Πολυκυστικές-Ωοθήκες-1200x800.jpg

1) Τι είναι το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS);

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι μια συχνή ορμονική διαταραχή που επηρεάζει γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.
Χαρακτηρίζεται από ορμονική ανισορροπία, προβλήματα με την ωορρηξία και παρουσία πολλών μικρών κύστεων στις ωοθήκες.
Υπολογίζεται ότι περίπου 1 στις 10 γυναίκες πάσχει από PCOS.

2) Συμπτώματα

  • Ακανόνιστος ή απών κύκλος περιόδου
  • Αυξημένη τριχοφυΐα (πρόσωπο, στήθος, κοιλιά)
  • Ακμή και λιπαρό δέρμα
  • Αύξηση βάρους, δυσκολία απώλειας κιλών
  • Αραίωση μαλλιών (αλωπεκία)
  • Δυσκολία σύλληψης

3) Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου

Τα ακριβή αίτια του PCOS δεν είναι πλήρως γνωστά. Παράγοντες που παίζουν ρόλο:

  • Γενετικοί παράγοντες: Συχνά υπάρχει οικογενειακό ιστορικό.
  • Ινσουλινοαντίσταση: Ο οργανισμός δεν χρησιμοποιεί σωστά την ινσουλίνη, οδηγώντας σε υψηλά επίπεδα.
  • Ορμονική ανισορροπία: Αυξημένα ανδρογόνα (τεστοστερόνη), LH και ανωμαλίες στην FSH.
  • Παχυσαρκία: Συχνά σχετίζεται και επιδεινώνει το πρόβλημα.

ℹ️ Βασικά Σημεία για το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)

  • Το PCOS είναι μια συχνή ορμονική διαταραχή που επηρεάζει περίπου 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.
  • Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα είναι: ακανόνιστος κύκλος, ακμή, αυξημένη τριχοφυΐα, δυσκολία απώλειας βάρους και υπογονιμότητα.
  • Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό συμπτωμάτων, υπερηχογραφήματος και εξετάσεων αίματος (LH, FSH, τεστοστερόνη, ινσουλίνη κ.ά.).
  • Συχνά συνδέεται με ινσουλινοαντίσταση και αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2.
  • Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, αλλά με σωστή διαχείριση (διατροφή, άσκηση, φαρμακευτική αγωγή) τα συμπτώματα ελέγχονται αποτελεσματικά.
  • Η γονιμότητα μπορεί να βελτιωθεί με κατάλληλες θεραπείες και ιατρική παρακολούθηση.

4) Διάγνωση & Εξετάσεις

Η διάγνωση βασίζεται στα κριτήρια Ρότερνταμ (2003), όπου χρειάζονται 2 από τα 3 παρακάτω:

  1. Αραιομηνόρροια ή αμηνόρροια
  2. Υπερανδρογονισμός (κλινικός ή εργαστηριακός)
  3. Πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών σε υπέρηχο

Επιπλέον, γίνεται διαφορική διάγνωση για να αποκλειστούν άλλες ενδοκρινολογικές παθήσεις.

5) Εξετάσεις Αίματος που Σχετίζονται

Οι εξετάσεις αίματος παίζουν σημαντικό ρόλο στη διάγνωση και παρακολούθηση του PCOS:

ΕξέτασηΤι ΕλέγχειΣχόλιο
FSH & LHΟρμόνες υπόφυσηςΣυνήθως η LH είναι αυξημένη σε σχέση με την FSH.
Τεστοστερόνη (ολική & ελεύθερη)ΑνδρογόναΣυχνά αυξημένα επίπεδα.
DHEA-SΑνδρογόνο επινεφριδίωνΑυξημένο σε υπερανδρογονισμό.
ΠρολακτίνηΟρμόνη υπόφυσηςΓια αποκλεισμό υπερπρολακτιναιμίας.
TSHΘυρεοειδήςΓια αποκλεισμό θυρεοειδοπάθειας.
Γλυκόζη νηστείας & καμπύλη σακχάρου (OGTT)Μεταβολισμός γλυκόζηςΣυχνά υπάρχει ινσουλινοαντίσταση.
ΙνσουλίνηΟρμονική ρύθμισηΓια υπολογισμό HOMA-IR.
Lipid profileΧοληστερόλη, τριγλυκερίδιαΣυχνά συνυπάρχει δυσλιπιδαιμία.

🔍 Συχνές Εξετάσεις Αίματος στο PCOS

  • LH & FSH → Δείχνουν ανισορροπία ωορρηξίας
  • Τεστοστερόνη (ολική & ελεύθερη) → Έλεγχος υπερανδρογονισμού
  • DHEA-S → Ανδρογόνο από τα επινεφρίδια
  • Προλακτίνη → Αποκλεισμός υπερπρολακτιναιμίας
  • TSH → Έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας
  • Γλυκόζη νηστείας & OGTT → Διάγνωση ινσουλινοαντίστασης / προδιαβήτη
  • Ινσουλίνη → Για υπολογισμό HOMA-IR
  • Λιπιδαιμικό προφίλ → Χοληστερόλη & τριγλυκερίδια

6) Επιπλοκές

  • Υπογονιμότητα λόγω ανωορρηξίας
  • Αυξημένος κίνδυνος Σακχαρώδους Διαβήτη Τύπου 2
  • Υπέρταση, υπερλιπιδαιμία
  • Αυξημένος κίνδυνος καρκίνου ενδομητρίου
  • Ψυχολογικές επιπτώσεις (άγχος, κατάθλιψη, μειωμένη αυτοεκτίμηση)

7) Θεραπεία & Διαχείριση

Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για το PCOS, αλλά μπορεί να ελεγχθεί με:

  • Αλλαγές στον τρόπο ζωής: απώλεια βάρους, άσκηση, υγιεινή διατροφή.
  • Αντισυλληπτικά χάπια: ρυθμίζουν τον κύκλο και μειώνουν τον υπερανδρογονισμό.
  • Μετφορμίνη: βελτιώνει την ινσουλινοευαισθησία.
  • Αγωγή γονιμότητας: κλομιφαίνη, λετροζόλη.
  • Τοπική θεραπεία: για ακμή & υπερτρίχωση.

8) Διατροφή & Τρόπος Ζωής

  • Μείωση απλών σακχάρων και επεξεργασμένων τροφών.
  • Έμφαση σε πρωτεΐνη, καλά λιπαρά, φυτικές ίνες.
  • Τακτική σωματική άσκηση (αερόβια + μυϊκή ενδυνάμωση).
  • Έλεγχος βάρους.

🥗 Διατροφή & PCOS – Τι να Προτιμήσετε / Τι να Περιορίσετε

✅ Προτιμήστε

  • Τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες (λαχανικά, όσπρια, φρούτα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη)
  • Πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας (ψάρια, κοτόπουλο, αυγά, γιαούρτι)
  • Υγιεινά λιπαρά (ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, αβοκάντο, λιπαρά ψάρια)
  • Ολικής άλεσης δημητριακά
  • Συχνά, μικρά γεύματα για σταθεροποίηση σακχάρου

⚠️ Περιορίστε

  • Ζάχαρη και γλυκά (σοκολάτες, γλυκίσματα, αναψυκτικά)
  • Επεξεργασμένους υδατάνθρακες (λευκό ψωμί, ζυμαρικά, λευκό ρύζι)
  • Τηγανητά και fast food
  • Τρανς λιπαρά (βιομηχανικά γλυκά, έτοιμα σνακ)
  • Αλκοόλ και υπερβολική καφεΐνη

9) PCOS και Εγκυμοσύνη

Το PCOS μπορεί να δυσκολέψει τη σύλληψη λόγω ανωορρηξίας. Ωστόσο, με ιατρική βοήθεια πολλές γυναίκες καταφέρνουν να αποκτήσουν παιδί.
Θεραπείες όπως η διέγερση ωοθηκών, η εξωσωματική γονιμοποίηση ή η αλλαγή τρόπου ζωής βελτιώνουν σημαντικά τις πιθανότητες.

10) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

❓ Το PCOS είναι το ίδιο με τις κύστεις ωοθηκών;

Όχι. Οι κύστεις μπορεί να εμφανιστούν σε πολλές γυναίκες, αλλά το PCOS είναι ένα σύνδρομο με ορμονικές και μεταβολικές διαταραχές.

❓ Μπορεί να θεραπευτεί οριστικά;

Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, αλλά με σωστή διαχείριση τα συμπτώματα μπορούν να μειωθούν σημαντικά.

❓ Επηρεάζει το PCOS την ψυχολογία;

Ναι. Πολλές γυναίκες αναφέρουν άγχος, κατάθλιψη και προβλήματα με την εικόνα σώματος. Η ψυχολογική υποστήριξη είναι σημαντική.

❓ Ποιες εξετάσεις αίματος χρειάζονται;

Συνηθέστερα ζητούνται LH, FSH, τεστοστερόνη, DHEA-S, TSH, προλακτίνη, γλυκόζη, ινσουλίνη και λιπιδαιμικό προφίλ.

❓ Μπορώ να κάνω παιδιά αν έχω PCOS;

Ναι, πολλές γυναίκες με PCOS καταφέρνουν να μείνουν έγκυες με ιατρική καθοδήγηση και κατάλληλη θεραπεία.

11) Συμπληρωματικές Πληροφορίες & Συμπέρασμα

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι μια πολύπλοκη αλλά συχνή κατάσταση που επηρεάζει πολλές γυναίκες στην αναπαραγωγική ηλικία.
Αν και μπορεί να προκαλεί ανησυχία λόγω των συμπτωμάτων του (ακανόνιστος κύκλος, ακμή, τριχοφυΐα, δυσκολία σύλληψης),
με σωστή ιατρική καθοδήγηση τα περισσότερα προβλήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι το PCOS δεν σημαίνει απαραίτητα υπογονιμότητα.
Πολλές γυναίκες καταφέρνουν να αποκτήσουν παιδιά, είτε φυσιολογικά είτε με τη βοήθεια σύγχρονων θεραπειών.
Η έγκαιρη διάγνωση και η στενή παρακολούθηση από γυναικολόγο ή ενδοκρινολόγο είναι καθοριστικές.

Επιπλέον, η διατροφή και ο τρόπος ζωής έχουν καθοριστικό ρόλο.
Η απώλεια βάρους, η τακτική άσκηση και η ισορροπημένη διατροφή βοηθούν σημαντικά στη ρύθμιση του κύκλου και στον περιορισμό των συμπτωμάτων.
Η ψυχολογική υποστήριξη είναι επίσης σημαντική, καθώς το PCOS μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση και τη συναισθηματική υγεία.

Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το PCOS σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για μεταβολικά προβλήματα (διαβήτη, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία).
Γι’ αυτό συνιστάται τακτικός εργαστηριακός έλεγχος και πρόληψη.
Με την κατάλληλη φροντίδα, οι περισσότερες γυναίκες μπορούν να έχουν μια φυσιολογική και υγιή ζωή.

12) Βιβλιογραφία

🔬 Χρειάζεστε Εξετάσεις για Πολυκυστικές Ωοθήκες (PCOS);

Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας διενεργούμε όλες τις απαραίτητες
εξετάσεις για το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών όπως ορμονικό έλεγχο,
καμπύλη σακχάρου, ινσουλίνη και λιπιδαιμικό προφίλ.

📋 Δείτε τον πλήρη κατάλογο εξετάσεων εδώ

Κατάλογος Εξετάσεων

📅 Κλείστε εύκολα το ραντεβού σας online:

Κλείστε Ραντεβού Εδώ

☎ Τηλέφωνο: 22310 66841
🕑 Ώρες λειτουργίας: 07:00 – 13:30


Glucophage-1200x800.jpg

Glucophage (Μετφορμίνη): δράση, δοσολογία, παρενέργειες & τι να προσέχετε

Το Glucophage (μετφορμίνη) αποτελεί το βασικότερο φάρμακο πρώτης γραμμής για τον διαβήτη τύπου 2, με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα και υψηλό προφίλ ασφάλειας. Ρυθμίζει τη γλυκόζη βελτιώνοντας την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνοντας την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ. Η σωστή χρήση του και η παρακολούθηση ορισμένων δεικτών εξασφαλίζουν μέγιστη αποτελεσματικότητα και ελαχιστοποίηση παρενεργειών.

🔍 Σύντομη Περίληψη (Infobox)

  • Ενδείξεις: Διαβήτης τύπου 2, ινσουλινοαντοχή, προδιαβήτης, PCOS.
  • Μηχανισμός δράσης: Μειώνει ηπατική γλυκονεογένεση & βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
  • Έναρξη δράσης: 2–4 ώρες μετά τη λήψη.
  • Λήψη: Κατά τη διάρκεια γεύματος για λιγότερες παρενέργειες.
  • Συχνές παρενέργειες: Ναυτία, διάρροια, μετεωρισμός.
  • Σημαντικό: Αποφυγή αλκοόλ, έλεγχος B12 και νεφρικής λειτουργίας.
  • Προσοχή σε: GFR < 60, σκιαγραφικά, ηλικιωμένους >70 ετών.

📝 Εισαγωγή

Το Glucophage είναι η εμπορική ονομασία της μετφορμίνης, ενός από τα πιο ευρέως συνταγογραφούμενα φάρμακα για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Εκτός από τη βασική του χρήση στον διαβήτη, έχει μελετηθεί για ρόλους στην αντίσταση στην ινσουλίνη, τις πολυκυστικές ωοθήκες (PCOS) και την απώλεια βάρους. Το άρθρο αυτό αναλύει όλα τα επιστημονικά δεδομένα, τις χρήσεις, παρενέργειες και τις νεότερες εφαρμογές του Glucophage.

 


⚙️ Πώς δρα η Μετφορμίνη (Glucophage);

Η μετφορμίνη βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, μειώνει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ και επιβραδύνει την απορρόφηση της γλυκόζης από το έντερο.

Η Μετφορμίνη (Glucophage) δρα μέσω πολλαπλών μηχανισμών που έχουν ως κύριο αποτέλεσμα τη μείωση των επιπέδων σακχάρου (γλυκόζης) στο αίμα, κυρίως χωρίς να προκαλεί υπογλυκαιμία. Ο μηχανισμός δράσης της είναι ο εξής:

1. Αναστολή νεογλυκογένεσης (παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ)

  • Η μετφορμίνη μειώνει την ηπατική παραγωγή γλυκόζης (νεογλυκογένεση), που είναι ο κύριος μηχανισμός αυξημένων σακχάρων σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.

  • Μπλοκάρει ένζυμα που συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία, όπως η γλυκερολο-3-φωσφορική αφυδρογονάση.

2. Βελτίωση της ευαισθησίας των περιφερικών ιστών (κυρίως μυϊκών) στην ινσουλίνη

  • Αυξάνει τη λειτουργία των GLUT-4 υποδοχέων στα μυϊκά κύτταρα → μεγαλύτερη πρόσληψη γλυκόζης από τους μυς.

3. Μείωση της απορρόφησης γλυκόζης από το έντερο

  • Επιβραδύνει την απορρόφηση γλυκόζης από το λεπτό έντερο.

  • Αυτό συμβάλλει στην ήπια μείωση των επιπέδων μεταγευματικής γλυκόζης.

4. Ευεργετικές επιδράσεις στη λιπιδαιμία

5. Αντιφλεγμονώδης δράση

  • Μειώνει δείκτες φλεγμονής, κάτι που έχει προληπτικό ρόλο στη καρδιοαγγειακή νόσο.

6. Άλλες επιδράσεις

  • Έχει φανεί ότι επηρεάζει τη μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου (gut microbiome), γεγονός που ενδέχεται να συμβάλλει στην καλύτερη γλυκαιμική ρύθμιση.


📌 Σημαντικό: Η μετφορμίνη ΔΕΝ διεγείρει την παραγωγή ινσουλίνης. Για αυτό θεωρείται «ασφαλές» φάρμακο που σπάνια προκαλεί υπογλυκαιμία, σε αντίθεση με άλλες κατηγορίες αντιδιαβητικών φαρμάκων.

Glucophage δράση



🩺 Κλινικές Ενδείξεις Χρήσης Glucophage (Μετφορμίνη)

Glucophage Ενδείξεις

1️⃣ Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2 (ΣΔΤ2)

  • Ως μονοθεραπεία

  • Σε συνδυασμό με άλλες αντιδιαβητικές ουσίες ή ινσουλίνη

  • Ιδανικό για υπέρβαρους και παχύσαρκους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2

  • Ενδείκνυται ως πρώτη γραμμή θεραπείας στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (ADA, EASD, NICE, ΕΔΕ)

2️⃣ Προδιαβήτης (Impaired Glucose Tolerance ή IGT)

  • Σε άτομα με υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη

  • Όταν η δίαιτα και η άσκηση δεν αρκούν για την πρόληψη του διαβήτη

  • Προληπτική δράση, ειδικά σε υπέρβαρους/παχύσαρκους

3️⃣ Αντίσταση στην Ινσουλίνη

4️⃣ Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)

  • Χρήση off-label, αναγνωρισμένη σε πολλές μελέτες

  • Βελτίωση της ωορρηξίας

  • Μείωση των ανδρογόνων

  • Θετική επίδραση σε ακμή & δασυτριχισμό

  • Βοήθεια στη ρύθμιση του κύκλου

  • Προαγωγή της γονιμότητας

5️⃣ Απώλεια Βάρους (off-label)

  • Σε άτομα με ινσουλινοαντίσταση και παχυσαρκία

  • Όχι επίσημη ένδειξη, αλλά εφαρμόζεται σε επιλεγμένες περιπτώσεις (π.χ. σε συνδυασμό με αλλαγές τρόπου ζωής ή άλλες φαρμακοθεραπείες)

6️⃣ Γαστρική Παχυσαρκία – Μεταβολικό Σύνδρομο

  • Σε άτομα με κεντρικού τύπου παχυσαρκία, αυξημένα τριγλυκερίδια και αρτηριακή υπέρταση

  • Για μείωση των καρδιομεταβολικών κινδύνων

7️⃣ Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης (GDM)

  • Υπό αυστηρή παρακολούθηση

  • Σε περιπτώσεις που η διατροφή και άσκηση δεν επαρκούν

  • Off-label στις περισσότερες χώρες, αλλά όλο και περισσότερο μελετάται

8️⃣ Συνδυαστική Θεραπεία με άλλες κατηγορίες φαρμάκων

  • GLP-1 RA (π.χ. Ozempic, Trulicity)

  • SGLT2 αναστολείς

  • DPP-4 αναστολείς

  • Ινσουλίνη

    🧪 Glucophage – Απαραίτητες Εργαστηριακές Εξετάσεις

    Η μετφορμίνη είναι ασφαλές φάρμακο, εφόσον τηρούνται οι ενδείξεις και γίνονται οι απαραίτητοι εργαστηριακοί έλεγχοι. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την πρόληψη σπάνιων επιπλοκών όπως η γαλακτική οξέωση.


    📋 Πριν την Έναρξη Glucophage

    ΕξέτασηΣκοπός
    🧪 Σάκχαρο νηστείας (FPG)Επιβεβαίωση ΣΔ2 ή προδιαβήτη
    🧪 HbA1cΑποτύπωση μέσης γλυκαιμίας 3 μηνών
    🧪 Κρεατινίνη ορού & eGFRΈλεγχος νεφρικής λειτουργίας (μη χορήγηση αν eGFR < 30 ml/min)
    🧪 Τρανσαμινάσες (SGOT, SGPT)Ηπατική λειτουργία
    🧪 Βιταμίνη B12Έλεγχος προϋπάρχουσας ανεπάρκειας
    🧪 Γενική αίματοςΈλεγχος αναιμίας (HbA1c αλλοιώνεται σε σιδηροπενία)

📅 Κατά τη Διάρκεια της Θεραπείας

Κάθε πότε;ΕξέτασηΛόγος
Κάθε 3–6 μήνεςHbA1cΠαρακολούθηση γλυκαιμικού ελέγχου
Κάθε 6–12 μήνεςΚρεατινίνη & eGFRΝεφρική ασφάλεια
ΕτήσιαΒιταμίνη B12Πρόληψη νευροπάθειας λόγω ανεπάρκειας
Όποτε χρειάζεταιΓαλακτικό οξύ (Lactate)Υποψία γαλακτικής οξέωσης (σπάνια)

⚠️ Πότε Πρέπει να Γίνεται Έκτακτος Έλεγχος;

  • Εάν παρουσιαστούν γαστρεντερικά συμπτώματα

  • Σε έντονη κόπωση ή μυϊκή αδυναμία

  • Αν υπάρξει οξεία λοίμωξη ή αφυδάτωση

  • Πριν από εγχείρηση ή αξονική τομογραφία με σκιαγραφικό

  • Αν το eGFR πέσει < 45 ml/min → αναθεώρηση δοσολογίας

Glucophage 500 χορήγηση θεραπεία σακχάρου

💊 Μορφές και Δοσολογία

ΜορφήΠεριεκτικότηταΕνδεικτική Δοσολογία
Glucophage500mg / 850mg / 1000mg1-3 φορές/ημέρα
Glucophage XR500mg / 750mg / 1000mg1 φορά/ημέρα

📌 Η δοσολογία προσαρμόζεται ανάλογα με την ανοχή του ασθενούς και τα επίπεδα γλυκόζης.



Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται;

Το Glucophage χρησιμοποιείται κυρίως για:


Δοσολογία

Η συνιστώμενη δόση ξεκινά συχνά από:

  • 500 mg μία ή δύο φορές την ημέρα

  • Σταδιακή αύξηση έως και 2000 mg ημερησίως, ανάλογα με την ανοχή και τις ανάγκες του ασθενούς

Η μετφορμίνη λαμβάνεται μετά το φαγητό, για μείωση γαστρεντερικών παρενεργειών.


Πιθανές Παρενέργειες

Η μετφορμίνη είναι γενικά καλά ανεκτή. Οι πιο κοινές παρενέργειες περιλαμβάνουν:

  • Διάρροια

  • Φούσκωμα ή αέρια

  • Ναυτία

  • Γεύση μετάλλου στο στόμα

Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να προκληθεί γαλακτική οξέωση, μια σοβαρή αλλά εξαιρετικά σπάνια επιπλοκή, κυρίως σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια.


Αντενδείξεις

Το Glucophage δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις:

  • Νεφρικής δυσλειτουργίας

  • Σοβαρής καρδιακής ή ηπατικής νόσου

  • Κατά τη διάρκεια γενικής αναισθησίας ή απειλητικής αφυδάτωσης

  • Εγκυμοσύνης (εκτός εάν το συστήσει ιατρός)

    ⚠️ Παρενέργειες

    • Πολύ συχνές: Γαστρεντερικά ενοχλήματα (ναυτία, διάρροια, κοιλιακό άλγος)

    • Συχνές: Μεταλλική γεύση, ανορεξία

    • Σπάνιες: Γαλακτική οξέωση (σοβαρή αλλά εξαιρετικά σπάνια)

    • Άλλες: Έλλειψη Β12 σε μακροχρόνια χρήση


    🍎 Glucophage και Διατροφή

    Η σωστή διατροφή είναι βασικός παράγοντας επιτυχούς ρύθμισης του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και της αντίστασης στην ινσουλίνη, τόσο όταν λαμβάνεται Glucophage (μετφορμίνη) όσο και χωρίς φαρμακευτική αγωγή.

    Παρότι η μετφορμίνη δεν απαιτεί αυστηρή δίαιτα, η υιοθέτηση συγκεκριμένων διατροφικών συνηθειών μπορεί να:

    ✅ Ενισχύσει την αποτελεσματικότητα του Glucophage
    ✅ Μειώσει τις πιθανές γαστρεντερικές παρενέργειες
    ✅ Βελτιώσει την γλυκαιμική ρύθμιση και τη μεταβολική υγεία

    Glucophage διατροφή

    🥗 Τι να προτιμάτε

    • Χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη (GI):

      • Βρώμη, κριθάρι

      • Όσπρια

      • Ολικής άλεσης προϊόντα

    • Πλούσια σε φυτικές ίνες:

      • Λαχανικά όλων των χρωμάτων

      • Φρούτα (σε μέτρο)

    • Υγιεινά λιπαρά:

      • Ελαιόλαδο

      • Ξηροί καρποί (χωρίς ζάχαρη/αλάτι)

      • Λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλα)

    • Άπαχο πρωτεΐνη:

      • Ψάρι

      • Κοτόπουλο χωρίς πέτσα

      • Γαλοπούλα


    🚫 Τι να αποφεύγετε

    • Γρήγοροι υδατάνθρακες:

      • Λευκό ψωμί, λευκά ζυμαρικά

      • Ζάχαρη, γλυκά, αναψυκτικά

    • Υπερβολικό αλκοόλ:

      • Ο κίνδυνος γαλακτικής οξέωσης αυξάνεται όταν καταναλώνεται αλκοόλ κατά τη λήψη Glucophage

    • Τηγανητά και trans λιπαρά


    🕒 Πώς να παίρνετε Glucophage σε σχέση με τα γεύματα

    ✅ Το Glucophage (μετφορμίνη) λαμβάνεται κατά προτίμηση μαζί με το φαγητό ή αμέσως μετά από αυτό, προκειμένου να:

    • Μειωθούν οι γαστρεντερικές παρενέργειες (ναυτία, διάρροια, κοιλιακό άλγος), που είναι συχνές στην έναρξη της θεραπείας

    • Εξασφαλιστεί καλύτερη γαστρική ανοχή

    • Ενισχυθεί η συμμόρφωση των ασθενών στη μακροχρόνια χρήση


    🔸 Συστάσεις:

    Μορφή GlucophageΧρόνος λήψης
    Glucophage (500mg/850mg/1000mg)Κατά τη διάρκεια του γεύματος (π.χ. στο κυρίως γεύμα ή σε γεύματα με σημαντικούς υδατάνθρακες)
    Glucophage XR (παρατεταμένης αποδέσμευσης)Μία φορά την ημέρα, κατά προτίμηση το βράδυ με το βραδινό

    ⚠️ Ειδικές σημειώσεις:

    • Μην λαμβάνετε το Glucophage με άδειο στομάχι → αυξάνει τον κίνδυνο ναυτίας ή διάρροιας

    • Η λήψη σε συνδυασμό με υγιεινό γεύμα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη ενισχύει το συνολικό όφελος

    • Αποφύγετε την κατανάλωση υπερβολικού αλκοόλ τις ημέρες που λαμβάνετε το φάρμακο, καθώς αυτό αυξάνει τον κίνδυνο γαλακτικής οξέωσης


    💊 Glucophage: Συμπληρώματα και Βιταμίνες

    Η μακροχρόνια χρήση του Glucophage (μετφορμίνη), ιδιαίτερα σε δόσεις >1500-2000 mg/ημέρα και για διάρκεια άνω των 4-5 ετών, έχει συνδεθεί με κάποιες διατροφικές ελλείψεις, κυρίως όσον αφορά:


    🩸 Βιταμίνη B12 (Κυανοκοβαλαμίνη)

    ✅ Η πιο συχνή διατροφική ανεπάρκεια που σχετίζεται με τη μακροχρόνια χρήση μετφορμίνης

    Μηχανισμός:
    Η μετφορμίνη μειώνει την εντερική απορρόφηση της βιταμίνης B12, οδηγώντας σταδιακά σε χαμηλότερα επίπεδα στον οργανισμό.

    Κίνδυνοι:

    • Κόπωση, αδυναμία

    • Μυϊκές κράμπες

    • Μυρμηκιάσματα / μουδιάσματα

    • Νευρολογικά συμπτώματα αν παραμείνει αδιάγνωστη

    • Μακροκυτταρική αναιμία

    Σύσταση:

    • Έλεγχος B12 κάθε 1-2 χρόνια σε μακροχρόνιους χρήστες

    • Εφόσον διαπιστωθεί μείωση: χορήγηση συμπληρώματος Β12 (per os ή ενέσιμη)


    🌞 Βιταμίνη D

    • Σε ασθενείς με παχυσαρκία ή σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), πολλές φορές παρατηρούνται χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D.

    • Η χορήγηση Glucophage δεν προκαλεί άμεσα μείωση της βιταμίνης D, αλλά συχνά οι ασθενείς που το λαμβάνουν ανήκουν σε κατηγορίες που έχουν ανάγκη για συμπλήρωμα D3 (π.χ. BMI >30, μεταβολικό σύνδρομο).


    🧂 Φολικό οξύ

    • Μικρή μείωση των επιπέδων φολικού οξέος έχει αναφερθεί

    • Ειδικά σημαντικό σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που λαμβάνουν Glucophage για PCOS ή υπογονιμότητα

    • Συνίσταται συμπλήρωμα φολικού σε γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν ή σε περίπτωση τεκμηριωμένου ελλείμματος


    ✅ Γενική σύσταση:

    ΣυμπλήρωμαΠότε χρειάζεται;
    Βιταμίνη B12Σε χρήση >4-5 ετών ή αν χαμηλά επίπεδα
    Βιταμίνη D3Αν BMI>30 ή συνοδά προβλήματα
    Φολικό οξύΣε PCOS / υπογονιμότητα / τεκμηριωμένο έλλειμμα

    📌 Tip: Οι ασθενείς που λαμβάνουν Glucophage καλό είναι να κάνουν ετήσιο έλεγχο:
    ✅ Βιταμίνη B12
    ✅ Φερριτίνη
    ✅ Βιταμίνη D
    ✅ Φολικό οξύ
    ✅ Νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη, GFR)


    📌 Ειδικό Tip: Η συστηματική άσκηση, όταν συνδυάζεται με το Glucophage, ενισχύει σημαντικά την ινσουλινοευαισθησία και βοηθά στη διατήρηση ή απώλεια βάρους.

    🤰 Glucophage στην Εγκυμοσύνη

    Η χρήση του Glucophage (μετφορμίνης) κατά την εγκυμοσύνη είναι ένα θέμα που εξετάζεται ιδιαίτερα προσεκτικά, καθώς η ασφάλεια της μητέρας και του εμβρύου αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα.


    📖 Κατηγορία Κινδύνου – Ασφάλεια:

    • Κατηγορία FDA: Κατηγορία Β
      (Μελέτες σε ζώα δεν έδειξαν βλαπτικές επιδράσεις, ενώ οι ανθρώπινες μελέτες είναι περιορισμένες αλλά ενθαρρυντικές.)

    • Δεν έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο συγγενών ανωμαλιών

    • Δεν υπάρχουν ενδείξεις τερατογόνου δράσης


    🩺 Πότε χρησιμοποιείται το Glucophage στην εγκυμοσύνη;

    1️⃣ Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS)

    • Χορηγείται πριν την εγκυμοσύνη για πρόκληση ωορρηξίας

    • Σε αρκετές περιπτώσεις συνεχίζεται και στο 1ο τρίμηνο για:

      • Μείωση κινδύνου αποβολής

      • Καλύτερη ρύθμιση του μεταβολικού προφίλ

    2️⃣ Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης (GDM)

    • Χρησιμοποιείται off-label σε γυναίκες με GDM που:

      • Δεν ρυθμίζονται επαρκώς με δίαιτα

      • Δεν μπορούν ή δεν θέλουν να λάβουν ινσουλίνη

    • Σε πολλές χώρες θεωρείται εναλλακτική λύση έναντι της ινσουλίνης (ανάλογα με τις κατευθυντήριες οδηγίες)

    3️⃣ Προϋπάρχων ΣΔΤ2 στην εγκυμοσύνη

    • Σε γυναίκες με προϋπάρχοντα διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν ήδη Glucophage, σε ορισμένες περιπτώσεις η αγωγή συνεχίζεται μέχρι να αποφασιστεί εάν θα προστεθεί ινσουλίνη.


    ⚠️ Σημαντικές επισημάνσεις

    • Κάθε απόφαση για χρήση Glucophage στην εγκυμοσύνη λαμβάνεται μόνο από ειδικό ιατρό (ενδοκρινολόγο, διαβητολόγο ή μαιευτήρα)

    • Η ανάγκη για συχνή παρακολούθηση της γλυκόζης παραμένει

    • Αν απαιτηθούν υψηλότεροι γλυκαιμικοί στόχοι, προστίθεται ινσουλίνη

    • Η φαρμακοκινητική της μετφορμίνης αλλάζει κατά την κύηση → μπορεί να χρειάζονται προσαρμογές δόσης


    🍼 Γαλουχία

    • Η μετφορμίνη εκκρίνεται στο μητρικό γάλα, αλλά σε πολύ μικρές ποσότητες

    • Οι περισσότερες μελέτες υποστηρίζουν ότι είναι ασφαλής στη γαλουχία

    • Δεν έχουν αναφερθεί αρνητικές επιπτώσεις στο νεογνό

    • Συνιστάται πάντα ιατρική παρακολούθηση για την επιλογή θηλασμού με παράλληλη λήψη Glucophage


    📌 Συμπέρασμα: Το Glucophage αποτελεί ασφαλή επιλογή σε πολλές περιπτώσεις κυήσεων (ειδικά σε PCOS & GDM), αλλά απαιτείται εξατομικευμένη ιατρική απόφαση.



    ⚖️ Glucophage και Απώλεια Βάρους

    Αν και το Glucophage (μετφορμίνη) δεν είναι επίσημα εγκεκριμένο φάρμακο για την απώλεια βάρους, πολλές μελέτες και η καθημερινή κλινική πράξη δείχνουν ότι:


    🧪 Μηχανισμός δράσης στην απώλεια βάρους

    1️⃣ Μείωση της όρεξης

    • Η μετφορμίνη φαίνεται να επηρεάζει τους μηχανισμούς κορεσμού στον εγκέφαλο (υποθάλαμος)

    • Μειώνει την υπερφαγία

    2️⃣ Μείωση επιπέδων ινσουλίνης

    • Η υπερινσουλιναιμία σχετίζεται με την αποθήκευση λίπους

    • Η μετφορμίνη μειώνει τα επίπεδα ινσουλίνης → λιγότερη λιπογένεση

    3️⃣ Βελτίωση ινσουλινοευαισθησίας

    • Καλύτερη ανταπόκριση των μυϊκών και λιπώδών κυττάρων στην ινσουλίνη

    • Μεγαλύτερη καύση θερμίδων

    4️⃣ Μείωση ηπατικού λίπους

    • Μειώνει τη συσσώρευση ενδοηπατικού λίπους (λιπώδης διήθηση ήπατος)

    • Βελτιώνει το συνολικό μεταβολικό προφίλ


    📊 Πόσο βάρος χάνουν οι ασθενείς με Glucophage;

    • Μέσο 3-5 kg απώλειας βάρους μέσα σε 6-12 μήνες χρήσης

    • Δεν είναι αποτέλεσμα «δίαιτας» → αφορά μεταβολική βελτίωση

    • Με συνδυασμό:

      • Διατροφής

      • Φυσικής άσκησης
        → τα αποτελέσματα είναι πολλαπλάσια


    🏷️ Ενδείξεις off-label

    ✅ PCOS & υπέρβαρες γυναίκες
    ✅ Προδιαβήτης με παχυσαρκία
    ✅ ΣΔΤ2 με BMI>30
    Μεταβολικό Σύνδρομο


    🚫 Σημαντικές επισημάνσεις

    • Το Glucophage δεν υποκαθιστά δίαιτα ή άσκηση

    • Δεν ενδείκνυται ως μοναδική θεραπεία απώλειας βάρους

    • Δεν προκαλεί ταχεία απώλεια (όπως GLP-1 αγωνιστές π.χ. Ozempic)

    • Δεν προκαλεί υπογλυκαιμία σε φυσιολογικά άτομα


    🧑‍⚕️ Ιατρική καθοδήγηση

    Η λήψη Glucophage με στόχο την απώλεια βάρους πρέπει να γίνεται υπό την παρακολούθηση ιατρού (ενδοκρινολόγου ή παθολόγου), ιδιαίτερα εάν δεν υπάρχει διαβήτης.


    💊 Αλληλεπιδράσεις του Glucophage (Μετφορμίνη)

    Η μετφορμίνη έχει σχετικά λίγες φαρμακολογικές αλληλεπιδράσεις συγκριτικά με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα. Ωστόσο, ορισμένα φάρμακα ή ουσίες μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών ή να επηρεάσουν τη δράση της.


    🚫 Σοβαρές αλληλεπιδράσεις

    Ουσία/ΦάρμακοΠιθανός κίνδυνος
    Αλκοόλ (υπερκατανάλωση)Αυξημένος κίνδυνος γαλακτικής οξέωσης
    Ιωδιούχα σκιαγραφικά μέσα (ενδοφλέβια, CT/MRI)Παροδική νεφρική δυσλειτουργία → κίνδυνος γαλακτικής οξέωσης
    Αναστολείς του ΜΕΑ (ACEi), Σαρτάνες (ARB)Δυνητικός κίνδυνος για νεφρική βλάβη
    Διουρητικά (ειδικά θειαζιδικά)Κίνδυνος για αφυδάτωση & νεφρική δυσλειτουργία

    ⚠️ Μέτριες αλληλεπιδράσεις

    Ουσία/ΦάρμακοΠιθανή επίδραση
    ΚορτικοστεροειδήΥπεργλυκαιμία → Μείωση αποτελεσματικότητας του Glucophage
    Βήτα-αναστολείςΑπόκρυψη συμπτωμάτων υπογλυκαιμίας (αν συνδυάζεται με άλλα φάρμακα)
    Ορμονικά αντισυλληπτικάΔυνητική μεταβολή της γλυκαιμικής ρύθμισης
    Φαινυτοΐνη, ΡιφαμπικίνηΜείωση της αποτελεσματικότητας της μετφορμίνης

    💊 Συνδυασμοί με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα

    ΣυνδυασμόςΣχόλια
    Με ινσουλίνηΣυχνός, ασφαλής → μπορεί να απαιτεί προσαρμογή δόσης ινσουλίνης
    Με σουλφονυλουρίεςΑποτελεσματικός συνδυασμός, αλλά αυξημένος κίνδυνος υπογλυκαιμίας
    Με GLP-1 αγωνιστές (π.χ. Ozempic)Συμπληρωματική δράση → ισχυρό αποτέλεσμα απώλειας βάρους
    Με SGLT2 αναστολείςΣυνδυασμός με θετικό καρδιο-νεφρικό προφίλ
    Με DPP-4 αναστολείςΣυνήθης πρακτική → καλά ανεκτός συνδυασμός

    🛑 Συστάσεις πριν από επεμβατικές εξετάσεις

    ✅ Σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε αξονική/μαγνητική τομογραφία με ιωδιούχο σκιαγραφικό, το Glucophage:

    • Διακόπτεται πριν από την εξέταση

    • Επανεκκινείται μετά από 48 ώρες, μόνο αφού επιβεβαιωθεί φυσιολογική νεφρική λειτουργία.


    📌 Γενικά:

    • Το Glucophage έχει χαμηλό προφίλ αλληλεπιδράσεων αλλά απαιτείται προσοχή σε συνδυασμό με παράγοντες που επηρεάζουν τη νεφρική λειτουργία ή τον μεταβολισμό της γλυκόζης.

Χρήσιμες Συμβουλές

  • Λαμβάνεται πάντα μετά από γεύμα

  • Απαιτείται τακτικός έλεγχος νεφρικής λειτουργίας

  • Η λήψη μαζί με άλλες θεραπείες απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση

  • Δεν προκαλεί συνήθως υπογλυκαιμία αν λαμβάνεται μόνη της


❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

A. Γενικές Πληροφορίες
🔹 Τι είναι το Glucophage; +
Το Glucophage είναι εμπορική ονομασία της μετφορμίνης, φαρμάκου πρώτης γραμμής για τη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και άλλων μεταβολικών διαταραχών.
🔹 Πώς δρα το Glucophage στον οργανισμό; +
Μειώνει την παραγωγή γλυκόζης στο ήπαρ, αυξάνει την ευαισθησία των μυών στην ινσουλίνη και επιβραδύνει την απορρόφηση της γλυκόζης από το έντερο.
🔹 Πότε πρέπει να παίρνω το Glucophage; +
Κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από γεύμα για να μειωθούν πιθανές γαστρεντερικές παρενέργειες.
🔹 Ποια είναι η συνήθης δόση του Glucophage; +
Από 500 mg έως 2000–3000 mg ημερησίως, ανάλογα με τις ανάγκες και την ανεκτικότητα του ασθενούς.
🔹 Ποια είναι η διαφορά Glucophage και Glucophage XR; +
Το XR είναι παρατεταμένης αποδέσμευσης, με λιγότερες γαστρεντερικές ενοχλήσεις και συχνά 1 δόση την ημέρα.
B. Ασφάλεια – Προφυλάξεις
🔹 Είναι ασφαλές το Glucophage για μακροχρόνια χρήση; +
Ναι, έχει καλό προφίλ ασφάλειας, αλλά απαιτείται περιοδικός έλεγχος Β12 και νεφρικής λειτουργίας.
🔹 Προκαλεί υπογλυκαιμία το Glucophage; +
Όχι από μόνο του. Μπορεί όμως σε συνδυασμό με ινσουλίνη ή σουλφονυλουρίες.
🔹 Πότε αντενδείκνυται η λήψη του Glucophage; +
Σε σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια, σοβαρή ηπατική νόσο, υποξία, βαριές λοιμώξεις ή ιστορικό γαλακτικής οξέωσης.
🔹 Μπορώ να πίνω αλκοόλ ενώ λαμβάνω Glucophage; +
Συνιστάται αποφυγή, καθώς αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο γαλακτικής οξέωσης.
🔹 Τι πρέπει να κάνω πριν από εξέταση με ιωδιούχο σκιαγραφικό; +
Σε GFR < 60 διακόπτεται το Glucophage 48 ώρες πριν & 48 ώρες μετά το σκιαγραφικό, με επανέναρξη μόνο όταν επιβεβαιωθεί φυσιολογική νεφρική λειτουργία.
🔹 Είναι ασφαλές για άτομα άνω των 70 ετών; +
Μπορεί να ληφθεί, αλλά απαιτείται στενή παρακολούθηση GFR και Β12.
C. Ειδικές Καταστάσεις
🔹 Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά την εγκυμοσύνη; +
Ναι, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (PCOS, GDM) και μόνο με αυστηρή ιατρική παρακολούθηση.
🔹 Είναι ασφαλές κατά τον θηλασμό; +
Ναι. Οι ποσότητες στο μητρικό γάλα είναι πολύ μικρές και θεωρούνται ασφαλείς.
🔹 Μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους; +
Ναι, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιαβήτη, ινσουλινοαντοχή ή PCOS.
D. Αλληλεπιδράσεις – Συνδυασμοί
🔹 Μπορώ να το συνδυάσω με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα; +
Ναι, με συγκεκριμένες ενδείξεις και ιατρική καθοδήγηση.
🔹 Υπάρχουν φάρμακα που αλληλεπιδρούν με το Glucophage; +
Ναι: αλκοόλ, ιωδιούχα σκιαγραφικά, διουρητικά, κορτικοστεροειδή, ACEi και ορισμένα αντιϋπερτασμικά.
E. Παρακολούθηση – Συμπληρώματα
🔹 Ποιες βιταμίνες χρειάζεται να παρακολουθώ; +
Κυρίως Β12. Σε ορισμένες περιπτώσεις και Φολικό οξύ ή Βιταμίνη D.
F. Πρακτικές Απορίες
🔹 Τι πρέπει να κάνω αν ξεχάσω δόση Glucophage; +
Αν δεν έχει περάσει πολλή ώρα → πάρτε τη δόση.
Αν έχει περάσει → παραλείψτε την και μην διπλασιάσετε την επόμενη δόση.

📌 Glucophage & Χρήσιμες Ενέργειες για την Υγεία σου

Μάθε περισσότερα για τον Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, δες σχετικές εξετάσεις ή κλείσε ραντεβού στο εργαστήριό μας.

📚 Βιβλιογραφία – Glucophage (Μετφορμίνη)

    1. PubMed – Metformin Review (2019)
      Link
    2. PubMed – Metformin in PCOS
      PCOS Review
    3. NICE Guidelines – Type 2 Diabetes
      NICE NG28 (Dofollow)
    4. PubMed – Metformin & Weight Loss
      Weight Loss Study
    5. Mayo Clinic – Metformin Side Effects
      Drug Safety Profile
    6. ADA – Standards of Medical Care in Diabetes
      ADA Diabetes Standards

  1. ΕΟΦ – Glucophage Δελτίο Φαρμάκου
    ΕΟΦ Δελτίο Φαρμάκου
  2. Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία – Οδηγίες ΣΔΤ2
    ΕΔΕ Οδηγίες 2023 (Dofollow)

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.