή η τροφή μπορεί να μειώσει την απορρόφηση.

Αδειάστε ολόκληρο το περιεχόμενο του φακελίσκου στην ποσότητα νερού που σας έχει υποδειχθεί.
Ανακινήστε ή αναδεύστε καλά μέχρι να διαλυθεί η σκόνη.
Πιείτε το διάλυμα χωρίς να κρατάτε το υγρό στο στόμα.
Βουρτσίστε τα δόντια μετά τη λήψη αν παρατηρείται παροδική χρώση.

Το ανασυσταμένο προϊόν καλό είναι να λαμβάνεται άμεσα. Οι επίσημες πληροφορίες αναφέρουν ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί το αργότερο εντός 24 ωρών, εφόσον έχει παρασκευαστεί και φυλαχθεί σωστά. Για πρακτικούς λόγους και για αποφυγή λαθών, προτιμάται η άμεση κατανάλωση.

Αν η λήψη με άδειο στομάχι προκαλεί έντονη ναυτία ή πόνο, συζητήστε με τον γιατρό αν μπορεί να λαμβάνεται με μικρή ποσότητα τροφής. Η ανοχή μπορεί να βελτιωθεί, αλλά η απορρόφηση ενδέχεται να μειωθεί.

10Πώς λαμβάνονται τα αναβράζοντα δισκία

Το αναβράζον δισκίο δεν καταπίνεται ολόκληρο και δεν μασιέται. Διαλύεται πλήρως σε ένα ποτήρι νερό και το διάλυμα πίνεται μετά την ολοκλήρωση του αναβρασμού. Οι πληροφορίες του προϊόντος αναφέρουν λήψη περίπου μισή ώρα πριν από τα γεύματα, εκτός αν ο γιατρός έχει δώσει διαφορετική οδηγία.

Κάθε αναβράζον δισκίο περιέχει 80,5 mg στοιχειακού σιδήρου. Περιέχει επίσης ασπαρτάμη και σημαντική ποσότητα νατρίου, περίπου 387 mg ανά δόση σύμφωνα με την περίληψη χαρακτηριστικών. Αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε άτομα με φαινυλκετονουρία ή σε αυστηρά περιορισμένη πρόσληψη νατρίου, καρδιακή ανεπάρκεια, υπέρταση ή νεφρική νόσο.

Μην αντικαθιστάτε έναν φακελίσκο με ένα αναβράζον δισκίο χωρίς οδηγία. Η ποσότητα στοιχειακού σιδήρου είναι διαφορετική.

11Τροφές, καφές, τσάι και γάλα

Η απορρόφηση του από του στόματος σιδήρου μπορεί να μειωθεί όταν λαμβάνεται μαζί με ορισμένες τροφές ή ροφήματα. Το γάλα και τα συμπληρώματα ασβεστίου, τα αυγά, το τσάι και ο καφές είναι συχνοί παράγοντες που μπορεί να περιορίσουν την απορρόφηση.

Παράγοντας	Πρακτική σημασία
Καφές ή τσάι	Αποφύγετε τη λήψη ταυτόχρονα· αφήστε χρονική απόσταση σύμφωνα με την οδηγία του γιατρού ή φαρμακοποιού.
Γάλα, ασβέστιο, αντιόξινα	Μπορούν να δεσμεύσουν ή να μειώσουν την απορρόφηση του σιδήρου.
Γεύμα	Μειώνει συνήθως την απορρόφηση, αλλά μπορεί να βελτιώσει την ανοχή.
Βιταμίνη C	Μπορεί να ενισχύσει την απορρόφηση, αλλά δεν χρειάζεται αυθαίρετα μεγάλη δόση και δεν είναι κατάλληλη για όλους.

Η καλύτερη ώρα είναι αυτή που συνδυάζει σωστή απορρόφηση και σταθερή συμμόρφωση. Ένα θεωρητικά ιδανικό σχήμα που προκαλεί καθημερινή ναυτία και εγκαταλείπεται δεν είναι αποτελεσματικό.

12Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Ο σίδηρος μπορεί να δημιουργήσει σύμπλοκα με φάρμακα μέσα στο γαστρεντερικό και να μειώσει την απορρόφησή τους. Παράλληλα, ορισμένα φάρμακα ή συμπληρώματα μειώνουν την απορρόφηση του ίδιου του σιδήρου. Για αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζει ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός όλα τα φάρμακα, βιταμίνες και συμπληρώματα που λαμβάνονται.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται με:

Λεβοθυροξίνη: ο σίδηρος μειώνει την απορρόφησή της. Απαιτείται χρονικός διαχωρισμός, συχνά τουλάχιστον 2–4 ώρες ανάλογα με την ιατρική οδηγία.
Τετρακυκλίνες και κινολόνες: μπορεί να μειωθεί η απορρόφηση τόσο του αντιβιοτικού όσο και του σιδήρου.
Διφωσφονικά και ρισεδρονάτη: χρειάζεται προσεκτικός χρονικός προγραμματισμός.
Πενικιλλαμίνη, εντακαπόνη, λεβοντόπα και μεθυλντόπα: μπορεί να επηρεαστεί η δράση ή η απορρόφηση.
Αντιόξινα, άλατα ασβεστίου και μαγνησίου, χολεστυραμίνη: μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση του σιδήρου.
Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη: μπορεί να αυξηθεί ο γαστρεντερικός ερεθισμός.
Διμερκαπρόλη: δεν πρέπει να συγχορηγείται.

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος χρονικός διαχωρισμός που να ισχύει για όλα τα φάρμακα. Ο φαρμακοποιός μπορεί να οργανώσει συγκεκριμένο ημερήσιο πρόγραμμα λήψης.

13Συχνές παρενέργειες του Zaofer

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες των από του στόματος αλάτων σιδήρου αφορούν το γαστρεντερικό. Είναι συχνότερες σε μεγαλύτερες δόσεις και δεν εμφανίζονται σε όλους.

ΝαυτίαΣυχνότερη όταν λαμβάνεται με άδειο στομάχι ή σε υψηλότερη δόση.

ΔυσκοιλιότηταΜπορεί να χρειαστούν υγρά, φυτικές ίνες ή ιατρική προσαρμογή.

ΔιάρροιαΣε ορισμένους ασθενείς εμφανίζεται αντί δυσκοιλιότητας.

Κοιλιακός ή επιγαστρικός πόνοςΜπορεί να συνδυάζεται με φούσκωμα, καούρα ή δυσφορία.

ΈμετοςΧρειάζεται επικοινωνία με γιατρό αν επιμένει ή εμποδίζει τη θεραπεία.

Αλλεργική αντίδρασηΠολύ σπάνια, αλλά απαιτεί άμεση αξιολόγηση αν υπάρχει οίδημα ή δύσπνοια.

Μην διακόπτετε επανειλημμένα και μην ξαναρχίζετε τη θεραπεία χωρίς συνεννόηση. Ο γιατρός μπορεί να μειώσει τη συχνότητα, να αλλάξει την ώρα λήψης, να προτείνει άλλη μορφή ή να εξετάσει ενδοφλέβιο σίδηρο όταν υπάρχει σαφής ένδειξη και αποτυχία ή δυσανεξία της από του στόματος θεραπείας.

14Μαύρα κόπρανα και χρώση δοντιών

Ο από του στόματος σίδηρος συχνά σκουραίνει τα κόπρανα. Η αλλαγή προς σκούρο πράσινο, καφέ ή μαύρο χρώμα μπορεί να είναι αναμενόμενη και από μόνη της δεν σημαίνει ότι υπάρχει αιμορραγία.

Χρειάζεται όμως διαφορετική αντιμετώπιση όταν τα κόπρανα είναι μαύρα σαν πίσσα, κολλώδη και δύσοσμα ή όταν συνυπάρχουν ζάλη, λιποθυμική τάση, ταχυκαρδία, έντονη αδυναμία, πόνος στο στομάχι, αιματέμεση ή απότομη πτώση αιμοσφαιρίνης. Τότε απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδοθεί αυτόματα το εύρημα στο φάρμακο.

Οι υγρές μορφές σιδήρου μπορεί να προκαλέσουν παροδική χρώση του σμάλτου, ιδιαίτερα σε παιδιά. Για να μειωθεί ο κίνδυνος, το διάλυμα δεν πρέπει να παραμένει στο στόμα και συνιστάται ξέπλυμα ή βούρτσισμα μετά τη λήψη.

15Αντενδείξεις και σημαντικές προφυλάξεις

Το Zaofer δεν πρέπει να λαμβάνεται σε υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο έκδοχο και δεν είναι κατάλληλο όταν υπάρχει υπερφόρτωση σιδήρου ή αναιμία που δεν οφείλεται σε έλλειψη σιδήρου.

Οι πληροφορίες του προϊόντος αναφέρουν αντενδείξεις ή ανάγκη ιδιαίτερης προσοχής σε καταστάσεις όπως:

Αιμοχρωμάτωση ή αιμοσιδήρωση.
Αιμολυτική αναιμία ή άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες χωρίς αποδεδειγμένη σιδηροπενία.
Ενεργό γαστροδωδεκαδακτυλικό έλκος ή γαστρεντερική αιμορραγία.
Ενεργός φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, στένωση, εκκολπώματα ή σύνδρομο δυσαπορρόφησης.
Χρόνια παγκρεατίτιδα ή ηπατική κίρρωση.
Επαναλαμβανόμενες μεταγγίσεις, όπου υπάρχει κίνδυνος συσσώρευσης σιδήρου.

Ο φακελίσκος περιέχει σορβιτόλη και φρουκτόζη, επομένως ασθενείς με σπάνια κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας πρέπει να ενημερώσουν τον γιατρό. Το αναβράζον περιέχει ασπαρτάμη και νάτριο, στοιχεία που έχουν πρακτική σημασία σε ειδικές ομάδες.

Μην παίρνετε σίδηρο επειδή ο σίδηρος ορού βρέθηκε χαμηλός σε μία μόνο μέτρηση. Η απόφαση βασίζεται στη συνολική εικόνα, ιδιαίτερα στη φερριτίνη, στη γενική αίματος και στον κορεσμό τρανσφερρίνης.

16Zaofer στην κύηση και στον θηλασμό

Οι επίσημες πληροφορίες αναφέρουν ότι το Zaofer μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά την κύηση και τη γαλουχία. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε έγκυος χρειάζεται την ίδια δόση ούτε ότι πρέπει να ξεκινά θεραπεία χωρίς εξετάσεις.

Στην κύηση οι ανάγκες σε σίδηρο αυξάνονται, αλλά η θεραπεία προσαρμόζεται στην αιμοσφαιρίνη, στη φερριτίνη, στην εβδομάδα κύησης, στις διατροφικές ανάγκες και στην ανεκτικότητα. Επίσης, πρέπει να υπολογίζεται ο σίδηρος που περιέχεται ήδη σε πολυβιταμινούχο σκεύασμα κύησης ώστε να αποφεύγεται διπλή χορήγηση.

Μετά τον τοκετό, η συνέχιση της αγωγής εξαρτάται από την απώλεια αίματος, τις τιμές αιμοσφαιρίνης και την αποκατάσταση των αποθηκών. Ο θηλασμός από μόνος του δεν αποτελεί αντένδειξη, αλλά η μητέρα πρέπει να λαμβάνει τη δόση που έχει υποδειχθεί.

17Υπερδοσολογία: ιδιαίτερος κίνδυνος για τα παιδιά

Η οξεία δηλητηρίαση από σίδηρο είναι επείγουσα κατάσταση. Μικρές για έναν ενήλικα ποσότητες μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνες για ένα μικρό παιδί. Για αυτό το Zaofer και κάθε σκεύασμα σιδήρου πρέπει να φυλάσσεται κλειδωμένο, σε θέση που δεν βλέπουν και δεν φτάνουν τα παιδιά.

Πρώιμα συμπτώματα υπερδοσολογίας μπορεί να είναι έντονος κοιλιακός πόνος, επαναλαμβανόμενοι έμετοι, διάρροια, αιματέμεση, υπνηλία, ωχρότητα, ταχύπνοια ή κατάρρευση. Μπορεί να ακολουθήσει προσωρινή βελτίωση και αργότερα σοβαρή ηπατική ή κυκλοφορική επιδείνωση, επομένως η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει τον κίνδυνο.

Σε πιθανή υπερδοσολογίαΚαλέστε αμέσως το 112 ή το Κέντρο Δηλητηριάσεων 210 7793777, το οποίο λειτουργεί όλο το 24ωρο. Μην περιμένετε να εμφανιστούν συμπτώματα και μην προκαλείτε εμετό ή δίνετε τρόφιμα, ποτά ή φάρμακα χωρίς οδηγία επαγγελματία υγείας. Κρατήστε τη συσκευασία για να είναι γνωστή η μορφή και η ποσότητα.

Αν ξεχαστεί μία κανονική δόση, δεν λαμβάνεται διπλή δόση για αναπλήρωση. Συνεχίζεται η επόμενη δόση στην προγραμματισμένη ώρα, εκτός αν έχει δοθεί διαφορετική οδηγία.

18Ποιες εξετάσεις χρειάζονται πριν από τη θεραπεία

Η εργαστηριακή εκτίμηση πρέπει να αποδεικνύει ότι υπάρχει έλλειψη σιδήρου και να βοηθά στον εντοπισμό της αιτίας. Δεν είναι απαραίτητο να γίνονται όλες οι εξετάσεις σε όλους, αλλά συνήθως ο βασικός έλεγχος περιλαμβάνει:

Εξέταση	Τι προσφέρει
Γενική αίματος	Αιμοσφαιρίνη, αιματοκρίτης, MCV, MCH, RDW και εικόνα ερυθρών.
Φερριτίνη	Κύριος δείκτης αποθηκών σιδήρου, αλλά αυξάνεται και στη φλεγμονή.
Σίδηρος ορού	Μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα και δεν ερμηνεύεται μόνος του.
Τρανσφερρίνη ή TIBC	Βοηθά στον υπολογισμό της ικανότητας δέσμευσης και του κορεσμού.
TSAT	Ο κορεσμός τρανσφερρίνης δείχνει πόσο από το διαθέσιμο μεταφορικό σύστημα είναι φορτωμένο με σίδηρο.
CRP	Βοηθά να εκτιμηθεί αν φλεγμονή μπορεί να αυξάνει τεχνητά τη φερριτίνη.

Ανάλογα με το ιστορικό μπορεί να ζητηθούν δικτυοερυθροκύτταρα, βιταμίνη B12, φυλλικό, κρεατινίνη, ηπατικά ένζυμα, έλεγχος κοιλιοκάκης ή έλεγχος για απώλεια αίματος.

Ο σίδηρος ορού δεν αρκεί μόνος του. Η ασφαλέστερη ερμηνεία γίνεται μαζί με φερριτίνη, γενική αίματος και, όταν χρειάζεται, σίδηρο και φερριτίνη ως σύνολο.

19Πότε γίνεται επανέλεγχος και τι περιμένουμε

Η ανταπόκριση δεν κρίνεται από τα συμπτώματα μόνο. Η κόπωση μπορεί να βελτιωθεί σταδιακά, αλλά χρειάζεται εργαστηριακή επιβεβαίωση ότι αυξάνεται η αιμοσφαιρίνη και αποκαθίστανται οι αποθήκες.

Σε σιδηροπενική αναιμία, πολλές κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν έλεγχο της αιμοσφαιρίνης μέσα στις πρώτες περίπου τέσσερις εβδομάδες. Μία σαφής αύξηση υποστηρίζει ότι η θεραπεία λαμβάνεται και απορροφάται. Η ταχύτητα εξαρτάται από την αρχική βαρύτητα, τη συνεχιζόμενη απώλεια, τη δόση και τη συνύπαρξη φλεγμονής ή άλλης νόσου.

Η θεραπεία συχνά συνεχίζεται για διάστημα μετά την ομαλοποίηση της αιμοσφαιρίνης, ώστε να αναπληρωθούν οι αποθήκες. Το φύλλο οδηγιών των φακελίσκων αναφέρει συνήθως 1–3 μήνες μετά την ομαλοποίηση, αλλά ο πραγματικός χρόνος εξατομικεύεται.

Πρώιμος έλεγχοςΓενική αίματος και κλινική ανοχή, συνήθως μέσα στον πρώτο μήνα.

Έλεγχος αποθηκώνΦερριτίνη και, όπου χρειάζεται, TSAT μετά από επαρκές θεραπευτικό διάστημα.

Μακροχρόνιος έλεγχοςΌταν η αιτία επιμένει ή υπάρχει ιστορικό υποτροπών.

Δεν είναι χρήσιμο να μετράται ο σίδηρος ορού αμέσως μετά τη λήψη του φαρμάκου, επειδή μπορεί να επηρεαστεί παροδικά. Η προετοιμασία για την αιμοληψία και η ώρα της τελευταίας δόσης καθορίζονται από τον γιατρό ή το εργαστήριο.

20Όταν η θεραπεία δεν αποδίδει

Αν η αιμοσφαιρίνη ή η φερριτίνη δεν βελτιώνονται όπως αναμένεται, δεν σημαίνει αυτόματα ότι χρειάζεται απλώς μεγαλύτερη δόση. Πρέπει να ελεγχθούν συστηματικά οι συχνότερες αιτίες αποτυχίας.

Μη σταθερή λήψη: οι παρενέργειες οδηγούν σε παραλείψεις ή πρόωρη διακοπή.
Λάθος τρόπος λήψης: ταυτόχρονος καφές, γάλα, ασβέστιο, αντιόξινα ή αλληλεπιδρώντα φάρμακα.
Συνεχιζόμενη απώλεια αίματος: βαριά περίοδος, γαστρεντερική ή άλλη αιμορραγία.
Δυσαπορρόφηση: κοιλιοκάκη, γαστρική επέμβαση, φλεγμονώδης νόσος εντέρου ή άλλο πρόβλημα.
Λάθος διάγνωση: αναιμία χρονίας νόσου, θαλασσαιμικό στίγμα, ανεπάρκεια B12/φυλλικού, νεφρική νόσος ή αιμόλυση.
Ανεπαρκής διάρκεια: η αιμοσφαιρίνη μπορεί να διορθωθεί πριν γεμίσουν οι αποθήκες.

Όταν η από του στόματος θεραπεία δεν είναι ανεκτή, δεν απορροφάται ή απαιτείται ταχύτερη αναπλήρωση, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει ενδοφλέβιο σίδηρο. Η επιλογή αυτή δεν γίνεται μόνο επειδή «η φερριτίνη είναι χαμηλή» και απαιτεί διαφορετική αξιολόγηση ασφάλειας. Δείτε τη σύγκριση χάπι, πόσιμο ή ενδοφλέβιος σίδηρος.

21Τι να θυμάστε για το Zaofer

1. Ελέγξτε τη μορφήΟ φακελίσκος και το αναβράζον δεν περιέχουν την ίδια ποσότητα στοιχειακού σιδήρου.

2. Βρείτε την αιτίαΗ σιδηροπενία μπορεί να είναι ένδειξη χρόνιας απώλειας αίματος ή δυσαπορρόφησης.

3. Προσέξτε τις αλληλεπιδράσειςΛεβοθυροξίνη, αντιβιοτικά, ασβέστιο, αντιόξινα, καφές και τσάι μπορεί να επηρεάσουν τη θεραπεία.

4. Μην κρίνετε από τα συμπτώματαΗ ανταπόκριση επιβεβαιώνεται με γενική αίματος, φερριτίνη και επιλεγμένες εξετάσεις σιδήρου.

5. Μην διπλασιάζετε δόσηΣε παράλειψη συνεχίζετε με την επόμενη προγραμματισμένη δόση, εκτός άλλης οδηγίας.

6. Κρατήστε το μακριά από παιδιάΗ τυχαία κατάποση σιδήρου μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ή θανατηφόρα δηλητηρίαση.

22Συχνές ερωτήσεις για το Zaofer

Το Zaofer κυκλοφορεί στην Ελλάδα;

Ναι, διαθέτει ελληνική άδεια κυκλοφορίας. Ωστόσο, οι μορφές του είχαν καταγραφεί σε περιορισμένη διαθεσιμότητα από τον ΕΟΦ, επομένως χρειάζεται έλεγχος σε φαρμακείο.

Πόσο σίδηρο έχει ένας φακελίσκος Zaofer;

Κάθε φακελίσκος περιέχει 300 mg γλυκονικού σιδήρου, που αντιστοιχούν σε 37,5 mg στοιχειακού δισθενούς σιδήρου.

Πόσο σίδηρο έχει ένα αναβράζον δισκίο;

Κάθε αναβράζον δισκίο περιέχει 695 mg γλυκονικού σιδήρου, που αντιστοιχούν σε 80,5 mg στοιχειακού δισθενούς σιδήρου.

Παίρνεται πριν ή μετά το φαγητό;

Η απορρόφηση είναι συνήθως καλύτερη με άδειο στομάχι. Οι φακελίσκοι αναφέρονται περίπου μία ώρα πριν ή δύο ώρες μετά το φαγητό, ενώ τα αναβράζοντα περίπου μισή ώρα πριν από τα γεύματα. Αν υπάρχει έντονη γαστρεντερική ενόχληση, ο γιατρός μπορεί να προσαρμόσει τον τρόπο λήψης.

Μπορώ να το πάρω μαζί με καφέ;

Δεν συνιστάται ταυτόχρονη λήψη, επειδή ο καφές μπορεί να μειώσει την απορρόφηση. Χρειάζεται χρονικός διαχωρισμός.

Μπορώ να το πάρω μαζί με θυροξίνη;

Όχι την ίδια ώρα. Ο σίδηρος μειώνει την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης. Ο ακριβής χρονικός διαχωρισμός πρέπει να συμφωνηθεί με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό.

Τα μαύρα κόπρανα είναι φυσιολογικά;

Η σκουρόχρωμη απόχρωση είναι συχνή με τον σίδηρο. Μαύρα σαν πίσσα κόπρανα με ζάλη, πόνο, έντονη αδυναμία ή αιματέμεση χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Πότε θα ανέβει η αιμοσφαιρίνη;

Συνήθως αναζητείται εργαστηριακή ανταπόκριση μέσα στις πρώτες περίπου τέσσερις εβδομάδες. Η πλήρης διόρθωση και η αναπλήρωση της φερριτίνης απαιτούν περισσότερο χρόνο.

Μπορώ να σταματήσω μόλις γίνει φυσιολογική η αιμοσφαιρίνη;

Όχι χωρίς ιατρική οδηγία. Συχνά η θεραπεία συνεχίζεται για επιπλέον διάστημα ώστε να αποκατασταθούν οι αποθήκες σιδήρου.

Τι κάνω αν το παιδί πάρει κατά λάθος Zaofer;

Καλέστε αμέσως το 112 ή το Κέντρο Δηλητηριάσεων στο 210 7793777, ακόμη και αν δεν υπάρχουν συμπτώματα. Μην προκαλέσετε εμετό και κρατήστε τη συσκευασία.

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ

Χρειάζεστε έλεγχο γενικής αίματος, φερριτίνης ή σιδήρου;

Η σωστή αξιολόγηση συνδυάζει γενική αίματος, φερριτίνη και, όπου χρειάζεται, σίδηρο, TIBC/τρανσφερρίνη, κορεσμό τρανσφερρίνης και CRP. Η ερμηνεία γίνεται σε συνάρτηση με τα συμπτώματα, την αιτία της έλλειψης και τη θεραπεία που λαμβάνεται.

Κλείστε Ραντεβού Όλα τα Σκευάσματα Σιδήρου

Βιβλιογραφία και πηγές

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΔρ. Παντελής ΑναγνωστόπουλοςΙατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος

Ιατρική επισήμανση: Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από ιατρό, το φύλλο οδηγιών χρήσης ή την εξατομικευμένη φαρμακευτική οδηγία. Η διάγνωση της σιδηροπενίας, η επιλογή μορφής, η δόση, η διάρκεια και ο εργαστηριακός επανέλεγχος καθορίζονται ανά ασθενή.