Αλκοόλ: Επιπτώσεις στον Οργανισμό, Ήπαρ, Εξετάσεις Αίματος & Εξάρτηση

1Τι είναι το αλκοόλ και η αιθανόλη

Ο όρος αλκοόλ στην καθημερινή γλώσσα αναφέρεται κυρίως στην αιθανόλη ή αιθυλική αλκοόλη, τη χημική ουσία που περιέχεται στα αλκοολούχα ποτά. Η αιθανόλη είναι μικρό μόριο, διαλυτό στο νερό, απορροφάται γρήγορα από τον γαστρεντερικό σωλήνα και διανέμεται στα υγρά του σώματος. Αυτό εξηγεί γιατί η επίδρασή της μπορεί να εμφανιστεί σχετικά σύντομα μετά την κατανάλωση.

Η αιθανόλη παράγεται με αλκοολική ζύμωση σακχάρων από ζύμες ή μικροοργανισμούς. Σε απλά ποτά, όπως η μπύρα και το κρασί, το αλκοόλ προκύπτει κυρίως από ζύμωση. Σε αποστάγματα, όπως τσίπουρο, ούζο, βότκα ή ουίσκι, η περιεκτικότητα αυξάνεται με απόσταξη. Η ίδια ουσία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διαφορετικά πλαίσια: ποτά, αντισηπτικά, διαλύτες, καύσιμα και βιομηχανικά προϊόντα.

Το κρίσιμο σημείο για την υγεία δεν είναι μόνο το είδος του ποτού, αλλά η συνολική ποσότητα καθαρής αιθανόλης, η συχνότητα κατανάλωσης, η ταχύτητα με την οποία πίνεται, η λήψη μαζί με φαγητό, το σωματικό βάρος, το φύλο, η ηλικία, η ηπατική λειτουργία και η ταυτόχρονη λήψη φαρμάκων.

2Είδη ποτών, βαθμοί αλκοόλ και “μονάδες”

Η περιεκτικότητα ενός ποτού σε αλκοόλ εκφράζεται συνήθως ως vol %, δηλαδή ως ποσοστό αιθανόλης κατ’ όγκο. Ένα κρασί 12% σημαίνει ότι περίπου 12 ml αιθανόλης περιέχονται σε 100 ml ποτού. Όμως η πραγματική έκθεση του οργανισμού εξαρτάται από το μέγεθος της μερίδας. Ένα μικρό ποτήρι δυνατού ποτού μπορεί να περιέχει παρόμοια ποσότητα καθαρής αιθανόλης με ένα μεγαλύτερο ποτήρι μπύρας.

Πρακτικά, 10 ml καθαρής αιθανόλης αντιστοιχούν περίπου σε 8 γραμμάρια αλκοόλ. Οι διεθνείς “μονάδες” ή “standard drinks” διαφέρουν ανά χώρα, γι’ αυτό δεν πρέπει να μεταφέρονται μηχανικά από έναν οδηγό σε άλλον. Στην κλινική πράξη, μεγαλύτερη σημασία έχει να περιγραφεί με ακρίβεια τι πίνει ο άνθρωπος, πόσο συχνά, σε τι ποσότητα και σε ποιο χρονικό διάστημα.

3Πώς απορροφάται και μεταβολίζεται το αλκοόλ

Η αιθανόλη απορροφάται από το στομάχι και κυρίως από το λεπτό έντερο. Η απορρόφηση επιταχύνεται όταν το στομάχι είναι άδειο και επιβραδύνεται όταν υπάρχει τροφή, ιδίως γεύμα με λίπος ή πρωτεΐνη. Αυτό δεν σημαίνει ότι το φαγητό “εξουδετερώνει” το αλκοόλ· απλώς αλλάζει την ταχύτητα με την οποία φτάνει στο αίμα.

Το ήπαρ είναι το βασικό όργανο μεταβολισμού. Στο πρώτο στάδιο, η αιθανόλη μετατρέπεται σε ακεταλδεΰδη μέσω της αλκοολικής αφυδρογονάσης. Η ακεταλδεΰδη είναι δραστικό και τοξικό ενδιάμεσο προϊόν. Στο δεύτερο στάδιο, μετατρέπεται σε οξικό οξύ μέσω της αλδεϋδικής αφυδρογονάσης και στη συνέχεια αξιοποιείται μεταβολικά.

Παράγοντες όπως το φύλο, η ηλικία, το σωματικό βάρος, η ηπατική λειτουργία, η γενετική διαφοροποίηση των ενζύμων, η χρόνια χρήση, η λήψη φαρμάκων και η παρουσία λιπώδους ήπατος ή κίρρωσης επηρεάζουν την ανοχή και την τοξικότητα. Γι’ αυτό δύο άτομα μπορεί να πιουν παρόμοια ποσότητα και να εμφανίσουν πολύ διαφορετική κλινική εικόνα.

4Πώς δρα στον εγκέφαλο και στη συμπεριφορά

Η αιθανόλη διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και επηρεάζει νευροδιαβιβαστικά συστήματα που ρυθμίζουν αναστολή, διέγερση, μνήμη, άγχος, επιβράβευση και παρορμητικότητα. Η αρχική χαλάρωση που περιγράφουν πολλοί άνθρωποι δεν σημαίνει ότι ο εγκέφαλος λειτουργεί καλύτερα. Αντίθετα, ακόμη και σε χαμηλά επίπεδα μπορεί να μειωθεί η κρίση, η προσοχή και η ικανότητα λήψης αποφάσεων.

Η ενίσχυση της δράσης του GABA οδηγεί σε καταστολή και μειωμένες αναστολές. Η αναστολή των υποδοχέων NMDA επηρεάζει μνήμη και μάθηση. Η ενεργοποίηση ντοπαμινεργικών κυκλωμάτων ενισχύει το αίσθημα ανταμοιβής, στοιχείο που συμμετέχει στον μηχανισμό εξάρτησης.

• Χαμηλή έως μέτρια έκθεση: χαλάρωση, ευφορία, κοινωνική άρση αναστολών, αλλά και επιδείνωση κρίσης.
• Υψηλότερη έκθεση: αστάθεια, διαταραχή λόγου, επιθετικότητα ή συναισθηματική αστάθεια.
• Πολύ υψηλή έκθεση: σύγχυση, λήθαργος, υποθερμία, αναπνευστική καταστολή, κώμα.

Η επίδραση του αλκοόλ στην οδήγηση είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, γιατί ο άνθρωπος συχνά αισθάνεται “πιο σίγουρος” ενώ αντικειμενικά έχει βραδύτερα αντανακλαστικά, μειωμένη προσοχή και μεγαλύτερη πιθανότητα λανθασμένης εκτίμησης κινδύνου.

5Οξεία μέθη και επίπεδα αλκοόλ στο αίμα

Η οξεία μέθη είναι η άμεση κλινική επίδραση της αιθανόλης στον εγκέφαλο και στο σώμα. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τη συγκέντρωση στο αίμα, αλλά και από την ανοχή, την ταχύτητα κατανάλωσης, το φαγητό, τη λήψη άλλων κατασταλτικών ουσιών και τη γενική κατάσταση του ατόμου.

Η παρουσία εμετών, απώλειας συνείδησης, αργής αναπνοής, υποθερμίας, σπασμών, τραυματισμού, σύγχυσης που δεν βελτιώνεται ή λήψης αλκοόλ μαζί με ηρεμιστικά, οπιοειδή ή άλλα κατασταλτικά απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

6Μακροχρόνιες επιπτώσεις στον οργανισμό

Η μακροχρόνια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει πολυοργανική επιβάρυνση. Δεν επηρεάζει μόνο το ήπαρ, αν και το ήπαρ είναι από τα πιο συχνά όργανα που δείχνουν εργαστηριακές μεταβολές. Η επίδραση εξαρτάται από δόση, διάρκεια, πρότυπο κατανάλωσης, γενετική ευαισθησία, διατροφή, συνοδά νοσήματα και φάρμακα.

Η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει βλάβη. Πολλές μεταβολές, όπως αυξημένη γ-GT, ήπια αύξηση τρανσαμινασών, μακροκυττάρωση ή διαταραχές τριγλυκεριδίων, μπορεί να εντοπιστούν πρώτα σε αιματολογικό ή βιοχημικό έλεγχο.

7Αλκοόλ, ήπαρ και ηπατικά ένζυμα

Το ήπαρ μεταβολίζει το μεγαλύτερο μέρος της αιθανόλης, γι’ αυτό είναι ιδιαίτερα ευάλωτο. Η αλκοολική ηπατική βλάβη δεν εμφανίζεται πάντα απότομα. Μπορεί να ξεκινήσει με λιπώδη διήθηση, να εξελιχθεί σε φλεγμονή και, σε ορισμένους ανθρώπους, σε ίνωση ή κίρρωση. Το σημαντικό είναι ότι αρκετά πρώιμα στάδια μπορεί να είναι αναστρέψιμα με αποχή και αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου.

Στον εργαστηριακό έλεγχο αξιολογούνται συχνά τρανσαμινάσες, γ-GT και ALP. Η γ-GT μπορεί να αυξάνεται σε κατανάλωση αλκοόλ, χολόσταση, λιπώδες ήπαρ και φάρμακα. Η ALT και η AST βοηθούν στην εκτίμηση ηπατοκυτταρικής βλάβης, ενώ η ALP και η χολερυθρίνη βοηθούν στην αξιολόγηση χολόστασης ή διαταραχής απέκκρισης της χολής.

Σε πιθανή αλκοολική επιβάρυνση, ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει και αλβουμίνη, χρόνο προθρομβίνης/INR, αιμοπετάλια, υπερηχογράφημα ή άλλες εξετάσεις. Η αυξημένη AST σε σχέση με ALT μπορεί να εμφανιστεί σε αλκοολική ηπατική βλάβη, αλλά δεν είναι από μόνη της διάγνωση. Χρειάζεται πάντα αποκλεισμός άλλων αιτίων, όπως ιογενείς ηπατίτιδες, μεταβολικό λιπώδες ήπαρ, φάρμακα, αυτοάνοσα ή χολοστατικά νοσήματα.

Για γενικότερη εικόνα σχετικά με τη λιπώδη διήθηση, χρήσιμος είναι και ο οδηγός για το λιπώδες ήπαρ, επειδή αλκοολικοί και μεταβολικοί παράγοντες μπορεί να συνυπάρχουν.

8Γαστρεντερικό, πάγκρεας και θρέψη

Το αλκοόλ ερεθίζει τον γαστρικό βλεννογόνο και μπορεί να σχετίζεται με γαστρίτιδα, παλινδρόμηση, ναυτία, εμετούς και επιδείνωση ήδη υπάρχουσας γαστρεντερικής νόσου. Σε βαριά κατανάλωση, οι επαναλαμβανόμενοι έμετοι μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση, ηλεκτρολυτικές διαταραχές ή σπανιότερα αιμορραγικές ρήξεις του οισοφάγου.

Το πάγκρεας είναι επίσης ευαίσθητο. Το αλκοόλ αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για οξεία και χρόνια παγκρεατίτιδα. Η οξεία παγκρεατίτιδα μπορεί να παρουσιαστεί με έντονο άνω κοιλιακό πόνο, ναυτία, εμετούς και αύξηση παγκρεατικών ενζύμων. Η χρόνια παγκρεατίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε χρόνιο πόνο, δυσαπορρόφηση, απώλεια βάρους και διαταραχές γλυκόζης.

Στη θρέψη, η αιθανόλη αποδίδει περίπου 7 θερμίδες ανά γραμμάριο, αλλά χωρίς βιταμίνες, μέταλλα ή πρωτεΐνες. Σε χρόνια χρήση μπορεί να συνυπάρχουν μειωμένη πρόσληψη τροφής, δυσαπορρόφηση, ελλείψεις βιταμινών του συμπλέγματος Β, χαμηλό φυλλικό, χαμηλή Β12, απώλειες μαγνησίου και μυϊκή αδυναμία.

Σε ασθενείς με ανεξήγητη απώλεια βάρους, διάρροιες, κόπωση ή νευρολογικά συμπτώματα, ο έλεγχος δεν πρέπει να περιορίζεται σε ένα ένζυμο. Χρειάζεται συνολική αξιολόγηση διατροφικής κατάστασης, γενικής αίματος, ηπατικών εξετάσεων, ηλεκτρολυτών, σακχάρου και βιταμινών όπου υπάρχει ένδειξη.

9Καρδιά, πίεση, αρρυθμίες και μεταβολικός κίνδυνος

Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει την αρτηριακή πίεση, τον καρδιακό ρυθμό, τα τριγλυκερίδια, το σάκχαρο και το συνολικό καρδιομεταβολικό προφίλ. Σε ορισμένους ανθρώπους, ακόμη και ένα επεισόδιο έντονης κατανάλωσης μπορεί να προκαλέσει αίσθημα παλμών ή κολπική μαρμαρυγή, φαινόμενο γνωστό διεθνώς ως “holiday heart syndrome”.

Η χρόνια χρήση μπορεί να συμβάλει σε υπέρταση και, σε βαριές περιπτώσεις, σε αλκοολική καρδιομυοπάθεια. Παράλληλα, η αφυδάτωση, οι έμετοι, η κακή θρέψη, τα διουρητικά ή τα φάρμακα πίεσης μπορεί να επηρεάσουν ηλεκτρολύτες όπως κάλιο και μαγνήσιο, αυξάνοντας την ευαισθησία σε αρρυθμίες.

Στον εργαστηριακό έλεγχο μπορεί να έχουν σημασία το λιπιδαιμικό προφίλ, το σάκχαρο αίματος, η HbA1c, η νεφρική λειτουργία και οι ηλεκτρολύτες. Η αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν συνυπάρχουν υπέρταση, διαβήτης, παχυσαρκία, λιπώδες ήπαρ, οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή φάρμακα που επηρεάζουν το κάλιο.

10Νεφρά, αφυδάτωση και ηλεκτρολύτες

Το αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τη διούρηση και να συμβάλει σε αφυδάτωση, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν εμετοί, εφίδρωση, κακή πρόσληψη υγρών ή ζέστη. Η αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει τη νεφρική λειτουργία και να μεταβάλει εργαστηριακές τιμές όπως ουρία, κρεατινίνη και ηλεκτρολύτες.

Το κάλιο και το μαγνήσιο έχουν ιδιαίτερη σημασία σε άτομα με αίσθημα παλμών, κράμπες, μυϊκή αδυναμία, διουρητικά, έμετους ή χρόνια χρήση αλκοόλ. Χαμηλό κάλιο ή χαμηλό μαγνήσιο μπορεί να επιδεινώσει αρρυθμίες, μυϊκά συμπτώματα και γενική αδυναμία.

Σε επεισόδιο βαριάς μέθης με παρατεταμένη ακινησία, πτώση ή τραυματισμό, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και ο κίνδυνος ραβδομυόλυσης, δηλαδή μυϊκής βλάβης με πιθανή αύξηση CK/CPK και επιβάρυνση των νεφρών. Η κατάσταση αυτή χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση, ειδικά όταν υπάρχουν μυϊκοί πόνοι, σκούρα ούρα, αδυναμία ή μειωμένη διούρηση.

11Αλκοόλ, αίμα, αναιμία και βιταμίνες

Η χρόνια κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει την αιμοποίηση με περισσότερους από έναν μηχανισμούς: άμεση μυελική καταστολή, κακή θρέψη, έλλειψη φυλλικού οξέος ή βιταμίνης Β12, ηπατική νόσο, αιμορραγία από γαστρεντερικό και υπερσπληνισμό σε προχωρημένη κίρρωση.

Στη γενική αίματος, μπορεί να φανεί μακροκυττάρωση, χαμηλή αιμοσφαιρίνη, χαμηλά αιμοπετάλια ή διαταραχές λευκών αιμοσφαιρίων. Το MCV μπορεί να είναι αυξημένο σε χρόνια χρήση αλκοόλ, αλλά δεν είναι ειδικό εύρημα. Μπορεί επίσης να αυξηθεί σε έλλειψη Β12, φυλλικού, υποθυρεοειδισμό ή ηπατική νόσο.

Σε αναιμία, ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει γενική αίματος, δείκτες σιδήρου, φερριτίνη, Β12, φυλλικό οξύ και, ανάλογα με το ιστορικό, έλεγχο για απώλεια αίματος. Για πιο αναλυτική προσέγγιση, δείτε τον οδηγό για αναιμία και εξετάσεις αίματος.

Η θειαμίνη, δηλαδή η βιταμίνη Β1, είναι ιδιαίτερα σημαντική σε χρόνια χρήση αλκοόλ. Η σοβαρή έλλειψη μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλοπάθεια Wernicke, μια επείγουσα νευρολογική κατάσταση με σύγχυση, αταξία και οφθαλμοκινητικές διαταραχές. Σε ύποπτες περιπτώσεις η αντιμετώπιση είναι ιατρική και δεν πρέπει να καθυστερεί.

12Αλκοόλ και καρκίνος

Το αλκοόλ έχει ταξινομηθεί από τον IARC ως καρκινογόνος παράγοντας για τον άνθρωπο. Ο κίνδυνος σχετίζεται με την αιθανόλη και την ακεταλδεΰδη, αλλά και με έμμεσους μηχανισμούς όπως οξειδωτικό στρες, βλάβη DNA, φλεγμονή, ορμονικές μεταβολές και συνέργεια με το κάπνισμα.

Η κατανάλωση αλκοόλ έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνους της στοματικής κοιλότητας, φάρυγγα, λάρυγγα, οισοφάγου, ήπατος, παχέος εντέρου/ορθού και μαστού. Ο κίνδυνος αυξάνει με την ποσότητα, αλλά για ορισμένες μορφές καρκίνου δεν υπάρχει πρακτικά επίπεδο που να θεωρείται πλήρως μηδενικού κινδύνου.

Η διακοπή ή σημαντική μείωση της κατανάλωσης αποτελεί μέτρο πρόληψης, ιδίως όταν συνυπάρχουν κάπνισμα, οικογενειακό ιστορικό, ηπατική νόσος, παχυσαρκία ή άλλοι παράγοντες κινδύνου.

13Ψυχική υγεία και εξάρτηση από το αλκοόλ

Η διαταραχή χρήσης αλκοόλ δεν είναι θέμα “χαρακτήρα”. Είναι κλινική κατάσταση με βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς μηχανισμούς. Μπορεί να συνυπάρχει με κατάθλιψη, άγχος, διαταραχή ύπνου, διπολική διαταραχή, μετατραυματικό στρες ή άλλες ψυχιατρικές καταστάσεις.

Σημεία που θέλουν προσοχή είναι η απώλεια ελέγχου, η ανάγκη για μεγαλύτερη ποσότητα, η κατανάλωση παρά τις συνέπειες, οι αποτυχημένες προσπάθειες μείωσης, το craving, η χρήση για “να ηρεμήσω”, η κατανάλωση μόνος/η, η πρωινή χρήση και τα συμπτώματα στέρησης όταν δεν υπάρχει πρόσβαση στο αλκοόλ.

Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει ψυχοθεραπεία, ιατρική παρακολούθηση, υποστηρικτικές ομάδες, αντιμετώπιση συνοσηρότητας και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, φαρμακευτική αγωγή από ειδικό. Η ασφαλής διακοπή σε εξαρτημένα άτομα πρέπει να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση.

14Στερητικό σύνδρομο και επείγοντα σημεία

Το στερητικό σύνδρομο εμφανίζεται όταν ένας άνθρωπος με τακτική ή βαριά χρήση μειώσει απότομα ή διακόψει το αλκοόλ. Μπορεί να είναι ήπιο, αλλά σε εξαρτημένα άτομα μπορεί να γίνει επικίνδυνο. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν τρόμο, ιδρώτα, άγχος, αϋπνία, ναυτία, ταχυκαρδία, υπέρταση, ευερεθιστότητα και, σε σοβαρές περιπτώσεις, σπασμούς ή παραλήρημα.

Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχουν σπασμοί, σύγχυση, ψευδαισθήσεις, πυρετός, έντονη υπέρταση, σοβαρή ταχυκαρδία, αφυδάτωση, αίμα σε εμετό ή κόπρανα, ίκτερος, έντονος κοιλιακός πόνος, δύσπνοια, απώλεια συνείδησης ή αυτοκτονικός ιδεασμός.

Η θεραπεία της στέρησης δεν είναι απλή “ενυδάτωση”. Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζεται οργανωμένο πρωτόκολλο, θειαμίνη πριν από γλυκόζη όταν υπάρχει κίνδυνος Wernicke, παρακολούθηση ζωτικών σημείων, διόρθωση ηλεκτρολυτών και φαρμακευτική αγωγή από ιατρό.

15Αλκοόλ σε εγκυμοσύνη, εφηβεία και ηλικιωμένους

Στην εγκυμοσύνη, το αλκοόλ περνά στον πλακούντα και μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εμβρύου. Δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης που να μπορεί να προταθεί με βεβαιότητα. Η αποφυγή αλκοόλ είναι η ασφαλέστερη σύσταση κατά την κύηση και όταν μια γυναίκα προσπαθεί να μείνει έγκυος.

Στην εφηβεία, ο εγκέφαλος βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης. Η πρώιμη έκθεση σχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο ατυχημάτων, παρορμητικής συμπεριφοράς, σχολικών δυσκολιών και μελλοντικής προβληματικής χρήσης. Το θέμα δεν είναι μόνο η “μέθη”, αλλά και η επίδραση σε κρίση, μνήμη, επιβράβευση και κοινωνικές συμπεριφορές.

Στους ηλικιωμένους, μικρότερες ποσότητες μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερη επίδραση λόγω αλλαγών στη σύσταση σώματος, μειωμένης ηπατικής/νεφρικής εφεδρείας, αυξημένης πιθανότητας πτώσεων και πολυφαρμακίας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με υπνωτικά, αγχολυτικά, αντικαταθλιπτικά, αντιυπερτασικά, αντιπηκτικά και φάρμακα για διαβήτη.

16Ποιες εξετάσεις αίματος σχετίζονται με το αλκοόλ

Δεν υπάρχει μία εξέταση που “διαγιγνώσκει” από μόνη της την επίδραση του αλκοόλ στον οργανισμό. Ο έλεγχος εξαρτάται από το ερώτημα: υπάρχει ηπατική επιβάρυνση; αναιμία; ηλεκτρολυτική διαταραχή; παγκρεατική συμμετοχή; μεταβολική επιβάρυνση; πιθανή στέρηση; συνοδά φάρμακα;

Για γενική κατεύθυνση μπορείτε να δείτε τον Κατάλογο Εξετάσεων και τον οδηγό για ερμηνεία εξετάσεων αίματος. Η επιλογή των εξετάσεων πρέπει να γίνεται στοχευμένα, με βάση το ιστορικό και όχι μηχανικά.

17Πότε να αποφύγετε αλκοόλ πριν από εξετάσεις

Το αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει εργαστηριακές τιμές, ειδικά όταν καταναλώθηκε την προηγούμενη ημέρα ή σε μεγάλη ποσότητα. Μπορεί να επηρεάσει τριγλυκερίδια, γλυκόζη, ουρικό οξύ, ηπατικά ένζυμα, ενυδάτωση και ηλεκτρολύτες. Γι’ αυτό, πριν από προγραμματισμένες εξετάσεις αίματος, είναι πρακτικά σωστό να αποφεύγεται η κατανάλωση αλκοόλ το προηγούμενο βράδυ.

Στον οδηγό για προετοιμασία εξετάσεων αίματος αναφέρεται ότι η νηστεία, ο καφές, το κάπνισμα, η έντονη άσκηση, τα φάρμακα και το αλκοόλ μπορούν να επηρεάσουν ορισμένες εξετάσεις. Η σωστή προετοιμασία βοηθά να μην αποδοθεί λανθασμένα μια παροδική μεταβολή σε νόσο ή, αντίστροφα, να μη χαθεί ένα πραγματικό πρόβλημα.

18Αλκοόλ και φάρμακα: σημαντικές αλληλεπιδράσεις

Το αλκοόλ μπορεί να αλληλεπιδράσει με πολλά φάρμακα. Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η “τοξικότητα στο ήπαρ”. Σε αρκετές περιπτώσεις αφορά καταστολή, πτώσεις, αιμορραγία, υπογλυκαιμία, επιδείνωση πίεσης, αρρυθμίες ή μειωμένη ικανότητα οδήγησης.

• Ηρεμιστικά, υπνωτικά, βενζοδιαζεπίνες, οπιοειδή: αυξημένη καταστολή, κίνδυνος αναπνευστικής καταστολής.
• Αντικαταθλιπτικά και αντιψυχωσικά: επιδείνωση υπνηλίας, ζάλης, συμπεριφοράς ή συμμόρφωσης.
• Αντιδιαβητικά και ινσουλίνη: πιθανός κίνδυνος υπογλυκαιμίας, ειδικά με νηστεία.
• Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά: αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας σε συγκεκριμένα πλαίσια.
• Παρακεταμόλη και ηπατοτοξικά φάρμακα: χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, ειδικά σε χρόνια χρήση αλκοόλ ή ηπατική νόσο.
• Αντιυπερτασικά: πιθανή ζάλη, ορθοστατική υπόταση ή πτώσεις.

Ο ασθενής πρέπει να ρωτά τον ιατρό ή φαρμακοποιό για το συγκεκριμένο φάρμακο που λαμβάνει. Οι γενικές οδηγίες δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη αξιολόγηση, ειδικά σε πολυφαρμακία, ηλικιωμένους, ηπατική ή νεφρική νόσο.

19Αλκοόλ, οδήγηση και νομικά όρια στην Ελλάδα

Η οδήγηση μετά από κατανάλωση αλκοόλ είναι επικίνδυνη ακόμη και όταν το άτομο δεν αισθάνεται “μεθυσμένο”. Το αλκοόλ μειώνει την κρίση, την προσοχή, τον χρόνο αντίδρασης και την ικανότητα εκτίμησης κινδύνου. Η υποκειμενική αίσθηση ελέγχου δεν είναι αξιόπιστος δείκτης ασφάλειας.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο όπως αναφέρεται σε νομικές και ευρωπαϊκές πηγές οδικής ασφάλειας, το γενικό όριο αναφέρεται ως 0,5 g/L αίματος, ενώ για νέους οδηγούς, επαγγελματίες οδηγούς και ειδικές κατηγορίες ισχύει χαμηλότερο όριο 0,2 g/L. Οι κυρώσεις και τα πρόστιμα μπορούν να αλλάζουν με νεότερες διατάξεις, επομένως για νομική χρήση χρειάζεται πάντα έλεγχος της ισχύουσας επίσημης νομοθεσίας.

Το πρακτικό μήνυμα είναι απλό: αν πρόκειται να οδηγήσετε, μην πιείτε. Η αναμονή “λίγης ώρας”, ο καφές, το ντους ή το φαγητό δεν επιταχύνουν ουσιαστικά τον μεταβολισμό της αιθανόλης με ασφαλή τρόπο.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

• Το αλκοόλ είναι αιθανόλη και επηρεάζει άμεσα εγκέφαλο, ήπαρ, καρδιά, πάγκρεας, αίμα και μεταβολισμό.
• Η ποσότητα καθαρής αιθανόλης έχει μεγαλύτερη σημασία από το είδος του ποτού.
• Η γ-GT, οι τρανσαμινάσες, η γενική αίματος, οι ηλεκτρολύτες και ο μεταβολικός έλεγχος μπορούν να δώσουν χρήσιμες πληροφορίες, αλλά δεν ερμηνεύονται ποτέ απομονωμένα.
• Η χρόνια χρήση μπορεί να συνδέεται με λιπώδες ήπαρ, αλκοολική ηπατίτιδα, κίρρωση, αναιμία, θρομβοπενία, ελλείψεις βιταμινών, παγκρεατίτιδα, υπέρταση και ψυχική επιβάρυνση.
• Η απότομη διακοπή σε εξαρτημένο άτομο μπορεί να είναι επικίνδυνη και χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση.
• Πριν από εξετάσεις αίματος, το αλκοόλ καλό είναι να αποφεύγεται, ειδικά το προηγούμενο βράδυ ή μετά από έντονη κατανάλωση.
• Για οδήγηση, το ασφαλέστερο πρακτικό μήνυμα είναι μηδενική κατανάλωση.

22Κλείστε ραντεβού & βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30