Ινσουλίνη: Ρόλος στον Διαβήτη, Εξέταση Αίματος, Φυσιολογικές Τιμές & Θεραπεία

1Τι είναι η ινσουλίνη και γιατί είναι απαραίτητη

Η ινσουλίνη είναι πεπτιδική ορμόνη 51 αμινοξέων που παράγεται στα β-κύτταρα των παγκρεατικών νησιδίων. Αποστολή της είναι να συντονίζει τη χρησιμοποίηση και την αποθήκευση θρεπτικών συστατικών μετά τη λήψη τροφής και να περιορίζει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ.

Δεν είναι ακριβές ότι η ινσουλίνη «ξεκλειδώνει» εξίσου όλα τα κύτταρα. Η πρόσληψη γλυκόζης από μυς και λιπώδη ιστό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ινσουλίνη μέσω του μεταφορέα GLUT4, ενώ ο εγκέφαλος και τα ερυθροκύτταρα χρησιμοποιούν κυρίως άλλους μεταφορείς. Η ινσουλίνη έχει επίσης αντιλιπολυτική και αναβολική δράση.

2Η ανακάλυψη της ινσουλίνης

Το 1921 οι Frederick Banting και Charles Best εργάστηκαν στον Καναδά στην απομόνωση παγκρεατικού εκχυλίσματος με υπογλυκαιμική δράση. Η συνεργασία με τους J.J.R. Macleod και James Collip συνέβαλε στην ανάπτυξη κλινικά χρήσιμου σκευάσματος. Το 1922 ακολούθησε η πρώτη θεραπευτική χορήγηση στον Leonard Thompson.

Το Νόμπελ Ιατρικής του 1923 απονεμήθηκε στους Banting και Macleod. Η θεραπεία άλλαξε δραματικά την πρόγνωση του διαβήτη τύπου 1. Αργότερα ακολούθησαν η ανασυνδυασμένη ανθρώπινη ινσουλίνη, τα αναλογικά σκευάσματα, τα στυλό, οι αντλίες και τα αυτοματοποιημένα συστήματα χορήγησης.

3Πώς παράγεται και εκκρίνεται στο πάγκρεας

Στα β-κύτταρα, η προπροϊνσουλίνη μετατρέπεται σε προϊνσουλίνη και στη συνέχεια σε ινσουλίνη και C-πεπτίδιο, τα οποία εκκρίνονται σε περίπου ισομοριακές ποσότητες. Η αύξηση της γλυκόζης μεταβάλλει την παραγωγή ATP, τη λειτουργία διαύλων καλίου και τη συγκέντρωση ενδοκυττάριου ασβεστίου, πυροδοτώντας την έκκριση των κοκκίων.

Η έκκριση έχει βασικό και μεταγευματικό στοιχείο. Επηρεάζεται επιπλέον από αμινοξέα, το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα και τις ινκρετίνες GLP-1 και GIP. Η ινσουλίνη απελευθερώνεται πρώτα στην πυλαία κυκλοφορία, όπου σημαντικό τμήμα απομακρύνεται από το ήπαρ πριν φτάσει στη συστηματική κυκλοφορία.

4Μηχανισμός δράσης: ήπαρ, μύες και λιπώδης ιστός

Η σύνδεση της ινσουλίνης με τον μεμβρανικό υποδοχέα τυροσινικής κινάσης ενεργοποιεί μεταξύ άλλων την οδό IRS–PI3K–AKT. Η σηματοδότηση προάγει τη μετακίνηση του GLUT4 στη μεμβράνη των μυϊκών και λιπωδών κυττάρων και ρυθμίζει ένζυμα σύνθεσης ή αποδόμησης ενεργειακών αποθεμάτων.

5Ινσουλίνη και σακχαρώδης διαβήτης

Στον διαβήτη τύπου 1, η αυτοάνοση καταστροφή των β-κυττάρων δημιουργεί σοβαρή ή πλήρη ινσουλινοπενία. Η εξωγενής ινσουλίνη είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ζωής. Η παράλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε κετοξέωση.

Στον διαβήτη τύπου 2, η αντίσταση στην ινσουλίνη συνδυάζεται με προοδευτική δυσλειτουργία των β-κυττάρων. Πολλοί ασθενείς θεραπεύονται αρχικά χωρίς ινσουλίνη, αλλά ορισμένοι χρειάζονται ινσουλινοθεραπεία, προσωρινά ή μακροχρόνια, ιδίως όταν υπάρχει σημαντική υπεργλυκαιμία ή συμπτωματικός καταβολισμός.

Στον διαβήτη κύησης, η αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη λόγω πλακουντιακών ορμονών υπερβαίνει τη δυνατότητα αντιρρόπησης του παγκρέατος. Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από τις γλυκαιμικές τιμές και την πορεία της κύησης. [1], [2], [5]

6Μορφές φαρμακευτικής ινσουλίνης

Οι διαθέσιμες μορφές διαφέρουν στην ταχύτητα έναρξης, στο προφίλ κορύφωσης και στη διάρκεια δράσης. Οι χρόνοι είναι προσεγγιστικοί και μεταβάλλονται ανά σκεύασμα, θέση ένεσης, δόση και ατομικά χαρακτηριστικά. Δεν είναι ασφαλές να αλλάζει κάποιος προϊόν ή μονάδες χωρίς καθοδήγηση.

7Πότε και πώς χρησιμοποιείται θεραπευτικά

Στον διαβήτη τύπου 1 συνηθίζεται βασικό–γευματικό σχήμα ή αντλία. Η βασική παροχή καλύπτει τις ανάγκες μεταξύ των γευμάτων και τη νύχτα, ενώ τα πρόσθετες γευματικές δόσεις καλύπτουν την πρόσληψη υδατανθράκων. Σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2, η θεραπεία εξατομικεύεται βάσει στόχων γλυκόζης, καρδιαγγειακού/νεφρικού κινδύνου, βάρους, ανεπιθύμητων ενεργειών και επιλογών του ασθενούς.

Εκτός της χρόνιας αγωγής, η ινσουλίνη χορηγείται σε συγκεκριμένα νοσοκομειακά πρωτόκολλα, όπως στη διαβητική κετοξέωση, την υπερωσμωτική υπεργλυκαιμική κατάσταση, σε κρίσιμη νόσο ή σε ορισμένες περιπτώσεις υπερκαλιαιμίας. Οι χρήσεις αυτές απαιτούν αυστηρή παρακολούθηση γλυκόζης και ηλεκτρολυτών.

8Στυλό, σύριγγες, αντλίες και αυτοματοποιημένη χορήγηση

Τα προγεμισμένα στυλό επιτρέπουν εύχρηστη υποδόρια χορήγηση. Οι αντλίες παρέχουν συνεχή υποδόρια έγχυση, κατά κανόνα ινσουλίνης ταχείας δράσης, και απαιτούν πρόβλεψη για τυχόν βλάβη καθετήρα ή διακοπή της παροχής.

Τα συστήματα αυτοματοποιημένης χορήγησης συνδυάζουν αισθητήρα συνεχούς καταγραφής γλυκόζης, αντλία και αλγόριθμο. Πολλά είναι υβριδικού κλειστού βρόχου, συνεπώς απαιτούν ακόμη εισαγωγή πληροφοριών γεύματος ή άλλη συμμετοχή του χρήστη. Οι σύγχρονες οδηγίες προτείνουν ευρύτερη πρόσβαση στην τεχνολογία όταν είναι κατάλληλη για τις ανάγκες του ασθενούς. [3]

Η εισπνεόμενη ινσουλίνη αποτελεί ειδική επιλογή σε ορισμένες χώρες και σε επιλεγμένους ασθενείς, με περιορισμούς και απαραίτητη αξιολόγηση της αναπνευστικής λειτουργίας· δεν αποτελεί καθιερωμένη εναλλακτική για όλους.

9Σωστή τεχνική ένεσης και αποθήκευση

Η υποδόρια χορήγηση πραγματοποιείται συνήθως στην κοιλιά, στον μηρό ή σε άλλες εγκεκριμένες θέσεις, με συστηματική εναλλαγή των σημείων ένεσης μέσα στην ίδια ανατομική περιοχή. Οι επαναλαμβανόμενες ενέσεις στο ίδιο σημείο μπορεί να προκαλέσουν λιποϋπερτροφία και απρόβλεπτη απορρόφηση.

Η μη ανοιγμένη ινσουλίνη φυλάσσεται συνήθως σε ψυγείο, χωρίς κατάψυξη. Οι οδηγίες για τη θερμοκρασία και τον χρόνο χρήσης μετά το πρώτο άνοιγμα διαφέρουν ανά προϊόν και πρέπει να ακολουθείται το επίσημο φύλλο οδηγιών. Έκθεση σε παγετό, υψηλή θερμοκρασία ή έντονο ήλιο μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητά της.

• Χρησιμοποιείτε συμβατή βελόνα και συσκευή για τη συγκεκριμένη συγκέντρωση.
• Μην μοιράζεστε στυλό ή βελόνες, ακόμη και αν αλλάξει η βελόνα.
• Ελέγχετε συχνά τα σημεία ένεσης για σκληρίες και αλλαγές του δέρματος.

10Υπογλυκαιμία: αναγνώριση και άμεση αντιμετώπιση

Η συχνότερη κλινικά σημαντική επιπλοκή της ινσουλίνης είναι η υπογλυκαιμία. Το επίπεδο εγρήγορσης είναι κάτω από 70 mg/dL, ενώ γλυκόζη κάτω από 54 mg/dL χαρακτηρίζει κλινικά σημαντικότερη υπογλυκαιμία. Σοβαρή υπογλυκαιμία ορίζεται από την ανάγκη βοήθειας τρίτου ατόμου, ανεξάρτητα από συγκεκριμένο αριθμό.

Πρώιμα συμπτώματα μπορεί να είναι τρόμος, εφίδρωση, ταχυκαρδία και έντονη πείνα. Σε προχωρημένα επεισόδια μπορεί να εμφανιστούν σύγχυση, διαταραχή συμπεριφοράς, σπασμοί ή απώλεια συνείδησης.

Οι θεραπευόμενοι με αυτοματοποιημένα συστήματα μπορεί να έχουν διαφορετικές οδηγίες ποσότητας υδατανθράκων, ανάλογα με τη λειτουργία του συστήματος. Οι επαναλαμβανόμενες υπογλυκαιμίες απαιτούν επανεκτίμηση της αγωγής.

11Υπεργλυκαιμία, κετόνες και επείγουσες καταστάσεις

Η έλλειψη ινσουλίνης μπορεί να αυξήσει τη λιπόλυση και την παραγωγή κετονικών σωμάτων. Η διαβητική κετοξέωση χαρακτηρίζεται από κέτωση και μεταβολική οξέωση και είναι δυνατόν να εμφανιστεί ακόμη και χωρίς εξαιρετικά υψηλή γλυκόζη σε ορισμένες συνθήκες.

Έντονη δίψα, συχνοουρία, κοιλιακό άλγος, έμετοι, βαθιά αναπνοή, οσμή ακετόνης, αφυδάτωση ή υπνηλία απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση. Σε νόσηση, εμπύρετο ή πιθανή βλάβη αντλίας ακολουθείται το εξατομικευμένο πρωτόκολλο ασθένειας και ελέγχου κετονών. Η βασική ινσουλίνη στον διαβήτη τύπου 1 δεν πρέπει να διακόπτεται αυθαίρετα.

12Αντίσταση στην ινσουλίνη: τι σημαίνει βιολογικά

Ινσουλινοαντίσταση σημαίνει ότι για συγκρίσιμη μεταβολική απάντηση απαιτείται μεγαλύτερη συγκέντρωση ινσουλίνης. Αρχικά τα β-κύτταρα μπορούν να αυξήσουν την έκκριση, παράγοντας αντιρροπιστική υπερινσουλιναιμία, ακόμη και όταν η γλυκόζη παραμένει φυσιολογική.

Σημαντικές συνιστώσες είναι η αυξημένη σπλαχνική λιπώδης μάζα, το έκτοπο λίπος στο ήπαρ ή στους μυς, οι μεταβολές στη σηματοδότηση του υποδοχέα και η γενετική προδιάθεση. Η παχυσαρκία δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση: ινσουλινοαντίσταση μπορεί να υπάρχει και σε άτομα χωρίς αυξημένο ΔΜΣ.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη δεν ισοδυναμεί από μόνη της με διαβήτη. Η εμφάνιση υπεργλυκαιμίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τη δυνατότητα των β-κυττάρων να ανταποκριθούν στις αυξημένες ανάγκες.

13Πότε έχει ένδειξη η εργαστηριακή εξέταση ινσουλίνης

Η ινσουλίνη ορού είναι ποσοτική ανοσοχημική μέτρηση της συγκέντρωσης της ορμόνης. Χρησιμεύει ιδιαίτερα στην αιτιολογική διερεύνηση τεκμηριωμένης υπογλυκαιμίας, μαζί με γλυκόζη, C-πεπτίδιο, προϊνσουλίνη και συμπληρωματικές εξετάσεις.

Σε επιλεγμένα μεταβολικά ερωτήματα μπορεί να ζητηθεί ινσουλίνη νηστείας και ταυτόχρονη γλυκόζη για υπολογισμό HOMA-IR. Ωστόσο, οι εργαστηριακές κατευθυντήριες οδηγίες δεν συνιστούν ρουτίνα μέτρηση ινσουλίνης για τη διάγνωση του διαβήτη ή για την εκτίμηση καρδιομεταβολικού κινδύνου στον γενικό πληθυσμό. Η διάγνωση διαβήτη βασίζεται στη γλυκόζη πλάσματος, την HbA1c και, όταν ενδείκνυται, στη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης. [7], [8]

14Προετοιμασία και λήψη δείγματος για ινσουλίνη νηστείας

Για την ινσουλίνη νηστείας συνιστάται συνήθως 8–12 ώρες νηστείας, εφόσον αυτή είναι η οδηγία του εργαστηρίου και του ιατρού. Το νερό επιτρέπεται. Η αιμοληψία γίνεται συνήθως πρωινές ώρες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται να υπολογιστεί HOMA-IR με ταυτόχρονη μέτρηση γλυκόζης.

• Ενημερώστε για αγωγή με ινσουλίνη, σουλφονυλουρίες, κορτικοστεροειδή ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τη γλυκόζη.
• Μη διακόψετε ή μεταβάλετε φάρμακα και ιδιαίτερα ινσουλίνη για να «βγει σωστή» η εξέταση χωρίς συγκεκριμένη ιατρική οδηγία.
• Πρόσφατη οξεία λοίμωξη, σημαντική άσκηση, αϋπνία ή μη τήρηση νηστείας επηρεάζουν τη συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων.

Σε διερεύνηση υπογλυκαιμίας η λήψη γίνεται με διαφορετικό πρωτόκολλο και στόχο τη συλλογή του δείγματος κατά το επεισόδιο χαμηλής γλυκόζης. Δεν πρέπει να επιχειρείται παρατεταμένη νηστεία στο σπίτι για διαγνωστικούς σκοπούς.

15Φυσιολογικές τιμές ινσουλίνης: γιατί ποικίλλουν

Δεν υπάρχει ένα καθολικά ισχύον «ιδανικό» εργαστηριακό όριο ινσουλίνης. Τα διαστήματα αναφοράς διαφέρουν ανά πληθυσμό, αναλυτή, αντιδραστήρια και συνθήκες λήψης. Για παράδειγμα, ελληνικό εργαστηριακό εγχειρίδιο δίνει για ινσουλίνη νηστείας εύρος 2,6–25 μIU/mL, το οποίο είναι μεθοδοεξαρτώμενο και δεν πρέπει να μεταφέρεται μηχανικά σε κάθε εργαστήριο. [16]

Η τιμή της ινσουλίνης δεν αξιολογείται χωρίς τη σύγχρονη γλυκόζη. Μια ινσουλίνη που φαίνεται «φυσιολογική» σε ευγλυκαιμία μπορεί να είναι ακατάλληλα υψηλή όταν η γλυκόζη είναι παθολογικά χαμηλή. Αντίστοιχα, υψηλή ινσουλίνη νηστείας μπορεί να υποστηρίζει υπερινσουλιναιμία, αλλά δεν είναι αυτοτελές διαγνωστικό κριτήριο.

16HOMA-IR: τύπος, παράδειγμα και σημαντικοί περιορισμοί

Ο HOMA-IR είναι υπολογιζόμενη εκτίμηση της αντίστασης στην ινσουλίνη από γλυκόζη και ινσουλίνη νηστείας. Χρησιμοποιείται κυρίως σε επιλεγμένες μεταβολικές αξιολογήσεις και στην έρευνα. Δεν υποκαθιστά τις ειδικές δοκιμασίες αναφοράς της ευαισθησίας στην ινσουλίνη, ούτε έχει ένα καθολικά αποδεκτό διαγνωστικό όριο.

Υποθετικό παράδειγμα: ινσουλίνη 12 μIU/mL και γλυκόζη 95 mg/dL δίνουν HOMA1-IR ≈ 2,81. Ο αριθμός αυτός δεν αποδεικνύει ούτε αποκλείει συγκεκριμένη νόσο, γιατί τα όρια διαφέρουν και η ερμηνεία εξαρτάται από την κλινική εικόνα και τη μέθοδο.

Ο HOMA-IR δεν ενδείκνυται ως αξιόπιστος γενικός δείκτης όταν χορηγείται εξωγενής ινσουλίνη ή όταν η β-κυτταρική λειτουργία έχει μειωθεί σημαντικά. Για πλήρη παρουσίαση των ορίων και των κλινικών περιορισμών, διαβάστε τον αναλυτικό οδηγό HOMA-IR: εξέταση, τιμές και ερμηνεία. [11]

17Ινσουλίνη, C-πεπτίδιο και προϊνσουλίνη: ποια η διαφορά

Το C-πεπτίδιο εκκρίνεται κατά την επεξεργασία της προϊνσουλίνης και δεν περιέχεται στα συνήθη εξωγενή σκευάσματα ινσουλίνης. Έτσι βοηθά στην εκτίμηση της ενδογενούς παραγωγής, ειδικά όταν κάποιος λαμβάνει ήδη ινσουλινοθεραπεία. Η νεφρική λειτουργία και η ταυτόχρονη γλυκόζη επηρεάζουν την ερμηνεία του.

Η προϊνσουλίνη μετράται σε ειδικά πρωτόκολλα, κυρίως κατά τη διερεύνηση ενδογενούς υπερινσουλιναιμικής υπογλυκαιμίας. Η επιλογή μεταξύ ινσουλίνης, C-πεπτιδίου και προϊνσουλίνης καθορίζεται από το διαγνωστικό ερώτημα και από τη συνολική κλινική εικόνα.

Δείτε επίσης τον εξειδικευμένο οδηγό C-πεπτιδίου. [9]

18Πώς διερευνάται ένα επεισόδιο υπογλυκαιμίας

Σε άτομο χωρίς σακχαρώδη διαβήτη, η διερεύνηση ξεκινά όταν τεκμηριώνεται η τριάδα Whipple: συμβατά συμπτώματα, ταυτόχρονα χαμηλή γλυκόζη πλάσματος και υποχώρηση των συμπτωμάτων όταν διορθωθεί η υπογλυκαιμία.

Κατά το συμβάν, και υπό ιατρική εποπτεία, μπορεί να συλλεχθούν γλυκόζη, ινσουλίνη, C-πεπτίδιο, προϊνσουλίνη, β-υδροξυβουτυρικό, έλεγχος για σουλφονυλουρίες/γλινίδες και όπου χρειάζεται αντισώματα ινσουλίνης. Το μοτίβο αυτών των εξετάσεων διαχωρίζει την εξωγενή ινσουλίνη από τη φαρμακογενή έκκριση και την ενδογενή υπερινσουλιναιμία.

Το ινσουλίνωμα είναι σπάνια αιτία και δεν διαγιγνώσκεται με μια μεμονωμένη υψηλή τιμή ινσουλίνης σε φυσιολογική γλυκόζη. Αν χρειάζεται δοκιμασία παρατεταμένης νηστείας, αυτή γίνεται σε ελεγχόμενο κλινικό περιβάλλον. [10]

19Μεθοδολογικοί περιορισμοί και πιθανές παρεμβολές

Η μέτρηση γίνεται κατά κανόνα με ανοσοχημικές τεχνικές όπως χημειοφωταύγεια ή ηλεκτροχημειοφωταύγεια. Οι διαφορετικές πλατφόρμες δεν αναγνωρίζουν με τον ίδιο τρόπο όλα τα ανάλογα ινσουλίνης. Σε ασθενή με ενέσιμη αγωγή, το αποτέλεσμα μπορεί να μην αντανακλά σωστά τη συνολική βιολογικά δραστική ινσουλίνη.

Αντισώματα έναντι της ινσουλίνης, ετερόφιλα αντισώματα, υψηλές συγκεντρώσεις βιοτίνης σε ευαίσθητες μεθόδους και προαναλυτικά προβλήματα μπορούν να προκαλέσουν ασυμφωνία. Όταν μια τιμή δεν συμφωνεί με τη γλυκόζη ή τα συμπτώματα, απαιτείται συνεννόηση με το εργαστήριο πριν αποδοθεί παθολογική σημασία.

Η αιμόλυση μπορεί να επηρεάσει ορισμένες μεθόδους· η σωστή επεξεργασία, ο διαχωρισμός και η αποθήκευση του δείγματος ακολουθούν το πρωτόκολλο κάθε εργαστηρίου. Επίσης δεν είναι πάντα θεμιτή η άμεση σύγκριση αποτελεσμάτων από διαφορετικά αναλυτικά συστήματα. [15]

20Μεταβολικό σύνδρομο, στεατωτική νόσος του ήπατος και πολυκυστικές ωοθήκες

Η ινσουλινοαντίσταση συνδέεται συχνά με κοιλιακή παχυσαρκία, αυξημένα τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL, υπέρταση και μεταβολική δυσλειτουργία του ήπατος (στεατωτική νόσος του ήπατος σχετιζόμενη με μεταβολική δυσλειτουργία). Η αξιολόγηση απαιτεί καταγραφή αρτηριακής πίεσης, λιπιδίων, γλυκόζης, ηπατικών εξετάσεων και άλλων στοιχείων κινδύνου, όχι μόνο μια τιμή ινσουλίνης.

Στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η ινσουλινοαντίσταση είναι συχνός παθοφυσιολογικός μηχανισμός. Όμως οι διεθνείς οδηγίες τονίζουν ότι οι συνήθεις εμπορικές μετρήσεις ινσουλίνης έχουν περιορισμένη κλινική χρησιμότητα και δεν συνιστώνται ως εξέταση ρουτίνας για τις γυναίκες με το σύνδρομο αυτό. Για τη γλυκαιμική τους κατάσταση προτιμάται συχνά η δοκιμασία ανοχής με 75 g γλυκόζης, όταν ενδείκνυται. [12]

21Ινσουλίνη σε εγκυμοσύνη, παιδιά και μεγαλύτερες ηλικίες

Στην εγκυμοσύνη, όταν δεν επαρκούν οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής και απαιτείται θεραπεία του διαβήτη κύησης, η ινσουλίνη αποτελεί προτιμώμενη επιλογή. Οι γλυκαιμικοί στόχοι της εγκυμοσύνης διαφέρουν από εκείνους του γενικού ενήλικου πληθυσμού, ενώ η χορήγηση απαιτεί μαιευτική και διαβητολογική παρακολούθηση. [5]

Στα παιδιά με διαβήτη τύπου 1, η θεραπεία ινσουλίνης προσαρμόζεται στην ανάπτυξη, τις δραστηριότητες και τη συμμετοχή της οικογένειας ή του σχολείου. Στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας η πρόληψη σοβαρής υπογλυκαιμίας και η εφικτότητα της αυτοδιαχείρισης συχνά προέχουν έναντι αυστηρότερων αριθμητικών στόχων.

22Παρακολούθηση γλυκόζης: γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη και αισθητήρες

Η παρακολούθηση ενός ατόμου που λαμβάνει ινσουλίνη δεν βασίζεται στην επανάληψη της μέτρησης της ίδιας της ορμόνης στο αίμα. Χρησιμοποιούνται κυρίως η μέτρηση γλυκόζης αίματος, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) και, όπου ενδείκνυται, οι αισθητήρες συνεχούς καταγραφής γλυκόζης. Οι αισθητήρες αποτυπώνουν τις διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας και βοηθούν στην αναγνώριση της υπογλυκαιμίας.

Για αρκετούς μη εγκύους ενήλικες με διαβήτη, ένας συχνός εξατομικευμένος στόχος είναι HbA1c κάτω από 7% και χρόνος εντός του εύρους 70–180 mg/dL πάνω από 70%. Οι στόχοι προσαρμόζονται ανάλογα με την ηλικία, τον τύπο διαβήτη, τη συννοσηρότητα και τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας. Οι αισθητήρες μετρούν τη γλυκόζη του διάμεσου υγρού, όχι απευθείας του αίματος: αν τα συμπτώματα δεν συμφωνούν με την ένδειξη, απαιτείται επιβεβαίωση με μέτρηση αίματος. [4] [3]

23Διατροφή, άσκηση και πρόληψη διαβήτη τύπου 2

Η συστηματική φυσική δραστηριότητα βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη μέσω μηχανισμών που περιλαμβάνουν και την πρόσληψη γλυκόζης από τους μυς. Το όφελος προκύπτει από συνδυασμό αερόβιας δραστηριότητας και ασκήσεων αντίστασης, προσαρμοσμένων στη φυσική κατάσταση του ασθενούς.

Σε άτομα με προδιαβήτη και υπερβάλλον βάρος, οργανωμένες παρεμβάσεις με στόχο απώλεια περίπου 5–7% του αρχικού σωματικού βάρους και τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας δραστηριότητας εβδομαδιαίως μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εξέλιξης σε διαβήτη τύπου 2. Η μεσογειακή διατροφή, η ποιότητα ύπνου και η διακοπή καπνίσματος αποτελούν τμήματα συνολικής φροντίδας.

Όσοι χρησιμοποιούν ινσουλίνη χρειάζονται συγκεκριμένες οδηγίες για μέτρηση γλυκόζης και πρόληψη υπογλυκαιμίας κατά την άσκηση· η φυσική δραστηριότητα δεν υποκαθιστά την απαραίτητη ινσουλινοθεραπεία. [6], [17]

24Πόσο κοστίζει η εξέταση ινσουλίνης αίματος;

Η ενδεικτική ιδιωτική τιμή για μία μεμονωμένη μέτρηση ινσουλίνης ορού μπορεί να κυμαίνεται περίπου στα 15–25 €, ανάλογα με το εργαστήριο και τον τρόπο χρέωσης. Πρόκειται για εκτίμηση βάσει διαθέσιμων δημοσιευμένων τιμών, όχι για δεσμευτική χρέωση του συγκεκριμένου εργαστηρίου.

Αν ζητηθούν ταυτόχρονα γλυκόζη νηστείας, υπολογισμός HOMA-IR, C-πεπτίδιο ή καμπύλη γλυκόζης, το συνολικό κόστος μπορεί να διαφοροποιηθεί. Το εύρος αυτό δεν αποτελεί δεσμευτική χρέωση του εργαστηρίου.

25Συχνές ερωτήσεις

Οι σύντομες απαντήσεις παρακάτω καλύπτουν τις συχνότερες απορίες για την εργαστηριακή μέτρηση και την ινσουλινοθεραπεία.

26Τι να θυμάστε – πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση

• Η μέτρηση ινσουλίνης δεν αποτελεί εξέταση διάγνωσης διαβήτη και δεν απαιτείται σε κάθε προληπτικό έλεγχο.
• Για εργαστηριακή αξιολόγηση συνεκτιμώνται γλυκόζη, κλινική εικόνα, φάρμακα και — σε επιλεγμένες περιπτώσεις — C-πεπτίδιο ή HOMA-IR.
• Ορισμένες κλινικές υποψίες υπογλυκαιμίας χρειάζονται δείγματα κατά το επεισόδιο, όχι αυθαίρετες μετρήσεις σε τυχαίες ώρες.
• Η ινσουλινοθεραπεία απαιτεί προγραμματισμό υπογλυκαιμίας, εξατομικευμένη δοσολογία και εφεδρικές οδηγίες ασθένειας.

Επιστημονική βιβλιογραφία

27Κλείστε εξέταση ή επικοινωνήστε με το εργαστήριο

Για στοχευμένο έλεγχο ινσουλίνης ορού, γλυκόζης νηστείας ή συμπληρωματικών εξετάσεων, επικοινωνήστε με το εργαστήριο για να ενημερωθείτε σχετικά με τον κατάλληλο συνδυασμό αναλύσεων και την απαιτούμενη προετοιμασία.