CMV IgM: Εξέταση Αίματος για Πρόσφατη Λοίμωξη από Κυτταρομεγαλοϊό
Τελευταία ενημέρωση:
Σύντομη περίληψη:
Η εξέταση CMV IgM δείχνει αν υπάρχει πρόσφατη ή ενεργή λοίμωξη από τον κυτταρομεγαλοϊό (CMV).
Χρησιμοποιείται κυρίως σε εγκυμοσύνη, σε συμπτώματα τύπου μονοπυρήνωσης
και σε ανοσοκατεσταλμένους,
αλλά έχει υψηλό ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων και
δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνο του.
1
Τι είναι η εξέταση CMV IgM
Η CMV IgM είναι αιματολογική εξέταση αντισωμάτων που ανιχνεύει IgM έναντι του κυτταρομεγαλοϊού (CMV).
Τα IgM είναι συνήθως τα πρώτα αντισώματα που παράγει ο οργανισμός όταν έρχεται σε επαφή με έναν ιό,
γι’ αυτό και η εξέταση χρησιμοποιείται ως ένδειξη πρόσφατης ανοσολογικής απάντησης.
Στην πράξη όμως, το CMV IgM δεν είναι απόλυτα ειδικό.
Μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες ιογενείς λοιμώξεις ή σε καταστάσεις όπου το ανοσοποιητικό «μπερδεύεται»,
γι’ αυτό η ερμηνεία του γίνεται πάντα σε συνδυασμό με CMV IgG
και, όταν χρειάζεται, IgG avidity ή PCR.
Σύντομη κλινική σύνοψη:
Το CMV IgM δείχνει ότι το ανοσοποιητικό έχει ενεργοποιηθεί απέναντι στον CMV,
αλλά από μόνο του δεν αποδεικνύει αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη, παλιά ή ψευδώς θετική.
Γι’ αυτό πάντα συνεκτιμάται με CMV IgG και, όπου χρειάζεται, IgG avidity ή PCR.
2
Τι δείχνει στην πράξη
Ένα θετικό αποτέλεσμα μπορεί να συμβαδίζει με πρόσφατη λοίμωξη,
αλλά μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε επανενεργοποίηση παλαιάς CMV λοίμωξης
ή ως μη ειδική αντίδραση.
Αυτός είναι ο λόγος που το IgM έχει συχνά ψευδώς θετικά ευρήματα.
Γι’ αυτό η εξέταση είναι πραγματικά χρήσιμη μόνο όταν εντάσσεται σε πλήρη ορολογικό έλεγχο,
μαζί με CMV IgG και, όταν χρειάζεται, IgG avidity ή PCR (CMV DNA).
Για την αναλυτική κατανόηση των μη ειδικών αποτελεσμάτων, υπάρχει ξεχωριστή ανάλυση για το ψευδώς θετικό CMV IgM.
3
Θετικό αποτέλεσμα: τι σημαίνει
Θετικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι ανιχνεύεται ανοσολογική απάντηση τύπου IgM απέναντι στον CMV
κατά τον χρόνο της εξέτασης.
Στην πράξη, αυτό δεν ταυτίζεται πάντα με πρόσφατη πρωτολοίμωξη.
Το εύρημα μπορεί να αντιστοιχεί σε μία από τρεις βασικές καταστάσεις: πρωτολοίμωξη (πρώτη επαφή), επανενεργοποίηση παλαιάς λοίμωξης
ή ψευδώς θετικό αποτέλεσμα.
Το ποιο σενάριο ισχύει προκύπτει μόνο από τον συνδυασμό CMV IgG, IgG avidity
και το κλινικό ιστορικό.
4
Ψευδώς θετικό: γιατί συμβαίνει
Το IgM για CMV είναι γνωστό ότι μπορεί να εμφανιστεί χωρίς ενεργή λοίμωξη.
Αυτό συμβαίνει επειδή τα IgM είναι μη ειδικά αντισώματα
και μπορούν να ενεργοποιηθούν και από άλλες καταστάσεις.
Οι συχνότεροι μηχανισμοί που οδηγούν σε ψευδώς θετικό αποτέλεσμα περιλαμβάνουν διασταυρούμενη αντίδραση με άλλα ιογενή αντισώματα
και την παρουσία ετερόφιλων ή αυτοαντισωμάτων.
Για την κλινική προσέγγιση και τα βήματα επιβεβαίωσης υπάρχει αναλυτική καθοδήγηση για το ψευδώς θετικό CMV IgM.
Άλλες ιώσεις (ιδίως εικόνα μονοπυρήνωσης): EBV, άλλοι ερπητοϊοί, parvovirus B19, γρίπη, COVID.
Αυτοάνοσα ή ετερόφιλα αντισώματα (π.χ. ρευματοειδής παράγοντας) που παρεμβαίνουν στα ανοσολογικά τεστ.
Χαμηλού τίτλου αντιδραστικότητα κοντά στο όριο (οριακό αποτέλεσμα).
Μεθοδολογικοί λόγοι, επειδή διαφορετικές πλατφόρμες έχουν διαφορετική ειδικότητα.
Τι να θυμάστε:
Ένα μεμονωμένο CMV IgM θετικό δεν αποτελεί διάγνωση.
Η επιβεβαίωση γίνεται με CMV IgG, IgG avidity ή/και PCR.
5
Αρνητικό αποτέλεσμα: τι σημαίνει
Αρνητικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι δεν ανιχνεύονται IgM τη στιγμή της εξέτασης.
Αυτό είναι συμβατό με μη πρόσφατη λοίμωξη ή με απουσία ενεργής ανοσολογικής απάντησης,
αλλά δεν αποκλείει απολύτως ένα πολύ πρώιμο στάδιο.
Αν υπάρχει έντονη κλινική υποψία ή ειδική κατάσταση, όπως εγκυμοσύνη ή ανοσοκαταστολή, ο ιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη της ορολογίας μετά από λίγες ημέρες
και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, έλεγχο με PCR (CMV DNA).
6
CMV IgM σε σχέση με CMV IgG
Τα CMV IgG δείχνουν παλαιότερη έκθεση στον ιό και παραμένουν συνήθως θετικά για πολλά χρόνια,
συχνά εφ’ όρου ζωής.
Ο συνδυασμός CMV IgM και CMV IgG αποτελεί τον βασικό ορολογικό τρόπο
για να εκτιμηθεί αν πρόκειται για πιθανή πρόσφατη λοίμωξη ή για παλιά ανοσία.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
CMV IgM
CMV IgG
Πιθανή ερμηνεία
Συνήθη επόμενα βήματα
Αρνητικό
Αρνητικό
Καμία ένδειξη προηγούμενης έκθεσης ή πολύ πρώιμο στάδιο
Επανάληψη αν υπάρχει πρόσφατη έκθεση ή συμβατά συμπτώματα
Αρνητικό
Θετικό
Παλαιά λοίμωξη με ανοσία
Συνήθως δεν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος
Θετικό
Αρνητικό
Πιθανή πολύ πρόσφατη πρωτολοίμωξη ή ψευδώς θετικό αποτέλεσμα
Επανάληψη IgG σε 10–14 ημέρες και PCR κατά περίπτωση
Θετικό
Θετικό
Πρόσφατη λοίμωξη, επανενεργοποίηση ή μη ειδικό IgM
IgG avidity και PCR αν κλινικά ή μαιευτικά απαραίτητο
7
Τι είναι το IgG avidity και πότε ζητείται
Το IgG avidity εκτιμά το πόσο «ώριμα» είναι τα IgG αντισώματα απέναντι στον CMV.
Όσο περισσότερος χρόνος έχει περάσει από την αρχική μόλυνση,
τόσο πιο ισχυρή είναι η σύνδεση των IgG με τον ιό.
Σε γενικές γραμμές, χαμηλή avidity υποστηρίζει πρόσφατη πρωτολοίμωξη,
ενώ υψηλή avidity δείχνει ότι η λοίμωξη είναι παλαιότερη.
Η εξέταση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει CMV IgM θετικό και πρέπει να απαντηθεί
το κλινικό ερώτημα «πόσο πρόσφατη είναι η λοίμωξη».
8
CMV IgM και εγκυμοσύνη
Στην εγκυμοσύνη, η αξιολόγηση του CMV έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή
η πρωτολοίμωξη μπορεί να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο
για ενδομήτρια μετάδοση στο έμβρυο.
Ωστόσο, ένα CMV IgM θετικό δεν σημαίνει αυτόματα πρόσφατη πρωτολοίμωξη.
Στην πράξη, πολλές έγκυες εμφανίζουν IgM λόγω επανενεργοποίησης ή μη ειδικής ανοσολογικής αντίδρασης.
Γι’ αυτό στην κύηση η σωστή προσέγγιση είναι
ο συνδυασμός: CMV IgM, CMV IgG
και IgG avidity.
Η avidity επιτρέπει να εκτιμηθεί αν η μόλυνση
είναι πρόσφατη ή παλαιότερη.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις — π.χ. χαμηλή avidity ή ύποπτα υπερηχογραφικά ευρήματα —
μπορεί να ζητηθεί και PCR για CMV DNA,
πάντα σε συνεργασία με τον μαιευτήρα.
Συχνό κλινικό λάθος:
Να θεωρείται το IgM «απόδειξη πρόσφατης λοίμωξης» χωρίς έλεγχο IgG και IgG avidity.
9
Πότε χρειάζεται PCR (CMV DNA)
Η PCR για CMV DNA ανιχνεύει άμεσα το γενετικό υλικό (DNA) του ιού στο αίμα ή σε άλλα βιολογικά υγρά
και τεκμηριώνει αν υπάρχει ενεργός ιαιμία.
Χρησιμοποιείται κυρίως σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς,
σε μεταμοσχευμένους,
ή όταν τα ορολογικά αποτελέσματα (IgM/IgG) είναι αμφίβολα
και απαιτείται σαφής διάκριση μεταξύ ενεργής και παλαιάς λοίμωξης.
Στην εγκυμοσύνη, η ένδειξη για PCR δεν βασίζεται μόνο στο IgM,
αλλά στο συνδυασμό IgM, IgG και IgG avidity
και στην εκτίμηση του μαιευτήρα.
Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω τεκμηρίωση.
10
Πότε πρέπει να γίνεται
Η εξέταση ζητείται συνήθως:
Σε έλεγχο κύησης όταν υπάρχει λόγος (ιστορικό, επαγγελματική έκθεση, υπερηχογραφικά ευρήματα, κατευθυντήριες οδηγίες ιατρού).
Σε συμπτώματα παρατεταμένης ίωσης ή εικόνας μονοπυρήνωσης (πυρετός, κόπωση, λεμφαδενοπάθεια).
Σε ανοσοκαταστολή ή πριν/μετά από μεταμόσχευση (ανάλογα με το πρωτόκολλο).
11
Συμπτώματα που σχετίζονται
Σε ανοσοεπαρκή άτομα, η CMV λοίμωξη είναι συχνά ασυμπτωματική ή εκδηλώνεται σαν παρατεταμένο “κρυολόγημα” ή εικόνα τύπου μονοπυρήνωσης.
Πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, κόπωση, μυαλγίες, διόγκωση λεμφαδένων
και, σε ορισμένους ασθενείς, ήπιες διαταραχές των ηπατικών ενζύμων.
Τα συμπτώματα από μόνα τους δεν επαρκούν για διάγνωση
και χρειάζεται πάντα εργαστηριακή επιβεβαίωση.
12
Πότε χρειάζεται επανάληψη εξέτασης
Η επανάληψη της εξέτασης CMV IgM δεν γίνεται τυχαία,
αλλά όταν απαιτείται χρονική τεκμηρίωση
ή επιβεβαίωση ενός αμφίβολου αποτελέσματος.
Όταν το αποτέλεσμα είναι οριακό
(κοντά στο cut-off της μεθόδου).
Όταν υπάρχει CMV IgM θετικό με CMV IgG αρνητικό
και χρειάζεται έλεγχος ορομετατροπής
(εμφάνιση IgG σε 10–14 ημέρες).
Στην εγκυμοσύνη, όταν απαιτείται
σαφής χρονικός προσδιορισμός της λοίμωξης,
συνήθως σε συνδυασμό με IgG avidity.
13
Πώς διαβάζονται τα αποτελέσματα
Τα εργαστήρια αναφέρουν το αποτέλεσμα της CMV IgM
είτε ως αρνητικό/θετικό είτε ως αριθμητική τιμή (index).
Σημαντικό είναι ότι τα όρια αναφοράς (cut-offs)
διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο και την πλατφόρμα.
Η κλινική ερμηνεία δεν βασίζεται ποτέ μόνο στο IgM.
Γίνεται πάντα σε συνδυασμό με CMV IgG,
ενδεχομένως IgG avidity,
τυχόν PCR (CMV DNA)
και το κλινικό ιστορικό του εξεταζόμενου.
14
Πρακτικά βήματα μετά το αποτέλεσμα
Όταν το αποτέλεσμα της CMV IgM είναι θετικό ή αμφίβολο,
ο επόμενος χειρισμός στοχεύει στο να απαντηθεί
το βασικό ερώτημα: πρόσφατη λοίμωξη ή παλιά ανοσία;
Έλεγχος CMV IgG
(αν δεν έχει ήδη γίνει) και εκτίμηση
πιθανής ορομετατροπής
σε επανάληψη.
IgG avidity
όταν απαιτείται χρονικός προσδιορισμός
της λοίμωξης, ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
PCR για CMV DNA
σε περιπτώσεις όπου χρειάζεται
τεκμηρίωση ενεργού λοίμωξης,
ανάλογα με τον κλινικό στόχο.
15
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Το CMV IgM βγήκε θετικό. Σημαίνει σίγουρα πρόσφατη λοίμωξη;
Όχι απαραίτητα· μπορεί να πρόκειται για πρόσφατη λοίμωξη, επανενεργοποίηση ή ψευδώς θετικό, και απαιτείται συνδυασμός με CMV IgG, IgG avidity ή/και PCR.
Μπορεί άλλη ίωση να κάνει το αποτέλεσμα θετικό;
Ναι, άλλες ιογενείς λοιμώξεις (όπως EBV ή γρίπη) μπορεί να προκαλέσουν μη ειδική αντιδραστικότητα και ψευδώς θετικό IgM.
Πότε έχει νόημα να ζητηθεί IgG avidity;
Όταν υπάρχει CMV IgM θετικό και πρέπει να διευκρινιστεί αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη ή παλαιότερη, ιδιαίτερα σε εγκυμοσύνη.
Αν το IgM είναι αρνητικό, αποκλείεται ο CMV;
Όχι απόλυτα· σε πολύ πρώιμο στάδιο μπορεί να μην έχει εμφανιστεί, οπότε σε ειδικές περιπτώσεις γίνεται επανάληψη ή έλεγχος με PCR.
Πόσο καιρό παραμένει θετικό το CMV IgM;
Μπορεί να παραμείνει θετικό για εβδομάδες έως και μήνες μετά την αρχική μόλυνση ή την επανενεργοποίηση, γι’ αυτό δεν χρησιμοποιείται μόνο του για χρονολόγηση.
Χρειάζεται θεραπεία αν το CMV IgM είναι θετικό;
Στους περισσότερους ανοσοεπαρκείς ασθενείς όχι· η αντιμετώπιση εξαρτάται από την κλινική εικόνα και ειδικές καταστάσεις όπως εγκυμοσύνη ή ανοσοκαταστολή.
Μπορώ να μεταδώσω τον CMV αν έχω IgM θετικό;
Η μετάδοση σχετίζεται με την παρουσία ενεργού ιού· αν υπάρχει υποψία ενεργού λοίμωξης, αξιολογείται με PCR και κλινικά δεδομένα.
Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση;
Συνήθως όχι, επειδή πρόκειται για έλεγχο αντισωμάτων, εκτός αν συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις που απαιτούν νηστεία.
16
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Κλείστε εύκολα εξέταση CMV IgM ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
Επιστημονικό Knowledge Hub.
Η παρούσα σελίδα συγκεντρώνει
την ιολογία, παθογένεια, κλινική εικόνα, διάγνωση, αντοχή και θεραπευτικές στρατηγικές
της οικογένειας Herpesviridae (HSV-1, HSV-2, VZV, EBV, CMV, HHV-6/7/8),
ως κεντρική επιστημονική αναφορά για το mikrobiologikolamia.gr.
1
Τι είναι οι Ερπητοϊοί (Herpesviridae)
Η οικογένεια Herpesviridae περιλαμβάνει μεγάλους DNA ιούς με κοινό βιολογικό χαρακτηριστικό:
μετά την πρωτολοίμωξη εγκαθίστανται σε λανθάνουσα μορφή στον οργανισμό και μπορούν να επανενεργοποιηθούν σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής.
Στον άνθρωπο έχουν αναγνωριστεί οκτώ ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8), οι οποίοι διακρίνονται σε τρεις
υποοικογένειες:
Οι ερπητοϊοί ευθύνονται για ένα ευρύ φάσμα κλινικών συνδρόμων,
από ήπιες δερματικές και βλεννογονικές βλάβες έως σοβαρές λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος,
νεογνικές λοιμώξεις και ογκογενετικά σύνδρομα.
Η κλινική διαχείριση βασίζεται σε μοριακή διάγνωση (PCR) και ορολογικές μεθόδους (IgM, IgG, avidity),
ενώ τα αντιερπητικά φάρμακα όπως valacyclovir και ganciclovir μειώνουν τη δραστηριότητα του ιού χωρίς να τον εκριζώνουν.
2
Οι 8 ανθρώπινοι ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8)
Η οικογένεια Herpesviridae περιλαμβάνει οκτώ διαφορετικούς ιούς που μολύνουν τον άνθρωπο.
Παρότι όλοι μοιράζονται το χαρακτηριστικό της διά βίου λανθάνουσας λοίμωξης,
διαφέρουν σημαντικά ως προς τον κυτταρικό τροπισμό, το κλινικό φάσμα
και τη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση.
Αυτή η ετερογένεια εξηγεί γιατί η εργαστηριακή και κλινική προσέγγιση
διαφέρει ριζικά μεταξύ των επιμέρους ερπητοϊών,
παρότι ανήκουν στην ίδια οικογένεια.
3
Παθογένεια, λανθάνουσα λοίμωξη και επανενεργοποίηση
Οι ερπητοϊοί μοιράζονται έναν κοινό βιολογικό κύκλο: πρωτολοίμωξη → εγκατάσταση λανθάνουσας φάσης → πιθανή επανενεργοποίηση.
Κατά την είσοδο, ο ιός προσδένεται σε ειδικούς υποδοχείς της κυτταρικής μεμβράνης,
συντήκεται με αυτήν και απελευθερώνει το DNA του στον πυρήνα του ξενιστή.
Ακολουθεί διαδοχική έκφραση immediate-early, early και late γονιδίων,
η οποία οδηγεί σε αντιγραφή του ιικού DNA, συναρμολόγηση καψιδίων
και παραγωγή νέων ιικών σωματιδίων.
Αυτή η φάση συνοδεύεται από τοπική φλεγμονή και
κλινικές εκδηλώσεις όπως φυσαλίδες, έλκη ή εξάνθημα.
Ανοσοδιαφυγή:
Ιοί όπως ο CMV
και ο EBV
αναστέλλουν την παρουσίαση αντιγόνων (MHC-I),
τροποποιούν την απόπτωση και εκφράζουν γονίδια λανθάνουσας φάσης
(LAT στον HSV, EBNA/LMP στον EBV), επιτρέποντας μακροχρόνια επιβίωση στον ξενιστή.
Στη λανθάνουσα φάση, το ιικό γονιδίωμα παραμένει σιωπηλό
σε συγκεκριμένους κυτταρικούς πληθυσμούς:
νευρώνες για HSV-1, HSV-2 και VZV,
Β-λεμφοκύτταρα για EBV,
μονοκύτταρα και ενδοθηλιακά κύτταρα για CMV,
Τ-λεμφοκύτταρα για HHV-6/7 και ενδοθήλιο ή Β-κύτταρα για HHV-8.
Η επανενεργοποίηση πυροδοτείται από καταστάσεις που μειώνουν
την ανοσολογική επιτήρηση, όπως
στρες, πυρετός, υπεριώδης ακτινοβολία,
ορμονικές μεταβολές ή ανοσοκαταστολή.
Τότε, επανεκκινούνται τα ιικά γονίδια και ο ιός μεταφέρεται
(ιδίως μέσω αξόνων σε HSV/VZV) προς την περιφέρεια,
προκαλώντας υποτροπές και μεταδοτικότητα.
Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών εξηγεί γιατί
η PCR ανιχνεύει ενεργή αναπαραγωγή,
ενώ ο συνδυασμός IgM, IgG και avidity
χρησιμοποιείται για τη χρονολόγηση της λοίμωξης,
ιδιαίτερα σε εγκυμοσύνη και ανοσοκαταστολή.
4
Κλινικά σύνδρομα που προκαλούν οι ερπητοϊοί
Παρότι όλοι οι ερπητοϊοί μοιράζονται κοινή βιολογία,
το κλινικό φάσμα τους διαφέρει σημαντικά
ανάλογα με τον ιό και τον ξενιστή.
Οι εκδηλώσεις κυμαίνονται από ήπιες βλάβες δέρματος και βλεννογόνων
έως νευρολογικές, συγγενείς και ογκολογικές νόσους.
HSV-1 και HSV-2
Ο HSV-1
και ο HSV-2
προκαλούν κυρίως δερματοβλεννογόνιες και νευρολογικές λοιμώξεις.
Δερματοβλεννογόνιες βλάβες: ομαδοποιημένες φυσαλίδες σε ερυθηματώδη βάση (χείλη, στόμα, γεννητικά).
Νεογνικός έρπης: δερματικός, ΚΝΣ ή διάχυτος τύπος με υψηλή θνητότητα χωρίς έγκαιρη αγωγή.
Κλινικό pearl:
Το μυρμήγκιασμα ή κάψιμο πριν την έκθυση βλαβών αποτελεί προειδοποιητικό σημείο υποτροπής.
Η ασυμπτωματική αποβολή εξηγεί μεταδόσεις χωρίς ορατές βλάβες.
VZV (HHV-3)
Ο VZV
προκαλεί ανεμευλογιά στην πρωτολοίμωξη και έρπητα ζωστήρα κατά την επανενεργοποίηση.
Σάρκωμα Kaposi: αγγειογενείς βλάβες σε δέρμα, βλεννογόνους και σπλάγχνα.
Άλλα: πρωτοπαθές πλευριτικό λέμφωμα (PEL) και πολυκεντρική νόσος Castleman.
5
Εργαστηριακή διάγνωση των ερπητοϊών
Η διάγνωση των λοιμώξεων από ερπητοϊούς βασίζεται στον συνδυασμό μοριακών τεχνικών και ορολογικών εξετάσεων,
ανάλογα με το κλινικό σενάριο, τον τύπο του ιού και το στάδιο της λοίμωξης.
Μοριακές μέθοδοι (PCR / NAAT)
Η PCR αποτελεί τη μέθοδο πρώτης γραμμής
για την ανίχνευση ενεργού αναπαραγωγής.
Χρησιμοποιείται σε δείγματα από δερματικές βλάβες για HSV και VZV,
καθώς και σε αίμα ή πλάσμα για CMV
και EBV σε ανοσοκαταστολή ή μεταμόσχευση.
Υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα
Ταχεία έκδοση αποτελεσμάτων
Δυνατότητα ποσοτικοποίησης (ιικό φορτίο) για παρακολούθηση θεραπείας
Ορολογικές εξετάσεις
Η ορολογία χρησιμοποιείται κυρίως για τη διάκριση πρόσφατης από παλαιά λοίμωξη
και για έλεγχο ανοσίας.
IgM: συνήθως εμφανίζεται στην πρωτολοίμωξη, αλλά μπορεί να επιμείνει ή να εμφανιστεί και σε επανενεργοποίηση.
IgG: αντανακλά παρελθούσα έκθεση και παραμένει θετική δια βίου.
Avidity IgG: χαμηλή avidity υποδηλώνει πρόσφατη πρωτολοίμωξη, ιδιαίτερα κρίσιμη στην εγκυμοσύνη.
Κλινική χρήση:
Ο συνδυασμός IgM, IgG και avidity είναι απαραίτητος
για την ασφαλή χρονολόγηση της λοίμωξης,
ιδίως για CMV
και EBV.
Δειγματοληψία
Δερματικές βλάβες: υγρό από φρέσκες φυσαλίδες σε VTM για PCR.
Αίμα: EDTA πλάσμα για ιικό φορτίο CMV/EBV.
Οφθαλμός ή ΚΝΣ: κερατοεπιθήλιο ή ΕΝΥ για PCR.
Εγκυμοσύνη: ορολογία ± PCR· σε επιλεγμένες περιπτώσεις αμνιοπαρακέντηση για CMV.
Καλλιέργεια και ειδικές μέθοδοι
Η κλασική καλλιέργεια έχει αντικατασταθεί σχεδόν πλήρως από την PCR.
Εξειδικευμένες τεχνικές, όπως το αντιγόνο pp65 για CMV,
χρησιμοποιούνται κυρίως σε μεταμοσχευτικά κέντρα.
6
Αντιερπητική θεραπεία και αρχές χρήσης
Η θεραπεία των λοιμώξεων από ερπητοϊούς βασίζεται κυρίως σε νουκλεοσιδικά και νουκλεοτιδικά ανάλογα που αναστέλλουν
την ιική DNA πολυμεράση.
Η επιλογή φαρμάκου καθορίζεται από τον τύπο του ιού,
τη βαρύτητα της νόσου, την ανοσολογική κατάσταση του ασθενούς
και την πιθανότητα ανθεκτικών στελεχών.
Η έγκαιρη έναρξη αντιϊκής αγωγής είναι κρίσιμη σε σοβαρές λοιμώξεις,
όπως εγκεφαλίτιδα από HSV ή οφθαλμικός ζωστήρας,
καθώς μειώνει μόνιμες βλάβες και θνητότητα.
Κλινικές αρχές:
Η δοσολογία πρέπει πάντα να προσαρμόζεται στη νεφρική λειτουργία.
Η πρόωρη διακοπή ή η καθυστερημένη έναρξη θεραπείας
αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπών και επιπλοκών.
7
Αντοχή στα αντιερπητικά φάρμακα
Η αντοχή στους ερπητοϊούς οφείλεται σε γενετικές μεταλλάξεις
που μειώνουν την ευαισθησία στα αντιϊκά φάρμακα,
κυρίως στη θυμιδινική κινάση ή στην ιική DNA πολυμεράση.
Κλινικά εκδηλώνεται ως αποτυχία ανταπόκρισης
παρά σωστή δοσολογία και συμμόρφωση.
Η αντοχή είναι σπάνια σε ανοσοεπαρκείς,
αλλά συχνότερη σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς,
μεταμοσχευμένους και νεογνά.
Πότε πρέπει να υποπτευθεί αντοχή
Επιμονή ή επέκταση βλαβών HSV ή VZV μετά από 5–7 ημέρες κατάλληλης θεραπείας.
Συνεχείς υποτροπές παρά κατασταλτική αγωγή.
Στασιμότητα ή αύξηση ιικού φορτίου CMV κατά τη θεραπεία με (βαλ)γανσικλοβίρη.
Αποτυχία θεραπείας με (βαλ)γανσικλοβίρη και ενίοτε ευρύτερη αντοχή
Διαγνωστική προσέγγιση
Η επιβεβαίωση αντοχής απαιτεί PCR για ενεργό λοίμωξη
και, όπου είναι διαθέσιμο, γονιδιωματική ανάλυση ανθεκτικότητας
(π.χ. UL97/UL54 για CMV, TK/DNA πολυμεράση για HSV).
Σε CMV, η δυναμική του ποσοτικού ιικού φορτίου
αποτελεί βασικό δείκτη θεραπευτικής αποτυχίας.
Θεραπευτικές εναλλακτικές
Σε ανθεκτικά στελέχη,
η θεραπεία μετατοπίζεται σε φάρμακα που παρακάμπτουν την θυμιδινική κινάση:
Foscarnet για ανθεκτικό HSV, VZV και CMV.
Cidofovir σε επιλεγμένες περιπτώσεις ανθεκτικού CMV ή HSV.
Τα φάρμακα αυτά είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά,
αλλά συνοδεύονται από σημαντική νεφροτοξικότητα και ηλεκτρολυτικές διαταραχές
και απαιτούν στενή βιοχημική και κλινική παρακολούθηση.
Κλινική σύσταση:
Η διαχείριση ανθεκτικών ερπητοϊών,
ιδίως σε ανοσοκαταστολή ή νεογνά,
πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με εξειδικευμένα κέντρα λοιμώξεων ή μεταμοσχεύσεων.
Οι ερπητοϊοί αποκτούν ιδιαίτερη κλινική σημασία σε εγκύους, νεογνά και ανοσοκατασταλμένους,
καθώς η ανοσολογική άμυνα είναι μειωμένη
και ο κίνδυνος σοβαρής νόσου αυξημένος.
Εγκυμοσύνη και νεογνά
HSV: πρωτολοίμωξη κοντά στον τοκετό συνεπάγεται υψηλό κίνδυνο νεογνικού έρπητα· η παρουσία ενεργών βλαβών ή πρόδρομων συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε καισαρική τομή.
CMV: αποτελεί την συχνότερη αιτία συγγενούς ιογενούς λοίμωξης· η πρόληψη βασίζεται σε υγιεινή χεριών και στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο όταν υπάρχει ένδειξη.
VZV: έκθεση εγκύου χωρίς ανοσία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση και ενδεχομένως παθητική ανοσοπροφύλαξη.
Ανοσοκαταστολή
Σε μεταμοσχευμένους, ασθενείς με HIV ή σε χημειοθεραπεία,
η επανενεργοποίηση ερπητοϊών μπορεί να είναι βαριά και παρατεταμένη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο
CMV, αλλά και HSV, VZV και HHV-8.
Σε αυτές τις ομάδες εφαρμόζονται προληπτικά ή προemptive πρωτόκολλα
με παρακολούθηση ιικού φορτίου,
ιδίως για CMV μετά από μεταμόσχευση.
9
Πρόληψη και εμβολιασμοί
Η πρόληψη των λοιμώξεων από ερπητοϊούς στοχεύει στη μείωση της μετάδοσης,
στην αποφυγή σοβαρών επιπλοκών
και στην προστασία ευάλωτων πληθυσμών.
Συμπεριφορική πρόληψη
Αποφυγή επαφής με ενεργές βλάβες HSV.
Χρήση προφυλακτικού στον γεννητικό έρπη (μειώνει, δεν μηδενίζει τη μετάδοση).
Υγιεινή χεριών και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων για CMV και VZV.
Εκπαίδευση για πρόδρομα συμπτώματα και έγκαιρη θεραπεία.
Εγκυμοσύνη
Έκθεση εγκύου σε VZV χωρίς τεκμηριωμένη ανοσία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.
Για CMV, η σχολαστική υγιεινή και η αποφυγή επαφής με σάλιο ή ούρα μικρών παιδιών είναι κρίσιμες.
Γεννητικός HSV στο τρίτο τρίμηνο ή κοντά στον τοκετό απαιτεί εξατομικευμένη στρατηγική τοκετού.
Εμβολιασμοί
Εμβόλιο
Στόχος
Ενδείξεις
Σχόλια
Ανεμευλογιάς (VZV)
Πρόληψη πρωτολοίμωξης
Παιδιά και ανεμβολίαστοι χωρίς ανοσία
Ζων εξασθενημένο
Ζωστήρα (π.χ. Shingrix)
Πρόληψη ζωστήρα και PHN
≥50 ετών και επιλεγμένες ευπαθείς ομάδες
Μη ζων, ανασυνδυασμένο
Ο συνδυασμός εμβολιασμού, συμπεριφορικών μέτρων
και έγκαιρης θεραπείας αποτελεί τη βάση
της συνολικής στρατηγικής πρόληψης.
10
Δημόσια υγεία, μετάδοση και συμπεριφορικές παρεμβάσεις
Οι ερπητοϊοί μεταδίδονται κυρίως με στενή επαφή δέρμα–δέρμα ή βλεννογόνων,
με σταγονίδια (ιδίως ο VZV),
με σωματικά υγρά (κυρίως CMV)
και με σεξουαλική επαφή
(HSV-2, HHV-8).
Κεντρικός μηχανισμός διασποράς είναι η ασυμπτωματική αποβολή ιού,
ιδίως για HSV-1,
HSV-2 και CMV,
δηλαδή η μετάδοση μπορεί να συμβεί ακόμη και
χωρίς ορατές βλάβες.
Συμπεριφορικές παρεμβάσεις
Εκπαίδευση για αναγνώριση πρόδρομων συμπτωμάτων (μυρμήγκιασμα, κάψιμο πριν τις βλάβες HSV).
Αποχή από επαφή κατά την ενεργό φάση και χρήση προφυλακτικού στον γεννητικό έρπη.
Σχολαστική υγιεινή χεριών και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων σε CMV και VZV.
Σε επίπεδο δημόσιας υγείας,
ο συνδυασμός ενημέρωσης, έγκαιρης διάγνωσης
και στοχευμένης πρόληψης (π.χ. εμβολιασμός για VZV)
μειώνει σημαντικά τη συνολική επιβάρυνση από ερπητοϊούς.
11
Συχνά κλινικά λάθη και παγίδες
Καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση
Οφθαλμικός πόνος, φωτοφοβία ή θάμβος σε HSV/VZV → επείγουσα οφθαλμολογική εκτίμηση.
Νευρολογικά συμπτώματα (κεφαλαλγία, σύγχυση, διαταραχή συνείδησης) → υποψία HSV εγκεφαλίτιδας και άμεση IV ακυκλοβίρη.
Εγκυμοσύνη με πρωτολοίμωξη HSV στο τρίτο τρίμηνο ή έκθεση σε VZV χωρίς ανοσία.
Ανοσοκαταστολή με πυρετό ή οργανική δυσλειτουργία → αποκλεισμός CMV
με ποσοτικό PCR.
Διαγνωστικές παγίδες
Υπερερμηνεία IgM: μπορεί να επιμείνει ή να εμφανιστεί σε επανενεργοποίηση· απαιτείται συσχέτιση με IgG, avidity και κλινική εικόνα.
CMV: ιικό φορτίο πρέπει να μετράται σε EDTA πλάσμα και όχι σε ορό.
HSV: για οξείες βλάβες η PCR από τη βλάβη υπερέχει της ορολογίας.
Θεραπευτικά λάθη
Καθυστέρηση έναρξης αντιϊκών στον ζωστήρα πέραν των 72 ωρών.
Μη προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία για acyclovir, valacyclovir ή ganciclovir.
Ανεπαρκής ενυδάτωση με IV acyclovir ή foscarnet.
Παράβλεψη αλληλεπιδράσεων και μυελοκαταστολής με βαλγανσικλοβίρη.
Χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών σε οφθαλμικό HSV χωρίς ειδικό.
Η σωστή επιλογή δείγματος, η έγκαιρη έναρξη θεραπείας
και η προσαρμογή της αγωγής σε ειδικούς πληθυσμούς
είναι καθοριστικές για την πρόγνωση.
12
Συχνές ερωτήσεις για τους ερπητοϊούς
Γιατί ο έρπης επανέρχεται και δεν «θεραπεύεται» οριστικά;
Οι ερπητοϊοί παραμένουν σε λανθάνουσα μορφή σε νευρικά ή αιμοποιητικά κύτταρα και επανενεργοποιούνται όταν μειώνεται η ανοσία ή αυξάνεται το στρες. Η θεραπεία μειώνει διάρκεια και μεταδοτικότητα αλλά δεν εκριζώνει τον ιό.
Πόσο διαρκούν τα IgM και μπορούν να ξαναεμφανιστούν;
Συνήθως 2–8 εβδομάδες μετά την πρωτολοίμωξη, αλλά μπορεί να επιμείνουν ή να επανεμφανιστούν σε επανενεργοποίηση· ερμηνεύονται πάντα μαζί με IgG, avidity και κλινική εικόνα.
Τα IgG είναι διά βίου;
Συνήθως ναι και υποδηλώνουν παλαιά έκθεση ή ανοσία, αλλά τα επίπεδα μπορεί να μειωθούν με τον χρόνο ή σε ανοσοκαταστολή.
Μπορώ να μεταδώσω HSV χωρίς ορατές βλάβες;
Ναι· η ασυμπτωματική αποβολή είναι συχνή, γι’ αυτό προφυλακτικό και κατασταλτική αγωγή μειώνουν αλλά δεν μηδενίζουν τη μετάδοση.
Πότε προτιμάται PCR και πότε ορολογία;
Για δερματικές ή βλεννογονικές βλάβες HSV/VZV προτιμάται PCR από τη βλάβη· η ορολογία είναι χρήσιμη για CMV/EBV και στη χρονολόγηση ή στην εγκυμοσύνη.
Τι ισχύει για τον εμβολιασμό κατά του ζωστήρα;
Το ανασυνδυασμένο εμβόλιο (π.χ. Shingrix) μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ζωστήρα και μεθερπητικής νευραλγίας σε μεγαλύτερες ηλικίες και ευπαθείς ομάδες.
Πότε χρειάζεται προφυλακτική αντιϊκή αγωγή;
Σε συχνές ή βαριές υποτροπές γεννητικού HSV και σε ανοσοκαταστολή ή μεταμοσχευμένους για CMV, πάντα με εξατομίκευση.
Είναι ασφαλή τα αντιερπητικά στην εγκυμοσύνη;
Η ακυκλοβίρη και η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιούνται όταν ενδείκνυται· σε έκθεση σε VZV ή ενεργό γεννητικό HSV κοντά στον τοκετό απαιτείται άμεση ιατρική καθοδήγηση.
Πώς ξεχωρίζω ζωστήρα από αλλεργικό εξάνθημα;
Ο ζωστήρας είναι μονόπλευρος, επώδυνος και ακολουθεί δερμοτόμιο· η PCR από τη βλάβη επιβεβαιώνει τη διάγνωση.
Πόσο γρήγορα πρέπει να αρχίσω θεραπεία στον ζωστήρα;
Ιδανικά εντός 72 ωρών από το εξάνθημα ή ήδη από τα πρόδρομα συμπτώματα.
Μπορεί ο έρπης να επηρεάσει την όραση;
Ναι· η κερατίτιδα HSV και ο οφθαλμικός ζωστήρας είναι επείγουσες καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση.
Τι είναι η μεθερπητική νευραλγία;
Επίμονος νευροπαθητικός πόνος μετά τον ζωστήρα, που προλαμβάνεται με έγκαιρη αντιϊκή αγωγή και εμβολιασμό.
Πώς προστατεύομαι από CMV σε βρεφονηπιακούς χώρους;
Με σχολαστική υγιεινή χεριών, αποφυγή κοινής χρήσης σκευών και καθαρισμό επιφανειών, ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
Μπορώ να γυμναστώ με ενεργό έρπη;
Αποφεύγονται αθλήματα με στενή επαφή στην ενεργή φάση για να μειωθεί η μετάδοση και η επιμόλυνση των βλαβών.
Πότε υποπτεύομαι αντοχή στα αντιϊκά;
Όταν η κλινική ανταπόκριση είναι φτωχή παρά επαρκείς δόσεις και συμμόρφωση, οπότε απαιτείται εργαστηριακή τεκμηρίωση και αλλαγή αγωγής.
13
Σύνοψη για ασθενείς (οδηγός 1 λεπτού)
Συνοπτική κατανόηση
Οι ερπητοϊοί αποτελούν οικογένεια ιών που παραμένουν στον οργανισμό δια βίου (λανθάνουσα λοίμωξη).
Η επανενεργοποίηση σχετίζεται με στρες, κόπωση και μείωση της ανοσιακής άμυνας.
Οι ερπητοϊοί παραμένουν δια βίου, αλλά με κατάλληλη παρακολούθηση και θεραπευτικό έλεγχο η πρόγνωση είναι συνήθως καλή.
Σε ειδικές καταστάσεις (κύηση, ανοσοκαταστολή, οφθαλμική ή νευρολογική νόσος) απαιτείται εξειδικευμένη αντιμετώπιση.
14
Θεραπευτικές στρατηγικές και πρόληψη
Κεντρικοί θεραπευτικοί στόχοι
Ταχεία μείωση της ιικής αναπαραγωγής και των συμπτωμάτων.
Πρόληψη οφθαλμικών, νευρολογικών και μεταλοιμωδών επιπλοκών.
Μείωση ιικής αποβολής και δευτερογενούς μετάδοσης.
Προληπτική ή pre-emptive θεραπεία σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Ενδείξεις έναρξης αντιϊκής αγωγής
Έρπητας ζωστήρας, ιδίως εντός των πρώτων 72 ωρών.
Οφθαλμική ή νευρολογική συμμετοχή HSV/VZV.
Συμπτωματικός γεννητικός HSV (επεισοδιακή ή κατασταλτική αγωγή).
Ανοσοκαταστολή με ενεργό ή απειλούμενη νόσο.
Κλινικές προφυλάξεις
Υποχρεωτική προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία.
Επαρκής ενυδάτωση στα ενδοφλέβια σχήματα.
Έλεγχος αιματολογικών και βιοχημικών παραμέτρων.
Οι δόσεις και η διάρκεια καθορίζονται αποκλειστικά από ιατρό.
Οι ακόλουθες πληροφορίες για τα αντιϊκά φάρμακα και τα δοσολογικά παραδείγματα παρέχονται αποκλειστικά για
εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν ιατρική οδηγία ή συνταγογράφηση.
15
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Κλείστε εύκολα εξετάσεις HSV, VZV, EBV ή CMV ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
CMV IgM – Ψευδώς Θετικό: Πότε το αποτέλεσμα δεν σημαίνει λοίμωξη
Τελευταία ενημέρωση:
Σύντομη περίληψη:
Το CMV IgM χρησιμοποιείται για την ανίχνευση πρόσφατης λοίμωξης από κυτταρομεγαλοϊό.
Όμως, σε μεγάλο ποσοστό περιπτώσεων, το IgM μπορεί να βρεθεί θετικό χωρίς να υπάρχει πραγματική ενεργός ή πρόσφατη λοίμωξη.
Αυτό ονομάζεται ψευδώς θετικό CMV IgM και αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες διαγνωστικής σύγχυσης,
ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
1
Τι σημαίνει «ψευδώς θετικό CMV IgM»
Το CMV IgM είναι ένα από τα πρώτα αντισώματα που μπορεί να εμφανιστούν όταν ο οργανισμός
έρχεται σε επαφή με τον κυτταρομεγαλοϊό. Θεωρητικά, η ανίχνευσή του μπορεί να σχετίζεται με πρόσφατη λοίμωξη. Στην πράξη όμως, το IgM είναι λιγότερο ειδικό σε σχέση με άλλους δείκτες και μπορεί να επηρεαστεί από μη ειδικές ανοσολογικές αντιδράσεις.
Ένα αποτέλεσμα ψευδώς θετικό CMV IgM σημαίνει ότι το εργαστηριακό τεστ
ανίχνευσε IgM αντισώματα που φαίνεται να στοχεύουν τον CMV,
χωρίς όμως να τεκμηριώνεται πραγματική, πρόσφατη ή ενεργή λοίμωξη από CMV.
Ο ασθενής μπορεί:
να έχει περάσει CMV στο παρελθόν,
να έχει άλλη ιογενή λοίμωξη που δημιουργεί διασταυρούμενες αντιδράσεις,
ή να υπάρχει γενικότερη ανοσολογική διέγερση χωρίς ενεργό CMV.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πώς εκδηλώνεται ο κυτταρομεγαλοϊός,
ποιες εξετάσεις χρησιμοποιούνται και ποιος είναι ο πραγματικός κίνδυνος στην εγκυμοσύνη,
δείτε τον αναλυτικό οδηγό: Κυτταρομεγαλοϊός (CMV): Συμπτώματα, εξετάσεις & εγκυμοσύνη
Κλινικό νόημα:
Το CMV IgM δεν δείχνει πότε μολύνθηκε κάποιος.
Δείχνει μόνο ότι το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιήθηκε — και αυτό μπορεί να συμβεί για πολλούς λόγους πέρα από τον CMV.
2
Γιατί το CMV IgM δεν είναι απόλυτος δείκτης λοίμωξης
Το IgM είναι το πρώτο αντίσωμα που παράγει το ανοσοποιητικό
όταν «βλέπει» κάτι νέο.
Βιολογικά όμως είναι ένα πρόχειρο, χαμηλής ειδικότητας αντίσωμα:
δεσμεύει πολλούς διαφορετικούς στόχους
και όχι αποκλειστικά τον CMV.
Γι’ αυτό το CMV IgM μπορεί να ενεργοποιηθεί όχι μόνο από πραγματική λοίμωξη,
αλλά και από άλλες καταστάσεις που διεγείρουν το ανοσοποιητικό, όπως:
Άλλες ιογενείς λοιμώξεις (κυρίως EBV, HSV, HHV-6)
Γενικευμένη φλεγμονή ή ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού
Αυτοάνοσες καταστάσεις με παραγωγή μη ειδικών αντισωμάτων
Πρόσφατος εμβολιασμός ή ανοσολογική διέγερση
Στον κυτταρομεγαλοϊό το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο,
επειδή ανήκει στους ερπητοϊούς — ιούς που προκαλούν
ισχυρή και παρατεταμένη ανοσολογική διέγερση.
Κλινικό νόημα:
Ένα θετικό CMV IgM δείχνει ότι το ανοσοποιητικό «ενεργοποιήθηκε» —
όχι απαραίτητα ότι υπάρχει πρόσφατη ή επικίνδυνη CMV λοίμωξη.
Η χρονική τοποθέτηση γίνεται μόνο με IgG, IgG avidity
και, όπου χρειάζεται, CMV PCR.
3
Γιατί μπορεί να βγει ψευδώς θετικό το CMV IgM
Το CMV IgM δεν είναι απόλυτα ειδικός δείκτης για ενεργή ή πρόσφατη λοίμωξη.
Υπάρχουν αρκετοί ανοσολογικοί και τεχνικοί μηχανισμοί που μπορούν να οδηγήσουν
σε ψευδώς θετική μέτρηση.
Διασταυρούμενη αντίδραση με αντισώματα έναντι άλλων ερπητοϊών
(κυρίως EBV, HSV, HHV-6),
που έχουν παρόμοια αντιγονικά τμήματα με τον CMV.
Ρευματοειδής παράγοντας και αυτοαντισώματα,
τα οποία μπορούν να δεσμεύονται μη ειδικά στα αντιδραστήρια των IgM kits
και να δίνουν ψευδή θετικότητα.
Πολυκλωνική ενεργοποίηση Β-λεμφοκυττάρων,
όπως συμβαίνει σε άλλες ιογενείς λοιμώξεις ή σε φλεγμονώδεις καταστάσεις,
οδηγώντας σε παραγωγή μη ειδικών IgM.
Τεχνικοί περιορισμοί των kits,
ιδιαίτερα σε εξετάσεις με υψηλή ευαισθησία αλλά χαμηλότερη ειδικότητα,
όπου αυξάνεται η πιθανότητα ψευδών θετικών.
Κλινικό μήνυμα:
Ένα θετικό CMV IgM δεν σημαίνει αυτομάτως πρόσφατη λοίμωξη.
Πρέπει πάντα να συνεκτιμάται με IgG, IgG avidity
και, όταν υπάρχει αμφιβολία, με CMV PCR.
4
CMV IgM και άλλοι ερπητοϊοί – γιατί μπερδεύονται οι εξετάσεις
Ο κυτταρομεγαλοϊός δεν είναι ο μόνος ιός που μπορεί να προκαλέσει παραγωγή IgM αντισωμάτων.
Στην πράξη, πολλές λοιμώξεις από την οικογένεια των ερπητοϊών (Herpesviridae)
οδηγούν σε πολυκλωνική ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού,
με αποτέλεσμα την παραγωγή μη ειδικών IgM που
μπορούν να διασταυρωθούν με τα τεστ του CMV.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς μηχανισμούς πίσω από το ψευδώς θετικό CMV IgM.
Τι σημαίνει «διασταυρούμενη αντίδραση»
Όταν ο οργανισμός μολυνθεί από έναν ιό, όπως ο EBV ή ο HSV,
τα Β-λεμφοκύτταρα ενεργοποιούνται μαζικά και παράγουν πολλούς διαφορετικούς τύπους IgM.
Ορισμένα από αυτά τα αντισώματα αναγνωρίζουν κατά λάθος αντιγόνα του CMV
στα εργαστηριακά kits,
παρότι δεν υπάρχει πραγματική CMV λοίμωξη.
Στην κύηση, πολλές γυναίκες περνούν ήπιες ιώσεις ή μονοπυρηνικό σύνδρομο.
Αν αυτές οφείλονται σε EBV ή HHV-6,
μπορεί να εμφανιστεί θετικό CMV IgM χωρίς πραγματική CMV λοίμωξη.
Χωρίς έλεγχο IgG avidity και PCR,
το αποτέλεσμα μπορεί να παρερμηνευθεί ως επικίνδυνη πρωτολοίμωξη.
Κλινικό μήνυμα:
Ένα θετικό CMV IgM σε άτομο με πρόσφατη ίωση,
μονοπυρήνωση ή έρπη
είναι πολύ συχνά ψευδώς θετικό
και πρέπει να ελέγχεται με IgG avidity και PCR πριν εξαχθούν συμπεράσματα.
5
Πότε να υποψιαστείτε ψευδώς θετικό CMV IgM
Η πιθανότητα το CMV IgM να είναι ψευδώς θετικό αυξάνεται όταν το εργαστηριακό προφίλ δεν συμβαδίζει
με την αναμενόμενη βιολογική εξέλιξη μιας πρόσφατης λοίμωξης.
Στην κλινική πράξη, τα παρακάτω ευρήματα θεωρούνται ιδιαίτερα ύποπτα:
Παρατεταμένο IgM για μήνες χωρίς πτώση στον χρόνο,
κάτι που δεν συμβαδίζει με οξεία πρωτολοίμωξη.
Σταθερό ή αμετάβλητο IgG χωρίς αύξηση τίτλου σε επανέλεγχο 2–3 εβδομάδων,
ενώ σε πραγματική πρόσφατη λοίμωξη αναμένεται άνοδος IgG.
Υψηλή IgG avidity, η οποία πρακτικά αποκλείει πρωτογενή λοίμωξη των τελευταίων 3–4 μηνών.
Αρνητική CMV PCR στο αίμα ή σε άλλο κατάλληλο δείγμα,
γεγονός που δεν υποστηρίζει ενεργή ιαιμία.
Κλινικό συμπέρασμα:
Όταν το IgM είναι θετικό αλλά η avidity είναι υψηλή, το IgG δεν ανεβαίνει και η PCR είναι αρνητική,
το εύρημα πρέπει να θεωρείται κατά προτεραιότητα ψευδώς θετικό ή υπολειμματικό
και όχι ένδειξη ενεργού ή επικίνδυνης CMV λοίμωξης.
6
Πώς επιβεβαιώνεται ένα ψευδώς θετικό CMV IgM
Η διάγνωση του ψευδώς θετικού CMV IgM δεν βασίζεται ποτέ σε μία μόνο εξέταση.
Απαιτείται συνδυαστική ερμηνεία ανοσολογικών και μοριακών δεικτών,
ώστε να αποκλειστεί πραγματική πρόσφατη ή ενεργή λοίμωξη.
Οι τέσσερις πυλώνες επιβεβαίωσης
Η κλινική πρακτική βασίζεται σε τέσσερα βασικά εργαλεία:
Εξέταση
Τι δείχνει
Πώς βοηθά
CMV IgG
Αν υπάρχει ανοσολογική μνήμη
Θετικό IgG αποκλείει πρόσφατη πρωτολοίμωξη αν συνοδεύεται από υψηλή avidity
Στην πράξη, ένα αποτέλεσμα θεωρείται ψευδώς θετικό όταν παρατηρείται:
CMV IgM θετικό
CMV IgG θετικό με υψηλή avidity
CMV PCR αρνητικό
Χωρίς αύξηση IgG στον επανέλεγχο
Αυτό το προφίλ υποδηλώνει ότι ο οργανισμός έχει μολυνθεί στο παρελθόν
και το IgM δεν αντιπροσωπεύει ενεργή νόσο.
Κλινικό συμπέρασμα:
Ο συνδυασμός IgG avidity + PCR είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος
να διαχωριστεί το πραγματικό CMV από το ψευδώς θετικό IgM,
ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
7
Τι σημαίνει ένα ψευδώς θετικό CMV IgM στην εγκυμοσύνη
Στην κύηση, το CMV IgM είναι μία από τις εξετάσεις που παρερμηνεύονται συχνότερα.
Οι έγκυες εμφανίζουν συχνά παροδική ή μη ειδική παραγωγή IgM,
χωρίς να υπάρχει πραγματική πρωτογενής CMV λοίμωξη.
Χωρίς IgG avidity και CMV PCR,
ένα θετικό IgM δεν μπορεί να εκτιμήσει τον εμβρυϊκό κίνδυνο.
Γιατί τα ψευδώς θετικά είναι τόσο συχνά στην κύηση
Κατά την εγκυμοσύνη, το ανοσοποιητικό σύστημα μεταβάλλεται
ώστε να ανεχθεί το έμβρυο.
Αυτό οδηγεί σε:
πολυκλωνική ενεργοποίηση Β-λεμφοκυττάρων,
παραγωγή μη ειδικών IgM,
αυξημένες διασταυρούμενες αντιδράσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλά IgM δεν αντιπροσωπεύουν πραγματικό CMV.
Το κρίσιμο ερώτημα στην εγκυμοσύνη
Στην κύηση δεν μας ενδιαφέρει απλώς αν υπάρχει IgM,
αλλά αν υπάρχει πρόσφατη πρωτογενής CMV λοίμωξη,
η μόνη κατάσταση που συνδέεται με υψηλό κίνδυνο συγγενούς CMV.
Αυτό εκτιμάται μόνο με:
IgG avidity
CMV PCR
και τη δυναμική IgG στον χρόνο
Πώς φαίνεται ένα ψευδώς θετικό προφίλ στην κύηση
Το τυπικό ακίνδυνο μοτίβο είναι:
IgM θετικό
IgG θετικό με υψηλή avidity
CMV PCR αρνητικό
χωρίς αύξηση IgG στον επανέλεγχο
Αυτό υποδηλώνει παλαιά λοίμωξη και ανοσία,
όχι πρόσφατη μόλυνση.
Κλινική αλήθεια:
Στις περισσότερες εγκύους με θετικό CMV IgM,
ο πραγματικός κίνδυνος είναι πολύ μικρός.
Ο φόβος προκύπτει από την εσφαλμένη ανάγνωση του IgM χωρίς avidity και PCR.
Τι ΔΕΝ πρέπει να γίνεται
Να χαρακτηρίζεται η κύηση “υψηλού κινδύνου” μόνο από IgM.
Να προτείνεται αμνιοπαρακέντηση χωρίς avidity και PCR.
Να προκαλείται άσκοχο άγχος ή σκέψεις διακοπής κύησης.
8 Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί να έχω θετικό IgM χωρίς να έχω CMV;
Ναι, είναι πολύ συχνό.
Πρέπει να ανησυχώ;
Όχι χωρίς επιβεβαίωση.
Πόσο καιρό μπορεί να παραμείνει θετικό το CMV IgM;
Το CMV IgM μπορεί να παραμείνει ανιχνεύσιμο για 2–6 μήνες μετά από παλιά λοίμωξη και σε ορισμένα άτομα ακόμη περισσότερο, χωρίς να σημαίνει ενεργή νόσο.
Μπορεί ένα παλιό CMV να ξανακάνει θετικό το IgM;
Ναι, σε επανενεργοποίηση του ιού ή σε άλλη ιογενή λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί ξανά IgM χωρίς να πρόκειται για νέα πρωτολοίμωξη.
Αν το CMV IgM είναι θετικό αλλά το PCR αρνητικό, τι σημαίνει;
Συνήθως σημαίνει ότι δεν υπάρχει ενεργή ιαιμία και το IgM είναι είτε παλιό είτε ψευδώς θετικό, ειδικά αν το IgG avidity είναι υψηλό.
Μπορεί ένα κρυολόγημα να επηρεάσει το CMV IgM;
Ναι, άλλες ιογενείς λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν πολυκλωνική IgM παραγωγή και να οδηγήσουν σε ψευδώς θετικό αποτέλεσμα.
Είναι ασφαλές να περιμένω πριν κάνω αμνιοπαρακέντηση;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι, γιατί πρώτα πρέπει να επιβεβαιωθεί πραγματική πρόσφατη λοίμωξη με IgG avidity και PCR πριν εξεταστεί οποιαδήποτε επεμβατική πράξη.
Μπορεί διαφορετικό εργαστήριο να δώσει άλλο αποτέλεσμα CMV IgM;
Ναι, διαφορετικά kits έχουν διαφορετική ειδικότητα και ευαισθησία, γι’ αυτό σε αμφίβολα ευρήματα συνιστάται επανέλεγχος σε αξιόπιστο εργαστήριο.
Το IgG avidity μπορεί να αλλάξει με τον χρόνο;
Ναι, αυξάνεται σταδιακά μετά από τη μόλυνση, γι’ αυτό χαμηλή avidity δείχνει πρόσφατη λοίμωξη ενώ υψηλή αποκλείει γεγονός των τελευταίων μηνών.
Υπάρχει περίπτωση να χρειαστεί θεραπεία με ψευδώς θετικό IgM;
Όχι, όταν αποδειχθεί ότι το IgM είναι ψευδώς θετικό και δεν υπάρχει ενεργός CMV με PCR ή avidity, δεν απαιτείται καμία αντιιική αγωγή.
9
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση CMV IgM, IgG, IgG avidity ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Κλείστε εύκολα εξέταση CMV ή δείτε όλες τις εξετάσεις:
Κυτταρομεγαλοϊός: Διάγνωση με IgG, IgM & Avidity – Εγκυμοσύνη και Κλινική Σημασία
Τελευταία ενημέρωση:
Σύντομη περίληψη:
Ο Κυτταρομεγαλοϊός (CMV) είναι ένας εξαιρετικά συχνός ιός που παραμένει λανθάνων στον οργανισμό εφ’ όρου ζωής.
Στους περισσότερους είναι ήπιος, αλλά στην εγκυμοσύνη και σε ανοσοκαταστολή μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις.
Η σωστή ερμηνεία βασίζεται σε IgG, IgM και IgG avidity, όχι σε ένα μόνο αποτέλεσμα.
1
Τι είναι ο Κυτταρομεγαλοϊός (CMV)
Ο κυτταρομεγαλοϊός (CMV) είναι ένας πολύ συχνός ιός της οικογένειας των ερπητοϊών (Herpesviridae), γνωστός και ως ανθρώπινος ερπητοϊός τύπου 5 (HHV-5).
Μολύνει τους περισσότερους ανθρώπους κάποια στιγμή στη ζωή τους και,
μετά την αρχική λοίμωξη, παραμένει στον οργανισμό σε λανθάνουσα (ανενεργή) μορφή για όλη τη ζωή.
Στους περισσότερους υγιείς ενήλικες η λοίμωξη προκαλεί ήπια ή καθόλου συμπτώματα.
Ωστόσο, σε εγκύους, νεογνά και ανοσοκατεσταλμένους μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, γι’ αυτό και έχει μεγάλη κλινική σημασία.
Τι να θυμάστε:
Ο κυτταρομεγαλοϊός είναι ένας «σιωπηλός» ιός —
οι περισσότεροι τον έχουν χωρίς να το γνωρίζουν,
αλλά στην εγκυμοσύνη και στην ανοσοκαταστολή
η σωστή διάγνωση και παρακολούθηση είναι κρίσιμη.
Πόσο συχνός είναι;
Ο συγκεκριμένος ιός είναι από τους πιο διαδεδομένους στον άνθρωπο.
Σε ορισμένες χώρες πάνω από 90% του πληθυσμού έχει μολυνθεί,
ενώ στις ανεπτυγμένες κοινωνίες περίπου 50–70% των ενηλίκων
φέρουν αντισώματα έναντί του.
Τι σημαίνει ότι «μένει για πάντα» στον οργανισμό;
Όπως όλοι οι ερπητοϊοί, δεν εκριζώνεται μετά την αρχική λοίμωξη.
Παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση μέσα στα κύτταρα
και μπορεί να επανενεργοποιηθεί
όταν το ανοσοποιητικό εξασθενήσει
(π.χ. στην κύηση, σε έντονο στρες, HIV ή μετά από μεταμόσχευση).
2
Πώς μεταδίδεται ο CMV
Ο κυτταρομεγαλοϊός μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά που περιέχουν τον ιό.
Δεν μεταδίδεται εύκολα με τον αέρα όπως η γρίπη,
αλλά κυρίως όταν υπάρχει επαφή με σάλιο, ούρα, αίμα ή γεννητικές εκκρίσεις.
Η μετάδοση είναι ιδιαίτερα συχνή σε περιβάλλοντα με μικρά παιδιά, επειδή μπορούν να αποβάλλουν τον ιό
στο σάλιο και στα ούρα για μήνες χωρίς να έχουν εμφανή συμπτώματα.
Κύριοι τρόποι μετάδοσης
Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί:
Με σάλιο και δάκρυα (φιλιά, κοινή χρήση ποτηριών, κουταλιών ή οδοντόβουρτσας)
Με ούρα, ιδιαίτερα κατά την αλλαγή πάνας σε βρέφη και νήπια
Με σεξουαλική επαφή (σπέρμα, τραχηλικές εκκρίσεις)
Με αίμα ή μεταγγίσεις
Με μεταμόσχευση οργάνων
Από τη μητέρα στο έμβρυο κατά την κύηση
Κατά τον τοκετό ή μέσω θηλασμού
Κλινική πραγματικότητα:
Μια γυναίκα μπορεί να μολυνθεί απλώς
αλλάζοντας πάνες ή σκουπίζοντας τη μύτη ενός παιδιού
χωρίς να πλύνει καλά τα χέρια της.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να μολυνθούν
Αν και μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε,
ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε:
Γονείς και φροντιστές μικρών παιδιών
Εργαζόμενους σε παιδικούς σταθμούς
Έγκυες χωρίς προϋπάρχουσα ανοσία
Άτομα με πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους
Ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς
3
Τι συμβαίνει μετά τη μόλυνση
Όταν ο ιός εισέλθει στον οργανισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται για να τον ελέγξει.
Στους περισσότερους ανθρώπους αυτό οδηγεί σε ήπια ή και καθόλου συμπτώματα,
όμως το παθογόνο δεν απομακρύνεται ποτέ πλήρως.
Όπως όλοι οι ερπητοϊοί, περνά σε μια λανθάνουσα κατάσταση,
παραμένοντας «κρυμμένος» μέσα στα κύτταρα χωρίς να προκαλεί ενεργό νόσο.
Τα τρία στάδια της λοίμωξης
Η πορεία χωρίζεται σε τρεις βασικές φάσεις:
Πρωτογενής λοίμωξη – η πρώτη επαφή του οργανισμού με το παθογόνο
Λανθάνουσα φάση – ο ιός παραμένει ανενεργός αλλά ζωντανός
Επανενεργοποίηση ή επαναλοίμωξη – επάνοδος της ενεργού παρουσίας
Πρωτογενής λοίμωξη
Η πρώτη επαφή με τον ιό συνήθως εκδηλώνεται σαν ήπια ίωση ή μονοπυρηνικό σύνδρομο,
με κόπωση, πυρετό και διογκωμένους λεμφαδένες,
ή μπορεί να περάσει εντελώς απαρατήρητη.
Στην εγκυμοσύνη όμως,
η πρωτογενής φάση έχει ιδιαίτερη σημασία,
διότι τότε μπορεί να μεταδοθεί στο έμβρυο
και να προκαλέσει συγγενή λοίμωξη.
Λανθάνουσα φάση
Μετά την αρχική περίοδο,
το παθογόνο «κλειδώνεται» κυρίως σε κύτταρα του ανοσοποιητικού.
Σε αυτή τη φάση ο άνθρωπος δεν έχει συμπτώματα
και δεν γνωρίζει ότι ο ιός παραμένει μέσα του.
Αυτός είναι ο λόγος που η πλειονότητα του πληθυσμού
είναι φορέας χωρίς να το γνωρίζει.
Επανενεργοποίηση και επαναλοίμωξη
Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενήσει,
ο λανθάνων ιός μπορεί να επανενεργοποιηθεί.
Αυτό συμβαίνει συχνότερα σε:
Άτομα με HIV
Μεταμοσχευμένους
Ασθενείς σε χημειοθεραπεία ή κορτικοστεροειδή
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
Επιπλέον, κάποιος που έχει ήδη εκτεθεί
μπορεί να μολυνθεί ξανά με διαφορετικό στέλεχος,
γεγονός που ονομάζεται επανελοίμωξη.
Σημαντικό:
Η ύπαρξη αντισωμάτων δεν αποκλείει πλήρως νέα λοίμωξη ή επανενεργοποίηση —
γι’ αυτό η παρακολούθηση είναι κρίσιμη σε εγκύους και ανοσοκατεσταλμένους.
4
Συμπτώματα CMV – Πώς εκδηλώνεται η λοίμωξη
Στους περισσότερους ανθρώπους η λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό
είναι ασυμπτωματική ή προκαλεί
ήπια συμπτώματα που μοιάζουν με κοινή ίωση.
Ωστόσο, όταν το ανοσοποιητικό είναι αδύναμο,
ο ιός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή και πολυσυστηματική νόσο.
Συμπτώματα σε υγιείς ενήλικες
Η πρωτογενής λοίμωξη σε υγιή άτομα
συχνά μοιάζει με λοιμώδη μονοπυρήνωση.
Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:
Παρατεταμένη κόπωση και κακουχία
Χαμηλός ή μέτριος πυρετός
Πονόλαιμος
Διογκωμένοι λεμφαδένες
Μυαλγίες και κεφαλαλγία
Σε πολλές περιπτώσεις τα συμπτώματα
είναι τόσο ήπια που αποδίδονται σε “μια απλή ίωση”.
Συμπτώματα σε ανοσοκατεσταλμένους
Όταν η άμυνα του οργανισμού είναι μειωμένη,
ο CMV μπορεί να προσβάλει ζωτικά όργανα.
Οι συχνότερες εκδηλώσεις περιλαμβάνουν:
Σε αυτές τις ομάδες, η λοίμωξη
μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή
αν δεν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα.
Κλινικό μήνυμα:
Ένα “απλό” σύνδρομο κόπωσης σε ανοσοκατεσταλμένο άτομο
μπορεί να κρύβει ενεργό CMV και χρειάζεται διερεύνηση.
5
CMV στην εγκυμοσύνη και στο έμβρυο
Η λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό κατά την εγκυμοσύνη
είναι ιδιαίτερα σημαντική,
διότι ο ιός μπορεί να περάσει από τη μητέρα στο έμβρυο
και να προκαλέσει συγγενή CMV λοίμωξη.
Πρόκειται για την συχνότερη συγγενή ιογενή λοίμωξη παγκοσμίως.
Πότε είναι μεγαλύτερος ο κίνδυνος
Ο κίνδυνος μετάδοσης στο έμβρυο εξαρτάται από το είδος της λοίμωξης της μητέρας:
Πρωτογενής λοίμωξη στην κύηση → ο υψηλότερος κίνδυνος
Επανενεργοποίηση ή επανελοίμωξη → χαμηλότερος αλλά υπαρκτός κίνδυνος
Η πρωτολοίμωξη στο πρώτο τρίμηνο
είναι αυτή που συνδέεται με τις πιο σοβαρές εμβρυϊκές επιπτώσεις.
Πώς επηρεάζεται το έμβρυο
Η συγγενής λοίμωξη μπορεί να είναι ασυμπτωματική κατά τη γέννηση
ή να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα,
μερικά από τα οποία εμφανίζονται μήνες ή χρόνια αργότερα.
Απώλεια ακοής
Καθυστέρηση ανάπτυξης και μάθησης
Μικροκεφαλία
Ηπατοσπληνομεγαλία και ίκτερος
Εγκεφαλικές βλάβες
Γιατί πολλές περιπτώσεις διαφεύγουν
Οι περισσότερες έγκυες γυναίκες που μολύνονται δεν έχουν συμπτώματα.
Έτσι, η λοίμωξη μπορεί να περάσει απαρατήρητη
αν δεν γίνει κατάλληλος εργαστηριακός έλεγχος.
Τι πρέπει να γνωρίζετε:
Μια γυναίκα μπορεί να μολυνθεί κατά την εγκυμοσύνη
χωρίς να το καταλάβει,
γι’ αυτό ο προγεννητικός έλεγχος έχει κρίσιμη σημασία.
6
Συγγενής CMV λοίμωξη στο νεογνό
Όταν ο κυτταρομεγαλοϊός μεταδοθεί από τη μητέρα στο έμβρυο,
το παιδί γεννιέται με συγγενή CMV λοίμωξη.
Πρόκειται για τη συχνότερη συγγενή ιογενή λοίμωξη
και για μία από τις βασικότερες αιτίες μη γενετικής απώλειας ακοής στα παιδιά.
Πώς εκδηλώνεται στο νεογνό
Περίπου τα περισσότερα μολυσμένα νεογνά
δεν έχουν εμφανή συμπτώματα στη γέννηση.
Ωστόσο, ακόμη και αυτά μπορεί να εμφανίσουν προβλήματα ακοής ή ανάπτυξης αργότερα.
Στα συμπτωματικά νεογνά μπορεί να παρατηρηθούν:
Ίκτερος και ηπατοσπληνομεγαλία
Χαμηλό βάρος γέννησης
Μικροκεφαλία
Πετέχειες και αιμορραγίες
Εγκεφαλικές βλάβες
Μακροχρόνιες επιπτώσεις
Η πιο συχνή και σημαντική επιπλοκή είναι η προοδευτική απώλεια ακοής,
η οποία μπορεί να εμφανιστεί μήνες ή χρόνια μετά τη γέννηση.
Επιπλέον, μπορεί να παρουσιαστούν:
Καθυστέρηση λόγου και μάθησης
Κινητικά προβλήματα
Προβλήματα όρασης
Γιατί είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση
Η διάγνωση στις πρώτες εβδομάδες ζωής
επιτρέπει την έναρξη κατάλληλης παρακολούθησης
και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αντιιικής θεραπείας
που μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο μόνιμων βλαβών.
Σημαντικό:
Πολλά παιδιά με συγγενή CMV φαίνονται υγιή στη γέννηση,
αλλά χρειάζονται μακροχρόνιο έλεγχο ακοής και ανάπτυξης.
7
Πότε και πώς γίνεται ο έλεγχος για CMV
Ο έλεγχος για κυτταρομεγαλοϊό δεν γίνεται τυχαία,
αλλά όταν υπάρχουν συγκεκριμένες κλινικές ενδείξεις,
όπως εγκυμοσύνη, συμπτώματα συμβατά με ιογενή λοίμωξη
ή ανοσοκαταστολή.
Στόχος του ελέγχου είναι να διαπιστωθεί αν κάποιος έχει εκτεθεί στον ιό πρόσφατα ή στο παρελθόν.
Ποιοι πρέπει να ελέγχονται
Έλεγχος συνιστάται κυρίως σε:
Έγκυες γυναίκες ή γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη
Νεογνά με ύποπτα κλινικά ευρήματα
Ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς
Άτομα με παρατεταμένο πυρετό ή σύνδρομο μονοπυρήνωσης
Τι δείχνουν οι εξετάσεις αίματος
Οι εξετάσεις βασίζονται κυρίως στην ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του ιού.
Από τον συνδυασμό τους μπορεί να εκτιμηθεί
αν η λοίμωξη είναι παλιά ή πρόσφατη.
Στην πράξη, ο γιατρός χρησιμοποιεί συνδυασμό δεικτών για να αποκτήσει αξιόπιστη εικόνα,
ιδίως στην εγκυμοσύνη.
Ρόλος των μοριακών εξετάσεων
Σε ειδικές περιπτώσεις,
ιδίως σε ανοσοκατεσταλμένους ή σε ύποπτη συγγενή λοίμωξη,
χρησιμοποιούνται εξετάσεις που ανιχνεύουν απευθείας τον ιό
σε αίμα ή άλλα δείγματα.
Τι σημαίνει πρακτικά:
Ο έλεγχος για CMV δεν είναι μία απλή “θετικό ή αρνητικό” εξέταση —
απαιτεί συνδυαστική ερμηνεία από ιατρό,
ιδιαίτερα όταν αφορά εγκύους και νεογνά.
8
Πώς ερμηνεύονται συνοπτικά τα αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα δεν ερμηνεύονται με μία μόνο τιμή,
αλλά με συνδυασμό ευρημάτων
που δείχνουν αν η λοίμωξη είναι παλιά, πρόσφατη ή ενεργή.
Τι είναι το IgG avidity και γιατί είναι κρίσιμο
Το IgG avidity δείχνει πόσο “ώριμα” είναι τα IgG αντισώματα.
Στις πρώτες εβδομάδες/μήνες μετά από μια νέα μόλυνση,
η avidity τείνει να είναι χαμηλότερη και με τον χρόνο αυξάνει.
Γι’ αυτό, ειδικά στην εγκυμοσύνη, βοηθά να εκτιμηθεί
αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη ή παλαιά.
Πρακτικά:
Το IgM μόνο του δεν αρκεί. Η προσέγγιση βασίζεται στον συνδυασμό IgG, IgM, avidity και, όπου χρειάζεται, μοριακού ελέγχου.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Avidity IgG
Τι υποδηλώνει συνήθως
Τι σημαίνει κλινικά (ιδίως στην κύηση)
Χαμηλή
Πιθανή πρόσφατη λοίμωξη (πρώτοι μήνες)
Απαιτεί στενή αξιολόγηση από ιατρό και συχνά επιβεβαίωση/παρακολούθηση με βάση το συνολικό προφίλ.
Ενδιάμεση
Ασαφές χρονικό πλαίσιο
Συχνά χρειάζεται επανέλεγχος σε 2–3 εβδομάδες και συσχέτιση με κλινικά δεδομένα.
Υψηλή
Παλαιά λοίμωξη (όχι πρόσφατη)
Συνήθως καθησυχαστικό εύρημα για πρόσφατη πρωτολοίμωξη, ιδιαίτερα όταν αξιολογείται μαζί με IgG/IgM.
Γιατί δεν αρκεί μία εξέταση
Ο ιός έχει ιδιαιτερότητες στη βιολογία του και ορισμένοι δείκτες
μπορεί να επιμένουν για καιρό.
Γι’ αυτό η ασφαλής εκτίμηση βασίζεται στη συνδυαστική και χρονική ερμηνεία,
και όχι σε μία μεμονωμένη μέτρηση.
9
Ψευδώς Θετικό CMV IgM: Τι σημαίνει και πώς το διαχειριζόμαστε
Στον εργαστηριακό έλεγχο για κυτταρομεγαλοϊό, το **CMV IgM** χρησιμοποιείται ως δείκτης πιθανής πρόσφατης λοίμωξης. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου το αποτέλεσμα **IgM είναι θετικό**, αλλά στην πραγματικότητα **δεν αντιστοιχεί σε ενεργό ή πρωτογενή λοίμωξη**. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται **ψευδώς θετικό CMV IgM** και μπορεί να προκαλέσει σύγχυση για τον ασθενή και τον θεράποντα ιατρό αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά.
Για αναλυτικό οδηγό πάνω στο θέμα αυτό, μπορείς να δεις και την ειδική σελίδα μας: CMV IgM Ψευδώς Θετικό.
Τι εννοούμε με “ψευδώς θετικό”;
Ένα αποτέλεσμα IgM που εμφανίζεται **θετικό χωρίς να υπάρχει πραγματική πρόσφατη ή ενεργή λοίμωξη** μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το σύστημα ανίχνευσης αντισωμάτων έχει “ανιχνεύσει” κάτι που μοιάζει με IgM κατά του CMV, αλλά στην ουσία **δεν αντανακλά πραγματικό ιϊκό επεισόδιο**. Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμα και σε άτομα που έχουν περάσει λοίμωξη στο παρελθόν ή σε εκείνους που βρίσκονται σε περίοδο ανοσολογικής αλλαγής.
Κλινικοεργαστηριακοί λόγοι για ψευδώς θετικό CMV IgM
Υπάρχουν αρκετοί μη παθογενετικοί λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν σε **ψευδώς θετικό αποτέλεσμα IgM**:
Διασταυρούμενες αντιδράσεις: Αντισώματα έναντι άλλων ιών (π.χ. EBV, HSV, VZV) μπορεί να “αντιδράσουν” με το τεστ CMV IgM και να δώσουν θετικό αποτέλεσμα χωρίς CMV λοίμωξη.
Ρευματοειδής παράγοντας ή αυτοαντισώματα: Σε παρουσία αυτοαντισωμάτων, η μέτρηση IgM μπορεί να είναι μη ειδική και να δώσει λανθασμένα θετικά.
Τεχνικές μεταβλητές: Διαφορές στα kits και στις πλατφόρμες ανάλυσης, ή σφάλματα κατά τη δειγματοληψία και επεξεργασία, μπορεί να επηρεάσουν την ακρίβεια.
Παρατεταμένη παρουσία IgM: Μετά από μια πραγματική λοίμωξη, τα IgM αντισώματα μπορεί να παραμείνουν ανιχνεύσιμα **μήνες μετά από την ανάρρωση**, δίνοντας την εντύπωση πρόσφατης λοίμωξης όταν δεν υπάρχει.
Πότε να υποψιαστείτε ψευδώς θετικό αποτέλεσμα
Οι γιατροί υποψιάζονται ψευδώς θετικό αποτέλεσμα όταν:
Το CMV IgM είναι θετικό αλλά το CMV IgG είναι αρνητικό ή σταθερό για μεγάλο διάστημα.
Δεν υπάρχει κλινική εικόνα συμβατή με ενεργό λοίμωξη CMV.
Οι τίτλοι IgM δεν αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου.
Η PCR για CMV DNA είναι αρνητική.
Πώς επιβεβαιώνουμε αν είναι ψευδώς θετικό
Η αντιμετώπιση του ψευδώς θετικού CMV IgM δεν γίνεται μεμονωμένα, αλλά με **διεργαστηριακή και χρονική εκτίμηση**:
Επαναληπτικός έλεγχος IgM και IgG σε 2–3 εβδομάδες για να δούμε αλλαγές στον τίτλο.
Έλεγχος IgG avidity για να εκτιμηθεί αν πρόκειται για πρόσφατη ή παλιά λοίμωξη.
Μερικές φορές PCR για CMV DNA, ειδικά σε ανοσοκατεσταλμένους ή ύποπτες κλινικές εικόνες.
Κλινική υπενθύμιση: Ένα μόνο θετικό IgM **δεν αρκεί** για διάγνωση πρόσφατης λοίμωξης. Η αξιολόγηση πρέπει να είναι συνδυαστική και χρονικά προσαρμοσμένη.
Η ενίσχυση αυτής της ενότητας με ένα **στοχευμένο internal link** προς την ειδική σελίδα για **ψευδώς θετικό CMV IgM** βοηθά:
στη **αύξηση της σαφήνειας** για τον χρήστη,
στη **βελτίωση της δομής περιεχομένου για SEO**, και
στη **καθοδήγηση** σε πιο λεπτομερείς πληροφορίες όπου χρειάζεται.
Αυτό το σημείο μπορεί να τοποθετηθεί μετά την ενότητα ερμηνείας αποτελεσμάτων και πριν από τη θεραπεία, ώστε να λειτουργεί ως **προειδοποιητική και εκπαιδευτική παράγραφος** εντός του pillar.
10
Θεραπεία και παρακολούθηση
Στους περισσότερους υγιείς ανθρώπους,
η λοίμωξη είναι αυτοπεριοριζόμενη
και δεν απαιτεί ειδική αντιιική αγωγή.
Η αντιμετώπιση εστιάζει σε ξεκούραση, ενυδάτωση
και κλινική παρακολούθηση.
Πότε χρειάζεται ειδική θεραπεία
Αντιιική αγωγή εξετάζεται κυρίως όταν υπάρχει κίνδυνος σοβαρής νόσου, όπως:
Συμπτωματική συγγενής λοίμωξη (με βάση παιδιατρική ή νεογνολογική εκτίμηση)
Τι περιλαμβάνει η παρακολούθηση
Η παρα-κολούθηση εξατομικεύεται και συνήθως περιλαμβάνει:
Κλινική εκτίμηση συμπτωμάτων και πορείας
Εργαστηριακό έλεγχο όπου χρειάζεται, ειδικά σε ανοσοκατεσταλμένους
Εξειδικευμένες εξετάσεις ανάλογα με το όργανο-στόχο (π.χ. οφθαλμολογικός έλεγχος)
Τι ισχύει στην εγκυμοσύνη
Κατά την κύηση, η αντιμετώπιση γίνεται αποκλειστικά
σε συνεργασία με γυναικολόγο ή ιατρό μητρικής-εμβρυϊκής ιατρικής
και βασίζεται στο συνολικό προφίλ εξετάσεων.
Στόχος είναι η σωστή διάγνωση
και η αποφυγή βιαστικών συμπερασμάτων.
Σημαντικό:
Η προσέγγιση δεν είναι ίδια για όλους.
Σε υγιείς συνήθως δεν χρειάζεται αντιιικό,
ενώ σε ανοσοκαταστολή η έγκαιρη διάγνωση και παρακολούθηση είναι καθοριστική.
11
Πρόληψη: τι μειώνει πραγματικά τον κίνδυνο (ιδίως στην εγκυμοσύνη)
Δεν υπάρχει ακόμη εγκεκριμένο εμβόλιο για τον κυτταρομεγαλοϊό.
Άρα η πρόληψη βασίζεται σε συγκεκριμένες πρακτικές υγιεινής
που μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα έκθεσης,
ιδιαίτερα σε εγκύους που έρχονται συχνά σε επαφή με μικρά παιδιά.
Οι 3 πιο αποτελεσματικές συνήθειες
Πλύσιμο χεριών με σαπούνι μετά από αλλαγή πάνας, σάλιο/μύξες, παιχνίδια και επιφάνειες που αγγίζουν παιδιά.
Αποφυγή φιλιού στο στόμα και προτίμηση φιλιού στο μάγουλο/μέτωπο, ειδικά σε νήπια.
Τι να προσέχουν ειδικά οι έγκυες
Ο CMV αποβάλλεται συχνά από μικρά παιδιά
για μεγάλο χρονικό διάστημα,
χωρίς αυτά να έχουν εμφανή συμπτώματα.
Γι’ αυτό, στην εγκυμοσύνη,
η πρόληψη έχει πιο “πρακτικό” χαρακτήρα:
λιγότερο θεωρία και περισσότερο σωστή ρουτίνα.
Καθαρισμός επιφανειών/παιχνιδιών που έρχονται συχνά σε επαφή με σάλιο.
Χρήση γαντιών όπου χρειάζεται (π.χ. αλλαγή πάνας), χωρίς να υποκαθιστά το πλύσιμο χεριών.
Αν εργάζεστε σε παιδικό σταθμό/βρεφονηπιακό, δώστε προτεραιότητα στην αυστηρή υγιεινή χεριών μέσα στην ημέρα.
Τι ισχύει για σεξουαλική μετάδοση
Ο CMV μπορεί να μεταδοθεί και με σεξουαλική επαφή,
οπότε η χρήση προφυλακτικού
μειώνει τον κίνδυνο έκθεσης,
ιδίως σε νέες σχέσεις ή όταν δεν υπάρχει σαφές ιστορικό έκθεσης.
Τι να θυμάστε:
Στην πράξη, το πλύσιμο χεριών και η αποφυγή κοινής χρήσης σκευών/αντικειμένων με μικρά παιδιά
είναι οι πιο ουσιαστικές κινήσεις πρόληψης για CMV.
12
Πότε να ζητήσετε ιατρική αξιολόγηση για CMV
Οι περισσότερες λοιμώξεις από κυτταρομεγαλοϊό
είναι ήπιες και αυτοπεριοριζόμενες.
Ωστόσο υπάρχουν καταστάσεις
όπου η ιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη,
είτε για τη διάγνωση είτε για την ασφαλή παρακολούθηση.
Ζητήστε άμεσα ιατρική εκτίμηση αν:
Είστε έγκυος και προκύψει θετικό ή αμφίβολο αποτέλεσμα CMV.
Έχετε παρατεταμένο πυρετό, έντονη κόπωση ή διογκωμένους λεμφαδένες που επιμένουν.
Υπάρχουν οπτικές διαταραχές (θόλωση, “μυγάκια”, απώλεια όρασης).
Σε αυτές τις ομάδες,
ο CMV μπορεί να προκαλέσει προσβολή ζωτικών οργάνων
και απαιτείται στοχευμένος εργαστηριακός έλεγχος
και, αν χρειαστεί, έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση.
Σημείωση:
Η έγκαιρη διάγνωση στον CMV δεν αποσκοπεί μόνο στη θεραπεία,
αλλά κυρίως στην αποφυγή επιπλοκών σε ευάλωτες ομάδες.
13
Συχνές κλινικές παρεξηγήσεις
Η συγκεκριμένη ιογενής λοίμωξη είναι από τις πιο παρεξηγημένες στην ερμηνεία εξετάσεων.
Ακολουθούν τα συχνότερα λάθη που οδηγούν σε άσκοπο άγχος ή λανθασμένες αποφάσεις.
«Θετικό IgM = ενεργή και επικίνδυνη λοίμωξη»
Λάθος.
Το IgM μπορεί να παραμείνει θετικό για μήνες μετά από παλιά έκθεση
ή να είναι ψευδώς θετικό.
Γι’ αυτό απαιτείται πάντα συνδυασμός με IgG και έλεγχος avidity.
«Αν έχω IgG, κινδυνεύει το μωρό μου»
Συνήθως ισχύει το αντίθετο:
το IgG δείχνει ότι ο οργανισμός έχει ήδη εκτεθεί
και έχει αναπτύξει ανοσολογική μνήμη,
γεγονός που μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο συγγενούς λοίμωξης.
«Όλοι χρειάζονται θεραπεία»
Στους περισσότερους υγιείς ανθρώπους,
η λοίμωξη δεν απαιτεί φαρμακευτική αγωγή.
Η θεραπεία αφορά κυρίως
ανοσοκατεσταλμένους και σοβαρές περιπτώσεις.
«Ένα αποτέλεσμα αρκεί για απόφαση»
Σε αυτό το νόσημα,
οι αποφάσεις βασίζονται στη δυναμική των εξετάσεων στον χρόνο
και όχι σε μία μεμονωμένη μέτρηση.
Κλινικό μήνυμα:
Η σωστή ερμηνεία απαιτεί ιατρική λογική και όχι απλή ανάγνωση «θετικό–αρνητικό».
14
Συχνές Ερωτήσεις για τον CMV
Είναι ο CMV επικίνδυνος για υγιείς ενήλικες;
Συνήθως όχι· οι περισσότεροι εμφανίζουν ήπια ή καθόλου συμπτώματα και αναρρώνουν χωρίς επιπλοκές.
Γιατί ο CMV είναι τόσο σημαντικός στην εγκυμοσύνη;
Επειδή η πρωτολοίμωξη της μητέρας μπορεί να μεταδοθεί στο έμβρυο και να προκαλέσει συγγενή CMV με νευρολογικές βλάβες ή κώφωση.
Αν έχω CMV IgG θετικό πριν την εγκυμοσύνη, κινδυνεύει το έμβρυο;
Συνήθως όχι, γιατί το IgG υποδηλώνει παλαιά λοίμωξη και σχετική ανοσία με χαμηλό κίνδυνο συγγενούς μετάδοσης.
Ποιος είναι ο ρόλος της IgG avidity στον CMV;
Η avidity δείχνει αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη ή παλαιά, κάτι κρίσιμο για την εκτίμηση κινδύνου στην εγκυμοσύνη.
Μπορεί το CMV IgM να είναι ψευδώς θετικό;
Ναι, και γι’ αυτό απαιτείται επιβεβαίωση με IgG avidity ή PCR, ειδικά σε εγκύους.
Πότε χρειάζεται CMV PCR;
Σε ανοσοκατεσταλμένους, σε αμφίβολα ορολογικά αποτελέσματα και στη διερεύνηση συγγενούς CMV.
Υπάρχει εμβόλιο για τον CMV;
Όχι ακόμη, αλλά βρίσκονται σε ανάπτυξη εμβόλια mRNA και υπομονάδων.
Μπορώ να θηλάσω αν έχω περάσει CMV;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι, με ιδιαίτερη προσοχή μόνο σε πρόωρα ή ανοσοκατεσταλμένα νεογνά.
15
Κλείστε Ραντεβού για έλεγχο CMV
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση CMV
ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Κλείστε εύκολα εξέταση CMV (IgG, IgM, IgG avidity, PCR) ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.
