Saroten / Αμιτριπτυλίνη: Χρήσεις, Παρενέργειες, Ύπνος και Εξετάσεις Αίματος

← Επιστροφή στον οδηγό αντικαταθλιπτικών

1Τι είναι το Saroten

Το Saroten είναι φαρμακευτικό σκεύασμα με δραστική ουσία την αμιτριπτυλίνη. Η αμιτριπτυλίνη ανήκει στα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, μια παλαιότερη αλλά ακόμη χρήσιμη κατηγορία φαρμάκων. Στην πράξη, το Saroten μπορεί να χρησιμοποιηθεί για καταθλιπτικές διαταραχές και, ανάλογα με την ένδειξη και τη χώρα/μορφή, για καταστάσεις χρόνιου πόνου ή πρόληψης ορισμένων τύπων κεφαλαλγίας.

Για τον ασθενή έχει σημασία να καταλάβει ότι το Saroten δεν είναι απλό υπνωτικό. Μπορεί να φέρνει υπνηλία, γι’ αυτό συχνά λαμβάνεται βράδυ όταν έτσι έχει συστήσει ο γιατρός, αλλά η φαρμακολογική του δράση είναι πιο σύνθετη. Επηρεάζει νευροδιαβιβαστές που σχετίζονται με τη διάθεση, τον ύπνο, την αντίληψη του πόνου και την αυτόνομη λειτουργία του οργανισμού.

Σε σχέση με νεότερα αντικαταθλιπτικά, όπως η σερτραλίνη στο Zoloft, η εσιταλοπράμη στο Cipralex ή η βορτιοξετίνη στο Brintellix, η αμιτριπτυλίνη έχει διαφορετικό προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών. Μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή σε υπνηλία, πίεση, καρδιακό ρυθμό, δυσκοιλιότητα, κατακράτηση ούρων και αλληλεπιδράσεις.

2Δραστική ουσία και κατηγορία

Η δραστική ουσία του Saroten είναι η αμιτριπτυλίνη υδροχλωρική. Ανήκει στα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, δηλαδή σε φάρμακα που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες στην ψυχιατρική και σε ορισμένες νευρολογικές/αλγολογικές ενδείξεις. Στον Γαληνό αναφέρεται ως τρικυκλικό αντικαταθλιπτικό και αναλγητικό, με δράση στην επαναπρόσληψη νοραδρεναλίνης και σεροτονίνης.

Η ίδια κατηγορία περιλαμβάνει και άλλα φάρμακα, όπως η κλομιπραμίνη στο Anafranil. Τα τρικυκλικά δεν έχουν το ίδιο προφίλ με τα SSRIs ή τα SNRIs. Δεν συγκρίνονται απλά με τη φράση «πιο δυνατό» ή «πιο ελαφρύ». Η επιλογή εξαρτάται από τη διάγνωση, τα συμπτώματα, την ηλικία, τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, τον ύπνο, τον πόνο, το βάρος, την πίεση και τα άλλα φάρμακα.

Το εμπορικό όνομα βοηθά τον ασθενή να αναγνωρίσει το φάρμακο που έχει στο κουτί. Για την ασφάλεια όμως έχει μεγαλύτερη σημασία η δραστική ουσία. Αν ο ασθενής αναφέρει στο γιατρό ή στο εργαστήριο ότι λαμβάνει «Saroten», είναι χρήσιμο να αναφέρει και ότι πρόκειται για αμιτριπτυλίνη, ειδικά αν υπάρχουν εξετάσεις, νέα συμπτώματα, αλλαγή θεραπείας ή πολλαπλά φάρμακα.

3Πώς δρα η αμιτριπτυλίνη

Η αμιτριπτυλίνη επηρεάζει κυρίως τη νοραδρεναλίνη και τη σεροτονίνη, δύο νευροδιαβιβαστές που συμμετέχουν στη διάθεση, στον ύπνο, στη ρύθμιση του πόνου και σε λειτουργίες του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Η αντικαταθλιπτική της δράση δεν εμφανίζεται αμέσως. Χρειάζεται σταθερή λήψη και χρόνο για να αξιολογηθεί σωστά το θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Παράλληλα, η αμιτριπτυλίνη έχει αντιχολινεργικές και αντιισταμινικές ιδιότητες. Αυτό εξηγεί γιατί μπορεί να προκαλεί ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, θολή όραση, δυσκολία στην ούρηση, υπνηλία και αύξηση όρεξης σε ορισμένους ασθενείς. Η ίδια δράση που μπορεί να βοηθήσει έναν ασθενή να κοιμηθεί καλύτερα μπορεί σε άλλον να προκαλέσει πρωινή νύστα, σύγχυση ή πτώσεις.

Για αυτό η εξατομίκευση είναι κρίσιμη. Ένας νεότερος ασθενής χωρίς καρδιολογικό ιστορικό δεν έχει το ίδιο προφίλ κινδύνου με έναν ηλικιωμένο που λαμβάνει αντιυπερτασικά, διουρητικά, υπνωτικά ή πολλά φάρμακα. Η απόφαση για Saroten πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τη διάγνωση, αλλά και τη συνολική ιατρική εικόνα.

4Πότε χρησιμοποιείται

Το Saroten μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία καταθλιπτικών διαταραχών, όταν ο γιατρός κρίνει ότι η αμιτριπτυλίνη είναι κατάλληλη επιλογή. Επίσης, η αμιτριπτυλίνη χρησιμοποιείται σε χαμηλότερες δόσεις σε ορισμένα πρωτόκολλα για χρόνιο νευροπαθητικό πόνο, πρόληψη ημικρανίας ή χρόνιο πονοκέφαλο τάσης. Η χρήση, η δόση και η διάρκεια πρέπει να καθορίζονται από γιατρό.

Στην καθημερινή πράξη, αρκετοί ασθενείς τη γνωρίζουν περισσότερο για πόνο ή ύπνο παρά για κατάθλιψη. Αυτό μπορεί να προκαλέσει σύγχυση. Το γεγονός ότι ένα αντικαταθλιπτικό χρησιμοποιείται και σε νευροπαθητικό πόνο δεν σημαίνει ότι «δίνεται επειδή ο πόνος είναι ψυχολογικός». Η δράση στον πόνο σχετίζεται με τα νευρικά κυκλώματα επεξεργασίας του πόνου.

Αν ο λόγος χορήγησης είναι καθαρά καταθλιπτική διαταραχή, ο γιατρός αξιολογεί διάθεση, ύπνο, όρεξη, λειτουργικότητα, άγχος, αυτοκτονικό ιδεασμό, ιστορικό μανίας, συγχορηγούμενα φάρμακα και πιθανές αντενδείξεις. Αν ο λόγος είναι πόνος, η αξιολόγηση εστιάζει επίσης σε νευρολογικά συμπτώματα, διαβήτη, Β12, θυρεοειδή, νεφρική λειτουργία και άλλα οργανικά αίτια.

5Saroten και κατάθλιψη

Στην κατάθλιψη, το Saroten δεν δρα όπως ένα αγχολυτικό άμεσης ανακούφισης. Δεν λαμβάνεται «όταν νιώθω άσχημα» και δεν αξιολογείται σε μία ή δύο δόσεις. Η αντικαταθλιπτική αγωγή χρειάζεται σταθερότητα, χρόνο και επανεκτίμηση από τον γιατρό. Η βελτίωση μπορεί να ξεκινήσει σταδιακά, αλλά η πλήρης αξιολόγηση απαιτεί συνήθως εβδομάδες.

Το Saroten μπορεί να είναι επιλογή όταν ο γιατρός θεωρεί ότι το προφίλ του ταιριάζει στον ασθενή. Σε άλλους ασθενείς μπορεί να προτιμηθεί SSRI, όπως Ladose ή Dumyrox, SNRI όπως Efexor ή άλλο αντικαταθλιπτικό όπως Remeron ή Trittico. Η επιλογή δεν πρέπει να γίνεται από τον ασθενή με βάση εμπειρίες άλλων.

Σε κάθε αντικαταθλιπτική αγωγή έχει σημασία η παρακολούθηση της κλινικής εικόνας. Αν εμφανιστεί έντονη επιδείνωση διάθεσης, αυτοκτονικός ιδεασμός, υπερδιέγερση, μανιακά συμπτώματα, σοβαρή αϋπνία ή ασυνήθιστη αλλαγή συμπεριφοράς, απαιτείται άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό.

6Saroten, ύπνος και πόνος

Η αμιτριπτυλίνη μπορεί να προκαλεί υπνηλία, γι’ αυτό σε αρκετές περιπτώσεις λαμβάνεται το βράδυ, εφόσον αυτό έχει οριστεί από τον γιατρό. Η υπνηλία όμως είναι ανεπιθύμητη ενέργεια ή φαρμακολογικό αποτέλεσμα, όχι λόγος για ανεξέλεγκτη χρήση ως υπνωτικό. Αν η αϋπνία οφείλεται σε υπνική άπνοια, άγχος, υπερθυρεοειδισμό, πόνο, κατάθλιψη ή άλλο αίτιο, χρειάζεται στοχευμένη αντιμετώπιση.

Σε χρόνιο νευροπαθητικό πόνο, η αμιτριπτυλίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε χαμηλότερες δόσεις από αυτές που χρησιμοποιούνται για κατάθλιψη. Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ότι ο στόχος δεν είναι να «ναρκωθεί», αλλά να μειωθεί η ένταση των νευροπαθητικών σημάτων και να βελτιωθεί ο ύπνος, η λειτουργικότητα και η αντοχή στον πόνο.

Εργαστηριακά, σε ασθενή με νευροπαθητικό πόνο μπορεί να έχει νόημα να ελεγχθούν αίτια που μιμούνται ή επιδεινώνουν νευρικά συμπτώματα, όπως σακχαρώδης διαβήτης, έλλειψη Β12, θυρεοειδική δυσλειτουργία, νεφρική νόσος ή φλεγμονώδεις καταστάσεις. Το φάρμακο δεν αντικαθιστά την αναζήτηση της αιτίας.

7Δοσολογία και τρόπος λήψης

Η δόση του Saroten καθορίζεται μόνο από γιατρό. Διαφέρει ανάλογα με την ένδειξη, την ηλικία, την ανεκτικότητα, το ιστορικό, την ύπαρξη καρδιολογικού κινδύνου και τα άλλα φάρμακα. Σε πολλές περιπτώσεις ξεκινά χαμηλά και αυξάνεται σταδιακά, ώστε να μειωθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες όπως υπνηλία, ζάλη, ξηροστομία και ορθοστατική υπόταση.

Ο ασθενής δεν πρέπει να αυξάνει τη δόση επειδή «δεν είδε αποτέλεσμα» τις πρώτες ημέρες. Η δράση στην κατάθλιψη και στον χρόνιο πόνο θέλει χρόνο. Επίσης, δεν πρέπει να μειώνει ή να διακόπτει απότομα τη δόση επειδή αισθάνθηκε υπνηλία, χωρίς να ενημερώσει τον γιατρό. Η αλλαγή μπορεί να χρειάζεται σταδιακό πλάνο.

Η λήψη με αλκοόλ πρέπει να αποφεύγεται. Ο συνδυασμός μπορεί να αυξήσει υπνηλία, αστάθεια, μειωμένα αντανακλαστικά και κίνδυνο ατυχήματος. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και με υπνωτικά, βενζοδιαζεπίνες, οπιοειδή, αντιισταμινικά πρώτης γενιάς και άλλα κατασταλτικά φάρμακα.

8Πότε αρχίζει να δρα

Η υπνηλία ή η χαλάρωση μπορεί να εμφανιστεί από τις πρώτες δόσεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει εμφανιστεί το αντικαταθλιπτικό ή αναλγητικό αποτέλεσμα. Στην κατάθλιψη, η βελτίωση της διάθεσης, της ενέργειας, του ενδιαφέροντος και της λειτουργικότητας αξιολογείται σταδιακά. Στον χρόνιο πόνο, η μείωση των συμπτωμάτων επίσης μπορεί να χρειαστεί χρόνο.

Αν ο ασθενής αισθάνεται υπερβολική νύστα, ζάλη, σύγχυση, ταχυκαρδία, λιποθυμική τάση ή έντονη δυσκοιλιότητα, δεν πρέπει να το αγνοήσει. Η σωστή πρακτική είναι να ενημερώσει τον γιατρό, γιατί μπορεί να χρειάζεται αλλαγή ώρας λήψης, πιο αργή τιτλοποίηση, μείωση δόσης ή αλλαγή θεραπείας.

Η αξιολόγηση δεν είναι μόνο «νιώθω καλύτερα ή όχι». Περιλαμβάνει ύπνο, πρωινή λειτουργικότητα, πίεση, πτώσεις, οδήγηση, όρεξη, βάρος, δυσκοιλιότητα, ούρηση και τυχόν καρδιακά συμπτώματα. Σε επιλεγμένους ασθενείς, ο εργαστηριακός έλεγχος βοηθά να ξεχωρίσει αν ένα νέο σύμπτωμα οφείλεται στο φάρμακο, σε άλλο νόσημα ή σε συνδυασμό παραγόντων.

9Συχνές παρενέργειες

Οι συχνές παρενέργειες της αμιτριπτυλίνης σχετίζονται με την κατασταλτική και αντιχολινεργική της δράση. Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει υπνηλία, ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, ζάλη, θολή όραση, αύξηση όρεξης, εφίδρωση ή δυσκολία συγκέντρωσης. Σε κάποιους τα συμπτώματα υποχωρούν με τον χρόνο, ενώ σε άλλους παραμένουν ενοχλητικά.

Η δυσκοιλιότητα δεν είναι ασήμαντη λεπτομέρεια, ειδικά σε ηλικιωμένους, σε ασθενείς με αιμορροΐδες, εκκολπώματα ή φάρμακα που επιβραδύνουν το έντερο. Η ξηροστομία μπορεί να επηρεάσει δόντια και ούλα, ενώ η θολή όραση μπορεί να είναι επικίνδυνη στην οδήγηση. Η υπνηλία αυξάνει τον κίνδυνο πτώσεων, κυρίως στην αρχή ή μετά από αύξηση δόσης.

Η παρενέργεια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το φάρμακο πρέπει να διακοπεί. Σημαίνει όμως ότι πρέπει να αξιολογηθεί. Η διαφορά ανάμεσα σε ήπια αναμενόμενη ενόχληση και σοβαρό σύμπτωμα είναι κλινική απόφαση. Για τον ασθενή, το ασφαλέστερο είναι να ενημερώνει τον γιατρό αντί να αλλάζει μόνος του τη θεραπεία.

10Σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες

Σοβαρά συμπτώματα που χρειάζονται άμεση ιατρική επικοινωνία είναι λιποθυμία, έντονη ταχυκαρδία ή αίσθημα αρρυθμίας, πόνος στο στήθος, σύγχυση, σπασμοί, έντονη υπνηλία που δεν είναι συνηθισμένη, δυσκολία στην αναπνοή, σοβαρή δυσκολία ούρησης, έντονη αλλεργική αντίδραση ή απότομη επιδείνωση ψυχικής κατάστασης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με καρδιακό ιστορικό, συγκοπτικά επεισόδια, γνωστή παράταση QT, ηλεκτρολυτικές διαταραχές, επιληψία, γλαύκωμα κλειστής γωνίας, υπερπλασία προστάτη ή ιστορικό κατακράτησης ούρων. Σε αυτά τα άτομα, ακόμη και μια φαινομενικά «συνηθισμένη» δόση μπορεί να έχει μεγαλύτερο κίνδυνο.

Επίσης, τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά είναι επικίνδυνα σε υπερδοσολογία. Αυτό έχει πρακτική σημασία σε ασθενείς με αυτοκτονικό ιδεασμό, σε σπίτια με παιδιά ή σε ανθρώπους που λαμβάνουν πολλά φάρμακα. Η φύλαξη πρέπει να γίνεται προσεκτικά και η ποσότητα που διατίθεται στον ασθενή πρέπει να ακολουθεί την κρίση του θεράποντα γιατρού.

11Καρδιά, πίεση και ηλεκτροκαρδιογράφημα

Η καρδιολογική ασφάλεια είναι βασικό θέμα με την αμιτριπτυλίνη. Το φάρμακο μπορεί να επηρεάσει την καρδιακή αγωγιμότητα, την πίεση και τον καρδιακό ρυθμό, ιδίως σε ευάλωτους ασθενείς ή σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα. Για αυτό ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ηλεκτροκαρδιογράφημα πριν ή κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ειδικά όταν υπάρχει καρδιολογικό ιστορικό ή παράγοντες κινδύνου.

Η ορθοστατική υπόταση είναι πρακτικό πρόβλημα. Ο ασθενής μπορεί να ζαλιστεί όταν σηκώνεται απότομα από το κρεβάτι ή την καρέκλα. Αυτό είναι σημαντικό σε ηλικιωμένους, σε ασθενείς με αντιυπερτασικά και σε όσους έχουν ιστορικό πτώσεων. Για βασικό έλεγχο πίεσης, νεφρών και ηλεκτρολυτών μπορείτε να δείτε και τον οδηγό Υπέρταση: Εξετάσεις Αίματος και Ούρων.

Το ηλεκτροκαρδιογράφημα δεν είναι εξέταση αίματος, αλλά συχνά είναι σημαντικότερο από μια εργαστηριακή τιμή για την ασφάλεια των τρικυκλικών. Οι εξετάσεις αίματος συμπληρώνουν την εικόνα ελέγχοντας ηλεκτρολύτες, νεφρική λειτουργία, ηπατική λειτουργία και μεταβολικούς παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τον καρδιακό κίνδυνο.

12Ποιες εξετάσεις αίματος μπορεί να ζητηθούν

Δεν υπάρχει μία υποχρεωτική «εξέταση Saroten» για όλους. Η αμιτριπτυλίνη δεν απαιτεί συνήθως μέτρηση επιπέδων στο αίμα στη ρουτίνα, όπως συμβαίνει με άλλα φάρμακα ειδικών κατηγοριών. Ωστόσο, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εργαστηριακό έλεγχο πριν ή κατά τη διάρκεια της αγωγής, ανάλογα με ηλικία, ιστορικό, συμπτώματα, δόση, διάρκεια και συγχορηγούμενα φάρμακα.

Για πρακτική προετοιμασία πριν από αιμοληψία, ειδικά όταν ο ασθενής λαμβάνει φάρμακα, είναι χρήσιμος ο οδηγός Προετοιμασία Εξετάσεων Αίματος. Για ευρύτερη σύνδεση φαρμάκων και εργαστηριακής παρακολούθησης, δείτε επίσης τον οδηγό Φάρμακα που Επηρεάζουν τις Εξετάσεις Αίματος.

13Ήπαρ, νεφρά και ηλεκτρολύτες

Το ήπαρ συμμετέχει στον μεταβολισμό πολλών ψυχιατρικών φαρμάκων. Σε ασθενείς με γνωστή ηπατική νόσο, αυξημένα ηπατικά ένζυμα, χρόνια κατανάλωση αλκοόλ ή πολυφαρμακία, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ALT, AST, γ-GT, αλκαλική φωσφατάση και χολερυθρίνη. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι ασθενείς με Saroten χρειάζονται συχνές ηπατικές εξετάσεις, αλλά ότι η απόφαση πρέπει να εξατομικεύεται.

Η νεφρική λειτουργία δεν αφορά μόνο την αποβολή του συγκεκριμένου φαρμάκου. Αφορά τη συνολική ασφάλεια του ασθενούς, την αφυδάτωση, τα διουρητικά, την πίεση, τα ηλεκτρολυτικά προβλήματα και την πολυφαρμακία. Η κρεατινίνη και το eGFR βοηθούν να εκτιμηθεί ο γενικός οργανικός κίνδυνος, ειδικά σε ηλικιωμένους.

Οι ηλεκτρολύτες, όπως νάτριο, κάλιο και μαγνήσιο, έχουν σημασία όταν υπάρχει ζάλη, αδυναμία, σύγχυση, λιποθυμική τάση, αρρυθμία ή χρήση διουρητικών. Σε αντικαταθλιπτικά γενικά, οι ηλεκτρολύτες βοηθούν επίσης να διαχωριστεί αν ένα σύμπτωμα είναι φαρμακευτικό, μεταβολικό ή καρδιολογικό.

14Θυρεοειδής, αναιμία και οργανικά αίτια

Κόπωση, μειωμένη διάθεση, υπνηλία, αδυναμία συγκέντρωσης και αλλαγές βάρους δεν οφείλονται πάντα αποκλειστικά στην κατάθλιψη ή στο φάρμακο. Μπορεί να συνυπάρχει αναιμία, υποθυρεοειδισμός, υπερθυρεοειδισμός, έλλειψη Β12, διαταραχή σακχάρου, φλεγμονή ή άλλο οργανικό πρόβλημα. Η γενική αίματος και η TSH είναι συχνά χρήσιμες εξετάσεις στο σωστό κλινικό πλαίσιο.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν ο ασθενής λέει «το φάρμακο με νυστάζει» ή «νιώθω χειρότερα». Μερικές φορές πράγματι φταίει η δόση ή η ώρα λήψης. Άλλες φορές υπάρχει υποκείμενη αναιμία, ηλεκτρολυτική διαταραχή, θυρεοειδικό πρόβλημα ή κακή ποιότητα ύπνου. Ο εργαστηριακός έλεγχος βοηθά να μη χρεωθούν όλα αυτόματα στο Saroten.

Για συνολικό προσανατολισμό σε εργαστηριακό έλεγχο, μπορείτε να δείτε τον οδηγό Αιματολογικός Έλεγχος και τη σελίδα Οδηγοί Εξετάσεων.

15Σάκχαρο, βάρος και λιπίδια

Η αμιτριπτυλίνη μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να σχετίζεται με αύξηση όρεξης, αύξηση βάρους ή αλλαγές στον ύπνο και στη δραστηριότητα. Η ίδια η κατάθλιψη μπορεί επίσης να επηρεάζει το βάρος, τη διατροφή, την κίνηση και τον μεταβολισμό. Για αυτό, όταν υπάρχει αύξηση βάρους ή καρδιομεταβολικός κίνδυνος, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει σάκχαρο νηστείας, HbA1c και λιπιδαιμικό προφίλ.

Οι εξετάσεις αυτές δεν γίνονται για να «μετρήσουν το Saroten». Γίνονται για να παρακολουθήσουν τον ασθενή συνολικά. Σε κάποιον με διαβήτη, προδιαβήτη, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία ή οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, η αντικαταθλιπτική αγωγή πρέπει να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλάνο υγείας.

Η παρακολούθηση βάρους, περιμέτρου μέσης, πίεσης, γλυκόζης και λιπιδίων είναι πρακτική, απλή και συχνά πιο χρήσιμη από αναζήτηση σπάνιων εξετάσεων. Σκοπός είναι η έγκαιρη διόρθωση προβλημάτων, όχι η διακοπή ενός φαρμάκου που μπορεί να είναι χρήσιμο όταν λαμβάνεται σωστά.

16Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα

Το Saroten μπορεί να αλληλεπιδράσει με πολλά φάρμακα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με MAO inhibitors, άλλα αντικαταθλιπτικά, φάρμακα που αυξάνουν σεροτονινεργική δράση, αντιχολινεργικά, αντιαρρυθμικά, φάρμακα που παρατείνουν το QT, υπνωτικά, βενζοδιαζεπίνες, οπιοειδή, αντιισταμινικά με κατασταλτική δράση και αλκοόλ.

Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει τον γιατρό για όλα τα φάρμακα, όχι μόνο για τα «σοβαρά». Περιλαμβάνονται παυσίπονα, αντιισταμινικά, συμπληρώματα, φυτικά σκευάσματα, φάρμακα για ύπνο, φάρμακα για προστάτη, καρδιολογικά φάρμακα και φάρμακα για στομάχι. Το Βαλσαμόχορτο / St. John’s Wort χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή επειδή μπορεί να αλληλεπιδράσει με ψυχιατρικά και άλλα φάρμακα.

Σε συνδυασμούς αντικαταθλιπτικών, ο κίνδυνος δεν είναι πάντα εργαστηριακός. Μπορεί να αφορά σεροτονινεργικά συμπτώματα, καρδιακό ρυθμό, υπνηλία, σύγχυση ή πτώσεις. Γι’ αυτό η πλήρης λίστα φαρμάκων είναι συχνά πιο σημαντική από μια μεμονωμένη εξέταση αίματος.

17Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή

Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται οι ηλικιωμένοι, οι ασθενείς με καρδιολογικό ιστορικό, όσοι έχουν ιστορικό λιποθυμίας, αρρυθμίας, επιληψίας, γλαυκώματος κλειστής γωνίας, κατακράτησης ούρων, υπερπλασίας προστάτη, ηπατικής νόσου, σοβαρής δυσκοιλιότητας ή πολλαπλών φαρμάκων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επιλογή δόσης και η παρακολούθηση πρέπει να είναι πιο προσεκτικές.

Στην κύηση και στον θηλασμό, η απόφαση λαμβάνεται μόνο από γιατρό με στάθμιση οφέλους και κινδύνου. Δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετη διακοπή επειδή μια γυναίκα έμεινε έγκυος, ούτε αυθαίρετη συνέχιση χωρίς ενημέρωση του μαιευτήρα/ψυχιάτρου. Η μη αντιμετωπισμένη κατάθλιψη έχει επίσης κινδύνους, άρα η απόφαση πρέπει να είναι ιατρικά οργανωμένη.

Προσοχή χρειάζεται και σε ασθενείς με ιστορικό διπολικής διαταραχής ή μανιακών επεισοδίων. Αν εμφανιστούν υπερδιέγερση, μειωμένη ανάγκη για ύπνο, υπερβολική ενεργητικότητα, παρορμητικότητα ή ασυνήθιστη ευφορία, πρέπει να ενημερωθεί άμεσα ο γιατρός.

18Διακοπή, αλλαγές και υπερδοσολογία

Η διακοπή του Saroten δεν πρέπει να γίνεται απότομα χωρίς ιατρική οδηγία, ειδικά μετά από συστηματική χρήση. Απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει αϋπνία, ανησυχία, γαστρεντερικά συμπτώματα, κεφαλαλγία ή επανεμφάνιση συμπτωμάτων. Ο γιατρός μπορεί να συστήσει σταδιακή μείωση ανάλογα με τη δόση και τη διάρκεια.

Η αλλαγή σε άλλο αντικαταθλιπτικό χρειάζεται ειδικό πλάνο, επειδή υπάρχουν κίνδυνοι αλληλεπιδράσεων, σεροτονινεργικών συμπτωμάτων, υπνηλίας ή διακοπής. Ο ασθενής δεν πρέπει να συνδυάζει παλιό και νέο φάρμακο χωρίς σαφή οδηγία. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν λαμβάνει SSRI, SNRI, τραζοδόνη, μιρταζαπίνη ή άλλα ψυχιατρικά φάρμακα.

Η υπερδοσολογία με τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά είναι επείγουσα κατάσταση. Αν ληφθεί μεγαλύτερη ποσότητα από τη συνταγογραφημένη ή υπάρχει υποψία λανθασμένης λήψης, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Συμπτώματα όπως έντονη υπνηλία, σύγχυση, σπασμοί, ταχυκαρδία, αρρυθμία ή απώλεια συνείδησης δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται στο σπίτι.

19Τι να αναφέρετε στο εργαστήριο

Πριν από εξετάσεις αίματος, ο ασθενής πρέπει να αναφέρει ότι λαμβάνει Saroten / αμιτριπτυλίνη, καθώς και τη δόση, την ώρα λήψης και τα υπόλοιπα φάρμακα. Η πληροφορία βοηθά στην ερμηνεία συμπτωμάτων όπως υπνηλία, ζάλη, ξηροστομία, δυσκοιλιότητα, αλλαγή βάρους, ηλεκτρολυτικές διαταραχές ή μεταβολές σε ηπατικές εξετάσεις.

Αν ο γιατρός έχει ζητήσει συγκεκριμένο εργαστηριακό έλεγχο, ο ασθενής πρέπει να ακολουθήσει την οδηγία του. Δεν χρειάζεται να διακόψει μόνος του το φάρμακο πριν από απλή αιμοληψία, εκτός αν έχει δοθεί ρητή ιατρική οδηγία.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Το Saroten περιέχει αμιτριπτυλίνη, ένα τρικυκλικό αντικαταθλιπτικό με αντικαταθλιπτική και αναλγητική δράση. Δεν είναι απλό υπνωτικό ή ηρεμιστικό, παρότι μπορεί να προκαλέσει υπνηλία. Η χρήση του πρέπει να γίνεται με ιατρική συνταγή, σαφή στόχο και προσοχή σε δόση, διάρκεια, ηλικία, καρδιακό ιστορικό και συγχορηγούμενα φάρμακα.

Οι εξετάσεις αίματος δεν είναι ίδιες για όλους. Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα, νεφρική λειτουργία, ηλεκτρολύτες, TSH, σάκχαρο, HbA1c και λιπίδια. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα, αν και δεν είναι εξέταση αίματος, έχει ιδιαίτερη σημασία σε ασθενείς με καρδιολογικό κίνδυνο ή συμπτώματα.

Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει τον γιατρό και το εργαστήριο για όλα τα φάρμακα, συμπληρώματα και φυτικά σκευάσματα που λαμβάνει. Δεν πρέπει να αυξάνει, να μειώνει, να συνδυάζει ή να διακόπτει το Saroten χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία