erpetioi-herpesviridae-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

21/Aug/2025

Ερπητοϊοί (Herpesviridae): Συμπτώματα, Διάγνωση, Θεραπεία & Πρόληψη

Τελευταία ενημέρωση:
11 Ιανουαρίου 2026

Επιστημονικό Knowledge Hub.
Η παρούσα σελίδα συγκεντρώνει
την ιολογία, παθογένεια, κλινική εικόνα, διάγνωση, αντοχή και θεραπευτικές στρατηγικές
της οικογένειας Herpesviridae (HSV-1, HSV-2, VZV, EBV, CMV, HHV-6/7/8),
ως κεντρική επιστημονική αναφορά για το mikrobiologikolamia.gr.

1

Τι είναι οι Ερπητοϊοί (Herpesviridae)

Η οικογένεια Herpesviridae περιλαμβάνει μεγάλους DNA ιούς με κοινό βιολογικό χαρακτηριστικό:
μετά την πρωτολοίμωξη εγκαθίστανται σε λανθάνουσα μορφή στον οργανισμό και μπορούν να
επανενεργοποιηθούν σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής.

Στον άνθρωπο έχουν αναγνωριστεί οκτώ ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8), οι οποίοι διακρίνονται σε τρεις
υποοικογένειες:

Άλφα-ερπητοϊοί: HSV-1, HSV-2, VZV
Βήτα-ερπητοϊοί: CMV, HHV-6, HHV-7
Γάμμα-ερπητοϊοί: EBV, HHV-8

Οι ερπητοϊοί ευθύνονται για ένα ευρύ φάσμα κλινικών συνδρόμων,
από ήπιες δερματικές και βλεννογονικές βλάβες έως
σοβαρές λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος,
νεογνικές λοιμώξεις και ογκογενετικά σύνδρομα.

Η κλινική διαχείριση βασίζεται σε
μοριακή διάγνωση (PCR) και
ορολογικές μεθόδους (IgM, IgG, avidity),
ενώ τα αντιερπητικά φάρμακα όπως
valacyclovir και ganciclovir μειώνουν τη δραστηριότητα του ιού χωρίς να τον εκριζώνουν.

2

Οι 8 ανθρώπινοι ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8)

Η οικογένεια Herpesviridae περιλαμβάνει οκτώ διαφορετικούς ιούς που μολύνουν τον άνθρωπο.
Παρότι όλοι μοιράζονται το χαρακτηριστικό της διά βίου λανθάνουσας λοίμωξης,
διαφέρουν σημαντικά ως προς τον κυτταρικό τροπισμό, το κλινικό φάσμα
και τη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση.

Ταξινόμηση:
Άλφα-ερπητοϊοί (HSV-1, HSV-2, VZV), Βήτα-ερπητοϊοί (CMV, HHV-6, HHV-7) και Γάμμα-ερπητοϊοί (EBV, HHV-8).

Ιός	Κύριος τροπισμός	Τυπικές εκδηλώσεις	Κλινικές ιδιαιτερότητες
HSV-1	Τρίδυμα γάγγλια	Επιχείλιος έρπης, κερατίτιδα, εγκεφαλίτιδα	Συχνές υποτροπές στο στόμα
HSV-2	Ιερά γάγγλια	Γεννητικός και νεογνικός έρπης	Σεξουαλική μετάδοση
VZV (HHV-3)	Αισθητικά γάγγλια	Ανεμευλογιά, ζωστήρας, PHN	Διαθέσιμο εμβόλιο
EBV (HHV-4)	Β-λεμφοκύτταρα	Λοιμώδης μονοπυρήνωση	Συσχέτιση με λεμφώματα
CMV (HHV-5)	Μονοκύτταρα, ουδετερόφιλα	Συγγενής λοίμωξη, mono-like	Υψηλού κινδύνου σε ανοσοκαταστολή
HHV-6A/6B	Τ-λεμφοκύτταρα	Αιφνίδιο εξάνθημα	Συχνή επανενεργοποίηση
HHV-7	Τ-λεμφοκύτταρα	Πυρετός, εξάνθημα	Συχνά συν-λοίμωξη με HHV-6
HHV-8 (KSHV)	Ενδοθήλιο, Β-κύτταρα	Σάρκωμα Kaposi, Castleman	Ιδιαίτερη σημασία σε HIV

Αυτή η ετερογένεια εξηγεί γιατί η εργαστηριακή και κλινική προσέγγιση
διαφέρει ριζικά μεταξύ των επιμέρους ερπητοϊών,
παρότι ανήκουν στην ίδια οικογένεια.

3

Παθογένεια, λανθάνουσα λοίμωξη και επανενεργοποίηση

Οι ερπητοϊοί μοιράζονται έναν κοινό βιολογικό κύκλο:
πρωτολοίμωξη → εγκατάσταση λανθάνουσας φάσης → πιθανή επανενεργοποίηση.
Κατά την είσοδο, ο ιός προσδένεται σε ειδικούς υποδοχείς της κυτταρικής μεμβράνης,
συντήκεται με αυτήν και απελευθερώνει το DNA του στον πυρήνα του ξενιστή.

Ακολουθεί διαδοχική έκφραση
immediate-early, early και late γονιδίων,
η οποία οδηγεί σε αντιγραφή του ιικού DNA, συναρμολόγηση καψιδίων
και παραγωγή νέων ιικών σωματιδίων.
Αυτή η φάση συνοδεύεται από τοπική φλεγμονή και
κλινικές εκδηλώσεις όπως φυσαλίδες, έλκη ή εξάνθημα.

Ανοσοδιαφυγή:
Ιοί όπως ο CMV
και ο EBV
αναστέλλουν την παρουσίαση αντιγόνων (MHC-I),
τροποποιούν την απόπτωση και εκφράζουν γονίδια λανθάνουσας φάσης
(LAT στον HSV, EBNA/LMP στον EBV), επιτρέποντας μακροχρόνια επιβίωση στον ξενιστή.

Στη λανθάνουσα φάση, το ιικό γονιδίωμα παραμένει σιωπηλό
σε συγκεκριμένους κυτταρικούς πληθυσμούς:
νευρώνες για HSV-1,
HSV-2 και
VZV,
Β-λεμφοκύτταρα για EBV,
μονοκύτταρα και ενδοθηλιακά κύτταρα για
CMV,
Τ-λεμφοκύτταρα για HHV-6/7 και ενδοθήλιο ή Β-κύτταρα για
HHV-8.

Η επανενεργοποίηση πυροδοτείται από καταστάσεις που μειώνουν
την ανοσολογική επιτήρηση, όπως
στρες, πυρετός, υπεριώδης ακτινοβολία,
ορμονικές μεταβολές ή ανοσοκαταστολή.
Τότε, επανεκκινούνται τα ιικά γονίδια και ο ιός μεταφέρεται
(ιδίως μέσω αξόνων σε HSV/VZV) προς την περιφέρεια,
προκαλώντας υποτροπές και μεταδοτικότητα.

Στάδιο	Βιολογικό γεγονός	Κλινική σημασία
Πρωτολοίμωξη	Έντονη αντιγραφή και φλεγμονή	Συμπτωματική νόσος (π.χ. στοματίτιδα, ανεμευλογιά, mono-like)
Λανθάνουσα φάση	Σίγαση ιικών γονιδίων σε κύτταρα-ξενιστές	Απουσία συμπτωμάτων, δια βίου παραμονή
Επανενεργοποίηση	Επανεκκίνηση γονιδιακής έκφρασης και μεταφορά ιού	Υποτροπές, αποβολή ιού, πιθανή μετάδοση

Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών εξηγεί γιατί
η PCR ανιχνεύει ενεργή αναπαραγωγή,
ενώ ο συνδυασμός IgM, IgG και avidity
χρησιμοποιείται για τη χρονολόγηση της λοίμωξης,
ιδιαίτερα σε εγκυμοσύνη και ανοσοκαταστολή.

4

Κλινικά σύνδρομα που προκαλούν οι ερπητοϊοί

Παρότι όλοι οι ερπητοϊοί μοιράζονται κοινή βιολογία,
το κλινικό φάσμα τους διαφέρει σημαντικά
ανάλογα με τον ιό και τον ξενιστή.
Οι εκδηλώσεις κυμαίνονται από ήπιες βλάβες δέρματος και βλεννογόνων
έως νευρολογικές, συγγενείς και ογκολογικές νόσους.

HSV-1 και HSV-2

Ο HSV-1
και ο HSV-2
προκαλούν κυρίως δερματοβλεννογόνιες και νευρολογικές λοιμώξεις.

Δερματοβλεννογόνιες βλάβες: ομαδοποιημένες φυσαλίδες σε ερυθηματώδη βάση (χείλη, στόμα, γεννητικά).
Νευρολογικές εκδηλώσεις: εγκεφαλίτιδα (κυρίως HSV-1), άσηπτη μηνιγγίτιδα (HSV-2), νευραλγίες.
Οφθαλμικές λοιμώξεις: δενδροειδής κερατίτιδα, κερατοεπιπεφυκίτιδα.
Νεογνικός έρπης: δερματικός, ΚΝΣ ή διάχυτος τύπος με υψηλή θνητότητα χωρίς έγκαιρη αγωγή.

Κλινικό pearl:
Το μυρμήγκιασμα ή κάψιμο πριν την έκθυση βλαβών αποτελεί προειδοποιητικό σημείο υποτροπής.
Η ασυμπτωματική αποβολή εξηγεί μεταδόσεις χωρίς ορατές βλάβες.

VZV (HHV-3)

Ο VZV
προκαλεί ανεμευλογιά στην πρωτολοίμωξη και
έρπητα ζωστήρα κατά την επανενεργοποίηση.

Ανεμευλογιά: γενικευμένο κνησμώδες εξάνθημα διαφόρων σταδίων.
Ζωστήρας: δερματομερική φυσαλιδώδης έκθυση με έντονο νευροπαθητικό πόνο.
Επιπλοκές: οφθαλμικός ζωστήρας, πνευμονία, εγκεφαλίτιδα, μεθερπητική νευραλγία (PHN).

EBV (HHV-4)

Ο EBV
είναι ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας της λοιμώδους μονοπυρήνωσης.

Κλασική εικόνα: πυρετός, φαρυγγαλγία, λεμφαδενοπάθεια, κόπωση, ηπατοσπληνομεγαλία.
Αιματολογικά: άτυπα λεμφοκύτταρα, χαρακτηριστικό ορολογικό προφίλ.
Μακροχρόνια: συσχέτιση με λεμφώματα και καρκίνωμα ρινοφάρυγγα.

CMV (HHV-5)

Ο CMV
προκαλεί ήπια νόσο σε ανοσοεπαρκείς, αλλά βαριά λοίμωξη σε ανοσοκατασταλμένους.

Ανοσοεπαρκείς: πυρετός, κακουχία, mono-like σύνδρομο.
Ανοσοκαταστολή: πνευμονίτιδα, κολίτιδα, ρετινίτιδα, ηπατίτιδα.
Συγγενής CMV: μικροκεφαλία, ασβεστώσεις, βαρηκοΐα, νευροαναπτυξιακές διαταραχές.

HHV-6 και HHV-7

Παιδιά: αιφνίδιο εξάνθημα (roseola), υψηλός πυρετός, σπασμοί.
Ανοσοκαταστολή: επανενεργοποίηση με πυρετό, μυελοκαταστολή και σπανιότερα ΚΝΣ εκδηλώσεις.

HHV-8 (KSHV)

Ο HHV-8
συνδέεται με νεοπλασματικές νόσους.

Σάρκωμα Kaposi: αγγειογενείς βλάβες σε δέρμα, βλεννογόνους και σπλάγχνα.
Άλλα: πρωτοπαθές πλευριτικό λέμφωμα (PEL) και πολυκεντρική νόσος Castleman.

5

Εργαστηριακή διάγνωση των ερπητοϊών

Η διάγνωση των λοιμώξεων από ερπητοϊούς βασίζεται στον συνδυασμό
μοριακών τεχνικών και ορολογικών εξετάσεων,
ανάλογα με το κλινικό σενάριο, τον τύπο του ιού και το στάδιο της λοίμωξης.

Μοριακές μέθοδοι (PCR / NAAT)

Η PCR αποτελεί τη μέθοδο πρώτης γραμμής
για την ανίχνευση ενεργού αναπαραγωγής.
Χρησιμοποιείται σε δείγματα από δερματικές βλάβες για HSV και
VZV,
καθώς και σε αίμα ή πλάσμα για
CMV
και EBV σε ανοσοκαταστολή ή μεταμόσχευση.

Υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα
Ταχεία έκδοση αποτελεσμάτων
Δυνατότητα ποσοτικοποίησης (ιικό φορτίο) για παρακολούθηση θεραπείας

Ορολογικές εξετάσεις

Η ορολογία χρησιμοποιείται κυρίως για τη
διάκριση πρόσφατης από παλαιά λοίμωξη
και για έλεγχο ανοσίας.

IgM: συνήθως εμφανίζεται στην πρωτολοίμωξη, αλλά μπορεί να επιμείνει ή να εμφανιστεί και σε επανενεργοποίηση.
IgG: αντανακλά παρελθούσα έκθεση και παραμένει θετική δια βίου.
Avidity IgG: χαμηλή avidity υποδηλώνει πρόσφατη πρωτολοίμωξη, ιδιαίτερα κρίσιμη στην εγκυμοσύνη.

Κλινική χρήση:
Ο συνδυασμός IgM, IgG και avidity είναι απαραίτητος
για την ασφαλή χρονολόγηση της λοίμωξης,
ιδίως για CMV
και EBV.

Δειγματοληψία

Δερματικές βλάβες: υγρό από φρέσκες φυσαλίδες σε VTM για PCR.
Αίμα: EDTA πλάσμα για ιικό φορτίο CMV/EBV.
Οφθαλμός ή ΚΝΣ: κερατοεπιθήλιο ή ΕΝΥ για PCR.
Εγκυμοσύνη: ορολογία ± PCR· σε επιλεγμένες περιπτώσεις αμνιοπαρακέντηση για CMV.

Καλλιέργεια και ειδικές μέθοδοι

Η κλασική καλλιέργεια έχει αντικατασταθεί σχεδόν πλήρως από την PCR.
Εξειδικευμένες τεχνικές, όπως το αντιγόνο pp65 για CMV,
χρησιμοποιούνται κυρίως σε μεταμοσχευτικά κέντρα.

6

Αντιερπητική θεραπεία και αρχές χρήσης

Η θεραπεία των λοιμώξεων από ερπητοϊούς βασίζεται κυρίως σε
νουκλεοσιδικά και νουκλεοτιδικά ανάλογα που αναστέλλουν
την ιική DNA πολυμεράση.
Η επιλογή φαρμάκου καθορίζεται από τον τύπο του ιού,
τη βαρύτητα της νόσου, την ανοσολογική κατάσταση του ασθενούς
και την πιθανότητα ανθεκτικών στελεχών.

Φάρμακο	Κύριες ενδείξεις	Φαρμακολογικά στοιχεία	Κλινικές παρατηρήσεις
Ακυκλοβίρη	HSV-1, HSV-2, VZV	Νουκλεοσιδικό ανάλογο, IV ή από του στόματος	Απαιτεί καλή ενυδάτωση και προσαρμογή σε νεφρική δυσλειτουργία
Βαλακυκλοβίρη	HSV-1, HSV-2, VZV	Προφάρμακο ακυκλοβίρης με υψηλή βιοδιαθεσιμότητα	Κατάλληλη για θεραπεία από του στόματος
Φαμσικλοβίρη	HSV-1, HSV-2, VZV	Προφάρμακο πενσικλοβίρης	Εναλλακτική από του στόματος θεραπεία
Γανσικλοβίρη / Βαλγανσικλοβίρη	CMV	Ισχυρά νουκλεοσιδικά ανάλογα	Κίνδυνος μυελοκαταστολής και τερατογένεσης
Φοσκαρνέτη	Ανθεκτικά HSV και CMV	Άμεσος αναστολέας DNA πολυμεράσης	Νεφροτοξικότητα και ηλεκτρολυτικές διαταραχές
Σιδοφοβίρη	Ανθεκτικά CMV και HSV	Νουκλεοτιδικό ανάλογο	Απαιτεί προβενεσίδη λόγω έντονης νεφροτοξικότητας

Η έγκαιρη έναρξη αντιϊκής αγωγής είναι κρίσιμη σε σοβαρές λοιμώξεις,
όπως εγκεφαλίτιδα από HSV ή οφθαλμικός ζωστήρας,
καθώς μειώνει μόνιμες βλάβες και θνητότητα.

Κλινικές αρχές:
Η δοσολογία πρέπει πάντα να προσαρμόζεται στη νεφρική λειτουργία.
Η πρόωρη διακοπή ή η καθυστερημένη έναρξη θεραπείας
αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπών και επιπλοκών.

7

Αντοχή στα αντιερπητικά φάρμακα

Η αντοχή στους ερπητοϊούς οφείλεται σε γενετικές μεταλλάξεις
που μειώνουν την ευαισθησία στα αντιϊκά φάρμακα,
κυρίως στη θυμιδινική κινάση ή στην
ιική DNA πολυμεράση.
Κλινικά εκδηλώνεται ως αποτυχία ανταπόκρισης
παρά σωστή δοσολογία και συμμόρφωση.

Η αντοχή είναι σπάνια σε ανοσοεπαρκείς,
αλλά συχνότερη σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς,
μεταμοσχευμένους και νεογνά.

Πότε πρέπει να υποπτευθεί αντοχή

Επιμονή ή επέκταση βλαβών HSV ή VZV μετά από 5–7 ημέρες κατάλληλης θεραπείας.
Συνεχείς υποτροπές παρά κατασταλτική αγωγή.
Στασιμότητα ή αύξηση ιικού φορτίου CMV κατά τη θεραπεία με (βαλ)γανσικλοβίρη.

Κύριοι μηχανισμοί αντοχής

Ιός	Μοριακός στόχος	Κλινική συνέπεια
HSV-1 / HSV-2	Θυμιδινική κινάση, DNA πολυμεράση	Μειωμένη δράση ακυκλοβίρης, βαλακυκλοβίρης και φαμσικλοβίρης
VZV	Θυμιδινική κινάση, DNA πολυμεράση	Ανεπαρκής ανταπόκριση στα κλασικά νουκλεοσίδια
CMV	UL97, UL54	Αποτυχία θεραπείας με (βαλ)γανσικλοβίρη και ενίοτε ευρύτερη αντοχή

Διαγνωστική προσέγγιση

Η επιβεβαίωση αντοχής απαιτεί
PCR για ενεργό λοίμωξη
και, όπου είναι διαθέσιμο,
γονιδιωματική ανάλυση ανθεκτικότητας
(π.χ. UL97/UL54 για CMV, TK/DNA πολυμεράση για HSV).
Σε CMV, η δυναμική του ποσοτικού ιικού φορτίου
αποτελεί βασικό δείκτη θεραπευτικής αποτυχίας.

Θεραπευτικές εναλλακτικές

Σε ανθεκτικά στελέχη,
η θεραπεία μετατοπίζεται σε φάρμακα που
παρακάμπτουν την θυμιδινική κινάση:

Foscarnet για ανθεκτικό HSV, VZV και CMV.
Cidofovir σε επιλεγμένες περιπτώσεις ανθεκτικού CMV ή HSV.

Τα φάρμακα αυτά είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά,
αλλά συνοδεύονται από σημαντική νεφροτοξικότητα και ηλεκτρολυτικές διαταραχές
και απαιτούν στενή βιοχημική και κλινική παρακολούθηση.

Κλινική σύσταση:
Η διαχείριση ανθεκτικών ερπητοϊών,
ιδίως σε ανοσοκαταστολή ή νεογνά,
πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με εξειδικευμένα κέντρα λοιμώξεων ή μεταμοσχεύσεων.

8

Ειδικοί πληθυσμοί: εγκυμοσύνη, νεογνά, ανοσοκαταστολή

Οι ερπητοϊοί αποκτούν ιδιαίτερη κλινική σημασία σε
εγκύους, νεογνά και ανοσοκατασταλμένους,
καθώς η ανοσολογική άμυνα είναι μειωμένη
και ο κίνδυνος σοβαρής νόσου αυξημένος.

Εγκυμοσύνη και νεογνά

HSV: πρωτολοίμωξη κοντά στον τοκετό συνεπάγεται υψηλό κίνδυνο νεογνικού έρπητα· η παρουσία ενεργών βλαβών ή πρόδρομων συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε καισαρική τομή.
CMV: αποτελεί την συχνότερη αιτία συγγενούς ιογενούς λοίμωξης· η πρόληψη βασίζεται σε υγιεινή χεριών και στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο όταν υπάρχει ένδειξη.
VZV: έκθεση εγκύου χωρίς ανοσία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση και ενδεχομένως παθητική ανοσοπροφύλαξη.

Ανοσοκαταστολή

Σε μεταμοσχευμένους, ασθενείς με HIV ή σε χημειοθεραπεία,
η επανενεργοποίηση ερπητοϊών μπορεί να είναι βαριά και παρατεταμένη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο
CMV, αλλά και HSV, VZV και HHV-8.

Σε αυτές τις ομάδες εφαρμόζονται
προληπτικά ή προemptive πρωτόκολλα
με παρακολούθηση ιικού φορτίου,
ιδίως για CMV μετά από μεταμόσχευση.

9

Πρόληψη και εμβολιασμοί

Η πρόληψη των λοιμώξεων από ερπητοϊούς στοχεύει στη
μείωση της μετάδοσης,
στην αποφυγή σοβαρών επιπλοκών
και στην προστασία ευάλωτων πληθυσμών.

Συμπεριφορική πρόληψη

Αποφυγή επαφής με ενεργές βλάβες HSV.
Χρήση προφυλακτικού στον γεννητικό έρπη (μειώνει, δεν μηδενίζει τη μετάδοση).
Υγιεινή χεριών και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων για
CMV και VZV.
Εκπαίδευση για πρόδρομα συμπτώματα και έγκαιρη θεραπεία.

Εγκυμοσύνη

Έκθεση εγκύου σε VZV χωρίς τεκμηριωμένη ανοσία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.
Για CMV, η σχολαστική υγιεινή και η αποφυγή επαφής με σάλιο ή ούρα μικρών παιδιών είναι κρίσιμες.
Γεννητικός HSV στο τρίτο τρίμηνο ή κοντά στον τοκετό απαιτεί εξατομικευμένη στρατηγική τοκετού.

Εμβολιασμοί

Εμβόλιο	Στόχος	Ενδείξεις	Σχόλια
Ανεμευλογιάς (VZV)	Πρόληψη πρωτολοίμωξης	Παιδιά και ανεμβολίαστοι χωρίς ανοσία	Ζων εξασθενημένο
Ζωστήρα (π.χ. Shingrix)	Πρόληψη ζωστήρα και PHN	≥50 ετών και επιλεγμένες ευπαθείς ομάδες	Μη ζων, ανασυνδυασμένο

Ο συνδυασμός εμβολιασμού, συμπεριφορικών μέτρων
και έγκαιρης θεραπείας αποτελεί τη βάση
της συνολικής στρατηγικής πρόληψης.

10

Δημόσια υγεία, μετάδοση και συμπεριφορικές παρεμβάσεις

Οι ερπητοϊοί μεταδίδονται κυρίως με
στενή επαφή δέρμα–δέρμα ή βλεννογόνων,
με σταγονίδια (ιδίως ο VZV),
με σωματικά υγρά (κυρίως
CMV)
και με σεξουαλική επαφή
(HSV-2, HHV-8).

Κεντρικός μηχανισμός διασποράς είναι η
ασυμπτωματική αποβολή ιού,
ιδίως για
HSV-1,
HSV-2 και
CMV,
δηλαδή η μετάδοση μπορεί να συμβεί ακόμη και
χωρίς ορατές βλάβες.

Συμπεριφορικές παρεμβάσεις

Εκπαίδευση για αναγνώριση πρόδρομων συμπτωμάτων (μυρμήγκιασμα, κάψιμο πριν τις βλάβες HSV).
Αποχή από επαφή κατά την ενεργό φάση και χρήση προφυλακτικού στον γεννητικό έρπη.
Σχολαστική υγιεινή χεριών και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων σε CMV και VZV.

Σε επίπεδο δημόσιας υγείας,
ο συνδυασμός ενημέρωσης, έγκαιρης διάγνωσης
και στοχευμένης πρόληψης (π.χ. εμβολιασμός για VZV)
μειώνει σημαντικά τη συνολική επιβάρυνση από ερπητοϊούς.

11

Συχνά κλινικά λάθη και παγίδες

Καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση

Οφθαλμικός πόνος, φωτοφοβία ή θάμβος σε HSV/VZV → επείγουσα οφθαλμολογική εκτίμηση.
Νευρολογικά συμπτώματα (κεφαλαλγία, σύγχυση, διαταραχή συνείδησης) → υποψία HSV εγκεφαλίτιδας και άμεση IV ακυκλοβίρη.
Εγκυμοσύνη με πρωτολοίμωξη HSV στο τρίτο τρίμηνο ή έκθεση σε VZV χωρίς ανοσία.
Ανοσοκαταστολή με πυρετό ή οργανική δυσλειτουργία → αποκλεισμός
CMV
με ποσοτικό PCR.

Διαγνωστικές παγίδες

Υπερερμηνεία IgM: μπορεί να επιμείνει ή να εμφανιστεί σε επανενεργοποίηση· απαιτείται συσχέτιση με IgG, avidity και κλινική εικόνα.
Λάθος δείγμα: παλιές ή ξηρές βλάβες δίνουν ψευδώς αρνητικά PCR· προτιμώνται φρέσκες φυσαλίδες.
CMV: ιικό φορτίο πρέπει να μετράται σε EDTA πλάσμα και όχι σε ορό.
HSV: για οξείες βλάβες η PCR από τη βλάβη υπερέχει της ορολογίας.

Θεραπευτικά λάθη

Καθυστέρηση έναρξης αντιϊκών στον ζωστήρα πέραν των 72 ωρών.
Μη προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία για acyclovir, valacyclovir ή ganciclovir.
Ανεπαρκής ενυδάτωση με IV acyclovir ή foscarnet.
Παράβλεψη αλληλεπιδράσεων και μυελοκαταστολής με βαλγανσικλοβίρη.
Χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών σε οφθαλμικό HSV χωρίς ειδικό.

Η σωστή επιλογή δείγματος, η έγκαιρη έναρξη θεραπείας
και η προσαρμογή της αγωγής σε ειδικούς πληθυσμούς
είναι καθοριστικές για την πρόγνωση.

12

Συχνές ερωτήσεις για τους ερπητοϊούς

Γιατί ο έρπης επανέρχεται και δεν «θεραπεύεται» οριστικά;

Οι ερπητοϊοί παραμένουν σε λανθάνουσα μορφή σε νευρικά ή αιμοποιητικά κύτταρα και επανενεργοποιούνται όταν μειώνεται η ανοσία ή αυξάνεται το στρες. Η θεραπεία μειώνει διάρκεια και μεταδοτικότητα αλλά δεν εκριζώνει τον ιό.

Πόσο διαρκούν τα IgM και μπορούν να ξαναεμφανιστούν;

Συνήθως 2–8 εβδομάδες μετά την πρωτολοίμωξη, αλλά μπορεί να επιμείνουν ή να επανεμφανιστούν σε επανενεργοποίηση· ερμηνεύονται πάντα μαζί με IgG, avidity και κλινική εικόνα.

Τα IgG είναι διά βίου;

Συνήθως ναι και υποδηλώνουν παλαιά έκθεση ή ανοσία, αλλά τα επίπεδα μπορεί να μειωθούν με τον χρόνο ή σε ανοσοκαταστολή.

Μπορώ να μεταδώσω HSV χωρίς ορατές βλάβες;

Ναι· η ασυμπτωματική αποβολή είναι συχνή, γι’ αυτό προφυλακτικό και κατασταλτική αγωγή μειώνουν αλλά δεν μηδενίζουν τη μετάδοση.

Πότε προτιμάται PCR και πότε ορολογία;

Για δερματικές ή βλεννογονικές βλάβες HSV/VZV προτιμάται PCR από τη βλάβη· η ορολογία είναι χρήσιμη για CMV/EBV και στη χρονολόγηση ή στην εγκυμοσύνη.

Τι ισχύει για τον εμβολιασμό κατά του ζωστήρα;

Το ανασυνδυασμένο εμβόλιο (π.χ. Shingrix) μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ζωστήρα και μεθερπητικής νευραλγίας σε μεγαλύτερες ηλικίες και ευπαθείς ομάδες.

Πότε χρειάζεται προφυλακτική αντιϊκή αγωγή;

Σε συχνές ή βαριές υποτροπές γεννητικού HSV και σε ανοσοκαταστολή ή μεταμοσχευμένους για CMV, πάντα με εξατομίκευση.

Είναι ασφαλή τα αντιερπητικά στην εγκυμοσύνη;

Η ακυκλοβίρη και η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιούνται όταν ενδείκνυται· σε έκθεση σε VZV ή ενεργό γεννητικό HSV κοντά στον τοκετό απαιτείται άμεση ιατρική καθοδήγηση.

Πώς ξεχωρίζω ζωστήρα από αλλεργικό εξάνθημα;

Ο ζωστήρας είναι μονόπλευρος, επώδυνος και ακολουθεί δερμοτόμιο· η PCR από τη βλάβη επιβεβαιώνει τη διάγνωση.

Πόσο γρήγορα πρέπει να αρχίσω θεραπεία στον ζωστήρα;

Ιδανικά εντός 72 ωρών από το εξάνθημα ή ήδη από τα πρόδρομα συμπτώματα.

Μπορεί ο έρπης να επηρεάσει την όραση;

Ναι· η κερατίτιδα HSV και ο οφθαλμικός ζωστήρας είναι επείγουσες καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση.

Τι είναι η μεθερπητική νευραλγία;

Επίμονος νευροπαθητικός πόνος μετά τον ζωστήρα, που προλαμβάνεται με έγκαιρη αντιϊκή αγωγή και εμβολιασμό.

Πώς προστατεύομαι από CMV σε βρεφονηπιακούς χώρους;

Με σχολαστική υγιεινή χεριών, αποφυγή κοινής χρήσης σκευών και καθαρισμό επιφανειών, ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.

Μπορώ να γυμναστώ με ενεργό έρπη;

Αποφεύγονται αθλήματα με στενή επαφή στην ενεργή φάση για να μειωθεί η μετάδοση και η επιμόλυνση των βλαβών.

Πότε υποπτεύομαι αντοχή στα αντιϊκά;

Όταν η κλινική ανταπόκριση είναι φτωχή παρά επαρκείς δόσεις και συμμόρφωση, οπότε απαιτείται εργαστηριακή τεκμηρίωση και αλλαγή αγωγής.

13

Σύνοψη για ασθενείς (οδηγός 1 λεπτού)

Συνοπτική κατανόηση

Οι ερπητοϊοί αποτελούν οικογένεια ιών που παραμένουν στον οργανισμό δια βίου (λανθάνουσα λοίμωξη).
Η επανενεργοποίηση σχετίζεται με στρες, κόπωση και μείωση της ανοσιακής άμυνας.
Διαφορετικοί ιοί προκαλούν διαφορετικά σύνδρομα:
- HSV-1: επιχείλιος έρπης
- HSV-2: γεννητικός έρπης
- VZV: ανεμευλογιά και έρπητας ζωστήρας
- EBV: λοιμώδης μονοπυρήνωση
- CMV: σοβαρός σε ανοσοκαταστολή και εγκυμοσύνη
Η μετάδοση γίνεται με στενή επαφή, σάλιο, σεξουαλική επαφή ή σταγονίδια.
Δεν υπάρχει εκρίζωση, αλλά υπάρχει αποτελεσματικός έλεγχος των υποτροπών και των επιπλοκών.

Τι μειώνει τις υποτροπές και τη μετάδοση

Συμμόρφωση στη συνταγογραφημένη αγωγή.
Καλή γενική υγεία (ύπνος, διατροφή, έλεγχος στρες).
Χρήση προφυλακτικών σε γεννητικό HSV.
Εμβολιασμός έναντι VZV/ζωστήρα όπου ενδείκνυται.

Πότε απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση

Οφθαλμικός πόνος, θάμβος ή φωτοφοβία.
Νευρολογικά συμπτώματα ή διαταραχή συνείδησης.
Κύηση με βλάβες HSV ή έκθεση σε VZV χωρίς ανοσία.
Ανοσοκαταστολή με πυρετό ή εκτεταμένη νόσο.

Κλινικό μήνυμα

Οι ερπητοϊοί παραμένουν δια βίου, αλλά με κατάλληλη παρακολούθηση και θεραπευτικό έλεγχο η πρόγνωση είναι συνήθως καλή.
Σε ειδικές καταστάσεις (κύηση, ανοσοκαταστολή, οφθαλμική ή νευρολογική νόσος) απαιτείται εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

14

Θεραπευτικές στρατηγικές και πρόληψη

Κεντρικοί θεραπευτικοί στόχοι

Ταχεία μείωση της ιικής αναπαραγωγής και των συμπτωμάτων.
Πρόληψη οφθαλμικών, νευρολογικών και μεταλοιμωδών επιπλοκών.
Μείωση ιικής αποβολής και δευτερογενούς μετάδοσης.
Προληπτική ή pre-emptive θεραπεία σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

Ενδείξεις έναρξης αντιϊκής αγωγής

Έρπητας ζωστήρας, ιδίως εντός των πρώτων 72 ωρών.
Οφθαλμική ή νευρολογική συμμετοχή HSV/VZV.
Συμπτωματικός γεννητικός HSV (επεισοδιακή ή κατασταλτική αγωγή).
Ανοσοκαταστολή με ενεργό ή απειλούμενη νόσο.

Κλινικές προφυλάξεις

Υποχρεωτική προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία.
Επαρκής ενυδάτωση στα ενδοφλέβια σχήματα.
Έλεγχος αιματολογικών και βιοχημικών παραμέτρων.
Οι δόσεις και η διάρκεια καθορίζονται αποκλειστικά από ιατρό.

Οι ακόλουθες πληροφορίες για τα αντιϊκά φάρμακα και τα δοσολογικά παραδείγματα παρέχονται αποκλειστικά για
εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν ιατρική οδηγία ή συνταγογράφηση.

15

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξετάσεις HSV, VZV, EBV ή CMV ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

Κατάλογος Εξετάσεων
Κλείστε Ραντεβού Τώρα

+30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

16

Βιβλιογραφία

1. Whitley RJ, Roizman B. Herpes simplex viruses. N Engl J Med.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra041315

2. Arvin AM. Varicella-zoster virus. Clin Microbiol Rev.
https://journals.asm.org/doi/10.1128/CMR.00021-04

3. Cohen JI. Herpes zoster. N Engl J Med.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMcp1804359

4. Bate SL et al. Cytomegalovirus in pregnancy. Clin Microbiol Rev.
https://journals.asm.org/doi/10.1128/CMR.00020-09

5. Kimberlin DW, Whitley RJ. Antiviral therapy of HSV and VZV. Clin Microbiol Rev.
https://journals.asm.org/doi/10.1128/CMR.00041-06

6. Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων
Εξετάσεις HSV, VZV, EBV, CMV (PCR & Ορολογία)
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Παντελής Αναγνωστόπουλος

21/Aug/2025

Περιεχόμενα

Τι είναι ο HSV-2;
Επιδημιολογία & Στατιστικά
Αιτιολογία & Παθογένεια
Τρόποι Μετάδοσης
Κλινική Εικόνα & Συμπτώματα
Διάγνωση & Εργαστηριακές Εξετάσεις
Επιπλοκές του HSV-2
HSV-2 στην Εγκυμοσύνη
Θεραπευτικές Επιλογές
Φαρμακευτικές Αντιμετωπίσεις (Acyclovir, Valacyclovir κ.ά.)
Μακροχρόνια Διαχείριση & Πρόληψη Υποτροπών
Σχέση HSV-2 με HIV & άλλα ΣΜΝ
Ψυχολογικές & Κοινωνικές Επιπτώσεις
Στρατηγικές Πρόληψης
Ερευνητικές Προσεγγίσεις & Εμβόλια
Διατροφή & Ενίσχυση Ανοσοποιητικού
HSV-2 σε Άνδρες vs Γυναίκες
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Συμπεράσματα
Βιβλιογραφία

1.Τι είναι ο HSV-2;

Ο Ιός του Απλού Έρπητα τύπου 2 (Herpes Simplex Virus type 2 – HSV-2)
είναι ένας DNA ιός που ανήκει στην οικογένεια των Herpesviridae.
Πρόκειται για τον κύριο αιτιολογικό παράγοντα του έρπητα των γεννητικών οργάνων,
μιας χρόνιας, σεξουαλικά μεταδιδόμενης λοίμωξης που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Ο HSV-2 χαρακτηρίζεται από την ικανότητά του να εγκαθίσταται μόνιμα στον οργανισμό
και να παραμένει σε κατάσταση λανθάνουσας λοίμωξης μέσα στα αισθητικά γάγγλια
(κυρίως το ιερό γάγγλιο). Κατά διαστήματα μπορεί να ενεργοποιείται,
προκαλώντας υποτροπές με χαρακτηριστικές βλάβες στην περιοχή των γεννητικών οργάνων
και του περινέου.

Βασικά Χαρακτηριστικά του HSV-2

🧬 DNA ιός διπλής έλικας, ελυτροφόρος.
📌 Κύριος υπεύθυνος για τον γεννητικό έρπη (80-90% των περιπτώσεων).
📍 Παραμένει στον οργανισμό εφ’ όρου ζωής με φάσεις ύφεσης και έξαρσης.
🦠 Μεταδίδεται κυρίως με σεξουαλική επαφή (κολπική, πρωκτική, στοματική).
👶 Μπορεί να μεταδοθεί από τη μητέρα στο νεογνό (νεογνικός έρπης).

Διαφορά HSV-1 vs HSV-2

Αν και και οι δύο τύποι (HSV-1 & HSV-2) μπορούν να προκαλέσουν
έρπητα στα γεννητικά όργανα, υπάρχουν κάποιες βασικές διαφορές:

Χαρακτηριστικό	HSV-1	HSV-2
Κύρια Εντόπιση	Στόμα, χείλη (επιχείλιος έρπης)	Γεννητικά όργανα
Συχνότητα Υποτροπών	Σχετικά σπάνιες	Συχνές & έντονες
Τρόπος Μετάδοσης	Στοματική επαφή	Σεξουαλική επαφή
Παγκόσμια Επικράτηση	~70% του πληθυσμού	~11% του πληθυσμού

Γιατί έχει σημασία ο HSV-2;

Η λοίμωξη με HSV-2 δεν είναι μόνο επώδυνη και
ενοχλητική, αλλά συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο μετάδοσης
άλλων σεξουαλικά μεταδιδόμενων νοσημάτων, όπως ο HIV.
Η κατανόηση του ιού είναι κρίσιμη για τη δημόσια υγεία, καθώς συμβάλλει
στην ενημέρωση, την πρόληψη και την έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση.

2.Επιδημιολογία & Στατιστικά

Ο HSV-2 αποτελεί μία από τις συχνότερες ιογενείς ΣΜΝ παγκοσμίως.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση του ΠΟΥ (2025),
~520 εκατομμύρια άτομα ηλικίας 15–49 ετών (περίπου 13%)
ζουν με HSV-2 διεθνώς. Οι περισσότερες λοιμώξεις είναι
ασυμπτωματικές ή μη αναγνωρισμένες.

Πηγή: WHO Fact Sheet (30 Μαΐου 2025).

Επίπτωση (νέα περιστατικά) & επιπολασμός

Για το 2020 εκτιμήθηκαν ~25,6 εκατομμύρια νέες λοιμώξεις από HSV-2 παγκοσμίως (ηλικίες 15–49),
ενώ ο συνολικός αριθμός ατόμων που ζουν με HSV-2 εκτιμήθηκε σε ~519,5 εκατομμύρια.
Αν συνυπολογιστούν οι γεννητικές λοιμώξεις από HSV-1, ο ετήσιος αριθμός νέων
γεννητικών λοιμώξεων (HSV-1/HSV-2) εκτιμήθηκε σε ~42,4 εκατ. και ο συνολικός
επιπολασμός γεννητικού έρπητα (HSV-1/HSV-2) σε ~846 εκατ. άτομα.

Δείκτης	Εκτίμηση (ηλικίες 15–49)	Έτος αναφοράς
Επιπολασμός HSV-2	~520 εκατ. (≈13%)	2025 (WHO)
Νέα περιστατικά HSV-2 (επίπτωση)	~25,6 εκατ./έτος	2020 (μοντελοποίηση)
Συνολικός γεννητικός έρπης (HSV-1 + HSV-2)	~846 εκατ.	2020–2024 (εκτ.)

Περιφερειακές διαφορές

Αφρική (ΠΟΥ): ο υψηλότερος επιπολασμός HSV-2 παγκοσμίως (~32% στους 15–49),
με έντονη επίπτωση στις γυναίκες.
Ευρώπη (2016): εκτιμώμενος επιπολασμός 10,7% στις γυναίκες και 5,3% στους άνδρες (15–49).
ΗΠΑ (2015–2016): 11,9% συνολικά (14–49), υψηλότερος στις γυναίκες από τους άνδρες.

Περιοχή/Χώρα	Επιπολασμός HSV-2	Σχόλιο
Αφρικανική Περιφέρεια ΠΟΥ	~32% (15–49)	Παγκοσμίως το υψηλότερο φορτίο
Ευρώπη	Γυναίκες 10,7% · Άνδρες 5,3%	Εκτίμηση για το 2016
Ηνωμένες Πολιτείες	11,9% (14–49)	NHANES 2015–2016

Διαφορές φύλου & ηλικίας

Ο επιπολασμός είναι σταθερά υψηλότερος στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες (βιολογικοί και κοινωνικοί/συμπεριφορικοί λόγοι).
Η συχνότητα αυξάνει από την εφηβεία προς τη μέση ηλικία.

HSV-1 vs HSV-2 στον γεννητικό έρπη

Αν και ο HSV-2 παραμένει ο κύριος υπεύθυνος για τον γεννητικό έρπη,
σε αρκετές χώρες παρατηρείται αύξηση του ποσοστού των γεννητικών λοιμώξεων από HSV-1,
ιδίως σε νεότερες ηλικίες, πιθανώς λόγω αλλαγών στις σεξουαλικές πρακτικές
(συχνότερη στοματογεννητική επαφή) και μειωμένης παιδικής έκθεσης σε HSV-1.

Κλειδιά κατανόησης

Τεράστιο παγκόσμιο φορτίο: εκατοντάδες εκατομμύρια ζουν με HSV-2.
Μεγάλες περιφερειακές ανισότητες: κορύφωση στην Αφρική.
Περισσότερες γυναίκες από άνδρες προσβεβλημένες.
Η συμβολή του HSV-1 στον γεννητικό έρπη αυξάνει σε ορισμένα περιβάλλοντα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη δημόσια υγεία;

Η επιβάρυνση του HSV-2 μεταφράζεται σε σημαντικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής,
αυξημένη ευαλωτότητα σε άλλες ΣΜΝ (π.χ. HIV), και ανάγκη για
στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης, ευαισθητοποίηση πληθυσμού και
πρόσβαση σε αντιιική θεραπεία. Οι διαφορές ανά φύλο/περιοχή υπαγορεύουν
εξατομικευμένες στρατηγικές ενημέρωσης και ελέγχου.

3.Αιτιολογία & Παθογένεια

Ο HSV-2 (Herpes Simplex Virus type 2) είναι ένας
DNA ιός διπλής έλικας που ανήκει στην οικογένεια
Herpesviridae, υποοικογένεια Alphaherpesvirinae.
Η βιολογική του ιδιαιτερότητα είναι η ικανότητα για
πρωτογενή λοίμωξη, ακολουθούμενη από
λανθάνουσα φάση στα νευρικά γάγγλια,
και στη συνέχεια υποτροπές όταν ενεργοποιείται.

Δομή του HSV-2

🧬 Γονιδίωμα: DNA διπλής έλικας (~152 kbp).
🔬 Καψίδιο: εικοσαεδρικό, πρωτεϊνικής σύστασης.
🧩 Τεγκουμέντο: στιβάδα πρωτεϊνών ανάμεσα στο καψίδιο και στο περίβλημα.
🛡️ Περίβλημα (envelope): φωσφολιπιδική μεμβράνη με γλυκοπρωτεΐνες (gB, gD, gH, gL, gC)
που επιτρέπουν την είσοδο στον ξενιστή και τη διαφυγή από την ανοσολογική απάντηση.

Κύριες γλυκοπρωτεΐνες:

gD: δεσμεύεται σε υποδοχείς κυττάρου (Nectin-1, HVEM).
gB + gH/gL: διευκολύνουν τη σύντηξη μεμβρανών.
gC: αλληλεπιδρά με το συμπλήρωμα, αναστέλλοντας την ανοσολογική απάντηση.

Μηχανισμός λοίμωξης

Είσοδος: Ο ιός μεταδίδεται μέσω βλεννογόνων ή μικροτραυματισμών του δέρματος
κατά τη σεξουαλική επαφή.
Πρωτογενής αντιγραφή: Στα επιθηλιακά κύτταρα → τοπική φλεγμονή και φυσαλιδώδεις βλάβες.
Νευροτροπισμός: Ο ιός εισέρχεται στα αισθητικά νευρικά άκρα και
μετακινείται ανάδρομα μέσω μικροσωληνίσκων στα ιερά αισθητικά γάγγλια.
Λανθάνουσα φάση: Ο ιός παραμένει ανενεργός στα νευρικά κύτταρα,
εκφράζοντας ελάχιστα γονίδια (LATs – latency-associated transcripts).
Επανενεργοποίηση: Υπό συνθήκες στρες, καταστολής ανοσίας, πυρετού ή ορμονικών αλλαγών,
ο ιός ξυπνάει και επανέρχεται μέσω νευραξόνων στην περιφέρεια → νέες βλάβες.

Παράγοντες επανενεργοποίησης

⚡ Στρες (σωματικό ή ψυχικό)
🤒 Πυρετός / άλλες λοιμώξεις
🌞 Υπεριώδης ακτινοβολία
🩸 Ορμονικές μεταβολές (π.χ. έμμηνος ρύση)
💊 Ανοσοκαταστολή (HIV, κορτικοστεροειδή, χημειοθεραπεία)
😴 Έλλειψη ύπνου / εξάντληση

Ανοσολογική απάντηση

Η λοίμωξη προκαλεί ενεργοποίηση τόσο της έμφυτης
όσο και της επίκτητης ανοσίας:

🛡️ Έμφυτη ανοσία: φυσικοί φραγμοί, ιντερφερόνες τύπου Ι, NK κύτταρα.
🎯 Επίκτητη ανοσία: ειδικά Τ-λεμφοκύτταρα (CD4+ και CD8+) που στοχεύουν
μολυσμένα κύτταρα, και παραγωγή αντισωμάτων IgM/IgG.

Ωστόσο, ο HSV-2 έχει αναπτύξει στρατηγικές ανοσοδιαφυγής, όπως:

Αναστολή παρουσίασης αντιγόνου μέσω MHC-I.
Αναστολή απόπτωσης μολυσμένων κυττάρων.
Παρεμβολή στη δράση του συμπληρώματος (γλυκοπρωτεΐνη gC).

Παθογένεια

Η παθοφυσιολογία του HSV-2 είναι ένας κύκλος
πρωτογενούς λοίμωξης – λανθάνουσας φάσης – υποτροπών.
Αυτός ο κύκλος εξηγεί γιατί η νόσος παραμένει εφ’ όρου ζωής
και γιατί οι υποτροπές είναι πιο συχνές σε HSV-2 σε σχέση με τον HSV-1.

Συνοπτικά:
Ο HSV-2 εισέρχεται από τον βλεννογόνο → εγκαθίσταται στα ιερά γάγγλια →
παραμένει λανθάνων → επανενεργοποιείται υπό συνθήκες στρες →
προκαλεί νέες γεννητικές βλάβες.

4.Τρόποι Μετάδοσης

Ο HSV-2 μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής δερματικής/βλεννογονικής επαφής
κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα. Η μετάδοση μπορεί να συμβεί τόσο
με συμπτώματα (ορατές βλάβες) όσο και χωρίς συμπτώματα
(ασυμπτωματική αποβολή ιού – asymptomatic shedding).

Κύριες οδοί μετάδοσης

💏 Κολπική επαφή: η συχνότερη οδός μετάδοσης.
🍑 Πρωκτική επαφή: υψηλή πιθανότητα μετάδοσης λόγω ευθραυστότητας βλεννογόνου.
👄 Στοματογεννητική επαφή: λιγότερο συχνή για HSV-2, όμως δυνατή (ιδίως όταν ο/η φορέας έχει ενεργό ή υποκλινική αποβολή στον γεννητικό βλεννογόνο).
🤱 Κάθετη μετάδοση (μητέρα → νεογνό): κυρίως κατά τον τοκετό μέσω επαφής με μολυσμένα γεννητικά υγρά.

Σημαντικό: Ο HSV-2 είναι ελυτροφόρος ιός και εκτός σώματος είναι σχετικά εύθραυστος.
Η μετάδοση μέσω αντικειμένων/επιφανειών (fomites) θεωρείται εξαιρετικά απίθανη σε συνήθεις συνθήκες.

Ασυμπτωματική αποβολή ιού (shedding)

Πολλοί φορείς αποβάλλουν τον ιό περιοδικά χωρίς ορατές βλάβες.
Το shedding είναι συχνότερο τους πρώτους 12 μήνες μετά την πρωτολοίμωξη
και τείνει να μειώνεται με τα χρόνια, χωρίς όμως να εκλείπει πλήρως.
Παράγοντες όπως στρες, κόπωση, έμμηνος ρύση, συν-λοιμώξεις ή τραυματισμός βλεννογόνων
μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα αποβολής.

Σχετική πιθανότητα μετάδοσης ανά πράξη

Πράξη	Σχετικός κίνδυνος	Σχόλια
Κολπική επαφή χωρίς προφύλαξη	Υψηλός	Μεγαλύτερος κίνδυνος κατά την παρουσία βλαβών ή πρόδρομων συμπτωμάτων.
Πρωκτική επαφή χωρίς προφύλαξη	Υψηλός έως πολύ υψηλός	Ευαίσθητος βλεννογόνος, μικροτραυματισμοί.
Στοματογεννητική επαφή	Χαμηλότερος (αλλά υπαρκτός)	Ιδίως όταν υπάρχει ενεργό ή υποκλινικό shedding.
Με προφυλακτικό (συνεπής χρήση)	Μειωμένος	Δεν καλύπτονται περιοχές δέρματος εκτός προφυλακτικού.
Με αντιιική κατασταλτική αγωγή	Ακόμη πιο μειωμένος	Ελαττώνει τη συχνότητα shedding & υποτροπών.

Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα μετάδοσης

🔴 Ενεργές βλάβες (φυσαλίδες/έλκη) ή πρόδρομα συμπτώματα (κάψιμο, μυρμήγκιασμα).
🔴 Απουσία προφυλακτικού ή άλλων φραγμών (π.χ. οδοντικό φράγμα).
🔴 Πρόσφατη πρωτολοίμωξη (υψηλότερο shedding τους πρώτους μήνες).
🔴 Συνύπαρξη άλλων ΣΜΝ (φλεγμονή/έλκη αυξάνουν τη μεταδοτικότητα).
🔴 Ανοσοκαταστολή ή κακή γενική υγεία του φορέα.

Παράγοντες που μειώνουν την πιθανότητα μετάδοσης

🟢 Αποφυγή επαφής κατά την ενεργό φάση και για λίγες ημέρες μετά την επούλωση.
🟢 Συνεπής χρήση προφυλακτικού σε όλες τις μορφές διεισδυτικής επαφής.
🟢 Κατασταλτική αγωγή (π.χ. καθημερινή βαλακυκλοβίρη/ακυκλοβίρη) μετά από ιατρική σύσταση.
🟢 Ενημέρωση/επικοινωνία με τον/την σύντροφο για πρόδρομα συμπτώματα.
🟢 Λιπαντικά (υδατοδιαλυτά) για μείωση μικροτραυματισμών.

Αυτοενοφθαλμισμός & αυτομετάδοση

Κατά την πρωτολοίμωξη, όταν το ιϊκό φορτίο είναι υψηλότερο,
υπάρχει μικρός κίνδυνος αυτομετάδοσης (π.χ. από γεννητικά σε άλλο σημείο του σώματος)
μέσω επαφής με βλάβες και έπειτα με βλεννογόνους.
Καλή υγιεινή χεριών και αποφυγή επαφής με βλάβες περιορίζουν τον κίνδυνο.

Κάθετη μετάδοση (νεογνικός έρπης)

🧑‍🍼 Χρονισμός: Η μετάδοση συμβαίνει κυρίως ενδοτοκικά (κατά τον τοκετό).
⚠️ Υψηλότερος κίνδυνος: όταν η μητέρα έχει πρωτολοίμωξη στο 3ο τρίμηνο
ή ενεργές βλάβες κατά τον τοκετό.
🏥 Διαχείριση: στενή μαιευτική παρακολούθηση, εξέταση για βλάβες,
συζήτηση επιλογών τοκετού, αντιιική προφύλαξη στο 3ο τρίμηνο όταν ενδείκνυται,
και άμεση νεογνολογική εκτίμηση εφόσον υπάρχει έκθεση.

Πρακτικός οδηγός μείωσης κινδύνου

Αναγνώρισε τα πρόδρομα συμπτώματα και απόφυγε επαφή έως την πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες.
Χρησιμοποίησε προφυλακτικό ή οδοντικό φράγμα σε κάθε επαφή.
Σκέψου κατασταλτική αγωγή αν έχεις συχνές υποτροπές ή αν ο/η σύντροφος είναι HSV-2 αρνητικός/ή.
Ενημέρωσε ανοιχτά τον/την σύντροφο και σχεδίασε τη σεξουαλική δραστηριότητα μακριά από εξάρσεις.
Δώσε έμφαση σε ύπνο, διαχείριση στρες, αποφυγή τραυματισμών βλεννογόνων.

Μύθοι vs Αλήθειες

Ισχυρισμός	Πραγματικότητα
«Μεταδίδεται εύκολα από τουαλέτες/πομολά»	Εξαιρετικά απίθανο· ο ιός δεν επιβιώνει καλά εκτός ξενιστή.
«Δεν μεταδίδεται αν δεν υπάρχουν πληγές»	Γίνεται μετάδοση λόγω ασυμπτωματικού shedding.
«Τα προφυλακτικά μηδενίζουν τον κίνδυνο»	Τον μειώνουν σημαντικά, αλλά δεν τον μηδενίζουν (εκτεθειμένο δέρμα γύρω από τα γεννητικά).
«Η στοματική επαφή είναι ασφαλής»	Ο κίνδυνος είναι χαμηλότερος αλλά υπαρκτός, ειδικά με ενεργό/υποκλινικό shedding.

5.Κλινική Εικόνα & Συμπτώματα

Ο HSV-2 προκαλεί ένα ευρύ φάσμα εκδηλώσεων: από πλήρως ασυμπτωματική λοίμωξη
έως έντονα επώδυνες γεννητικές βλάβες με συστηματικά συμπτώματα. Η κλινική εικόνα
εξαρτάται από το αν πρόκειται για πρωτολοίμωξη (πρώτη γνωστή έκθεση χωρίς προϋπάρχοντα
αντισώματα) ή υποτροπή (reactivation) σε άτομο ήδη οροθετικό.

Γενικό πλαίσιο:

Πολλά άτομα παραμένουν ασυμπτωματικά ή δεν αναγνωρίζουν τις ήπιες εκδηλώσεις.
Οι υποτροπές στον HSV-2 είναι συχνότερες και εντονότερες από τον HSV-1 στον γεννητικό βλεννογόνο.
Το πρόδρομο στάδιο (μυρμήγκιασμα, κάψιμο, πόνος) συχνά προαναγγέλλει βλάβες εντός 24–48 ωρών.

5.1 Πρωτολοίμωξη (Primary infection)

Η πρωτολοίμωξη από HSV-2 τυπικά είναι πιο σοβαρή και παρατεταμένη από μια υποτροπή.

Χαρακτηριστικό	Τυπική εικόνα
Επώαση	2–12 ημέρες (συνήθως ~4–7)
Τοπικές βλάβες	Ερυθρές φυσαλιδώδεις βλάβες που σπάζουν → επιφανειακά έλκη με άλγος & καύσο. Συχνά πολλαπλές, αμφοτερόπλευρες, με ψευδοθυλακίτιδα γύρω από τρίχες στο ηβικό.
Συστηματικά συμπτώματα	Πυρετός, κακουχία, μυαλγίες, κεφαλαλγία, επώδυνη βουβωνική λεμφαδενοπάθεια.
Ουρογεννητικά	Δυσουρία, συχνοουρία, ουρηθρίτιδα (άνδρες/γυναίκες), τραχηλίτιδα (γυναίκες).
Διάρκεια	2–4 εβδομάδες μέχρι πλήρη επούλωση (χωρίς θεραπεία).

Συχνές εντοπίσεις

Γυναίκες: χείλη αιδοίου, κλειτορίδα, περινεϊκή περιοχή, κόλπος/τράχηλος.
Άνδρες: βάλανος, ακροποσθία, σώμα πέους, οσχέο.
Άλλα: περιπρωκτική περιοχή (πρωκτίτιδα), γλουτοί, έσω μηροί.

5.2 Υποτροπές (Recurrent disease)

Οι υποτροπές είναι συνήθως ηπιότερες, με μικρότερο αριθμό βλαβών, λιγότερα συστηματικά
συμπτώματα και ταχύτερη επούλωση. Συχνά προηγείται πρόδρομο στάδιο.

Στάδιο	Τι συμβαίνει	Χρονισμός
Πρόδρομο	Μυρμήγκιασμα, καύσος, κνησμός, ευαισθησία.	24–48 ώρες πριν τις βλάβες
Βλάβες	Μικρές φυσαλίδες → ρηχά επώδυνα έλκη.	3–7 ημέρες
Επούλωση	Κρούστες/επιθηλιοποίηση, σπάνια ουλές.	7–10 ημέρες συνολικά

Συχνά triggers υποτροπών:

Στρες, έλλειψη ύπνου, άλλες λοιμώξεις/πυρετός.
Εμμηνορρυσία/ορμονικές μεταβολές.
Μικροτραυματισμοί βλεννογόνου, έντονη επαφή.
Ανοσοκαταστολή, έντονη σωματική καταπόνηση.

5.3 Ατοπικές/άτυπες εκδηλώσεις

Ραγάδες/σχισμές χωρίς εμφανείς φυσαλίδες.
Διάχυτη καύσος/νευροπαθητικός πόνος με ελάχιστες βλάβες.
Δυσουρία χωρίς εμφανή εξωτερικά έλκη (ενδοουρηθρικές βλάβες).
Πρωκτίτιδα (άλγος, τεινεσμός, βλεννώδη/αιματηρά κενώσεις), ιδίως σε πρωκτική επαφή.
Εξωγεννητικές βλάβες: γλουτοί, μηροί, σπανίως δάκτυλα (herpetic whitlow).

5.4 Φύλο-ειδικές εκδηλώσεις

Γυναίκες	Άνδρες
Πόνος, οίδημα αιδοίου, τραχηλίτιδα (εκκρίσεις, spotting). Δυσπαρευνία, δυσουρία, καύσος. Περιπρωκτικές βλάβες και πόνος στην αφόδευση.	Ουρηθρίτιδα (τσούξιμο, σταγονοειδής ροή). Βλάβες σε βάλανο/στέμμα/σώμα πέους, οσχέο. Περιπρωκτική εντόπιση σε πρωκτική επαφή.

5.5 Πορεία/Χρονολόγηση (Timeline)

Στάδιο	Πρωτολοίμωξη	Υποτροπή
Πρόδρομο	0–2 ημέρες πριν τις βλάβες (όχι πάντα αναγνωρίσιμο)	24–48 ώρες πριν
Εξάνθημα/Έλκη	7–14 ημέρες	3–7 ημέρες
Συνολική επούλωση	2–4 εβδομάδες	7–10 ημέρες

5.6 Σοβαρές/ειδικές καταστάσεις

Οξεία επίσχεση ούρων λόγω έντονου άλγους/οίδημα ή ενδοουρηθρικών βλαβών.
Εκτεταμένη πρωκτίτιδα με έντονο πόνο/αιμορραγία.
Ανοσοκατεσταλμένοι: εκτεταμένες, παρατεινόμενες ή ατυπικές βλάβες.
Νευρολογικές επιπλοκές (σπάνιες): ιερή ριζοπάθεια, παρεγκεφαλιδικά ενοχλήματα.

🚩 Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;

Υψηλός πυρετός, ρίγος, έντονη κακουχία ή αφυδάτωση.
Αδυναμία ούρησης/έντονη δυσουρία, επίσχεση.
Εντοπισμός βλαβών στα μάτια (οφθαλμικός έρπης: επείγον).
Ανοσοκαταστολή ή εγκυμοσύνη με ενεργές βλάβες.

5.7 Τι αισθάνεται ο/η ασθενής (patient perspective)

Έντονο τσούξιμο/κάψιμο στην επαφή με ούρα ή κατά τη σεξουαλική πράξη.
Πόνος στην καθιστή θέση, δυσφορία σε στενά ρούχα.
Συναισθηματική φόρτιση: άγχος, ντροπή, φόβος μετάδοσης στον/στη σύντροφο.

1-Minute Care Tips

Πλύσεις με χλιαρό νερό· ήπια υγιεινή χωρίς ερεθιστικά σαπούνια.
Ελεύθερα, βαμβακερά εσώρουχα· αποφυγή τριβής/στενών ρούχων.
Επαρκής ενυδάτωση· αναλγητικά όπου ενδείκνυται.
Αποφυγή σεξουαλικής επαφής μέχρι πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες.
Εξέταση από γιατρό εάν είναι η πρώτη φορά ή αν τα συμπτώματα είναι βαριά/επίμονα.

5.8 Διαφορικά σημεία έναντι άλλων καταστάσεων (μίνι οδηγός)

Κατάσταση	Τι μοιάζει	Clues υπέρ HSV-2
Σύφιλη (σκληρό έλκος)	Μονήρες, ανώδυνο έλκος, σκληρή βάση.	Πολλαπλά επώδυνα έλκη, συρροή φυσαλίδων, πρόδρομο άλγος.
Αφθώδη έλκη/καντιντίαση	Ερυθρότητα, πόνος/κνησμός.	Τυπικές φυσαλίδες που σπάνε → ρηχά έλκη, πρόδρομο μυρμήγκιασμα.
Βακτηριακή αιδοιοδυνία/θυλακίτιδα	Πόνος σε θυλάκια, φλύκταινες.	Συρροές φυσαλίδων σε βλεννογόνο, λεμφαδενοπάθεια, επώδυνη ουρηθρίτιδα.

Η ακρίβεια στην αναγνώριση των κλινικών μοτίβων βοηθά στην έγκαιρη διάγνωση και στη στοχευμένη
θεραπευτική προσέγγιση, ειδικά σε ασθενείς με επαναλαμβανόμενα επεισόδια.

Διάγνωση & Εργαστηριακές Εξετάσεις

Η διάγνωση του HSV-2 βασίζεται στον συνδυασμό
κλινικής εικόνας και εργαστηριακής επιβεβαίωσης.
Χρυσό πρότυπο για βλάβες είναι οι μοριακές μέθοδοι (PCR/NAAT) από επίχρισμα βλάβης.
Η ορολογία (IgG τύπου-ειδική) χρησιμοποιείται για τεκμηρίωση παλαιάς έκθεσης
ή έλεγχο ασυμπτωματικών συντρόφων. Η IgM δεν συνιστάται.

Γρήγορα σημεία-κλειδιά

PCR/NAAT από νωπές βλάβες = υψηλή ευαισθησία/ειδικότητα.
Ιδανική στιγμή λήψης: φυσαλίδες/νωπά έλκη πριν την εφελκιδοποίηση.
IgM: μη χρήσιμη (διασταυρούμενες αντιδράσεις, ψευδώς θετικά/αρνητικά).
IgG τύπου-ειδική (gG1/gG2): δείχνει παλαιά έκθεση, όχι ενεργό βλάβη –
παράθυρο ορομετατροπής συνήθως 2–12+ εβδομάδες.

6.1 Πότε να εξεταστεί κάποιος

Πρώτο επεισόδιο επώδυνων γεννητικών ελκών ή τυπικών φυσαλίδων.
Υποτροπιάζοντα επεισόδια με πρόδρομα συμπτώματα (κάψιμο/μυρμήγκιασμα).
Ασυνήθιστες/άτυπες βλάβες (ραγάδες, σκασίματα, πρωκτίτιδα).
Έλεγχος συντρόφου σε serodiscordant ζευγάρι (για IgG).
Ειδικές καταστάσεις: εγκυμοσύνη με ύποπτες βλάβες, νεογνό με συμπτώματα, HSV-2 μηνιγγίτιδα.

6.2 Δείγμα & τεχνική λήψης από βλάβη

Επίλεξε νωπή βλάβη (φυσαλίδα/νεαρό έλκος). Μετά την κρούστα η ευαισθησία πέφτει.
Άνοιξε απαλά τη φυσαλίδα (αν υπάρχει) και σάρωσε τη βάση του έλκους με στειλεό (ναι σε μικρή αιμορραγία).
Χρησιμοποίησε συμβατό μέσο μεταφοράς για PCR/NAAT· κράτησε το δείγμα ψυχόμενο μέχρι την ανάλυση.
Αν έχουν ήδη ξεκινήσει αντιιικά, ενημέρωσε το εργαστήριο (μπορεί να μειωθεί το ιικό φορτίο).

6.3 PCR/NAAT από βλάβη (Gold Standard)

Τι ανιχνεύει: ιικό DNA HSV και τυποποιεί σε HSV-1/HSV-2.
Ευαισθησία: πολύ υψηλή σε νωπές βλάβες· χαμηλότερη σε επουλώνοντα έλκη.
Πότε αρνητικοποιεί: καθώς προχωρά η επούλωση ή μετά από έναρξη αντιιικών.
Πλεονέκτημα: ταχεία, ειδική, χρήσιμη και για ασυμπτωματικό shedding (σειριακές λήψεις).

6.4 Καλλιέργεια ιού

Σήμερα χρησιμοποιείται λιγότερο λόγω χαμηλότερης ευαισθησίας, ειδικά στις υποτροπές.
Μπορεί να φανεί χρήσιμη για έλεγχο ευαισθησίας σε αντιιικά σε ανθεκτικές περιπτώσεις
(κυρίως σε έντονη ανοσοκαταστολή).

6.5 Άλλες άμεσες μέθοδοι

Άμεσος ανοσοφθορισμός/αντιγονικά τεστ: ταχύτερα αλλά λιγότερο ευαίσθητα από PCR.
Κυτταρολογική δοκιμή (Tzanck): δεν συνιστάται· μη ειδική, δεν τυποποιεί HSV-1/HSV-2.

6.6 Ορολογία – Αντισώματα

Τεστ	Τι δείχνει	Σχόλια
IgG τύπου-ειδική (gG1/gG2)	Παλαιά/παρελθούσα έκθεση, διαχωρίζει HSV-1 από HSV-2	Ορομετατροπή σε 2–12+ εβδομάδες· χρήσιμη για ζευγάρια & συμβουλευτική.
IgM	Μη αξιόπιστη για σταδιοποίηση	Δεν συνιστάται (διασταυρώσεις, ψευδώς θετικά/αρνητικά).

Σημαντικό για IgG: χαμηλοί δείκτες/οριακά αποτελέσματα μπορεί να χρειάζονται
επιβεβαίωση ή επανέλεγχο μετά 2–4 εβδομάδες. Η IgG δεν ξεχωρίζει ενεργό από ανενεργό νόσο.

6.7 Ειδικά σενάρια

HSV-2 μηνιγγίτιδα / Mollaret: PCR σε ΕΝΥ είναι το τεστ επιλογής.
Νεογνικός έρπης: επιχρίσματα επιφανειών (στόμα/οφθαλμοί/δέρμα), αίμα PCR,
PCR ΕΝΥ, ηπατικά ένζυμα· άμεση νεογνολογική εκτίμηση.
Εγκυμοσύνη: PCR από βλάβες αν υπάρχουν· τύπου-ειδική IgG για εκτίμηση έκθεσης.
Προγεννητική συμβουλευτική για κίνδυνο κάθετης μετάδοσης.

6.8 Συν-έλεγχος για άλλα ΣΜΝ

Εφόσον υπάρχουν γεννητικά έλκη, συνεκτιμάται έλεγχος για HIV, σύφιλη
(μη-τρεπονημικά + τρεπονημικά), καθώς και γονόρροια/χλαμύδια κατά ένδειξη.
Η συν-λοίμωξη αυξάνει τη μεταδοτικότητα και επηρεάζει τη διαχείριση.

6.9 Αλγόριθμος διάγνωσης (πρακτικός)

Υποψία HSV-2 με βλάβες: κάνε PCR/NAAT από τη βάση νωπής βλάβης.
Αν PCR(+): επιβεβαίωση + τυποποίηση (HSV-2). Προχώρα σε συμβουλευτική/θεραπεία.
Αν PCR(–) αλλά υποψία υψηλή: επανάληψη λήψης σε νέα βλάβη ή
έλεγχο IgG gG2 τώρα & σε 2–4 εβδομάδες για ορομετατροπή.
Χωρίς βλάβες αλλά ερώτημα έκθεσης/συντρόφου: IgG τύπου-ειδική.
Νευρολογικά συμπτώματα: PCR ΕΝΥ (HSV-1/HSV-2) άμεσα.

6.10 Ερμηνεία αποτελεσμάτων (mini guide)

Σενάριο	Πιθανή ερμηνεία	Ενέργειες
PCR(+), IgG(–)	Πρόσφατη πρωτολοίμωξη (πριν την ορομετατροπή)	Θεραπεία/συμβουλευτική, επανάληψη IgG σε 2–4 εβδομάδες.
PCR(+), IgG(+)	Τεκμηριωμένη λοίμωξη (υποτροπή ή πρόσφατη)	Θεραπεία ανά φάση, πρόληψη μετάδοσης.
PCR(–), IgG(+)	Παλαιά έκθεση· χωρίς ενεργή βλάβη τη στιγμή της λήψης	Συμβουλευτική· PCR σε επόμενο επεισόδιο αν χρειάζεται.
PCR(–), IgG(–) με ισχυρή κλινική υποψία	Πολύ πρώιμη νόσος ή διαφορετική αιτία	Επανάληψη σε νέα βλάβη / επανέλεγχος IgG σε 2–4 εβδομάδες.

6.11 Ποιότητα & προ-αναλυτικά σφάλματα

Καθυστέρηση στη λήψη/μεταφορά → υποβάθμιση δείγματος.
Λήψη από επουλωμένη βλάβη → ψευδώς αρνητικό.
Ανεπαρκές ξέσπασμα βάσης έλκους → χαμηλό ιικό φορτίο.
Πρόσφατη έναρξη αντιιικών → μείωση ευαισθησίας.

⚕️ Σημείωση: Η αξιολόγηση και η επιλογή εξέτασης γίνεται από επαγγελματία υγείας.
Το παρόν τμήμα είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική γνωμάτευση.

7.Επιπλοκές του HSV-2

Αν και ο HSV-2 έχει συχνά καλοήθη πορεία, μπορεί να προκαλέσει
σημαντικές τοπικές και συστηματικές επιπλοκές, ιδίως σε πρωτολοίμωξη,
σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς και στην εγκυμοσύνη/νεογνική περίοδο.
Οι επιπλοκές επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, τη σεξουαλική υγεία και ενίοτε
απαιτούν επείγουσα ιατρική διαχείριση.

Κύρινες κατηγορίες επιπλοκών

Τοπικές ουρογεννητικές & πρωκτολογικές
Νευρολογικές
Δερματικές/οφθαλμικές εκτός γεννητικών
Ειδικές καταστάσεις: εγκυμοσύνη & νεογνός
Ανοσοκαταστολή & αντοχή σε αντιιικά
Δημόσια υγεία & ψυχοσεξουαλικές συνέπειες

7.1 Τοπικές ουρογεννητικές επιπλοκές

Δευτερογενής βακτηριακή επιμόλυνση των ελκών: ερυθρότητα, αυξημένος πόνος, πυώδεις εκκρίσεις.
Χρειάζεται τοπική φροντίδα, ενίοτε αντιβιοτικά κατά ένδειξη.
Έντονο οίδημα/άλγος αιδοίου ή πέους → δυσπαρευνία ή δυσχέρεια στην ούρηση.
Ουρηθρίτιδα (άνδρες/γυναίκες) με δυσουρία, καύσο· συχνά συνοδεύει την πρωτολοίμωξη.
Οξεία επίσχεση ούρων: από άλγος/οίδημα ή νευρογενή δυσλειτουργία (βλ. 7.3 Elsberg).
Τραχηλίτιδα στις γυναίκες (εκκρίσεις, μητρορραγία μετά επαφή), μερικές φορές
συνοδεία πυελικού άλγους.
Πρωκτίτιδα: άλγος, τεινεσμός, βλεννοαιματηρές κενώσεις· συχνότερη σε δεκτική πρωκτική επαφή.

Tip: Σε έντονη δυσουρία, χλιαρές πλύσεις & ούρηση μέσα στο μπάνιο/ντους για μείωση καύσου.
Αξιολόγηση για επίσχεση εάν ο/η ασθενής δεν μπορεί να ουρήσει.

7.2 Πρωκτολογικές επιπλοκές

Ερπητική πρωκτίτιδα με έλκη στο ορθό, πυρετό, έντονο πόνο,
tenesmus και δυσκολία στις κενώσεις.
Ραγάδες και αιμορραγία λόγω επώδυνων ελκών.
Συχνή συν-λοίμωξη ή συνύπαρξη με άλλα ΣΜΝ → απαιτείται πλήρης έλεγχος (σύφιλη, γονόρροια, χλαμύδια).

7.3 Νευρολογικές επιπλοκές

Άσηπτη μηνιγγίτιδα HSV-2: συχνότερη στην πρωτολοίμωξη· κεφαλαλγία, αυχενική δυσκαμψία,
φωτοφοβία, ναυτία· PCR ΕΝΥ για διάγνωση.
Υποτροπιάζουσα μηνιγγίτιδα (Mollaret): επαναλαμβανόμενα επεισόδια ορολογικής μηνιγγίτιδας,
συχνά ήπια-μέτρια, με πλήρη αποκατάσταση μεταξύ επεισοδίων.
Ιερή ριζοπάθεια / σύνδρομο Elsberg:
ιεροριζιτικός πόνος, παραισθησίες, νευρογενής κύστη → επίσχεση ούρων,
δυσκοιλιότητα, σεξουαλική δυσλειτουργία.
Εγκεφαλίτιδα: σπάνια με HSV-2 σε ενήλικες (συχνότερα HSV-1),
πιθανή σε νεογνά/ανοσοκαταστολή.
Εγκάρσια μυελίτιδα ή νευροπάθειες περινέου (σπάνιες).

🚑 Red flags νευρολογικής εμπλοκής:

Έντονη κεφαλαλγία με αυχενική δυσκαμψία/φωτοφοβία
Αιφνίδια αδυναμία ούρησης ή νευρογενής κύστη
Εστιακά νευρολογικά σημεία, μεταβολή επιπέδου συνείδησης

→ Απαιτείται επείγουσα εκτίμηση, ΕΝΥ, και καθοδήγηση για αντιιική θεραπεία.

7.4 Δερματικές & οφθαλμικές επιπλοκές (εκτός γεννητικών)

Herpetic whitlow (δάκτυλα): επώδυνο ερύθημα/οίδημα/φυσαλίδες συνήθως από
αυτοενοφθαλμισμό· συχνότερο σε υγειονομικούς/γονείς.
Eczema herpeticum (Kaposi varicelliform eruption):
εκτεταμένη ερπητική διασπορά σε έδαφος ατοπικής δερματίτιδας·
απαιτεί συχνά συστηματικά αντιιικά.
Ερύθημα πολύμορφο (triggered από HSV): τυπικά συνδέεται με HSV-1,
αλλά μπορεί να εμφανιστεί μετά από γενική ερπητική λοίμωξη· δακτυλιοειδείς βλάβες παλαμών/πελμάτων/βλεννογόνων.
Οφθαλμική εμπλοκή (κερατίτιδα/επιπεφυκίτιδα): σπάνια από γεννητική εστία,
αλλά επείγουσα εφόσον υπάρχει πόνος, φωτοφοβία, οφθαλμικό έκκριμα.

Πρόληψη αυτομετάδοσης: σχολαστική υγιεινή χεριών, αποφυγή επαφής με βλάβες,
όχι φακοί επαφής/μάτια όταν υπάρχουν ενεργές βλάβες.

7.5 Εγκυμοσύνη & νεογνός (ανασκόπηση – λεπτομέρειες στο Section 8)

Κίνδυνος κάθετης μετάδοσης υψηλότερος σε πρωτολοίμωξη 3ου τριμήνου ή με
ενεργές βλάβες στον τοκετό.
Νεογνικός έρπης – κλινικοί τύποι:
- SEM (Skin–Eye–Mouth): βλάβες δέρματος/στόματος/οφθαλμών.
- CNS: μηνιγγοεγκεφαλίτιδα με σπασμούς/λήθαργο.
- Disseminated: πολυοργανική προσβολή (ήπαρ, πνεύμονες) με υψηλή θνητότητα.
Διαχείριση: μαιευτική εκτίμηση, αντιιική προφύλαξη σε υψηλό κίνδυνο,
επιλογές τρόπου τοκετού κατά ένδειξη· άμεση νεογνολογική αντιμετώπιση εφόσον έκθεση.

7.6 Ανοσοκαταστολή & HIV

Βαρύτερες, παρατεινόμενες ή εκτεταμένες βλάβες με αργή επούλωση.
Χρόνιες ελκώσεις > 1 μήνα (AIDS-defining εφόσον υφίσταται HIV λοίμωξη).
Υπερτροφικές/υπερκερατωσικές βλάβες στην περιπρωκτική περιοχή.
Αντοχή σε ακυκλοβίρη (αναστολή θυμιδινικής κινάσης ιού) → ανάγκη για εναλλακτικά αντιιικά
(π.χ. φoscarnet, cidofovir) κατόπιν εξειδικευμένης καθοδήγησης.
Αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης/απόκτησης HIV λόγω ελκώσεων και φλεγμονής.

7.7 Συστηματικές σπάνιες επιπλοκές

Ηπατίτιδα από HSV: σπάνια αλλά πιθανή, ιδίως στην εγκυμοσύνη/ανοσοκαταστολή
(υψηλές τρανσαμινάσες, πυρετός, κακουχία).
Πνευμονίτιδα/τραχειοβρογχίτιδα: κυρίως σε βαριά ανοσοκαταστολή.
Οισοφαγίτιδα: επώδυνη δυσφαγία, πυρετός (συχνότερα HSV-1, αλλά δύναται να συμβεί).

7.8 Ψυχοσεξουαλικές & κοινωνικές συνέπειες

Ο χρόνιος χαρακτήρας και ο φόβος μετάδοσης οδηγούν σε άγχος, ντροπή, ενοχές και
αποφυγή σεξουαλικής επαφής. Η ενημέρωση, η επικοινωνία με σύντροφο και, όπου χρειάζεται,
η ψυχολογική υποστήριξη βελτιώνουν ουσιαστικά την προσαρμογή (βλ. Section 13).

7.9 Μίνι αλγόριθμος αξιολόγησης επιπλοκών

Red flags; Νευρολογικά συμπτώματα, επίσχεση ούρων, έντονος πυρετός, οφθαλμικός πόνος →
επείγουσα παραπομπή/ΕΝΥ κατά ένδειξη.
Τοπικές επιπλοκές; Διάγνωση/θεραπεία επιμόλυνσης, αναλγησία, φροντίδα τραύματος.
Πρωκτίτιδα; Έλεγχος για άλλα ΣΜΝ, συμπτωματική αγωγή + αντιιικά.
Εγκυμοσύνη/νεογνό; Μαιευτική/νεογνολογική ομάδα, προφύλαξη, επιλογή τοκετού.
Ανοσοκαταστολή/ανθεκτικότητα; Εξειδικευμένος έλεγχος ευαισθησίας, εναλλακτικά αντιιικά.

Πότε να αναζητηθεί άμεσα ιατρική βοήθεια

Επίμονες/εκτεταμένες βλάβες, υψηλός πυρετός ή έντονος πόνος
Δυσκολία/αδυναμία ούρησης
Σημεία μηνιγγισμού ή νευρολογικού ελλείμματος
Οφθαλμικός πόνος/θάμβος όρασης
Εγκυμοσύνη με νέες βλάβες ή πρόδρομα συμπτώματα
Βλάβες σε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή

Η έγκαιρη αναγνώριση των επιπλοκών μεταβάλλει τη θεραπευτική στρατηγική και μειώνει
τον κίνδυνο μόνιμων συνεπειών. Στα επόμενα τμήματα αναλύονται η εγκυμοσύνη (Section 8)
και η θεραπευτική προσέγγιση (Sections 9–11).

HSV-2 στην Εγκυμοσύνη

Η λοίμωξη από HSV-2 κατά την εγκυμοσύνη αφορά πρωτίστως τον κίνδυνο για το νεογνό
στον τοκετό. Η διαχείριση εστιάζει στην πρόληψη νέας λοίμωξης στο τρίτο τρίμηνο,
στην αναγνώριση βλαβών στον τοκετό και στη μείωση υποτροπών γύρω από τις 36+ εβδομάδες
(κατασταλτική αγωγή). Οι διεθνείς οδηγίες (CDC, RCOG/BASHH) παρέχουν σαφή πλαίσια, που συνοψίζονται εδώ.

Κεντρικοί στόχοι:

Αποτροπή νέας λοίμωξης στα τέλη της κύησης (υψηλός κίνδυνος μετάδοσης στο νεογνό).
Έλεγχος για βλάβες/πρόδρομα συμπτώματα στον τοκετό και επιλογή ασφαλέστερου τρόπου γέννας.
Καταστολή υποτροπών με αντιιικά από 36 εβδομάδες για μείωση βλαβών/καισαρικών λόγω έρπητα.

8.1 Κίνδυνος κάθετης μετάδοσης – τι καθορίζει τον κίνδυνο;

Κατάσταση μητέρας	Εκτιμώμενος κίνδυνος στο νεογνό	Σχόλιο
Πρωτολοίμωξη κοντά στον τοκετό	Υψηλός (~30–50%)	Μεγάλο ιικό φορτίο/χωρίς αντισώματα· απαιτεί εξειδικευμένη διαχείριση.
Τεκμηριωμένη υποτροπιάζουσα λοίμωξη	Χαμηλός (<1%)	Κίνδυνος αυξάνει μόνο αν υπάρχουν βλάβες/πρόδρομα στον τοκετό.
Πρωτολοίμωξη στο 1ο μισό της κύησης	Χαμηλός (<1%)	Υπάρχει χρόνος για ορομετατροπή μέχρι τον τοκετό.

Τα παραπάνω ποσοστά προέρχονται από τις οδηγίες CDC και αφορούν κίνδυνο μετάδοσης κατά τον τοκετό.

8.2 Προγεννητική ενημέρωση & πρόληψη

Μη συνιστάται καθολικός ορολογικός έλεγχος (IgG) σε όλες τις εγκύους.
Έχει θέση τύπου-ειδική IgG όταν η έγκυος δεν έχει ιστορικό έρπητα αλλά ο/η σύντροφος είναι γνωστός/ή φορέας, για εξατομικευμένη συμβουλευτική.
3ο τρίμηνο: Αν η έγκυος δεν έχει γνωστό έρπητα γεννητικών,
συνιστάται αποχή από κολπική επαφή με σύντροφο με γνωστό/ύποπτο γεννητικό έρπη και
αποχή από στοματογεννητική επαφή με σύντροφο με ενεργό ή πρόσφατο επιχείλιο έρπη (πρόληψη HSV-1 γεννητικού).

8.3 Ασφάλεια αντιιικών στην κύηση

Το acyclovir θεωρείται φάρμακο χαμηλού κινδύνου και έχει ευρέως χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια
σε όλα τα τρίμηνα. Το valacyclovir και το famciclovir έχουν πιο περιορισμένα
ανθρώπινα δεδομένα, αλλά οι προκλινικές μελέτες υποστηρίζουν χαμηλό κίνδυνο.
Σε σοβαρή νόσο (π.χ. διασπορά, ηπατίτιδα, CNS) ενδείκνυται IV acyclovir άμεσα.

Red flags στην κύηση:
πυρετός με υψηλές τρανσαμινάσες χωρίς σαφή αιτία, έντονη κακουχία ± χωρίς ορατές βλάβες →
σκέψου HSV ηπατίτιδα (σπάνια αλλά θανατηφόρα) και ξεκίνα επειγόντως IV acyclovir έως επιβεβαίωση.

8.4 Κατασταλτική αγωγή (36+ εβδομάδες)

Σε γυναίκες με ιστορικό υποτροπών γεννητικού έρπητα, η κατασταλτική αγωγή από τις 36 εβδομάδες
μειώνει τις υποτροπές στο τέλος της κύησης και μειώνει τις καισαρικές που γίνονται λόγω ενεργών βλαβών
(δεν εξαλείφει πλήρως τον κίνδυνο νεογνικής μετάδοσης).

Σχήμα (από 36 εβδομάδες)	Δοσολογία	Σχόλιο
Acyclovir	400 mg από του στόματος 3×/ημ	Σχήμα επιλογής στην κύηση.
Valacyclovir	500 mg από του στόματος 2×/ημ	Εναλλακτική καταστολή.

Τα παραπάνω δοσολογικά σχήματα είναι τα συνιστώμενα από τις οδηγίες CDC για καταστολή υποτροπών στην κύηση.

8.5 Διαχείριση στον τοκετό

Στην αρχή του τοκετού: Λεπτομερές ιστορικό για πρόδρομα (κάψιμο/πόνος) και
επισκόπηση για βλάβες. Αν δεν υπάρχουν συμπτώματα/σημεία, προχωρά κολπικός τοκετός.
Ενεργές βλάβες ή πρόδρομα στον τοκετό: καισαρική τομή για μείωση κινδύνου νεογνικής λοίμωξης.
Πρωτολοίμωξη κοντά στον τοκετό: απαιτείται εξειδικευμένη αντιμετώπιση (συνεργασία με ιατρική εμβρύου-μητέρας/λοιμωξιολόγο).

Σημείωση για Ηνωμένο Βασίλειο (RCOG/BASHH): Η κοινή οδηγία 2024 υπογραμμίζει
ισχυρότερη σύσταση να προσφέρεται κολπικός τοκετός σε γυναίκες με υποτροπιάζουσα λοίμωξη
χωρίς βλάβες στον τοκετό, με πρόσθετες ενότητες για PPROM και αλγόριθμο διαχείρισης.

8.6 Ειδικές καταστάσεις

PPROM (πρόωρη ρήξη υμένων πριν από τον τοκετό): ακολουθείται εξειδικευμένος αλγόριθμος
ανά ιστορικό (πρωτολοίμωξη/υποτροπή) και παρουσία βλαβών· αναφορά στις ενημερωμένες οδηγίες RCOG/BASHH 2024.
Σοβαρή νόσος (διασπορά/CNS/ηπατίτιδα): άμεση IV acyclovir και στενή παρακολούθηση.
Συν-λοίμωξη HIV: απαιτείται συνεννόηση με ομάδα υψηλού κινδύνου/ειδικούς.

8.7 Λοχεία & Θηλασμός

Ο θηλασμός είναι επιτρεπτός όταν δεν υπάρχουν βλάβες στον μαστό και όλες οι άλλες βλάβες καλύπτονται πλήρως.
Για βλάβη στον ένα μαστό: θήλασε από τον άλλο μαστό, κάλυψε επαρκώς τις βλάβες και τήρησε σχολαστική υγιεινή χεριών.
Αν υπάρχει ενεργή βλάβη στο μαστό: μην θηλάζεις από τον συγκεκριμένο μαστό·
άντλησε και απόρριψε το γάλα από τον προσβεβλημένο μαστό μέχρι την πλήρη επούλωση.
Acyclovir θεωρείται συμβατό με τον θηλασμό.

Προστασία νεογνού μετά τη γέννα: Αποφυγή επαφής του νεογνού με
επιχείλιες/δερματικές βλάβες σε φροντιστές· όχι φιλιά όταν υπάρχει «κρύωμα»/επιχείλιος έρπης·
σχολαστικό πλύσιμο χεριών/κάλυψη βλαβών.

8.8 Το νεογνό – τι κάνουμε;

Σε τοκετό με ενεργές μητρικές βλάβες ή υψηλή υποψία:
ο παιδίατρος μπορεί να ζητήσει PCR/καλλιέργειες επιφανειών και στενή κλινική παρακολούθηση.
Η λεπτομερής διαχείριση ακολουθεί τις οδηγίες της American Academy of Pediatrics (AAP).
Συμπτώματα νεογνικού έρπητα (πρώτες εβδομάδες): πυρετός/υποθερμία, λήθαργος, κακή σίτιση,
ερεθισμός, εξάνθημα/φυσαλίδες, σπασμοί· επείγουσα εκτίμηση.

8.9 Mini-Checklist για την έγκυο με HSV-2

Ενημέρωση/πρόληψη νέας λοίμωξης στο 3ο τρίμηνο (αποφυγή επαφών υψηλού κινδύνου).
Κατασταλτική αγωγή από 36 εβδομάδες εάν υπάρχει ιστορικό υποτροπών.
Στον τοκετό: επιμελής κλινικός έλεγχος για βλάβες/πρόδρομα.
Βλάβες/πρόδρομα στον τοκετό → καισαρική.
Μετά τη γέννα: οδηγίες θηλασμού/κάλυψης βλαβών & ενημέρωση φροντιστών.
Συντονισμός με παιδίατρο για επιτήρηση νεογνού όπου ενδείκνυται.

⚕️ Σημαντική αποποίηση: Οι αποφάσεις στην κύηση λαμβάνονται πάντα
σε συνεργασία με μαιευτήρα/γυναικολόγο, λοιμωξιολόγο και παιδίατρο, με βάση την
εξατομίκευση κινδύνου και τις εκάστοτε οδηγίες.

9.Θεραπευτικές Επιλογές

Η αντιμετώπιση του HSV-2 στοχεύει στη μείωση διάρκειας/έντασης των επεισοδίων,
στην ελάττωση της ασυμπτωματικής αποβολής και στη μείωση του κινδύνου μετάδοσης
στον/στη σύντροφο. Η θεραπεία διακρίνεται σε: α) αγωγή πρώτου επεισοδίου,
β) επεισοδιακή αγωγή υποτροπών και γ) χρόνιο κατασταλτικό σχήμα.
Βασίζεται στις νουκλεοσιδικές/νουκλεοτιδικές αναλογίες: acyclovir,
valacyclovir και famciclovir.

Γενικά σημεία-κλειδιά

Η θεραπεία είναι συμπτωματική/κατασταλτική· ο ιός παραμένει λανθάνων.
Η έγκαιρη έναρξη (<72 ώρες από την έναρξη βλαβών ή στο πρόδρομο) βελτιώνει τα αποτελέσματα.
Η καταστολή μειώνει τις υποτροπές και την αποβολή ιού· ωφελεί σε συχνές υποτροπές ή σε serodiscordant ζευγάρια.

9.1 Πρώτο επεισόδιο (First clinical episode)

Το πρώτο κλινικό επεισόδιο είναι συνήθως βαρύτερο· συστήνεται ένα από τα παρακάτω σχήματα για 7–10 ημέρες (παράταση αν δεν έχει επέλθει πλήρης επούλωση):

Φάρμακο	Δοσολογία	Σχόλια
Acyclovir	400 mg από του στόματος 3×/ημ για 7–10 ημέρες	Κλασική επιλογή· δυνατότητα παράτασης
Valacyclovir	1.000 mg από του στόματος 2×/ημ για 7–10 ημέρες	Βολικό (λιγότερες δόσεις)
Famciclovir	250 mg από του στόματος 3×/ημ για 7–10 ημέρες	Εναλλακτική

9.2 Επεισοδιακή αγωγή υποτροπών (Recurrent, episodic)

Ξεκίνα όσο το δυνατόν νωρίτερα (πρόδρομο ή <24–48 ώρες από την έναρξη). Επιλέγεται ένα από τα ισοδύναμα σχήματα:

Φάρμακο	Δοσολογία	Διάρκεια
Acyclovir	400 mg 3×/ημ	5 ημέρες
Acyclovir	800 mg 2×/ημ	5 ημέρες
Acyclovir	800 mg 3×/ημ	2 ημέρες
Valacyclovir	500 mg 2×/ημ	3 ημέρες
Valacyclovir	1.000 mg 1×/ημ	5 ημέρες
Famciclovir	1.000 mg 2×/ημ	1 ημέρα
Famciclovir	125 mg 2×/ημ	5 ημέρες
Famciclovir	500 mg εφάπαξ, και μετά 250 mg 2×/ημ	2 ημέρες

9.3 Κατασταλτική αγωγή (Suppressive therapy)

Συστήνεται όταν οι υποτροπές είναι συχνές (π.χ. ≥6/έτος ή έντονα συμπτωματικές),
όταν επηρεάζεται η ποιότητα ζωής ή για μείωση κινδύνου μετάδοσης σε ζευγάρια με
διαφορετικό ορολογικό προφίλ. Επανεκτίμηση ετησίως.

Φάρμακο	Δοσολογία (χρόνια καταστολή)	Σχόλια
Acyclovir	400 mg 2×/ημ	Καλή αποτελεσματικότητα/κόστος
Valacyclovir	500 mg 1×/ημ ή 1.000 mg 1×/ημ	Τα 500 mg μπορεί να είναι λιγότερο αποτελεσματικά σε ≥10 υποτροπές/έτος
Famciclovir	250 mg 2×/ημ	Ίσως λιγότερο αποτελεσματικό στη μείωση του shedding έναντι valacyclovir

Μείωση μετάδοσης σε ζευγάρια: Η καθημερινή καταστολή με valacyclovir σε συνδυασμό με
συνεπή χρήση προφυλακτικού και αποχή στις εξάρσεις μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο.

9.4 Σοβαρή νόσος / ενδείξεις για IV θεραπεία

Εκτεταμένη νόσος με σημαντική δυσφαγία/αφυδάτωση ή αδυναμία λήψης από του στόματος αγωγής.
Νευρολογική εμπλοκή (π.χ. μηνιγγίτιδα/Mollaret, εγκεφαλίτιδα), ηπατίτιδα από HSV,
βαρειά ανοσοκαταστολή.

Ενδεικτικό σχήμα: Acyclovir IV 5–10 mg/kg κάθε 8 ώρες (προσαρμογή σε νεφρική λειτουργία)
για 2–7 ημέρες και στη συνέχεια per os για συνολικά ≥10 ημέρες (ανά κλινική ανταπόκριση).

9.5 Ανθεκτικός HSV (κυρίως σε σοβαρή ανοσοκαταστολή)

Υποψία όταν οι βλάβες δεν βελτιώνονται μετά από επαρκές σχήμα acyclovir/valacyclovir.
Απαιτείται καλλιέργεια/ευαισθησία και εξειδικευμένη καθοδήγηση.
Εναλλακτικά φάρμακα (π.χ. foscarnet) χρησιμοποιούνται υπό νοσηλεία.

9.6 Ειδικοί πληθυσμοί & προσαρμογές

Πληθυσμός	Σκέψεις/προσαρμογές
Νεφρική δυσλειτουργία	Απαιτείται προσαρμογή δόσης για όλα τα σχήματα· επαρκής ενυδάτωση (κίνδυνος κρυσταλλουρίας κυρίως με acyclovir).
Εγκυμοσύνη	Βλ. Section 8: ασφάλεια acyclovir, καταστολή από 36 εβδομάδες, διαχείριση στον τοκετό.
HIV λοίμωξη	Συχνότερες/βαρύτερες υποτροπές· ίδια σχήματα, συχνά χρειάζεται καταστολή. Διερεύνηση ανθεκτικότητας εάν μη ανταπόκριση.
Ηλικιωμένοι/πολυφαρμακία	Έλεγχος eGFR, προσοχή σε ταυτόχρονη λήψη νεφροτοξικών.

9.7 Ανεπιθύμητες ενέργειες & αλληλεπιδράσεις

Συχνές: ναυτία, κεφαλαλγία, κοιλιακό άλγος, κόπωση.
Λιγότερο συχνές: εξάνθημα, ζάλη.
Σπάνιες/σοβαρές: νεφρική δυσλειτουργία (κυρίως IV acyclovir ή αφυδάτωση),
νευροτοξικότητα σε νεφρική ανεπάρκεια.
Αλληλεπιδράσεις: προσοχή με άλλα νεφροτοξικά (π.χ. IV σκιαγραφικά, αμινογλυκοσίδες).
Η επαρκής ενυδάτωση είναι κρίσιμη.

9.8 Υποστηρικτικά μέτρα & αυτοφροντίδα

Αναλγητικά/αντιπυρετικά κατά ένδειξη.
Χλιαρές πλύσεις· ήπια υγιεινή χωρίς ερεθιστικά σαπούνια.
Τοπική λιδοκαΐνη gel για βραχεία ανακούφιση άλγους (προσεκτική χρήση).
Ελεύθερα βαμβακερά εσώρουχα, αποφυγή τριβής.
Αποχή από σεξουαλική επαφή έως πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες.
Δεν συνιστώνται τοπικά αντιιικά/κορτικοστεροειδή για γεννητικό έρπη.

9.9 Επιλογή στρατηγικής – Mini αλγόριθμος

Πρώτο επεισόδιο; → Σχήμα 7–10 ημερών (βλ. 9.1).
Υποτροπή με σαφή έναρξη; → Επεισοδιακή αγωγή (βλ. 9.2) εντός 24–48 ωρών.
≥6 υποτροπές/έτος ή υψηλό άγχος/μετάδοση σε serodiscordant ζευγάρι; →
Καταστολή (βλ. 9.3), επανεκτίμηση ανά 6–12 μήνες.
Σοβαρή/εκτεταμένη νόσος ή αδυναμία από του στόματος; →
IV acyclovir (βλ. 9.4).
Υποψία ανθεκτικότητας; → Καλλιέργεια/ευαισθησία & παραπομπή (βλ. 9.5).

9.10 Συμβουλευτική & διαχείριση συντρόφων

Ενημέρωση για πρόδρομα και αποφυγή επαφής στις εξάρσεις.
Συνεπής χρήση προφυλακτικού σε όλες τις διεισδυτικές επαφές.
Σκέψη για καταστολή όταν ο/η σύντροφος είναι HSV-2 αρνητικός/ή.
Έλεγχος για άλλα ΣΜΝ κατά ένδειξη (HIV, σύφιλη κ.ά.).

⚕️ Σημαντική υπενθύμιση: Οι δοσολογίες και οι ενδείξεις εξατομικεύονται από επαγγελματία υγείας
με βάση το ιστορικό, τη νεφρική λειτουργία και τις συννοσηρότητες. Το κείμενο είναι εκπαιδευτικό.

10.Φαρμακευτικές Αντιμετωπίσεις (Acyclovir, Valacyclovir, Famciclovir)

Τα acyclovir, valacyclovir και famciclovir αποτελούν τη βάση της
φαρμακευτικής θεραπείας του γεννητικού έρπητα (HSV-2). Είναι νουκλεο(σι)δικά ανάλογα που στοχεύουν την
DNA πολυμεράση του ιού μετά από φωσφορυλίωση από την ιική θυμιδινική κινάση (TK).
Διαφέρουν σε προφάρμακο, βιοδιαθεσιμότητα, συχνότητα δοσολογίας και επιδράσεις στη μείωση του
shedding.

TL;DR (συνοπτική εικόνα):

Acyclovir: «πρωτότυπο» μόριο, χαμηλή στοματική βιοδιαθεσιμότητα → συχνότερες δόσεις.
Valacyclovir: προφάρμακο του acyclovir με πολύ υψηλότερη βιοδιαθεσιμότητα → λιγότερες δόσεις/ημέρα.
Famciclovir: προφάρμακο του penciclovir· καλή βιοδιαθεσιμότητα, ευέλικτα επεισοδιακά σχήματα.
Όλα απαιτούν προσαρμογή σε νεφρική δυσλειτουργία. Ενυδάτωση ιδιαίτερα με acyclovir.

10.1 Μηχανισμός Δράσης (κοινή λογική τάξης)

Εντός μολυσμένων κυττάρων ο ιός εκφράζει θυμιδινική κινάση (TK) που φωσφορυλιώνει το φάρμακο σε μονοφωσφορική μορφή.
Κυτταρικές κινάσες → δι- και τριφωσφορικά ενεργά ανάλογα νουκλεοσιδίων.
Το τριφωσφορικό ανάλογο ανταγωνίζεται τα φυσιολογικά νουκλεοτίδια και:
- αναστέλλει ανταγωνιστικά την ιική DNA πολυμεράση,
- ενσωματώνεται στο ιικό DNA → τερματισμός αλύσου,
- και μπορεί να αδρανοποιήσει το ένζυμο.
Η εκλεκτικότητα προκύπτει επειδή η ιική TK φωσφορυλιώνει πολύ αποτελεσματικότερα από τις κυτταρικές κινάσες.

10.2 Συγκριτικός πίνακας (μηχανισμός, PK, πρακτικά)

Παράμετρος	Acyclovir	Valacyclovir	Famciclovir (→ Penciclovir)
Τι είναι	Ενεργό ανάλογο γουανίνης	Προφάρμακο του acyclovir (L-valyl ester)	Προφάρμακο του penciclovir
Στοματική βιοδιαθεσιμότητα	~10–20%	Μετατρέπεται σχεδόν πλήρως σε acyclovir· ~55% απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα του acyclovir	~77% (ως έκθεση penciclovir μετά από famciclovir)
t_1/2 πλάσματος (φυσιολογική νεφρική λειτουργία)	~2.5–3.3 h	(Μετράται ως acyclovir) ~2.5–3.3 h	Penciclovir ~2–3 h (ενδοκυττάρια t_1/2 μακρύτερη)
Απέκκριση	Νεφρική (σπειραματική + σωληναριακή απέκκριση)	Ως acyclovir· κυρίως νεφρική	Ως penciclovir· νεφρική (ενεργός σωληναριακή απέκκριση)
Συχνότητα δόσεων (γενικά)	Πιο συχνή (π.χ. 3×/ημ)	Λιγότερες δόσεις (1×–2×/ημ)	Ευέλικτα σχήματα (1–3×/ημ)
Σημειώσεις	Οικονομικό· απαιτεί επιμέλεια συμμόρφωσης	Καλή καταστολή & μείωση μετάδοσης σε ζευγάρια	Ίσως λίγο λιγότερο αποτελεσματικό στη μείωση shedding

10.3 Βασικές δοσολογίες (ενήλικες, εκτός κύησης)

Τα παρακάτω αντιστοιχούν σε τυπικές επιλογές για HSV-2 (πλήρεις λεπτομέρειες στα Section 9 & οδηγίες):

10.3.1 Πρώτο κλινικό επεισόδιο

Acyclovir 400 mg από του στόματος 3×/ημ για 7–10 ημέρες (παράταση αν χρειάζεται).
Valacyclovir 1.000 mg 2×/ημ για 7–10 ημέρες.
Famciclovir 250 mg 3×/ημ για 7–10 ημέρες.

10.3.2 Επεισοδιακή αγωγή υποτροπών (έναρξη στο πρόδρομο ή <24–48 h)

Acyclovir 800 mg 2×/ημ × 5 ημέρες ή 800 mg 3×/ημ × 2 ημέρες.
Valacyclovir 500 mg 2×/ημ × 3 ημέρες ή 1.000 mg 1×/ημ × 5 ημέρες.
Famciclovir 1.000 mg 2×/ημ × 1 ημέρα ή 500 mg εφάπαξ και μετά 250 mg 2×/ημ × 2 ημέρες ή 125 mg 2×/ημ × 5 ημέρες.

10.3.3 Κατασταλτική αγωγή (χρόνια)

Acyclovir 400 mg 2×/ημ.
Valacyclovir 500 mg 1×/ημ ή 1.000 mg 1×/ημ
(τα 500 mg/ημ μπορεί να υστερούν σε ≥10 υποτροπές/έτος).
Famciclovir 250 mg 2×/ημ (ίσως λιγότερο αποτελεσματικό στη μείωση shedding έναντι valacyclovir).

Μετάδοση & καταστολή: Η καθημερινή καταστολή με valacyclovir μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης σε
οροδιαφορετικά ζευγάρια, παράλληλα με συνεπή χρήση προφυλακτικού και αποχή στις εξάρσεις.

10.4 Ειδικά για κάθε φάρμακο

10.4.1 Acyclovir

Μορφές: από του στόματος, ενδοφλέβια (IV), τοπικές (οι τοπικές δεν συνιστώνται για γεννητικό έρπη).
PK: Χαμηλή στοματική βιοδιαθεσιμότητα (~10–20%); t_1/2 ~2.5–3.3 h· νεφρική απέκκριση. Σε ανουρικούς t_1/2 μπορεί να φθάνει ~19 h.
Μηχανισμός/Αντοχή: απαιτεί ιική TK· η αντοχή σχετίζεται με μεταλλάξεις στο UL23 (TK) ή UL30 (DNA πολυμεράση).
Προσαρμογές: Απαραίτητες στη νεφρική δυσλειτουργία· προσοχή σε ηλικιωμένους· καλή ενυδάτωση, ιδίως IV (κίνδυνος κρυσταλλουρίας/νεφροπάθειας).
Αλληλεπιδράσεις: π.χ. προβενεσίδη ↑ AUC acyclovir· προσοχή με άλλα νεφροτοξικά.

10.4.2 Valacyclovir

Τι είναι: Προφάρμακο που μετατρέπεται ταχέως/σχεδόν πλήρως σε acyclovir (+ L-valine).
PK: Παρέχει ~54–55% απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα acyclovir· t_1/2 acyclovir ~2.5–3.3 h (φυσιολογική νεφρική λειτουργία). Χαμηλή σύνδεση με πρωτεΐνες.
Πλεονέκτημα: Λιγότερες δόσεις/ημέρα → καλύτερη συμμόρφωση και πρακτικότητα για χρόνια καταστολή.
Μετάδοση: 500 mg/ημ μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης σε ετεροφυλικά ζευγάρια με οροδιαφορά.
Προσαρμογές: Αναγκαίες σε νεφρική δυσλειτουργία (αποβολή ως acyclovir). Σε ESRD t_1/2 acyclovir ~14 h· αφαιρείται με αιμοκάθαρση.

10.4.3 Famciclovir (→ Penciclovir)

Τι είναι: Προφάρμακο· μεταβολίζεται γρήγορα σε penciclovir (ενεργό).
PK: Απόλυτη βιοδιαθεσιμότητα penciclovir ~77% μετά από famciclovir 500 mg· t_1/2 πλάσματος ~2–3 h· κυρίως νεφρική απέκκριση (ενεργή σωληναριακή).
Ιδιαιτερότητα: Ενδοκυττάρια t_1/2 του penciclovir-TP είναι σχετικά παρατεταμένη (σε HSV-2 ~20 h σε in-vitro δεδομένα).
Προσαρμογές: Απαραίτητες σε νεφρική δυσλειτουργία· δεν απαιτούνται σε ήπια/καλά αντιρροπούμενη ηπατική νόσο.

10.5 Νευρολογικές/βαριές μορφές & IV θεραπεία

Ενδείξεις IV acyclovir: διασπορά (πνευμονίτιδα, ηπατίτιδα), CNS (μηνιγγίτιδα/εγκεφαλίτιδα), σοβαρή ανοσοκαταστολή, αδυναμία per os.
Δοσολογία αναφοράς: Acyclovir 5–10 mg/kg IV q8h με προσαρμογή σε eGFR· συνέχιση μέχρι κλινικής βελτίωσης και στη συνέχεια από του στόματος ώστε σύνολο ≥10 ημέρες (CNS συνήθως 14–21 ημέρες IV).
HSV-2 μηνιγγίτιδα: μετά το IV, υψηλές per os δόσεις (π.χ. valacyclovir 1 g 3×/ημ) ώστε 10–14 ημέρες σύνολο.

10.6 Αντοχή & εναλλακτικά

Υποψία αντοχής όταν δεν υπάρχει ανταπόκριση σε επαρκή δόση/διάρκεια. Λήψη καλλιέργειας για phenotypic ευαισθησία.
TK/Pol μεταλλάξεις → αντοχή σε acyclovir· διασταυρούμενη αντοχή με valacyclovir· συχνά και με famciclovir.
Θεραπεία επιλογής σε αντοχή: foscarnet IV (νεφροτοξικό· απαιτεί στενή παρακολούθηση). Εξειδικευμένη καθοδήγηση.

10.7 Ασφάλεια, ανεπιθύμητες & αλληλεπιδράσεις

Συχνές: κεφαλαλγία, ναυτία, κοιλιακό άλγος, κόπωση.
Σπανιότερες: δερματικό εξάνθημα, ζάλη.
Σοβαρές (κυρίως IV/νεφρική δυσλειτουργία): οξεία νεφρική βλάβη/κρυσταλλουρία, νευροτοξικότητα (σύγχυση, τρόμος, σπασμοί).
Αλληλεπιδράσεις: Προβενεσίδη ↑ AUC acyclovir· προσοχή με άλλα νεφροτοξικά (αμινογλυκοσίδες, IV σκιαγραφικά). Θειαζιδικά διουρητικά χωρίς κλινικά σημαντική επίδραση στη φαρμακοκινητική acyclovir.

10.8 Προσαρμογές δόσης (γενικές αρχές)

Όλα τα σχήματα χρειάζονται προσαρμογή σε μειωμένο eGFR (ιδίως <50–60 mL/min/1.73m²).
Σε αιμοκάθαρση: acyclovir/valacyclovir αφαιρούνται εν μέρει· μπορεί να απαιτείται δόση μετά την συνεδρία.
Ηπατική νόσος: valacyclovir/acyclovir – συνήθως όχι προσαρμογή· famciclovir – όχι σε καλά αντιρροπούμενη νόσο (ελέγχεται t_max).
Ακολουθείται πάντα το επίσημο ΠΧΠ/label του συγκεκριμένου σκευάσματος.

10.9 Κύηση/Θηλασμός – υπενθύμιση

Acyclovir: εκτενής εμπειρία ασφαλείας σε κύηση· IV σε σοβαρή νόσο. Θεωρείται συμβατό με θηλασμό.
Valacyclovir: μετατρέπεται σε acyclovir· μικρές ποσότητες acyclovir στο μητρικό γάλα έχουν περιγραφεί. Κλινική κρίση/όφελος θηλασμού.
Καταστολή 36+ εβδομάδες για υποτροπές: acyclovir 400 mg 3×/ημ ή valacyclovir 500 mg 2×/ημ· διαχείριση τοκετού όπως στο Section 8.

10.10 Πρακτικός mini-οδηγός επιλογής

Χρειάζεσαι απλότητα/συμμόρφωση; → Valacyclovir 1×/ημ (καταστολή) ή 1×/ημ ×5 (επεισοδιακά).
Κόστος/διαθεσιμότητα; → Acyclovir (οικονομικό· δόσεις συχνότερα).
Ευέλικτα επεισοδιακά σχήματα/μονοήμερη αγωγή; → Famciclovir.
Σοβαρή/CNS/διασπορά; → Acyclovir IV με προσαρμογή νεφρικής λειτουργίας.
Αντοχή σε acyclovir/valacyclovir (± famciclovir); → Foscarnet υπό ειδικό.

⚕️ Υπενθύμιση ασφαλείας: Οι δοσολογίες εξατομικεύονται από επαγγελματία υγείας με βάση ιστορικό,
eGFR, φάρμακα και κλινική εικόνα. Το κείμενο είναι εκπαιδευτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή.

11.Φαρμακευτικές Αντιμετωπίσεις (Acyclovir, Valacyclovir κ.ά.)

Η αντιμετώπιση του HSV-2 βασίζεται κυρίως σε
αντιιικά φάρμακα τα οποία αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό
του ιού, μειώνουν τη διάρκεια των επεισοδίων και περιορίζουν τη
συχνότητα των υποτροπών.
Δεν εκριζώνουν τον ιό από τον οργανισμό, αλλά προσφέρουν σημαντική
ανακούφιση και βελτίωση της ποιότητας ζωής.

🔬 Κύριες κατηγορίες φαρμάκων

Acyclovir (Ακυκλοβίρη): το πρώτο και πιο μελετημένο αντιιικό.
Valacyclovir (Βαλακυκλοβίρη): προφάρμακο του acyclovir με καλύτερη απορρόφηση από το γαστρεντερικό.
Famciclovir (Φαμσικλοβίρη): προφάρμακο της penciclovir με παρόμοια δράση.

⚕️ Δοσολογικά σχήματα

Φάρμακο	Πρωτογενής λοίμωξη	Υποτροπές	Κατασταλτική θεραπεία
Acyclovir	400 mg 3x/ημέρα για 7–10 ημέρες	800 mg 2x/ημέρα για 5 ημέρες	400 mg 2x/ημέρα
Valacyclovir	1000 mg 2x/ημέρα για 7–10 ημέρες	500 mg 2x/ημέρα για 3 ημέρες	500–1000 mg 1x/ημέρα
Famciclovir	250 mg 3x/ημέρα για 7–10 ημέρες	1000 mg 2x/ημέρα για 1 ημέρα	250 mg 2x/ημέρα

💊 Μηχανισμός δράσης

Τα αντιιικά φάρμακα είναι ανάλογα νουκλεοσιδίων.
Ενεργοποιούνται εντός των μολυσμένων κυττάρων με τη βοήθεια της
ιικής θυμιδινικής κινάσης και στη συνέχεια αναστέλλουν τη
DNA πολυμεράση του HSV.
Το αποτέλεσμα είναι η παρεμπόδιση της αντιγραφής του ιικού DNA.

⏱️ Πλεονεκτήματα έγκαιρης θεραπείας

Μειώνει τη διάρκεια και την ένταση των συμπτωμάτων.
Επιταχύνει την επούλωση των βλαβών.
Περιορίζει την ιογενή αποβολή → μικρότερη μεταδοτικότητα.
Βελτιώνει την ποιότητα ζωής.

⚠️ Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες

Γαστρεντερικές διαταραχές (ναυτία, διάρροια).
Κεφαλαλγία και ζάλη.
Νεφροτοξικότητα (ιδίως με υψηλές δόσεις acyclovir).
Σπάνια: νευρολογικές εκδηλώσεις (σύγχυση, σπασμοί).

👩‍⚕️ Κατευθυντήριες οδηγίες

Οι διεθνείς οδηγίες (CDC, WHO) συνιστούν:

Έναρξη θεραπείας εντός 48 ωρών από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Ενημέρωση του ασθενούς για τις υποτροπές και την πιθανότητα
κατασταλτικής αγωγής σε συχνά επεισόδια.
Προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία.

Συνοπτικά:
Acyclovir, Valacyclovir και Famciclovir αποτελούν τη βάση της
φαρμακευτικής αγωγής του HSV-2.
Δεν εξαλείφουν τον ιό, αλλά μειώνουν τις υποτροπές και την πιθανότητα μετάδοσης.

12.Μακροχρόνια Διαχείριση & Πρόληψη Υποτροπών

Ο γεννητικός έρπης από HSV-2 είναι μια χρόνια κατάσταση με φάσεις ύφεσης και έξαρσης.
Στόχος της μακροχρόνιας διαχείρισης είναι:
α) λιγότερες και ηπιότερες υποτροπές,
β) ελαχιστοποίηση της ιογενούς αποβολής (shedding) και της μετάδοσης,
γ) βελτίωση της ποιότητας ζωής και της σεξουαλικής ευεξίας.

Τρία πυλώνες μακροχρόνιας φροντίδας

Ιατρική στρατηγική: επεισοδιακή αγωγή έγκαιρα ή/και χρόνια καταστολή.
Τροποποίηση παραγόντων πυροδότησης: στρες, έμμηνος κύκλος, τραυματισμοί βλεννογόνου κ.ά.
Σεξουαλική υγεία & επικοινωνία: προφύλαξη, αποχή σε εξάρσεις, ενημέρωση συντρόφου, κοινές αποφάσεις.

11.1 Επιλογή θεραπευτικής στρατηγικής (episodic vs suppressive)

Σενάριο	Προτεινόμενη προσέγγιση	Σχόλια
Σπάνιες/ήπιες υποτροπές	Επεισοδιακή αγωγή με έναρξη στο πρόδρομο (<24–48 h)	Διατήρησε «κιτ πρώτης βοήθειας» με αντιιικό
Συχνές/επίμονες υποτροπές ή μεγάλη ψυχολογική επιβάρυνση	Χρόνια καταστολή (valacyclovir/acyclovir)	Επανεκτίμηση ανά 6–12 μήνες για πιθανή διακοπή δοκιμαστικά
Serodiscordant ζευγάρι (ο/η σύντροφος HSV-2 αρνητικός/ή)	Καταστολή + συνεπής προφύλαξη + αποχή σε εξάρσεις	Μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο μετάδοσης

11.2 «Outbreak Action Plan» (πλάνο δράσης σε έξαρση)

Αναγνώρισε πρόδρομα συμπτώματα: μυρμήγκιασμα, καύσος, άλγος.
Ξεκίνα άμεσα το επεισοδιακό σχήμα που έχεις συμφωνήσει με τον/την γιατρό σου.
Τοπική φροντίδα (χλιαρές πλύσεις, αναλγητικά, άνετα ρούχα· βλ. Section 9).
Αποχή από σεξουαλική επαφή μέχρι πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες.
Κατέγραψε το επεισόδιο (ημ/νία, trigger, διάρκεια) στο «ημερολόγιο υποτροπών».

11.3 Trigger management (παράγοντες πυροδότησης)

Στρες/έλλειψη ύπνου: βασικός παράγοντας για πολλούς· στόχευσε 7–9 ώρες ύπνου, τεχνικές χαλάρωσης.
Ορμονικές μεταβολές: σε μερικές γυναίκες οι υποτροπές σχετίζονται με την εμμηνορρυσία·
συζήτησε «περιεμμηνορροϊκή» σύντομη καταστολή κατά περίπτωση.
Έντονη τριβή/μικροτραυματισμοί: λιπαντικά με βάση το νερό, ήπια δραστηριότητα στην περιοχή όταν υπάρχει ευαισθησία.
Άλλες λοιμώξεις/πυρετός: γενική φροντίδα υγείας & έγκαιρη αντιμετώπιση.
UV/ήλιος, εξάντληση: γενικά μέτρα προστασίας & ανάπαυση.

11.4 Κατασταλτική θεραπεία: πρακτικά

Επανεκτίμηση κάθε 6–12 μήνες:
- έχει μειωθεί η συχνότητα/βαρύτητα;
- εξακολουθεί να είναι σημαντική η μείωση της μετάδοσης για το ζευγάρι;
- υπάρχουν ανεπιθύμητες ενέργειες/νεφρική δυσλειτουργία που απαιτούν προσαρμογή;
Διακοπή δοκιμαστικά (π.χ. μετά από 1 χρόνο σταθερής ύφεσης):
ενημέρωσε τον/την γιατρό, κράτησε επεισοδιακό σχήμα διαθέσιμο· αν οι υποτροπές επιστρέψουν/ενοχλούν, επανεκκινείς καταστολή.
Παρακολούθηση ασφάλειας: σε υγιή άτομα δεν απαιτούνται συστηματικές εξετάσεις·
σε νεφρική νόσο/ηλικιωμένους μπορεί να χρειάζεται περιοδικός έλεγχος eGFR.

11.5 Μείωση κινδύνου μετάδοσης (risk reduction)

Μέτρο	Επίδραση	Σημειώσεις
Αποχή σε εξάρσεις/πρόδρομα	Μεγάλη μείωση	Μηδενίζεις επαφή με μολυσμένη επιφάνεια
Συνεπής χρήση προφυλακτικού/οδοντικού φράγματος	Σημαντική μείωση	Δεν καλύπτει 100% το δέρμα γύρω από τα γεννητικά
Καθημερινή καταστολή (π.χ. valacyclovir)	Επιπλέον μείωση shedding/μετάδοσης	Ιδιαίτερα χρήσιμη σε serodiscordant ζευγάρια

Συνδυασμός μέτρων = καλύτερη προστασία. Η πλήρης κατάργηση κινδύνου δεν είναι εφικτή εκτός από αποχή.

11.6 Επικοινωνία με σύντροφο & ψυχολογική υποστήριξη

Η ανοιχτή, ειλικρινής συζήτηση μειώνει το άγχος και βελτιώνει τη συνεργασία στο ζευγάρι.

Mini-«script» γνωστοποίησης

«Έχω διαγνωστεί με γεννητικό έρπη (HSV-2). Διαχειρίζεται με φάρμακα και προφυλάξεις.»
«Θέλω να σε προστατεύσω· προτείνω προφυλακτικό, αποχή όταν έχω συμπτώματα και, αν θες, καταστολή.»
«Μπορούμε να μιλήσουμε σε γιατρό μαζί για όλες τις επιλογές.»

Αν το άγχος/στιγματισμός παραμένει, η συμβουλευτική (π.χ. με ψυχολόγο) ή ομάδες υποστήριξης
βοηθούν ουσιαστικά (βλ. Section 13 για ψυχοκοινωνικά).

11.7 Σεξουαλική πρακτική & «φραγμοί»

Προφυλακτικά σε κάθε διεισδυτική επαφή· οδοντικά φράγματα στη στοματογεννητική.
Λιπαντικά (νερού/σιλικόνης) για μείωση τριβής/μικροτραυματισμών.
Εναλλακτικές μορφές οικειότητας κατά το διάστημα επούλωσης, ώστε να διατηρείται η επαφή χωρίς κίνδυνο.

11.8 Έλεγχος για άλλα ΣΜΝ & υγεία συνολικά

Περιοδικός έλεγχος για HIV/σύφιλη/γονόρροια/χλαμύδια κατά ένδειξη ή όταν αλλάζει το σεξουαλικό ρίσκο.
Εμβολιασμοί (HPV, ηπατίτιδες) σύμφωνα με την ηλικία/οδηγίες.

11.9 Ταξίδια, σπορ & καθημερινότητα

Έχε πάντα «stand-by» αντιιικό (στο σπίτι/τσάντα) για έγκαιρη έναρξη.
Σε αθλήματα/ποδηλασία: προτίμησε ρούχα που δεν τρίβουν την περιοχή· χρησιμοποίησε λιπαντικό φραγμό εφόσον χρειάζεται.
Πρόσεξε την ενυδάτωση και τον ύπνο, ειδικά σε έντονους ρυθμούς.

11.10 Συμπληρώματα & «φυσικές» προσεγγίσεις (με προσοχή)

Δεν υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι συγκεκριμένα συμπληρώματα προλαμβάνουν αξιόπιστα υποτροπές.
Απόφυγε πρακτικές που ερεθίζουν τον βλεννογόνο ή καθυστερούν την ιατρική θεραπεία.
Για διατροφή/ανοσοποιητικό, βλ. Section 16.

11.11 Πότε να αναζητήσεις επανεκτίμηση

Υποτροπές συχνότερες/βαρύτερες παρά την καταστολή.
Βλάβες που δεν επουλώνονται ή διαρκούν >2–3 εβδομάδες.
Σημεία ανεπιθύμητων από τα φάρμακα (ιδίως σε νεφρική δυσλειτουργία).
Σύλληψη/κύηση ή προγραμματισμός εγκυμοσύνης (βλ. Section 8).

Σύνοψη αποφάσεων

Διάλεξε episodic ή suppressive στρατηγική με τον/την γιατρό σου.
Κράτα κιτ άμεσης έναρξης & ημερολόγιο υποτροπών.
Εφάρμοσε συνδυαστικά μέτρα μείωσης μετάδοσης.
Φρόντισε ύπνο/στρες· προσαρμογές στη σεξουαλική πρακτική για μείωση τριβής.
Επανεκτίμηση ανά 6–12 μήνες για πιθανή διακοπή καταστολής.

Με συνεπή στρατηγική, οι περισσότεροι ασθενείς πετυχαίνουν ουσιαστικό έλεγχο των συμπτωμάτων και
ζουν με ελάχιστο αντίκτυπο στην καθημερινότητα και στις σχέσεις τους.

13.Σχέση HSV-2 με HIV & άλλα ΣΜΝ

Η σχέση του HSV-2 με τον HIV και με άλλα
σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) είναι στενή και διπλής κατεύθυνσης:
ο HSV-2 αυξάνει την ευαλωτότητα για απόκτηση/μετάδοση HIV, ενώ ο HIV
επιδεινώνει τη φυσική ιστορία του HSV-2 (συχνότητα, βαρύτητα, διάρκεια υποτροπών).
Παράλληλα, η συν-λοίμωξη με άλλα ΣΜΝ (π.χ. σύφιλη, γονόρροια, χλαμύδια, βακτηριακή κολπίτιδα)
επηρεάζει την κλινική εικόνα και τον κίνδυνο μετάδοσης.

Βασικά σημεία-κλειδιά

Ο HSV-2 συνδέεται με διπλάσιο έως τριπλάσιο σχετικό κίνδυνο απόκτησης HIV σε εκτεθειμένα άτομα.
Οι γεννητικές ελκώσεις και η φλεγμονή αυξάνουν τη συγκέντρωση στόχων του HIV (CD4+ T-κύτταρα) στον βλεννογόνο.
Σε HIV-θετικούς, ο HSV-2 προκαλεί συχνότερες/βαρύτερες υποτροπές και παρατεταμένη ιογενή αποβολή.
Η κατασταλτική θεραπεία HSV-2 μειώνει το genital shedding HSV και, σε συν-λοίμωξη HIV/HSV-2, μπορεί να μειώσει ελαφρώς τη HIV αποβολή· δεν υποκαθιστά την ART.
Η ART (μηδενικό ιικό φορτίο = U=U) είναι το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης μετάδοσης HIV· τα αντιερπητικά δεν αντικαθιστούν την ART.

12.1 Επιδημιολογική διασύνδεση HSV-2 → HIV

Πολυάριθμες μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα με HSV-2 έχουν αυξημένο κίνδυνο να αποκτήσουν HIV
σε συγκρίσιμη έκθεση. Αυτό αποδίδεται τόσο σε βλάβες (έλκη) που διαρρηγνύουν τον βλεννογόνο,
όσο και σε υποκλινική φλεγμονή με τοπική συγκέντρωση κυττάρων-στόχων του HIV.
Η αυξημένη ευαλωτότητα είναι εμφανής τόσο σε ετεροφυλικά ζευγάρια όσο και σε άνδρες που κάνουν σεξ με άνδρες (MSM).

Μηχανισμός	Επίδραση στην απόκτηση HIV	Σχόλιο
Έλκη/ρηχές λύσεις συνέχειας	Απευθείας είσοδος HIV διαμέσου βλεννογόνου	Κυρίως σε ενεργές βλάβες
Υποκλινικό shedding & φλεγμονή	Χημοταξία & αύξηση CD4+/CCR5+ στον βλεννογόνο	Ακόμη και χωρίς ορατές βλάβες
Διαταραχή μικροβιώματος (π.χ. BV)	Ενίσχυση φλεγμονώδους μιλιέ	Συνεργική επίδραση με άλλα ΣΜΝ

12.2 HIV → HSV-2: τι αλλάζει;

Συχνότερες/παρατεινόμενες υποτροπές HSV-2 σε άτομα με μη ελεγχόμενο HIV ή χαμηλά CD4.
Χρόνιες ελκώσεις > 1 μήνα ή υπερτροφικές βλάβες (ιδίως περιπρωκτικά) σε AIDS.
Αντοχή στα κλασικά αντιερπητικά (acyclovir/valacyclovir/famciclovir) πιο πιθανή όταν υπάρχει βαριά ανοσοκαταστολή.

Κλινική πρακτική: Σε HIV-θετικούς με επιμένουσες ελκώσεις, σκέψου αντοχή σε ακυκλοβίρη
(μεταλλάξεις TK/DNA πολυμεράσης) και ζήτησε καλλιέργεια/ευαισθησία· ενδεχομένως foscarnet.

12.3 Αντιερπητική καταστολή & HIV

Η χρόνια καταστολή του HSV-2 σε HIV-αρνητικά άτομα δεν απέδειξε μείωση της απόκτησης HIV
σε μεγάλες κλινικές δοκιμές. Σε HIV-θετικά άτομα με HSV-2, η καταστολή μπορεί να
μειώσει ελαφρά το ιικό φορτίο HIV στο πλάσμα/γεννητικό υγρό, αλλά αυτό το όφελος είναι
πολύ μικρό σε σύγκριση με την έναρξη/τήρηση ART.

Σενάριο	Τι κάνει η καταστολή HSV-2;	Τι δεν κάνει;
HIV(-), HSV-2(+)	Μειώνει υποτροπές & HSV shedding	Δεν αποδείχθηκε μείωση απόκτησης HIV
HIV(+), HSV-2(+)	Μπορεί να μειώσει ελαφρώς HIV genital shedding/φορτίο	Δεν υποκαθιστά ART για πρόληψη μετάδοσης (U=U)

12.4 Πρακτικές συνέπειες για πρόληψη & έλεγχο

Τεστ HIV σε κάθε νέο γεννητικό έλκος ή διάγνωση HSV-2, με επανάληψη κατά ένδειξη (παράθυρο).
Συμβουλευτική μείωσης κινδύνου: αποχή σε εξάρσεις/πρόδρομα, συνεπής χρήση προφυλακτικών/οδοντικού φράγματος, λιπαντικά νερού/σιλικόνης.
PrEP: για άτομα με HSV-2 και υψηλό κίνδυνο HIV η προφύλαξη πριν την έκθεση (TDF/FTC κ.λπ.) είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στην πρόληψη HIV· ο HSV-2 δεν αποτελεί αντένδειξη.
PEP: μετά από υψηλού κινδύνου έκθεση, ξεκίνα εντός 72 ωρών· ενημέρωση για HSV-2 δεν αλλάζει τα κριτήρια, αλλά αυξάνει την προσοχή στη συμβουλευτική.
ART σε HIV(+): προτεραιότητα η επίτευξη μη ανιχνεύσιμου φορτίου (U=U). Εξέταση για καταστολή HSV-2 εάν συχνές ή βαριές υποτροπές.

U=U (Undetectable = Untransmittable): Άτομα με HIV σε αποτελεσματική ART και
μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο δεν μεταδίδουν σεξουαλικά τον HIV. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από τον HSV-2,
αλλά ο HSV-2 απαιτεί ξεχωριστή διαχείριση για άνεση/ποιότητα ζωής και μείωση έρπητα.

12.5 HSV-2 & άλλα ΣΜΝ

Σύφιλη (Treponema pallidum): η παρουσία ελκών (από HSV-2 ή σύφιλη) αυξάνει τον κίνδυνο συν-μετάδοσης. Η διαφορική διάγνωση είναι κρίσιμη (βλ. Section 5.8) και συνιστάται συν-έλεγχος με μη-τρεπονημικές/τρεπονημικές δοκιμασίες.
Γονόρροια/Χλαμύδια: η φλεγμονή/τραχηλίτιδα/ουρηθρίτιδα μπορεί να αυξήσει τη μεταδοτικότητα HSV-2 και HIV. Αν υπάρχει κλινική υποψία, έλεγχος NAAT.
HPV: δεν υπάρχει άμεση αιτιολογική σχέση, αλλά η συνύπαρξη ΣΜΝ αντανακλά κοινά προφίλ κινδύνου· εμβολιασμός HPV συνιστάται σύμφωνα με οδηγίες.
Βακτηριακή κολπίτιδα (BV): σχετίζεται με αυξημένη φλεγμονή/ευαλωτότητα στον HIV· η αντιμετώπιση BV είναι μέρος της συνολικής φροντίδας.

12.6 Ειδικά για MSM & τρανς άτομα

Υψηλότερη επίπτωση τόσο HSV-2 όσο και HIV σε ορισμένες υποομάδες· προσαρμοσμένες παρεμβάσεις πρόληψης (PrEP, εμβολιασμοί, τακτικός έλεγχος ΣΜΝ).
Περιπρωκτική εντόπιση HSV-2/πρωκτίτιδα: χαμηλό κατώφλι για NAAT πολλαπλών παθογόνων (HSV, γονόρροια, χλαμύδια, LGV) σε ορθικά δείγματα.

12.7 Κύηση, HSV-2 & HIV

Σε έγκυες με HIV, η ART μειώνει δραστικά τον κίνδυνο κάθετης μετάδοσης HIV. Η συνύπαρξη HSV-2
μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εάν υπάρχουν ενεργές βλάβες στον τοκετό (βλ. Section 8).
Η προσέγγιση εξατομικεύεται από μαιευτήρα/λοιμωξιολόγο.

12.8 Mini-αλγόριθμος κλινικής πρακτικής

Διάγνωση HSV-2; → Πρότεινε τεστ HIV και βασικό screening ΣΜΝ (σύφιλη, γονόρροια/χλαμύδια κατά ένδειξη).
Υψηλός σεξουαλικός κίνδυνος; → Εξέτασε PrEP· ενίσχυσε τη συμβουλευτική για προφυλάξεις.
HIV(+) με συχνές υποτροπές HSV-2 → Εξέτασε καταστολή HSV-2, αλλά δώσε απόλυτη προτεραιότητα σε ART & U=U.
Επίμονες βλάβες ή κακή ανταπόκριση → έλεγξε αντοχή στον HSV και σκέψου εναλλακτικά (π.χ. foscarnet) με ειδικό.
Ενημέρωση συντρόφων & κοινός σχεδιασμός: προφυλακτικό, αποχή στις εξάρσεις, πιθανή καταστολή.

Συνοπτική ουσία:
Ο HSV-2 είναι επιταχυντής κινδύνου για HIV, κυρίως μέσω ελκών και φλεγμονής.
Η πιο ισχυρή παρέμβαση για τον HIV είναι η PrEP (σε αρνητικούς) και η ART με U=U (σε θετικούς).
Η καταστολή HSV-2 βελτιώνει τα συμπτώματα και μειώνει το HSV shedding, αλλά δεν αντικαθιστά τα μέτρα HIV πρόληψης.

14.Ψυχολογικές & Κοινωνικές Επιπτώσεις

Ο γεννητικός έρπης από HSV-2 δεν επηρεάζει μόνο το σώμα·
συχνά επηρεάζει συναισθήματα, σχέσεις και αυτοεικόνα.
Το στίγμα γύρω από τα ΣΜΝ, οι φόβοι για απόρριψη και η αβεβαιότητα για τις υποτροπές
μπορούν να επιβαρύνουν την καθημερινότητα.
Με σωστή ενημέρωση, στρατηγική επικοινωνίας και υποστήριξη,
οι περισσότεροι άνθρωποι πετυχαίνουν εξαιρετική προσαρμογή.

Τι βοηθά περισσότερο;

Επαρκής γνώση (τι είναι/δεν είναι ο HSV-2, πώς μεταδίδεται, πώς ελέγχεται).
Ρεαλιστικές προσδοκίες για τα συμπτώματα και την πρόληψη μετάδοσης.
Δεξιότητες επικοινωνίας με τον/την σύντροφο.
Πλάνο φροντίδας (φαρμακευτικό & αυτοφροντίδα) που δίνει αίσθηση ελέγχου.
Ψυχολογική στήριξη εάν χρειαστεί (CBT, συμβουλευτική, ομάδες).

13.1 Συνήθεις συναισθηματικές αντιδράσεις

Αίσθημα	Πώς εκδηλώνεται	Τι βοηθά
Άγχος	Φόβος μετάδοσης/υποτροπής, υπεραγρύπνιση στο σώμα	Ενημέρωση, σαφές πλάνο πρόληψης, ασκήσεις αναπνοής
Ντροπή/ενοχή	Αρνητικός αυτοδιάλογος, αποφυγή οικειότητας	Αναπλαισίωση («είναι κοινή ιογενής λοίμωξη»), ψυχοεκπαίδευση
Θλίψη	Απώλεια ενδιαφέροντος, αίσθηση περιορισμού	Ρουτίνα αυτοφροντίδας, κοινωνική σύνδεση, άσκηση
Θυμός	Εκνευρισμός για «αδικία»/μόλυνση	Εξωτερίκευση με υγιή τρόπο, CBT, ημερολόγιο

13.2 Στίγμα & μύθοι: αναπλαισίωση

Μύθος: «Ο HSV-2 σημαίνει ανευθυνότητα.» → Πραγματικότητα: πρόκειται για πολύ συχνή ιογενή λοίμωξη· πολλά άτομα είναι ασυμπτωματικοί φορείς.
Μύθος: «Τελειώνει η σεξουαλική ζωή.» → Πραγματικότητα: με καταστολή, προφυλάξεις και επικοινωνία, οι περισσότεροι έχουν πλήρη σεξουαλική ζωή.
Μύθος: «Κανείς δεν θα με δεχτεί.» → Πραγματικότητα: Όταν το θέμα συζητείται ειλικρινά, πολλοί σύντροφοι δείχνουν κατανόηση και συνεργάζονται.

13.3 Δεξιότητες επικοινωνίας με σύντροφο

Η γνωστοποίηση («disclosure») είναι προσωπική επιλογή, αλλά συχνά μειώνει το άγχος και ενισχύει την εμπιστοσύνη.

Mini-scripts (προσαρμόσιμα):

«Θέλω να μοιραστώ κάτι για την υγεία μου: έχω γεννητικό έρπη (HSV-2). Διαχειρίζεται με φάρμακα και προφυλάξεις.»
«Μπορούμε να χρησιμοποιούμε προφυλακτικό, να αποφεύγουμε επαφή σε εξάρσεις και, αν χρειαστεί, να παίρνω καταστολή.»
«Αν έχεις απορίες, μπορώ να σου δώσω αξιόπιστες πληροφορίες ή να μιλήσουμε με γιατρό μαζί.»

Χρονισμός: επέλεξε ήρεμη στιγμή πριν τη σεξουαλική επαφή.
Τόνος: πρακτικός, χωρίς απολογητική στάση· εστίασε στην ευθύνη και τη φροντίδα.
Ερωτήσεις/αντιδράσεις: αποδέξου αρχικά συναισθήματα· προσέφερε τεκμηριωμένες απαντήσεις.

13.4 Σεξουαλική ευεξία & οικειότητα

Σχεδιασμός γύρω από υποτροπές: αποχή μέχρι πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες, εναλλακτικές μορφές οικειότητας.
Μείωση τριβής: λιπαντικά νερού/σιλικόνης, επιλογή στάσεων που ελέγχουν την πίεση/επαφή στις ευαίσθητες περιοχές.
Επικοινωνία για την επιθυμία/φόβους/όρια· συμφωνίες για προφυλάξεις.

13.5 Αυτοφροντίδα νου-σώματος (mind–body)

Πρακτική	Στόχος	Πώς
CBT (γνωστική-συμπεριφορική)	Αντιμετώπιση αρνητικών σκέψεων/στίγματος	Καταγραφή σκέψης → αναπλαισίωση → πειράματα συμπεριφοράς
Mindfulness/αναπνοές	Μείωση άγχους/υπεραγρύπνισης	5–10΄ καθημερινά (box breathing, body scan)
Ημερολόγιο υποτροπών	Αίσθηση ελέγχου & ανίχνευση triggers	Ημ/νία, συμπτώματα, πιθανό trigger, αγωγή, διάρκεια
Κίνηση/ύπνος	Στήριξη ανοσοποιητικού, διάθεσης	150’/εβδ μέτρια άσκηση, 7–9 ώρες ύπνου

13.6 Υποστήριξη & πόροι

Επαγγελματίες υγείας: γιατρός πρωτοβάθμιας, γυναικολόγος/ουρολόγος, δερματολόγος, ψυχολόγος/σεξολόγος.
Ομάδες υποστήριξης (δια ζώσης/online): κοινή εμπειρία, μείωση μοναξιάς, ανταλλαγή πρακτικών.
Αξιόπιστη ενημέρωση: οδηγίες δημόσιας υγείας/επιστημονικές εταιρείες.

13.7 Εργασία, ιδιωτικότητα & δικαιώματα

Ιδιωτικότητα υγείας: ο HSV-2 είναι προσωπική πληροφορία· δεν απαιτείται γνωστοποίηση στον χώρο εργασίας εκτός εάν επηρεάζει καθήκοντα (σπάνιο).
Διακρίσεις/στίγμα: αν υπάρξουν, αναζήτησε νομική/συμβουλευτική υποστήριξη κατά τόπο.

13.8 Σχέσεις & dating

Πότε να πω; Συνήθως πριν από τη σεξουαλική επαφή, όταν υπάρχει αμοιβαίο ενδιαφέρον.
Πώς να πω; Σύντομα, καθαρά, με έμφαση σε μέτρα πρόληψης και φροντίδα.
Και αν φοβηθώ απόρριψη; Ο/Η «σωστός/ή» σύντροφος εκτιμά την ειλικρίνεια· ταιριάζει με τις αξίες σου.

13.9 Red flags & πότε ζητάμε επιπλέον βοήθεια

Επίμονο άγχος/θλίψη που επηρεάζει δουλειά/σχέσεις >2 εβδομάδες.
Σκέψεις αυτοτραυματισμού ή απελπισίας → άμεση επικοινωνία με επαγγελματία/γραμμή βοήθειας.
Παρεμβατικός έλεγχος/κατηγορία από σύντροφο, έλλειψη συναίνεσης → θέματα ασφαλούς σχέσης.

13.10 «Pocket» εργαλεία για καθημερινότητα

Κάρτα γνώσης: τι είναι ο HSV-2, πώς μεταδίδεται, πώς δεν μεταδίδεται.
Κιτ άμεσης έναρξης: αντιιικό + οδηγίες για επεισοδιακή θεραπεία.
Ημερολόγιο υποτροπών (χαρτί/έφαρμογή).
Σενάριο γνωστοποίησης σε σημειώσεις κινητού.
Μικρή ρουτίνα anti-stress (5΄ αναπνοές + 10΄ περπάτημα).

Μήνυμα ελπίδας: Ο HSV-2 είναι διαχειρίσιμος. Με ενημέρωση, σχέδιο φροντίδας και υποστήριξη,
μπορείς να έχεις υγιείς σχέσεις, ικανοποιητική σεξουαλική ζωή και μια καθημερινότητα
με χαμηλό αντίκτυπο από τη νόσο.

15.Στρατηγικές Πρόληψης

Η πρόληψη της μετάδοσης και των υποτροπών του HSV-2 βασίζεται στη λογική των
πολλαπλών στρωμάτων (layered prevention):
ενημέρωση → συμπεριφορές → φραγμοί → αντιιική καταστολή →
έλεγχος ΣΜΝ & εμβολιασμοί. Κανένα μέτρο μόνο του δεν είναι «τέλειο»· ο συνδυασμός τους
μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο.

Σύνοψη στρατηγικής (σε 30″):

Αναγνώρισε πρόδρομα & αποχή σε εξάρσεις.
Χρησιμοποίησε φραγμούς (προφυλακτικό/οδοντικό φράγμα) συστηματικά.
Σκέψου καταστολή (καθημερινό αντιιικό) αν οι υποτροπές/κίνδυνος μετάδοσης είναι σημαντικά.
Έλεγξε άλλα ΣΜΝ & ενημερώσου για εμβολιασμούς (HPV, ηπατίτιδες).
Επικοινώνησε με τον/την σύντροφο & συναποφασίστε μέτρα.

14.1 Γνώση & αναγνώριση συμπτωμάτων

Πρόδρομα: μυρμήγκιασμα/κάψιμο/υπερευαισθησία → αποχή έως πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες.
Εκπαίδευση για ασυμπτωματικό shedding: μπορεί να υπάρξει μετάδοση χωρίς ορατές βλάβες.
Ημερολόγιο υποτροπών για εντοπισμό προσωπικών triggers (στρες, τριβή, κύκλος, ασθένεια).

14.2 Φραγμοί & προστατευτικά

Τύπος επαφής	Συνιστώμενος φραγμός	Πρακτικές σημειώσεις
Κολπική/Πρωκτική	Προφυλακτικό (εξωτερικό/εσωτερικό)	Έναρξη πριν από επαφή, διατήρηση καθ’ όλη τη διάρκεια· σωστό μέγεθος· αλλαγή σε νέα επαφή.
Στοματογεννητική	Οδοντικό φράγμα ή προφυλακτικό	Αποφυγή αν υπάρχει επιχείλιος έρπης/πρόδρομα στον στόμαχο ή βλάβες στα γεννητικά.
Σεξουαλικά παιχνίδια	Προφυλακτικό στο αντικείμενο	Καθαρισμός/απολύμανση μεταξύ χρήσεων· αλλαγή προφυλακτικού ανά άτομο/στόμιο.

Λιπαντικά: νερού/σιλικόνης για μείωση τριβής & μικροτραυματισμών (όχι λιπαρά με latex).
Κάλυψη βλαβών: γάζες/επίθεματα δεν αποτελούν επαρκή προστασία για σεξ.

14.3 Αντιιική καταστολή ως πρόληψη μετάδοσης

Η καθημερινή καταστολή (π.χ. valacyclovir 500–1.000 mg 1×/ημ ή acyclovir 400 mg 2×/ημ)
μειώνει τις υποτροπές και την ιογενή αποβολή, συμβάλλοντας στη μείωση κινδύνου μετάδοσης,
ειδικά σε serodiscordant ζευγάρια. Δεν αντικαθιστά τους φραγμούς.

Πότε να το σκεφτείς;

Συχνές/ενοχλητικές υποτροπές ή έντονο άγχος μετάδοσης.
Ο/Η σύντροφος είναι HSV-2 αρνητικός/ή και επιθυμείτε επιπλέον μείωση κινδύνου.
Περίοδοι αυξημένης σεξουαλικής δραστηριότητας.

14.4 Συμπεριφορές χαμηλού κινδύνου

Αποχή σε εξάρσεις & για 2–3 ημέρες μετά την πλήρη επούλωση.
Χαμηλότερου κινδύνου πρακτικές (χωρίς επαφή με βλεννογόνους/βλάβες) όταν υπάρχει αβεβαιότητα.
Σχεδιασμός οικειότητας όταν δεν υπάρχουν πρόδρομα/ευαισθησία.

14.5 Έλεγχος για άλλα ΣΜΝ & εμβολιασμοί

Περιοδικός έλεγχος για HIV, σύφιλη, γονόρροια/χλαμύδια κατά ένδειξη ή αλλαγή συντρόφων.
Εμβολιασμοί: HPV (ηλικίες κατά οδηγίες), ηπατίτιδα Β (όλοι οι μη ανοσοποιημένοι),
ηπατίτιδα Α (ιδίως MSM/ταξίδια/επιδημιολογία).
Μικροβίωμα/κολπίτιδα: αντιμετώπιση BV μειώνει τη φλεγμονή βλεννογόνου.

14.6 Ειδικά σενάρια

Σενάριο	Εστίαση πρόληψης	Σχόλια
Εγκυμοσύνη	Αποφυγή νέας λοίμωξης 3ου τριμήνου, έλεγχος βλαβών στον τοκετό	Βλ. Section 8· καταστολή από 36 εβδομάδες σε υποτροπές.
MSM/πρωκτική επαφή	Συνεπής χρήση προφυλακτικού, λιπαντικά, έλεγχος για πρωκτίτιδα/άλλα ΣΜΝ	Χαμηλό κατώφλι για NAAT πολλαπλών παθογόνων σε ορθικά δείγματα.
Οροδιαφορετικά ζευγάρια	Καταστολή + προφυλακτικό + αποχή στις εξάρσεις	Συζητήστε και κοινή «κόκκινη γραμμή» για πρόδρομα συμπτώματα.
Πολυσυντροφικότητα/CNM	Συμφωνίες προστασίας, διαφάνεια, συχνότερος έλεγχος ΣΜΝ	Ημερολόγιο επαφών & «κανόνες» για εξάρσεις/πρόδρομα.

14.7 «Κλίμακα κινδύνου» (ενδεικτική, σχετική)

Πράξη	Χωρίς μέτρα	Με φραγμό	Φραγμός + καταστολή
Κολπική/Πρωκτική επαφή	Υψηλός	Μέτριος → Χαμηλότερος	Χαμηλός (όχι μηδενικός)
Στοματογεννητική	Χαμηλός–Μέτριος	Χαμηλότερος	Ακόμη χαμηλότερος

Η κλίμακα είναι σχετική· ο πραγματικός κίνδυνος εξαρτάται από παρουσία βλαβών, συχνότητα shedding,
χρήση φραγμών, καταστολή και μικροτραυματισμούς.

14.8 Μύθοι & πραγματικότητα για την πρόληψη

«Αν δεν υπάρχουν πληγές, δεν μεταδίδεται.» → Λάθος: υπάρχει ασυμπτωματικό shedding.
«Το προφυλακτικό μηδενίζει τον κίνδυνο.» → Λάθος: μειώνει σημαντικά, αλλά δεν καλύπτει όλο το δέρμα.
«Μεταδίδεται εύκολα από τουαλέτες/πομολά.» → Πολύ απίθανο: ο HSV-2 είναι ελυτροφόρος και εύθραυστος εκτός σώματος.

14.9 Διαπραγμάτευση ασφαλέστερου σεξ (communication)

Mini-σενάρια

«Νιώθω/νιώθουμε πιο ασφαλείς με προφυλακτικό· ας το κάνουμε συνήθεια.»
«Αν έχω μυρμήγκιασμα/κάψιμο, ας το αφήσουμε για άλλη μέρα και ας βρούμε άλλη μορφή οικειότητας.»
«Θα με βοηθούσε να έχω standby αγωγή για να ξεκινάω νωρίς όταν χρειάζεται.»

14.10 Πρόληψη νεογνικού έρπητα (υπενθύμιση)

Αποφυγή νέας λοίμωξης στο 3ο τρίμηνο (αποχή από υψηλού κινδύνου επαφές).
Καταστολή από 36 εβδομάδες σε υποτροπές· έλεγχος για βλάβες στον τοκετό.
Ενεργές βλάβες/πρόδρομα στον τοκετό → εξέταση επιλογής καισαρικής.
Μετά τη γέννα: όχι επαφή νεογνού με βλάβες/«κρύωμα» φροντιστών· σχολαστική υγιεινή (βλ. Section 8).

14.11 «Κιτ πρόληψης» τσέπης

Προφυλακτικά/οδοντικά φράγματα + λιπαντικό (νερού/σιλικόνης).
Αντιιικό για άμεση επεισοδιακή έναρξη (σύμφωνα με ιατρική οδηγία).
Σύντομες οδηγίες πρόδρομων/αποχής σε σημειώσεις κινητού.
Υπενθύμιση για έλεγχο ΣΜΝ ανά 6–12 μήνες ή κατά αλλαγή κινδύνου.

Σημαντικό: Καμία στρατηγική δεν εξαλείφει πλήρως τον κίνδυνο πέρα από την αποχή.
Ο ρεαλιστικός στόχος είναι η ουσιαστική μείωση του κινδύνου με συνδυασμό μέτρων που ταιριάζουν στις ανάγκες σας.

Νομικά & Ηθικά Ζητήματα (Ιδιωτικότητα, Γνωστοποίηση, Συναίνεση)

Ο γεννητικός έρπης (HSV-2) δεν αφορά μόνο κλινικές αποφάσεις·
εγείρει επίσης ερωτήματα ιδιωτικότητας, γνωστοποίησης σε συντρόφους,
συναίνεσης στη σεξουαλική δραστηριότητα, και διαχείρισης προσωπικών δεδομένων υγείας.
Το παρόν τμήμα συνοψίζει γενικές αρχές. Οι νόμοι ποικίλλουν ανά χώρα/περιοχή· για ειδικές περιπτώσεις
απαιτείται συμβουλή νομικού.

Σημαντική αποποίηση:
Οι παρακάτω πληροφορίες έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν νομική συμβουλή.
Οι απαιτήσεις για γνωστοποίηση, η ποινικοποίηση της μετάδοσης ΣΜΝ και η υποχρεωτική δήλωση νοσημάτων
διαφέρουν ανά δικαιοδοσία.

15.1 Ιδιωτικότητα & απόρρητο υγείας

Δικαίωμα στην ιδιωτικότητα: Η διάγνωση HSV-2 είναι ευαίσθητο προσωπικό δεδομένο υγείας.
Έχεις δικαίωμα να αποφασίζεις ποιος το μαθαίνει και πότε.
Ιατρικό απόρρητο: Οι επαγγελματίες υγείας υποχρεούνται να διαφυλάσσουν το απόρρητο,
με εξαιρέσεις μόνο όπου ο νόμος το απαιτεί (π.χ. συγκεκριμένα νοσήματα δημόσιας υγείας).
Ο HSV-2, στις περισσότερες δικαιοδοσίες, δεν είναι νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης.
Δικαίωμα πρόσβασης στον ιατρικό φάκελο και διόρθωσης ανακριβειών, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο προστασίας δεδομένων.

15.2 Ηθική & νομική διάσταση της γνωστοποίησης σε συντρόφους

Η ηθική υποχρέωση γνωστοποίησης σχετίζεται με τη συναίνεση του/της συντρόφου και
την πρόληψη μετάδοσης. Η νομική υποχρέωση (εάν υπάρχει) διαφέρει ανά περιοχή.

Πτυχή	Τι σημαίνει στην πράξη	Σημειώσεις
Ηθική γνωστοποίηση	Ενημερώνεις τον/την σύντροφο πριν από επαφή υψηλού κινδύνου, ώστε να συναποφασίσετε μέτρα.	Χτίζει εμπιστοσύνη, μειώνει άγχος και ρίσκο.
Νομικές απαιτήσεις	Σε ορισμένες χώρες/πολιτείες, η μη γνωστοποίηση κάποιων ΣΜΝ μπορεί να έχει κυρώσεις.	Συνήθως εστιάζουν σε λοιμώξεις με σοβαρές επιπτώσεις· ο HSV-2 συχνά δεν περιλαμβάνεται, αλλά έλεγξε τοπικό δίκαιο.

15.3 Συναίνεση στη σεξουαλική δραστηριότητα

Ενημερωμένη συναίνεση: ο/η σύντροφος έχει δικαίωμα να γνωρίζει πληροφορίες που αλλάζουν ουσιωδώς τον κίνδυνο για την υγεία του/της.
Πρακτικά: συζήτηση για μέτρα (προφυλακτικό/οδοντικό φράγμα), αποχή σε εξάρσεις, σκέψη για καταστολή ως επιπλέον μείωση κινδύνου.
Συναίνεση χωρίς πίεση: αποφυγή εξαναγκασμού· σε ανισορροπίες ισχύος (π.χ. εργασιακή σχέση), επιπλέον προσοχή.

15.4 Εργασία, εκπαίδευση & κοινωνικοί χώροι

Μη υποχρέωση γνωστοποίησης στον εργοδότη/σχολείο για HSV-2, εκτός αν επηρεάζονται ουσιωδώς καθήκοντα (σπάνιο).
Απουσία αποκλεισμών: ο HSV-2 δεν αποτελεί λόγο αποκλεισμού από σπουδές/εργασία/αθλητισμό.
Εύλογες διευκολύνσεις (όπου χρειάζονται): π.χ. άδεια για ιατρική επίσκεψη.

15.5 Ασφάλιση & διακρίσεις

Ο HSV-2 δεν πρέπει να αποτελεί αιτία διάκρισης σε υπηρεσίες/εργασία. Αν συμβεί, αναζήτησε νομική συμβουλή/δομές προστασίας καταναλωτή.
Σε ασφαλιστήρια ζωής/υγείας, ενημερώσου για τις υποχρεώσεις γνωστοποίησης όρων συμβολαίου.

15.6 Δημόσια υγεία & ειδοποίηση συντρόφων

Κάποια συστήματα δημόσιας υγείας προσφέρουν υπηρεσίες εθελοντικής ειδοποίησης συντρόφων (anonymized).
Αυτό μπορεί να βοηθήσει σε ευρύτερη πρόληψη, χωρίς να αποκαλυφθεί η ταυτότητα.

Εθελοντική βάση για HSV-2 στις περισσότερες περιοχές.
Σεβασμός ιδιωτικότητας: αν επιλέξεις ειδοποίηση, απόφυγε λεπτομέρειες που εκθέτουν την ταυτότητά σου χωρίς λόγο.

15.7 Προστασία ψηφιακών δεδομένων υγείας

Αποθήκευση: κλείδωμα συσκευών, ισχυροί κωδικοί, προσοχή σε cloud/backup που μοιράζεσαι.
Εφαρμογές (ημερολόγια/υπενθυμίσεις): διάβασε πολιτικές απορρήτου· προτίμησε apps με end-to-end κρυπτογράφηση.
Κοινή χρήση: επίλεξε ελάχιστη αναγκαία πληροφορία όταν στέλνεις έγγραφα ή μοιράζεσαι αποτελέσματα.

15.8 Ανήλικοι/ευάλωτοι ενήλικοι

Συναίνεση: οι κανόνες για ηλικία συναίνεσης/γονική ενημέρωση διαφέρουν ανά περιοχή.
Προστασία: προτεραιότητα στην ασφάλεια και την πρόσβαση σε φροντίδα· σε περιπτώσεις κακοποίησης, ισχύουν ειδικές διαδικασίες αναφοράς.

15.9 Ταξίδια & μεταφορά φαρμάκων

Μετέφερε αντιιικά στην πρωτότυπη συσκευασία με συνταγή/ιατρική γνωμάτευση, ειδικά σε διεθνείς πτήσεις.
Έλεγξε εκ των προτέρων τελωνειακούς περιορισμούς φαρμάκων στη χώρα προορισμού.

15.10 Mini-οδηγός γνωστοποίησης (πλαίσιο)

Επίλεξε χρόνο/χώρο χωρίς πίεση και πριν από οικειότητα.
Πες τα βασικά καθαρά: «Έχω HSV-2· διαχειρίζεται. Θέλω να σε προστατεύσω.»
Πρότεινε μέτρα: προφυλακτικό/οδοντικό φράγμα, αποχή σε εξάρσεις, καταστολή.
Άνοιξε χώρο για ερωτήσεις· πρόσφερε αξιόπιστες πηγές/επίσκεψη μαζί σε γιατρό.
Τεκμηρίωσε (προαιρετικά) τη συζήτηση εάν υπάρχει νομικός προβληματισμός (π.χ. ανταλλαγή μηνυμάτων).

15.11 Συχνά διλήμματα – πρακτικός πίνακας

Δίλημμα	Πρόταση προσέγγισης	Σχόλια/Νομικά
«Πρέπει να το πω σε νέο/α σύντροφο;»	Ναι, ηθικά πριν την επαφή υψηλού κινδύνου· από κοινού λήψη μέτρων.	Νομική υποχρέωση εξαρτάται από χώρα/πολιτεία.
«Τι αν αντιδράσει αρνητικά;»	Αποδοχή συναισθήματος, παροχή πληροφορίας, σεβασμός ορίων.	Δικαίωμα επιλογής/συναίνεσης και των δύο.
«Μπορώ να μοιραστώ το status του/της συντρόφου;»	Όχι χωρίς ρητή άδεια· αφορά δικά του/της δεδομένα υγείας.	Προστασία προσωπικών δεδομένων τρίτων.
«Ζητά ο εργοδότης ιατρικά στοιχεία;»	Παρέχεται μόνο το απολύτως αναγκαίο (π.χ. ικανότητα για εργασία).	Το status HSV-2 σπάνια είναι σχετικό/αναγκαίο.

15.12 Λίστα ελέγχου (Check-list) 60″

Γνώριζε τα δικαιώματα ιδιωτικότητας σου· φύλαξε τον ιατρικό φάκελο.
Προετοίμασε σενάριο γνωστοποίησης πριν από νέες σχέσεις.
Συζήτησε μέτρα μείωσης κινδύνου & (αν χρειάζεται) καταστολή.
Προστάτευσε ψηφιακά δεδομένα (κωδικοί, κρυπτογράφηση, ελάχιστη κοινοποίηση).
Σε ειδικά ερωτήματα/διαφορές → συμβουλή νομικού στην περιοχή σου.

Συμπέρασμα: Η ηθική διαφάνεια, η ενημερωμένη συναίνεση και η προστασία της
ιδιωτικότητας είναι οι τρεις βασικοί άξονες. Με σεβασμό και σωστή πληροφόρηση, οι περισσότερες
καταστάσεις λύνονται χωρίς συγκρούσεις και με αμοιβαία εμπιστοσύνη.

15.Νομικά & Ηθικά Ζητήματα (Ιδιωτικότητα, Γνωστοποίηση, Συναίνεση)

15.1 Ιδιωτικότητα & απόρρητο υγείας

Δικαίωμα στην ιδιωτικότητα: Η διάγνωση HSV-2 είναι ευαίσθητο προσωπικό δεδομένο υγείας.
Έχεις δικαίωμα να αποφασίζεις ποιος το μαθαίνει και πότε.
Ιατρικό απόρρητο: Οι επαγγελματίες υγείας υποχρεούνται να διαφυλάσσουν το απόρρητο,
με εξαιρέσεις μόνο όπου ο νόμος το απαιτεί (π.χ. συγκεκριμένα νοσήματα δημόσιας υγείας).
Ο HSV-2, στις περισσότερες δικαιοδοσίες, δεν είναι νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης.
Δικαίωμα πρόσβασης στον ιατρικό φάκελο και διόρθωσης ανακριβειών, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο προστασίας δεδομένων.

15.2 Ηθική & νομική διάσταση της γνωστοποίησης σε συντρόφους

Πτυχή	Τι σημαίνει στην πράξη	Σημειώσεις
Ηθική γνωστοποίηση	Ενημερώνεις τον/την σύντροφο πριν από επαφή υψηλού κινδύνου, ώστε να συναποφασίσετε μέτρα.	Χτίζει εμπιστοσύνη, μειώνει άγχος και ρίσκο.
Νομικές απαιτήσεις	Σε ορισμένες χώρες/πολιτείες, η μη γνωστοποίηση κάποιων ΣΜΝ μπορεί να έχει κυρώσεις.	Συνήθως εστιάζουν σε λοιμώξεις με σοβαρές επιπτώσεις· ο HSV-2 συχνά δεν περιλαμβάνεται, αλλά έλεγξε τοπικό δίκαιο.

15.3 Συναίνεση στη σεξουαλική δραστηριότητα

Ενημερωμένη συναίνεση: ο/η σύντροφος έχει δικαίωμα να γνωρίζει πληροφορίες που αλλάζουν ουσιωδώς τον κίνδυνο για την υγεία του/της.
Πρακτικά: συζήτηση για μέτρα (προφυλακτικό/οδοντικό φράγμα), αποχή σε εξάρσεις, σκέψη για καταστολή ως επιπλέον μείωση κινδύνου.
Συναίνεση χωρίς πίεση: αποφυγή εξαναγκασμού· σε ανισορροπίες ισχύος (π.χ. εργασιακή σχέση), επιπλέον προσοχή.

15.4 Εργασία, εκπαίδευση & κοινωνικοί χώροι

Μη υποχρέωση γνωστοποίησης στον εργοδότη/σχολείο για HSV-2, εκτός αν επηρεάζονται ουσιωδώς καθήκοντα (σπάνιο).
Απουσία αποκλεισμών: ο HSV-2 δεν αποτελεί λόγο αποκλεισμού από σπουδές/εργασία/αθλητισμό.
Εύλογες διευκολύνσεις (όπου χρειάζονται): π.χ. άδεια για ιατρική επίσκεψη.

15.5 Ασφάλιση & διακρίσεις

Ο HSV-2 δεν πρέπει να αποτελεί αιτία διάκρισης σε υπηρεσίες/εργασία. Αν συμβεί, αναζήτησε νομική συμβουλή/δομές προστασίας καταναλωτή.
Σε ασφαλιστήρια ζωής/υγείας, ενημερώσου για τις υποχρεώσεις γνωστοποίησης όρων συμβολαίου.

15.6 Δημόσια υγεία & ειδοποίηση συντρόφων

Εθελοντική βάση για HSV-2 στις περισσότερες περιοχές.
Σεβασμός ιδιωτικότητας: αν επιλέξεις ειδοποίηση, απόφυγε λεπτομέρειες που εκθέτουν την ταυτότητά σου χωρίς λόγο.

15.7 Προστασία ψηφιακών δεδομένων υγείας

Αποθήκευση: κλείδωμα συσκευών, ισχυροί κωδικοί, προσοχή σε cloud/backup που μοιράζεσαι.
Εφαρμογές (ημερολόγια/υπενθυμίσεις): διάβασε πολιτικές απορρήτου· προτίμησε apps με end-to-end κρυπτογράφηση.
Κοινή χρήση: επίλεξε ελάχιστη αναγκαία πληροφορία όταν στέλνεις έγγραφα ή μοιράζεσαι αποτελέσματα.

15.8 Ανήλικοι/ευάλωτοι ενήλικοι

Συναίνεση: οι κανόνες για ηλικία συναίνεσης/γονική ενημέρωση διαφέρουν ανά περιοχή.
Προστασία: προτεραιότητα στην ασφάλεια και την πρόσβαση σε φροντίδα· σε περιπτώσεις κακοποίησης, ισχύουν ειδικές διαδικασίες αναφοράς.

15.9 Ταξίδια & μεταφορά φαρμάκων

Μετέφερε αντιιικά στην πρωτότυπη συσκευασία με συνταγή/ιατρική γνωμάτευση, ειδικά σε διεθνείς πτήσεις.
Έλεγξε εκ των προτέρων τελωνειακούς περιορισμούς φαρμάκων στη χώρα προορισμού.

15.10 Mini-οδηγός γνωστοποίησης (πλαίσιο)

Επίλεξε χρόνο/χώρο χωρίς πίεση και πριν από οικειότητα.
Πες τα βασικά καθαρά: «Έχω HSV-2· διαχειρίζεται. Θέλω να σε προστατεύσω.»
Πρότεινε μέτρα: προφυλακτικό/οδοντικό φράγμα, αποχή σε εξάρσεις, καταστολή.
Άνοιξε χώρο για ερωτήσεις· πρόσφερε αξιόπιστες πηγές/επίσκεψη μαζί σε γιατρό.
Τεκμηρίωσε (προαιρετικά) τη συζήτηση εάν υπάρχει νομικός προβληματισμός (π.χ. ανταλλαγή μηνυμάτων).

15.11 Συχνά διλήμματα – πρακτικός πίνακας

Δίλημμα	Πρόταση προσέγγισης	Σχόλια/Νομικά
«Πρέπει να το πω σε νέο/α σύντροφο;»	Ναι, ηθικά πριν την επαφή υψηλού κινδύνου· από κοινού λήψη μέτρων.	Νομική υποχρέωση εξαρτάται από χώρα/πολιτεία.
«Τι αν αντιδράσει αρνητικά;»	Αποδοχή συναισθήματος, παροχή πληροφορίας, σεβασμός ορίων.	Δικαίωμα επιλογής/συναίνεσης και των δύο.
«Μπορώ να μοιραστώ το status του/της συντρόφου;»	Όχι χωρίς ρητή άδεια· αφορά δικά του/της δεδομένα υγείας.	Προστασία προσωπικών δεδομένων τρίτων.
«Ζητά ο εργοδότης ιατρικά στοιχεία;»	Παρέχεται μόνο το απολύτως αναγκαίο (π.χ. ικανότητα για εργασία).	Το status HSV-2 σπάνια είναι σχετικό/αναγκαίο.

15.12 Λίστα ελέγχου (Check-list) 60″

Γνώριζε τα δικαιώματα ιδιωτικότητας σου· φύλαξε τον ιατρικό φάκελο.
Προετοίμασε σενάριο γνωστοποίησης πριν από νέες σχέσεις.
Συζήτησε μέτρα μείωσης κινδύνου & (αν χρειάζεται) καταστολή.
Προστάτευσε ψηφιακά δεδομένα (κωδικοί, κρυπτογράφηση, ελάχιστη κοινοποίηση).
Σε ειδικά ερωτήματα/διαφορές → συμβουλή νομικού στην περιοχή σου.

16.Διατροφή, Lifestyle & Μύθοι

Η καθημερινότητα παίζει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση του HSV-2.
Καμία τροφή ή «φυσικό» σκεύασμα δεν θεραπεύει τον ιό· όμως
η καλή ρουτίνα (ύπνος, στρες, άσκηση) και μια
ισορροπημένη διατροφή βοηθούν πολλούς ανθρώπους να έχουν
λιγότερα ή ηπιότερα επεισόδια και καλύτερη ποιότητα ζωής.

Τι στοχεύουμε;

Σταθερό ανοσοποιητικό (ύπνος, διατροφή, κίνηση).
Λιγότερους παράγοντες πυροδότησης (στρες, τριβή, αφυδάτωση).
Ρεαλιστική διατροφική στρατηγική που ταιριάζει στη ζωή σου.

16.1 Διατροφή: βασικές αρχές

Μεσογειακό πρότυπο: λαχανικά, φρούτα, ολικής άλεσης, όσπρια, ξηροί καρποί, ελαιόλαδο, ψάρι 1–2×/εβδ.
Πρωτεΐνη επαρκής (κοτόπουλο, ψάρι, αυγά, όσπρια/τόφου) για επούλωση ιστών.
Ενυδάτωση: 6–8 ποτήρια νερό/ημέρα (περισσότερο με άσκηση/ζέστη).
Περιορισμός υπερ-επεξεργασμένων, πολύ ζάχαρης/αλκοόλ → μειώνουν τη γενική ευεξία & ύπνο.

16.2 Αργινίνη & Λυσίνη: τι ισχύει πραγματικά;

Συχνά αναφέρεται ότι η αργινίνη «ταΐζει» τον έρπη και ότι η λυσίνη τον «κόβει».
Τα δεδομένα είναι ετερόκλητα και δεν υποστηρίζουν αυστηρές απαγορεύσεις τροφών.

Στοιχείο	Τι γνωρίζουμε	Πρακτική σύσταση
Αργινίνη (σοκολάτα, ξηροί καρποί κ.ά.)	Εργαστηριακά μπορεί να διευκολύνει αναπαραγωγή HSV· κλινικά στοιχεία ασθενή.	Δεν απαιτούνται γενικές απαγορεύσεις. Παρατήρησε αν εσένα σε επηρεάζει.
Λυσίνη (συμπλήρωμα)	Αντικρουόμενες μικρές μελέτες· δεν αποτελεί καθιερωμένη πρόληψη.	Μην ξεκινάς χωρίς ιατρική συμβουλή· όχι στην κύηση/θηλασμό/νεφρική νόσο χωρίς έλεγχο.

Συμπέρασμα: δώσε έμφαση στη συνολική ποιότητα διατροφής. Κατέγραψε τυχόν προσωπικά triggers.

16.3 Πίνακας «τι με βολεύει» (ενδεικτικός)

Κατηγορία	Παραδείγματα	Σχόλιο
Καθημερινά	Λαχανικά, φρούτα, γιαούρτι/κεφίρ, όσπρια, ψάρια, ελαιόλαδο	Στήριξη μικροθρεπτικών & μικροβιώματος
Με μέτρο	Καβουρδισμένοι ξηροί καρποί, μαύρη σοκολάτα, καφές 1–2	Εξατομίκευση· δες αν σχετίζονται με επεισόδια
Καλύτερα σπάνια	Υπερ-επεξεργασμένα, πολλά γλυκά, πολύ αλκοόλ	Επηρεάζουν ύπνο/στρες/γλυκαιμία

16.4 Συμπληρώματα: τι να ξέρεις

Βιταμίνη D: αν υπάρχει ανεπάρκεια, η διόρθωση ωφελεί συνολικά την υγεία· όχι ειδική θεραπεία HSV-2.
Ψευδάργυρος: χρήσιμος αν υπάρχει έλλειψη· τα τοπικά σκευάσματα μπορεί να ερεθίσουν βλεννογόνους· όχι χρήση σε γεννητικές βλάβες χωρίς οδηγίες.
Λυσίνη: βλέπε 16.2 – συζήτηση με γιατρό· αποφυγή σε κύηση/νεφρική νόσο χωρίς παρακολούθηση.
Φυτικά (μελισσόχορτο/λεμόν μπαλμ κ.ά.): ενδείξεις κυρίως για επιχείλιο έρπη· όχι σε βλεννογόνους γεννητικών λόγω ερεθισμού.

Κανόνας ασφαλείας: Οτιδήποτε παίρνεις σε χάπι/σταγόνες μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα ή παθήσεις.
Πάντα ενημέρωσε τον/την γιατρό σου.

16.5 Ύπνος, στρες & κίνηση

Ύπνος: 7–9 ώρες/νύχτα. Σταθερό ωράριο, δροσερό δωμάτιο, λιγότερες οθόνες πριν τον ύπνο.
Διαχείριση στρες: 5΄ αναπνοές (box-breathing), 10–15΄ περπάτημα, 1–2 συνεδρίες mindfulness/εβδ.
Άσκηση: 150′/εβδομάδα μέτρια αερόβια + 2× ενδυνάμωση. Αποφυγή έντονης τριβής κατά έξαρση.

16.6 Δέρμα, υγιεινή & τριβή

Ήπια υγιεινή: χλιαρό νερό, ήπια καθαριστικά· απόφυγε αρωματικά/σκληρά σαπούνια.
Ρούχα: βαμβακερά/φαρδιά· αποφυγή συνθετικών/στενών στα επεισόδια.
Λιπαντικά: βάσης νερού/σιλικόνης για μείωση μικροτραυματισμών· όχι λιπαρά με προφυλακτικά latex.

16.7 Αλκοόλ, νικοτίνη & άλλες ουσίες

Αλκοόλ: επηρεάζει ύπνο/ανοχή στον πόνο· προτίμησε χαμηλή–μέτρια κατανάλωση, όχι σε επεισόδια.
Κάπνισμα/νικοτίνη: συνδέονται με κακή επούλωση· κάθε μείωση βοηθά.
Κάνναβη/άλλες ουσίες: προσοχή σε αλληλεπιδράσεις & επίδραση στον ύπνο/άγχος.

16.8 Mini-πλάνο εβδομάδας (ενδεικτικό)

Δευ–Παρ: 20΄ γρήγορο περπάτημα, λαχανικά σε κάθε γεύμα, ύπνος στις 23:30.
Τετάρτη/Σάββατο: 30΄ ενδυνάμωση (σώμα/λάστιχα).
Καθημερινά: 5΄ αναπνοές + 5΄ διατάσεις (πρωί/βράδυ).
Νερό: μπουκάλι 500 ml μαζί → 2–3 γεμίσματα/ημέρα.
Ημερολόγιο: σημείωσε ύπνο, στρες, πιθανό trigger, συμπτώματα.

16.9 «Κιτ εξάρσεων» (practical)

Συμφωνημένο επεισοδιακό σχήμα αντιιικού διαθέσιμο στο σπίτι/τσάντα.
Αναλγητικό κατά ένδειξη, θερμό ντους/πλύσεις, μαλακά βαμβακερά εσώρουχα.
Λιδοκαΐνη gel για σύντομη τοπική ανακούφιση (όχι σε μεγάλες επιφάνειες/χωρίς οδηγίες).
Σημείωση: όχι αιθέρια έλαια/αλκοολούχα πάνω σε βλεννογόνους → ερεθισμός/καύσος.

16.10 Μύθοι vs Πραγματικότητα

Μύθος	Πραγματικότητα
«Κόψε εντελώς σοκολάτα & ξηρούς καρπούς»	Δεν υπάρχουν ισχυρά κλινικά δεδομένα για γενική απαγόρευση· δες τι ισχύει σε σένα.
«Φυσικά έλαια θεραπεύουν τον HSV-2»	Δεν θεραπεύουν· και μπορεί να ερεθίσουν τους βλεννογόνους.
«Αν δεν βλέπω πληγές, δεν κολλάω»	Γίνεται μετάδοση και χωρίς ορατές βλάβες (ασυμπτωματικό shedding).
«Τα αντιιικά φθείρουν το σώμα αν τα παίρνεις καιρό»	Χρόνια καταστολή είναι γενικά καλά ανεκτή με ιατρική παρακολούθηση· δεν «χαλά» το ανοσοποιητικό.

16.11 Πότε να ζητήσεις συμβουλή ειδικού

Σκέφτεσαι συμπληρώματα (λυσίνη, βότανα) ή έχεις χρόνια νόσο/πολυφαρμακία.
Παρατηρείς συσχέτιση επεισοδίων με ειδικά τρόφιμα και θες εξατομίκευση.
Θέλεις διατροφικό πλάνο γύρω από άσκηση/κύκλο/εργασιακό ωράριο.

Σύνοψη: Δώσε προτεραιότητα σε ύπνο, διαχείριση στρες, άσκηση και ισορροπημένη διατροφή.
Οι «μαύρες λίστες» τροφών σπάνια χρειάζονται. Παρατήρησε το δικό σου σώμα και συνεργάσου με επαγγελματία
για ασφαλείς επιλογές.

17.Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Παρακάτω θα βρεις συγκεντρωμένες απαντήσεις σε ό,τι ρωτιέται πιο συχνά για τον HSV-2.
Οι απαντήσεις είναι πρακτικές και συνδέονται με σχετικές ενότητες του οδηγού για περισσότερες λεπτομέρειες.

A. Βασικά & Μετάδοση

1) Μπορώ να μεταδώσω τον HSV-2 όταν δεν έχω πληγές;

Ναι. Υπάρχει ασυμπτωματική αποβολή ιού (shedding). Ο κίνδυνος είναι μικρότερος από ό,τι στις εξάρσεις,
αλλά όχι μηδενικός. Μειώνεται με καταστολή και φραγμούς.

2) Μεταδίδεται από τουαλέτες, πετσέτες ή πισίνες;

Πολύ απίθανο. Ο HSV-2 είναι ελυτροφόρος ιός και δεν επιβιώνει καλά στο περιβάλλον. Μεταδίδεται κατά κανόνα με
στενή επαφή δέρμα-με-δέρμα/βλεννογόνων.

3) Φιλιά & στοματογεννητικό: τι ισχύει;

Τα φιλιά μεταδίδουν κυρίως HSV-1 (επιχείλιος έρπης).
Στοματογεννητική επαφή με ενεργό επιχείλιο έρπη μπορεί να προκαλέσει γεννητικό HSV-1.
Απόφυγέ την όταν υπάρχουν «σπυράκια/κάψιμο» στα χείλη. Χρησιμοποίησε οδοντικό φράγμα/προφυλακτικό.

4) Πότε είμαι πιο μεταδοτικός/ή;

Στο πρόδρομο (μυρμήγκιασμα/κάψιμο) και στα ενεργά έλκη.
Ο κίνδυνος πέφτει μετά την πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες.

5) Το προφυλακτικό αρκεί για να μηδενίσει τον κίνδυνο;

Μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο αλλά δεν τον μηδενίζει, γιατί μένει δέρμα ακάλυπτο.
Καλύτερη προστασία όταν συνδυαστεί με κατασταλτική αγωγή και αποχή στις εξάρσεις.

B. Διάγνωση & Τεστ

6) Ποιο είναι το καλύτερο τεστ όταν έχω βλάβες;

PCR από επίχρισμα της βλάβης (swab) – υψηλή ευαισθησία. Γίνεται και τύπου-ειδικός προσδιορισμός (HSV-1 ή HSV-2).

7) Να κάνω εξέταση αίματος (IgG/IgM);

IgM δεν συνιστάται. Οι τύπου-ειδικές IgG βοηθούν όταν δεν υπάρχουν βλάβες ή για
serodiscordant ζευγάρια. Προσοχή σε χαμηλούς δείκτες (πιθανά ψευδώς θετικά) — μπορεί να απαιτείται επιβεβαίωση.

8) Πότε «πιάνει» το αίμα μετά από έκθεση;

Συνήθως 3–12 εβδομάδες για ανάπτυξη ανιχνεύσιμων IgG. Αν η αρχική εξέταση είναι αρνητική αλλά υπάρχει υποψία,
επανάλαβέ την μετά από 12–16 εβδομάδες.

9) Η PCR μπορεί να βγει αρνητική παρότι έχω έρπη;

Ναι, ειδικά εάν οι βλάβες έχουν σχεδόν επουλωθεί ή το δείγμα δεν λήφθηκε σωστά. Επανάληψη όσο πιο νωρίς γίνεται στο επεισόδιο.

C. Θεραπεία & Φάρμακα

10) Τα αντιιικά «σκοτώνουν» οριστικά τον ιό;

Όχι. Καταστέλλουν τον πολλαπλασιασμό, μειώνοντας διάρκεια/ένταση επεισοδίων και τον κίνδυνο μετάδοσης.
Ο ιός παραμένει λανθάνων στα νευρικά γάγγλια.

11) Πότε να αρχίσω το φάρμακο σε έξαρση;

Ιδανικά στο πρόδρομο ή εντός 24–48 ωρών από την έναρξη. Κράτα «stand-by» συνταγή (βλ. Section 11).

12) Χρειάζομαι καθημερινή κατασταλτική αγωγή;

Βοηθά εάν έχεις συχνές/βαριές υποτροπές ή θες να μειώσεις τον κίνδυνο μετάδοσης σε οροδιαφορετικό ζευγάρι.
Επανεκτίμηση κάθε 6–12 μήνες.

13) Είναι ασφαλής η μακροχρόνια λήψη;

Γενικά καλά ανεκτή σε υγιή άτομα. Προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία.
Συζήτησε με τον/την γιατρό σου για παρακολούθηση (βλ. Section 10).

14) Υπάρχει αντοχή στα αντιιικά;

Σπάνια σε ανοσοεπαρκείς. Πιθανότερη σε σοβαρή ανοσοκαταστολή. Αν δεν ανταποκρίνεσαι, απαιτείται έλεγχος &
εναλλακτικά (π.χ. foscarnet) από ειδικό (βλ. 9.5).

D. Σεξουαλική ζωή & σχέσεις

15) Πρέπει να το πω σε νέο/α σύντροφο;

Ηθικά ναι πριν από επαφή υψηλού κινδύνου ώστε να υπάρχει ενημερωμένη συναίνεση και κοινές αποφάσεις.
Δες πρακτικά scripts στο Section 13 και τα νομικά στο Section 15.

16) Πώς μειώνουμε στο μέγιστο τον κίνδυνο μετάδοσης;

Συνδυασμός: αποχή σε πρόδρομα/έλκη + προφυλακτικό/οδοντικό φράγμα +
καταστολή. Προσθέτεις λιπαντικό νερού/σιλικόνης για λιγότερη τριβή.

17) Μπορώ να κάνω σεξ στην «ουρά» της επούλωσης;

Περίμενε μέχρι πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες. Η αποβολή ιού μειώνεται όσο προχωρά η επούλωση αλλά δεν είναι μηδέν.

E. Κύηση, Τοκετός & Νεογνό

18) Τι γίνεται αν είμαι έγκυος με HSV-2;

Στόχος είναι η πρόληψη νεογνικού έρπητα. Καταστολή από 36 εβδομάδες σε υποτροπές,
έλεγχος για βλάβες στον τοκετό και επιλογή τρόπου γέννας κατά ένδειξη (βλ. Section 8).

19) Μπορώ να θηλάσω;

Ναι, εφόσον δεν υπάρχουν βλάβες στον μαστό και άλλες βλάβες είναι καλυμμένες.
Αν υπάρχει βλάβη σε έναν μαστό, θηλάζεις από τον άλλον και απορρίπτεις το γάλα του προσβεβλημένου ώσπου να επουλωθεί.

F. Σχέση με HIV & άλλα ΣΜΝ

20) Ο HSV-2 αυξάνει τον κίνδυνο για HIV;

Ναι, οι ελκώσεις και η φλεγμονή αυξάνουν την ευαλωτότητα. Για υψηλό κίνδυνο, σκέψου
PrEP και κάνε τακτικό screening (βλ. Section 12).

21) Υπάρχει PEP μετά από έκθεση σε HSV-2;

Όχι όπως στον HIV. Δεν υπάρχει τυπική «μετα-έκθεση» προφύλαξη για HSV. Η διαχείριση είναι κλινική/συμπτωματική.

G. Lifestyle, Εξάρσεις & Αυτοφροντίδα

22) Τι πυροδοτεί υποτροπές;

Στρες, έλλειψη ύπνου, τριβή, άλλες λοιμώξεις/πυρετός, ορμονικές μεταβολές (σε κάποιες γυναίκες), έντονη αφυδάτωση.
Κράτα ημερολόγιο για να εντοπίσεις προσωπικά triggers (βλ. 11.3, 16.5).

23) Να αποφεύγω σοκολάτα/ξηρούς καρπούς;

Δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία για γενική απαγόρευση. Δες αν σε επηρεάζουν προσωπικά (βλ. Section 16).

24) Μπορώ να γυμνάζομαι;

Ναι. Απόφυγε δραστηριότητες με έντονη τριβή στην περιοχή σε έξαρση. Προτίμησε βαμβακερά/φαρδιά ρούχα.

25) Μολύνει το κερί/ξύρισμα/laser;

Κατά την έξαρση απόφυγε ξύρισμα/κερί/laser στην περιοχή (κίνδυνος αυτοενοφθαλμισμού και ερεθισμού).
Σε ύφεση, ήπιο ξύρισμα με καθαρά εργαλεία και λιπαντική κρέμα.

26) Τι βοηθά τον πόνο;

Χλιαρές πλύσεις/ντους, αναλγητικά κατά ένδειξη, λιδοκαΐνη gel προσεκτικά, βαμβακερά ρούχα,
ούρηση στο ντους για λιγότερο κάψιμο (βλ. Section 9, Section 11).

H. Εργασία, Κοινωνική Ζωή & Ιδιωτικότητα

27) Πρέπει να το πω στη δουλειά;

Όχι. Ο HSV-2 είναι προσωπικό δεδομένο υγείας. Γνωστοποίηση μόνο αν επηρεάζονται ουσιωδώς καθήκοντα (σπάνιο)
ή χρειάζεσαι διευκόλυνση. Βλ. Section 15.

28) Μπορώ να πηγαίνω γυμναστήριο/πισίνα;

Ναι σε ύφεση. Απόφυγε άμεση επαφή βλαβών με κοινές επιφάνειες και κάλυψέ τες επαρκώς μέχρι πλήρη επούλωση.

I. Ειδικά Ιατρικά Θέματα

29) Τι είναι το «πρόδρομο»;

Πρόωρα συμπτώματα πριν τα έλκη: μυρμήγκιασμα, κάψιμο, πόνος. Είναι περίοδος υψηλής μεταδοτικότητας.
Ξεκίνα επεισοδιακή θεραπεία άμεσα.

30) Πού εμφανίζονται οι βλάβες;

Πέος/αιδοίο/κλειτορίδα/κόλπος, περιγεννητικά, γλουτοί, μηροί, περιπρωκτικά. Μπορεί να συνυπάρχει ουρηθρίτιδα ή πρωκτίτιδα.

31) Μπορεί ο HSV-1 να προκαλέσει γεννητικές βλάβες;

Ναι (κυρίως από στοματογεννητική επαφή). Τείνει να υποτροπιάζει λιγότερο συχνά από τον HSV-2, αλλά διαχείριση παρόμοια.

32) Υπάρχει εμβόλιο ή θεραπεία-ίαση στον ορίζοντα;

Προς το παρόν όχι εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία εκρίζωσης. Η έρευνα συνεχίζεται (εμβόλια, ανοσοθεραπείες).

33) Πότε πρέπει να ζητήσω άμεσα ιατρική βοήθεια;

Υψηλός πυρετός/έντονος πόνος, δυσκολία ή αδυναμία ούρησης, συμπτώματα μηνιγγίτιδας
(έντονη κεφαλαλγία/αυχενική δυσκαμψία/φωτοφοβία), οφθαλμικός πόνος/θάμβος, εγκυμοσύνη με νέες βλάβες,
ανοσοκαταστολή με εκτεταμένες ή επιμένουσες βλάβες (βλ. Section 7).

34) Έχω «σπυράκι» – πώς ξεχωρίζει από σύφιλη ή άφθες;

Η σύφιλη συχνά δίνει ανώδυνο έλκος (σκληρός χάνκρος). Ο HSV-2 τυπικά είναι επώδυνος με φυσαλίδες → έλκη.
Η διάγνωση απαιτεί PCR/τεστ (βλ. Διαφορική διάγνωση).

J. Φάρμακα, Αλληλεπιδράσεις & Πρακτικά

35) Αλκοόλ με αντιιικά;

Δεν υπάρχει ειδική φαρμακολογική αντένδειξη σε μέτρια κατανάλωση, όμως μπορεί να επιδεινώσει ύπνο/πόνο.
Προτίμησε χαμηλή–μέτρια κατανάλωση και απόφυγε στις εξάρσεις.

36) Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων;

Προσοχή με νεφροτοξικά (π.χ. IV σκιαγραφικά, αμινογλυκοσίδες). Η προβενεσίδη ↑ AUC acyclovir.
Έλεγξε το ιστορικό σου (βλ. Section 10).

37) Πώς φυλάω τα φάρμακά μου όταν ταξιδεύω;

Στην πρωτότυπη συσκευασία με συνταγή/γνωμάτευση, ειδικά σε διεθνείς πτήσεις. Έλεγξε τυχόν περιορισμούς χώρας (βλ. 15.9).

K. Ψυχολογία & Σχέσεις

38) Νιώθω άγχος/ντροπή – είναι φυσιολογικό;

Απολύτως. Βοηθά η ενημέρωση, ένα πλάνο δράσης και αν χρειαστεί
συμβουλευτική (π.χ. CBT). Δες Section 13.

39) Πώς να το πω χωρίς να «χαλάσω» τη στιγμή;

Επίλεξε ήρεμη στιγμή πριν τη σεξουαλική επαφή, μίλησε σύντομα και πρακτικά,
δώσε έμφαση στη φροντίδα και στα μέτρα (δες mini-scripts στο Section 13).

40) Πώς ξέρω ότι «πάω καλύτερα» μακροπρόθεσμα;

Οι περισσότερες/οι βλέπουν μείωση σε συχνότητα/ένταση υποτροπών μέσα στα πρώτα χρόνια.
Το ημερολόγιο βοηθά να δεις την πρόοδο (βλ. Section 11).

Quick links:

Θεραπευτικές επιλογές & δόσεις
Acyclovir/Valacyclovir/Famciclovir – PK & ασφάλεια
Μακροχρόνια διαχείριση & καταστολή
Σχέση με HIV & ΣΜΝ
Στρατηγικές πρόληψης
Κύηση/Τοκετός/Νεογνό

Υπενθύμιση: Το FAQ είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
Αν έχεις επιμένοντα ή σοβαρά συμπτώματα, επικοινώνησε με επαγγελματία υγείας.

19.Λεξιλόγιο / Γλωσσάρι & Χρήσιμα Templates

Γρήγορες επεξηγήσεις βασικών όρων γύρω από τον HSV-2 και έτοιμα
templates για καθημερινή χρήση (γνωστοποίηση, πλάνο εξάρσεων, σημειώσεις γιατρού κ.ά.).
Όλα είναι σχεδιασμένα για εύκολη ανάγνωση σε κινητό.

18.1 Γλωσσάρι (A–Ω)

Asymptomatic viral shedding (ασυμπτωματική αποβολή)

Απέκκριση ιού χωρίς ορατές βλάβες. Εξηγεί γιατί υπάρχει μετάδοση και σε ύφεση.

Βλάβη / Έλκος

Φυσαλίδες/διαβρώσεις που συχνά είναι επώδυνες. Μετά από ρήξη μένει έλκος που επουλώνεται σε ημέρες.

BV (Bacterial Vaginosis – βακτηριακή κολπίτιδα)

Αλλαγή μικροβιώματος κόλπου με αυξημένη φλεγμονή· σχετίζεται με αυξημένη ευαλωτότητα σε ΣΜΝ.

CDC / Οδηγίες

Κατευθυντήριες οδηγίες για ΣΜΝ. Αναφορά για δοσολογίες & πρακτικές διαχείρισης.

DNA πολυμεράση (ιική)

Ένζυμο-στόχος των αντιερπητικών. Η αναστολή της εμποδίζει την αντιγραφή του ιικού DNA.

Episodic therapy (επεισοδιακή θεραπεία)

Βραχεία λήψη αντιιικού μόνο σε έξαρση, ιδανικά στο πρόδρομο ή εντός 24–48 ωρών από την έναρξη.

eGFR

Δείκτης νεφρικής λειτουργίας. Απαραίτητος για προσαρμογή δόσεων acyclovir/valacyclovir/famciclovir.

HSV-1 vs HSV-2

Και οι δύο μπορούν να προκαλέσουν γεννητικές βλάβες. Ο HSV-2 τείνει να υποτροπιάζει συχνότερα.

IgG / IgM

Αντισώματα. Οι IgG τύπου-ειδικές είναι χρήσιμες για παλαιά/σιωπηρή λοίμωξη. Οι IgM δεν συνιστώνται.

NAAT / PCR

Μοριακές μέθοδοι ανίχνευσης ιικού DNA. PCR από βλάβη είναι το τεστ εκλογής.

Neonatal herpes (νεογνικός έρπης)

Σοβαρή λοίμωξη νεογνού. Κύριος κίνδυνος: πρωτολοίμωξη μητέρας στο 3ο τρίμηνο & ενεργές βλάβες στον τοκετό.

PEP / PrEP (για HIV)

Μετά-έκθεση (PEP) & προ-έκθεση (PrEP) προφύλαξη για HIV. Δεν υπάρχουν αντίστοιχα πρωτόκολλα για HSV-2.

Prodrome (πρόδρομο)

Πρόωρα συμπτώματα: μυρμήγκιασμα/κάψιμο/άλγος. Περίοδος υψηλής μεταδοτικότητας και ιδανική για έναρξη θεραπείας.

Serodiscordant ζευγάρι

Ένας σύντροφος HSV-2(+), ο άλλος HSV-2(–). Χρήσιμη η καθημερινή καταστολή + προφυλακτικό + αποχή σε εξάρσεις.

Suppressive therapy (κατασταλτική)

Καθημερινή λήψη αντιιικού για μείωση υποτροπών και κινδύνου μετάδοσης.

TK (Thymidine Kinase – θυμιδινική κινάση)

Ιικό ένζυμο που «ενεργοποιεί» τα αντιερπητικά μέσα στο μολυσμένο κύτταρο.

U=U (Undetectable = Untransmittable)

Για HIV: μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο → μη σεξουαλική μετάδοση. Ανεξάρτητο από τον HSV-2.

18.2 Χρήσιμα Templates (έτοιμα για αντιγραφή)

Α) Γνωστοποίηση σε νέο/α σύντροφο (σύντομο & ήρεμο)

«Θέλω να μοιραστώ κάτι για την υγεία μου πριν προχωρήσουμε: έχω γεννητικό έρπη (HSV-2).

Διαχειρίζεται με φάρμακα και προφυλάξεις. Συνήθως αποφεύγω επαφή όταν έχω συμπτώματα

και μπορώ να παίρνω κατασταλτική αγωγή. Αν θες, συζητάμε τι μας κάνει να νιώθουμε

και οι δύο ασφαλείς (προφυλακτικό, αποχή σε εξάρσεις, κ.λπ.). Μπορούμε να ρωτήσουμε

και γιατρό μαζί αν έχεις απορίες.»

Β) «Outbreak Action Plan» (πλάνο εξάρσεων σε 6 βήματα)

Αναγνώριση πρόδρομων (μυρμήγκιασμα/κάψιμο/άλγος).
Έναρξη επεισοδιακού σχήματος άμεσα (σύμφωνα με ιατρική οδηγία).
Τοπική φροντίδα: χλιαρές πλύσεις, αναλγητικό, βαμβακερά/φαρδιά ρούχα.
Αποχή από σεξ έως πλήρη επούλωση + 2–3 ημέρες.
Ενημέρωση συντρόφου (αν χρειάζεται) & χρήση φραγμών σε αμφιβολία.
Καταγραφή επεισοδίου (ημ/νία, trigger, αγωγή, διάρκεια, ένταση).

Γ) Μήνυμα ενημέρωσης συντρόφου (chat/SMS)

«Θέλω να είμαι ειλικρινής για την υγεία μου: έχω HSV-2. Διαχειρίζεται καλά και θέλω

να σε προστατεύσω. Προτείνω προφυλακτικό και αποχή όταν έχω συμπτώματα. Αν σε

βοηθά, μπορούμε να μιλήσουμε σε γιατρό ή να σου στείλω πληροφορίες.»

Δ) Σημείωμα προς γιατρό (τηλεϊατρική/ραντεβού)

Λόγος: HSV-2 — αξιολόγηση & συνταγογράφηση.

Ιστορικό: [ημ/νία διάγνωσης], [συχνότητα υποτροπών/έτος], [τελευταίο επεισόδιο: ημ/νία/διάρκεια].

Θεραπεία έως τώρα: [π.χ. valacyclovir 500 mg 2×/ημ ×3 μέρες επεισοδιακά].

Στόχος: [episodic vs suppressive], [μείωση μετάδοσης σε οροδιαφορετικό ζευγάρι].

Συννοσηρότητες/φάρμακα: [λίστα] — eGFR: [τελευταία τιμή, αν υπάρχει].

Ερωτήσεις: [δοσολογία/προσαρμογές], [πλάνο εγκυμοσύνης], [παρενέργειες/monitoring].

Ε) Ημερολόγιο υποτροπών (φόρμα 1-σελίδας)

Ημ/νία έναρξης	Πρόδρομα	Πιθανό trigger	Θεραπεία	Διάρκεια (ημ.)	Ένταση (1–10)	Σχόλια
—	—	—	—	—	—	—

ΣΤ) Κατάλογος φαρμάκων & παρακολούθησης (checklist)

Φάρμακο/Δοσολογία: ________ Συχνότητα: ________ Σκοπός: episodic / suppressive
Νεφρική λειτουργία (eGFR): τελευταία μέτρηση ___ / στόχος επανάληψης: ___
Παρενέργειες/συμπτώματα προς παρακολούθηση: ναυτία, κεφαλαλγία, εξάνθημα, σύγχυση (σπάνια).
Αλληλεπιδράσεις/νεφροτοξικά: ναι/όχι (π.χ. σκιαγραφικά, αμινογλυκοσίδες).

Ζ) «Κιτ πρόληψης» & ταξιδιωτικό σημείωμα

Κιτ: προφυλακτικά/οδοντικά φράγματα, λιπαντικό νερού/σιλικόνης, αντιιικό stand-by, αναλγητικό, βαμβακερά εσώρουχα.

Ταξίδι: φάρμακα στην πρωτότυπη συσκευασία + αντίγραφο συνταγής/γνωμάτευσης. Έλεγχος τελωνειακών κανόνων προορισμού.

Η) Σενάρια επικοινωνίας για «ασφαλέστερο σεξ»

«Νιώθω πιο ασφαλής με προφυλακτικό· το κάνουμε σταθερή συνήθεια;»
«Αν έχω μυρμήγκιασμα/κάψιμο, προτιμώ να περιμένουμε και να επιλέξουμε άλλη οικειότητα.»
«Μου ταιριάζει να έχω stand-by αγωγή για έγκαιρη έναρξη – σε βοηθά κι εσένα αυτό;»

Θ) Κύηση: «mini birth-plan» για HSV-2

1) Ιστορικό HSV-2: [πρωτολοίμωξη/υποτροπές] — τελευταία έξαρση: [ημ/νία].

2) Καταστολή από 36 εβδ.: [acyclovir 400 mg 3×/ημ ή valacyclovir 500 mg 2×/ημ].

3) Έλεγχος για βλάβες/πρόδρομα στον τοκετό & επιλογή τρόπου γέννας κατά ένδειξη.

4) Μετά τον τοκετό: κάλυψη βλαβών, υγιεινή χεριών, αποφυγή επαφής νεογνού με βλάβες/«κρύωμα».

(Βλ. αναλυτικά Section 8)

Ι) «One-pager» ραντεβού (γρήγορη υπενθύμιση)

Συχνότητα υποτροπών τελευταίου 6μήνου: ___
Τι λειτούργησε/δεν λειτούργησε (αγωγή/υποστηρικτικά): ___
Στόχοι: [λιγότερες υποτροπές / μείωση μετάδοσης / εγκυμοσύνη / άλλο].
Ερωτήσεις προς γιατρό: [δοσολογία, προσαρμογές, monitoring, κύηση, εμβολιασμοί].

Κ) «Red-flags» για άμεση αναζήτηση φροντίδας

Υψηλός πυρετός, αφυδάτωση, αδυναμία λήψης υγρών/φαρμάκων.
Δυσουρία/αδυναμία ούρησης, εκτεταμένες/επιμένουσες βλάβες >2–3 εβδομάδες.
Συμπτώματα ΚΝΣ (έντονος πονοκέφαλος, αυχενική δυσκαμψία, φωτοφοβία).
Οφθαλμικός πόνος/θάμβος, εγκυμοσύνη με νέες βλάβες, βαριά ανοσοκαταστολή.
20.📚 Βιβλιογραφία
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
  Genital Herpes – CDC Fact Sheet.
- World Health Organization (WHO).
  Herpes Simplex Virus (HSV) – Fact sheet.
- Johnston C, Corey L. Current concepts for genital herpes simplex virus infection:
  diagnostics and pathogenesis of genital tract shedding.
  Clin Microbiol Rev. 2016;29(1):149-161.
  PubMed
- Kimberlin DW, Rouse DJ. Clinical practice. Genital herpes.
  N Engl J Med. 2004;350(19):1970-1977.
  PubMed
- Wald A, Link K. Risk of human immunodeficiency virus infection in herpes simplex virus type 2–seropositive persons:
  a meta-analysis. J Infect Dis. 2002;185(1):45-52.
  PubMed
- Patel R, et al. Valaciclovir for the suppression of recurrent genital herpes simplex virus infection:
  a large-scale dose range-finding study. J Infect Dis. 1997;176(4):877-884.
  PubMed
- Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).
  Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα – Οδηγίες.
- Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης – Τμήμα Ιατρικής.
  Εκπαιδευτικό Υλικό Ιολογίας & Μικροβιολογίας.
- Πανεπιστήμιο Πατρών – Τμήμα Ιατρικής.
  Σημειώσεις Λοιμώξεων.
- Γεωργόπουλος Δ. (2015). Λοιμωξιολογία. Εκδόσεις Πασχαλίδη, Αθήνα.
- Καρδαμάκης Δ. (2009). Ιατρική Μικροβιολογία. Εκδόσεις Παρισιάνου, Αθήνα.
📖 Προτεινόμενη Περαιτέρω Μελέτη
- ΕΚΠΑ – Τμήμα Ιατρικής.
  Συγγράμματα Παθολογίας & Λοιμώξεων.
- Πανεπιστήμιο Κρήτης – Σχολή Επιστημών Υγείας.
  Μαθήματα Λοιμωξιολογίας & Δημόσιας Υγείας.
- Βιβλιοθήκη ΑΠΘ – Ιατρική Σχολή.
  Πρόσβαση σε ελληνικά και διεθνή συγγράμματα Ιολογίας.
- Βασιλείου Α. (2018). Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα: Διάγνωση και Θεραπεία. Εκδόσεις University Studio Press, Θεσσαλονίκη.

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΛΗΡΗ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΤΕ ΜΑΣ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ !!

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

20/Aug/2025

Επιχείλιος Έρπης: Συμπτώματα, Θεραπεία, Υποτροπές & Πλήρης Οδηγός

Τελευταία ενημέρωση:
10 Ιανουαρίου 2026

Σύντομη περίληψη

Ο επιχείλιος έρπης είναι υποτροπιάζουσα ιογενής λοίμωξη των χειλιών από τον ιό HSV-1.
Ξεκινά συνήθως με μυρμήγκιασμα, ακολουθούν φυσαλίδες και κρούστα και επουλώνεται σε 7–10 ημέρες.
Η έγκαιρη αντι-ιική αγωγή μειώνει διάρκεια, πόνο και μεταδοτικότητα.

Πίνακας Περιεχομένων

Τι είναι ο Επιχείλιος Έρπης
Αιτιολογία & Παθογένεια (HSV-1 / HSV-2)
Επιδημιολογία & Μετάδοση
Παράγοντες Κινδύνου & Triggers
Κλινική Εικόνα & Στάδια
Διάγνωση & Διαφορική
Θεραπεία – Γενικές Αρχές
Θεραπεία Οξέος Επεισοδίου (δόσεις)
Κατασταλτική / Προφυλακτική Αγωγή
Ειδικοί Πληθυσμοί
Αντιμετώπιση Πόνου & Τοπική Φροντίδα
Επιπλοκές & Πότε να ζητήσω βοήθεια
Πρόληψη, Υγιεινή & Δημόσια Υγεία
Οδοντιατρικές / Δερματολογικές Πράξεις & Reactivation
Διατροφή, Συμπληρώματα & Τρόπος Ζωής
Μύθοι & Αλήθειες
Συχνά Σενάρια & Μικρο-Αλγόριθμοι Πράξης
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Σύνοψη για Ασθενείς (οδηγός 1 λεπτού)
Γλωσσάριο Όρων
Βιβλιογραφία & Ελληνικές Πηγές

1

Τι είναι ο Επιχείλιος Έρπης

Ο επιχείλιος έρπης είναι υποτροπιάζουσα ιογενής λοίμωξη των χειλιών και της περιστοματικής περιοχής που προκαλείται κυρίως από τον HSV-1, με τυπική πορεία
μυρμήγκιασμα → φυσαλίδες → έλκη → κρούστα.

Μετά την πρωτολοίμωξη, ο ιός παραμένει λανθάνων στο γάγγλιο του τριδύμου και μπορεί να
επανενεργοποιείται από ερεθίσματα όπως ο ήλιος (UV), ο πυρετός, το stress,
οι ορμονικές μεταβολές ή το τοπικό τραύμα, προκαλώντας τις γνωστές υποτροπές στα χείλη.

Σε 1 λεπτό

Συχνότερος υπαίτιος: HSV-1 (σπανιότερα HSV-2).
Τυπική διάρκεια επεισοδίου: 7–10 ημέρες, συνήθως χωρίς ουλή.
Η μεταδοτικότητα είναι υψηλότερη σε φυσαλίδες/έλκη και μειώνεται μετά την κρούστα.
Η έγκαιρη αντι-ιική αγωγή μειώνει τη διάρκεια και την ένταση του επεισοδίου.

2

Αιτιολογία και Παθογένεια (HSV-1 / HSV-2)

Ο επιχείλιος έρπης προκαλείται κυρίως από τον ιό HSV-1 και λιγότερο συχνά από HSV-2. Πρόκειται για νευροτρόπους ιούς DNA που μολύνουν το επιθήλιο των χειλιών, εγκαθίστανται λανθάνοντες στα αισθητικά γάγγλια και επανενεργοποιούνται περιοδικά.

Μηχανισμός λοίμωξης σε απλά λόγια

Πρωτολοίμωξη στο επιθήλιο των χειλιών.
Μεταφορά του ιού στο γάγγλιο του τριδύμου.
Λανθάνουσα παραμονή του ιού χωρίς συμπτώματα.
Επανενεργοποίηση και επιστροφή του ιού στο δέρμα των χειλιών.

Γιατί εμφανίζονται υποτροπές

Ο HSV δεν εκκαθαρίζεται από τον οργανισμό. Παραμένει «σιωπηλός» στα νευρικά κύτταρα και, όταν το ανοσοποιητικό ή το τοπικό περιβάλλον αποδυναμωθεί, αρχίζει ξανά να πολλαπλασιάζεται και να μετακινείται προς τα χείλη.

Συνηθισμένα ερεθίσματα επανενεργοποίησης

Ηλιακή ακτινοβολία και εγκαύματα
Πυρετός ή άλλες λοιμώξεις
Σωματικό ή ψυχολογικό stress
Ορμονικές μεταβολές
Τοπικό τραύμα (οδοντιατρικές ή αισθητικές πράξεις)
Ανοσοκαταστολή

HSV-1 και HSV-2 στην πράξη

↔ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Χαρακτηριστικό	HSV-1	HSV-2
Συχνότερη εντόπιση	Χείλη και στόμα	Γεννητική περιοχή
Υποτροπές στα χείλη	Συχνές σε ευαίσθητα άτομα	Λιγότερο συχνές
Τρόπος μετάδοσης	Στόμα-σε-στόμα, στοματογεννητική	Σεξουαλική, στοματογεννητική
Και οι δύο τύποι μπορούν να μολύνουν και τις δύο περιοχές.

Τι σημαίνει αυτό για τη θεραπεία

Τα αντι-ιικά φάρμακα (ακυκλοβίρη, βαλακυκλοβίρη, φαμσικλοβίρη) αναστέλλουν την ιική DNA-πολυμεράση.
Η έναρξη της αγωγής στο στάδιο του μυρμηγκιάσματος δίνει το μεγαλύτερο όφελος.
Η αντοχή είναι σπάνια σε ανοσοεπαρκή άτομα, αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε ανοσοκαταστολή.

Τι πρέπει να θυμάστε

Η λανθάνουσα λοίμωξη εξηγεί τις υποτροπές.
Η έγκαιρη αντι-ιική αγωγή μειώνει διάρκεια και ένταση.
HSV-1 είναι ο κύριος υπαίτιος για τις βλάβες στα χείλη.

3

Επιδημιολογία και Μετάδοση

Ο HSV-1 είναι εξαιρετικά διαδεδομένος παγκοσμίως, με περισσότερους από τους μισούς ενήλικες σε πολλές χώρες να έχουν μολυνθεί κάποια στιγμή. Η πλειονότητα αποκτά τον ιό στην παιδική ή νεαρή ενήλικη ηλικία.

Η μετάδοση γίνεται κυρίως με άμεση επαφή (φιλί, επαφή δέρμα-σε-δέρμα) και λιγότερο συχνά με έμμεση επαφή (κοινή χρήση ποτηριών, σκευών, κραγιόν), ιδιαίτερα όταν υπάρχουν φυσαλίδες ή έλκη.

Πότε μεταδίδεται περισσότερο

Στο στάδιο των φυσαλίδων και των ελκών.
Η μεταδοτικότητα μειώνεται μετά τη δημιουργία κρούστας.
Υπάρχει και ασυμπτωματική αποβολή ιού, αλλά με μικρότερη σημασία.

Προστασία νεογνών

Όταν υπάρχει ενεργός επιχείλιος έρπης, πρέπει να αποφεύγεται το φιλί και η στενή επαφή με νεογνά, επειδή διατρέχουν υψηλό κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης.

4

Παράγοντες Κινδύνου και Triggers

Ο επιχείλιος έρπης επανεμφανίζεται όταν ενεργοποιούνται συγκεκριμένα ερεθίσματα που μειώνουν την τοπική ή συστηματική άμυνα και επιτρέπουν στον HSV να ξαναρχίσει την αντιγραφή του.

Ηλιακή ακτινοβολία και εγκαύματα από ήλιο.
Πυρετός ή άλλες λοιμώξεις.
Σωματικό ή ψυχολογικό stress και έλλειψη ύπνου.
Ορμονικές μεταβολές, όπως η έμμηνος ρύση.
Τοπικό τραύμα ή ερεθισμός των χειλιών (ξηρότητα, σκασίματα, οδοντιατρικές ή αισθητικές πράξεις).
Ανοσοκαταστολή από νόσο ή φάρμακα.
Κοινή χρήση μακιγιάζ ή στοματικών σκευών κατά την ενεργό φάση.

Τι μπορείς να κάνεις προληπτικά

Χρησιμοποίησε λιποπροστατευτικό για τα χείλη με SPF πριν από έκθεση στον ήλιο.
Κράτησε τα χείλη ενυδατωμένα για να αποφεύγεις ρωγμές και ερεθισμό.
Διατήρησε σταθερό ύπνο και διαχείριση stress.
Αν έχεις συχνές υποτροπές πριν από laser, fillers ή οδοντιατρικές πράξεις, συζήτησε βραχεία προφύλαξη με αντι-ιικό.

Σημαντικό

Κάθε άτομο έχει τα δικά του triggers. Η καταγραφή του πότε εμφανίζεται ο έρπης βοηθά στον στοχευμένο προληπτικό σχεδιασμό.

5

Κλινική Εικόνα και Στάδια

Ένα τυπικό επεισόδιο επιχείλιου έρπη διαρκεί 7–10 ημέρες και εξελίσσεται σε διαδοχικά στάδια, από τα πρώτα προειδοποιητικά συμπτώματα έως την πλήρη ίαση.

Πρόδρομο στάδιο (ώρες έως 1 ημέρα): μυρμήγκιασμα, κνησμός, καύσος ή αίσθημα τάσης στο σημείο όπου θα εμφανιστεί η βλάβη.
Φυσαλιδώδες στάδιο (1–2 ημέρες): μικρές ομαδοποιημένες φυσαλίδες σε ερυθρό υπόστρωμα.
Στάδιο ελκών και κρούστας (3–6 ημέρες): οι φυσαλίδες σπάζουν, δημιουργούνται επώδυνα έλκη και στη συνέχεια σχηματίζεται κρούστα.
Ίαση (έως περίπου 10η ημέρα): η κρούστα αποπίπτει και το δέρμα επανέρχεται συνήθως χωρίς ουλή.

Στην πρωτολοίμωξη, που εμφανίζεται συχνότερα στην παιδική ηλικία, μπορεί να αναπτυχθεί οξεία ερπητική ουλοστοματίτιδα με εκτεταμένες βλάβες στο στόμα, πυρετό, κακουχία και δυσκολία στη σίτιση.

Σημαντικό

Αν ο ιός μεταφερθεί στα μάτια, μπορεί να προκαλέσει ερπητική κερατίτιδα. Απέφυγε να αγγίζεις τις βλάβες και μετά τα μάτια και πλένε συχνά τα χέρια.

6

Διάγνωση και Διαφορική

Η διάγνωση του επιχείλιου έρπη είναι συνήθως κλινική όταν η εικόνα είναι τυπική. Εργαστηριακή επιβεβαίωση χρειάζεται σε άτυπες, σοβαρές ή επιπλεγμένες περιπτώσεις και σε ανοσοκαταστολή.

PCR από επίχρισμα βλάβης: μέθοδος εκλογής με υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα.
Καλλιέργεια ιού: σπανιότερα, με χαμηλότερη ταχύτητα και ευαισθησία.
Ορολογία (IgG/IgM): περιορισμένη αξία στην οξεία διάγνωση.

Διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει άφθες, γωνιακή χειλίτιδα, impetigo, δερματίτιδα εξ επαφής, HSV-2, έρπητα ζωστήρα και σπάνια αυτοάνοσες πομφολυγώδεις δερματοπάθειες.

Πότε χρειάζεται PCR

Σε άτυπες ή εκτεταμένες βλάβες, ανοσοκαταστολή, υποψία επιπλοκών ή πριν από μακροχρόνια κατασταλτική αγωγή.

HSV-1 IgG & IgM – τι δείχνουν πραγματικά

Οι ορολογικές εξετάσεις HSV-1 IgG και HSV-1 IgM
δεν διαγιγνώσκουν αξιόπιστα ένα ενεργό επεισόδιο επιχείλιου έρπη,
αλλά χρησιμοποιούνται για να εκτιμηθεί αν το άτομο έχει
εκτεθεί στο παρελθόν στον ιό ή αν υπάρχει
πρόσφατη πρωτολοίμωξη.

↔ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Εξέταση	Τι σημαίνει	Πότε είναι χρήσιμη	Περιορισμοί
HSV-1 IgG	Δείχνει ότι το άτομο έχει μολυνθεί κάποτε στο παρελθόν	Επιβεβαίωση παλιάς έκθεσης, έλεγχος πριν από κύηση ή ανοσοκαταστολή	Δεν δείχνει αν υπάρχει ενεργός έρπης
HSV-1 IgM	Μπορεί να εμφανιστεί σε πρόσφατη πρωτολοίμωξη	Σπάνια χρήσιμη σε πρωτολοίμωξη χωρίς τυπικές βλάβες	Συχνά ψευδώς θετική ή αρνητική – δεν διακρίνει υποτροπή

Κλινικό σημείο-κλειδί

Σε ενεργή βλάβη στα χείλη,
η PCR από επίχρισμα είναι μακράν πιο αξιόπιστη από οποιαδήποτε εξέταση αίματος.
Τα IgG/IgM δεν μπορούν να πουν αν η βλάβη που βλέπεις είναι από HSV αυτή τη στιγμή.

Πότε έχουν νόημα τα HSV-1 IgG / IgM

Σε άτομα χωρίς τυπικές βλάβες αλλά με ύποπτο ιστορικό
Σε έλεγχο πριν από κύηση ή ανοσοκαταστολή
Σε διαφορική διάγνωση πρωτολοίμωξης

7

Θεραπεία – Γενικές Αρχές

Η έγκαιρη έναρξη αντι-ιικής αγωγής, ιδανικά στο πρόδρομο στάδιο, μειώνει τη διάρκεια, την ένταση και τη μεταδοτικότητα του επεισοδίου.

Τοπικά: ακυκλοβίρη 5%, πενσικλοβίρη 1%, δοκοσανόλη 10%.
Συστηματικά: ακυκλοβίρη, βαλακυκλοβίρη, φαμσικλοβίρη.
Συστηματική αγωγή προτιμάται σε έντονα ή εκτεταμένα επεισόδια και σε άτομα υψηλού κινδύνου.
Κατασταλτική αγωγή εξετάζεται σε συχνές υποτροπές ή σημαντική επίπτωση στην ποιότητα ζωής.

Στόχοι θεραπείας

Μείωση διάρκειας και πόνου.
Ταχύτερη επούλωση και μικρότερη μεταδοτικότητα.
Πρόληψη επιπλοκών.
Μείωση συχνότητας υποτροπών.

8

Θεραπεία Οξέος Επεισοδίου (δόσεις)

Η θεραπεία είναι πιο αποτελεσματική όταν ξεκινά στο πρόδρομο στάδιο (μυρμήγκιασμα ή κάψιμο), πριν εμφανιστούν οι φυσαλίδες.

Πρακτική οδηγία

Αν έχεις συχνές υποτροπές, κράτησε συνταγογραφημένη αγωγή διαθέσιμη ώστε να ξεκινήσεις άμεσα.

Τοπικές θεραπείες

Ακυκλοβίρη 5% κρέμα: εφαρμογή κάθε 4 ώρες (5 φορές ημερησίως) για 4–5 ημέρες.
Πενσικλοβίρη 1% κρέμα: κάθε 2 ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας για 4 ημέρες.
Δοκοσανόλη 10%: έως 5 φορές ημερησίως μέχρι ίαση.

Οι τοπικές αγωγές μειώνουν μέτρια τη διάρκεια και τα συμπτώματα. Εφαρμογή με καθαρά χέρια και αποφυγή αποκόλλησης της κρούστας.

Συστηματικές θεραπείες (ενήλικες)

↔ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Φάρμακο	Σχήμα οξέος επεισοδίου	Σχόλια
Ακυκλοβίρη	400 mg τρεις φορές ημερησίως για 5 ημέρες ή 200 mg πέντε φορές ημερησίως για 5 ημέρες	Έναρξη νωρίς. Απαιτείται προσαρμογή σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια.
Βαλακυκλοβίρη	2 g κάθε 12 ώρες για 1 ημέρα	Πρακτικό σχήμα μιας ημέρας. Προσαρμογή σε νεφρική δυσλειτουργία.
Φαμσικλοβίρη	1500 mg εφάπαξ ή 750 mg κάθε 12 ώρες για 1 ημέρα	Βολικό single-dose σχήμα. Προσαρμογή σε νεφρική δυσλειτουργία.

Προσαρμογή σε νεφρική δυσλειτουργία

Οι δόσεις των ακυκλοβίρης, βαλακυκλοβίρης και φαμσικλοβίρης
πρέπει να προσαρμόζονται όταν υπάρχει μειωμένη νεφρική λειτουργία.

Παιδιά

Ακυκλοβίρη από του στόματος: 15 mg/kg ανά δόση, 5 φορές ημερησίως για 5–7 ημέρες, με ανώτατα όρια ανά ηλικία.
Τοπικά σκευάσματα: μπορούν να χρησιμοποιηθούν με προσοχή στον ερεθισμό.

Η ακριβής παιδιατρική δοσολογία καθορίζεται από παιδίατρο.

9

Κατασταλτική και Προφυλακτική Αγωγή

Η κατασταλτική αγωγή ενδείκνυται σε συχνές ή βαριές υποτροπές, σε σημαντική επιβάρυνση ποιότητας ζωής ή σε ανοσοκαταστολή.

↔ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Φάρμακο	Τυπικό σχήμα καταστολής	Σχόλια
Ακυκλοβίρη	400 mg δύο φορές ημερησίως	Επανεκτίμηση κάθε 6–12 μήνες.
Βαλακυκλοβίρη	500 mg άπαξ ημερησίως ή 1 g άπαξ σε πολύ συχνές υποτροπές	Πρακτικό σχήμα με καλή συμμόρφωση.
Φαμσικλοβίρη	250 mg δύο φορές ημερησίως	Εναλλακτική επιλογή.

Εποχιακή προφύλαξη

Σε άτομα με υποτροπές μετά από έντονη έκθεση στον ήλιο,
μπορεί να χρησιμοποιηθεί βραχεία προφύλαξη λίγες ημέρες πριν
και κατά τη διάρκεια της έκθεσης, μετά από ιατρική σύσταση.

10

Ειδικοί Πληθυσμοί

Παιδιά

Η πρωτολοίμωξη μπορεί να εκδηλωθεί ως ερπητική ουλοστοματίτιδα με πυρετό, κακουχία και δυσκολία στη σίτιση.
Προτεραιότητα στην ενυδάτωση και την αναλγησία.
Συστηματική αντι-ιική αγωγή σε σοβαρές μορφές ή κίνδυνο αφυδάτωσης.

Κύηση και λοχεία

Ο επιχείλιος έρπης αφορά κυρίως HSV-1· ο κύριος μαιευτικός κίνδυνος σχετίζεται με γεννητικό HSV.
Τα τοπικά σκευάσματα έχουν χαμηλή συστηματική απορρόφηση· η συστηματική αγωγή αξιολογείται εξατομικευμένα.
Αποφυγή φιλιού και στενής επαφής με νεογνό όταν υπάρχει ενεργή βλάβη, μέχρι να σχηματιστεί κρούστα.

Ανοσοκαταστολή

Συχνότερα, παρατεταμένα ή εκτεταμένα επεισόδια.
Χαμηλό κατώφλι για PCR επιβεβαίωση και για συστηματική αγωγή.
Συχνά απαιτείται κατασταλτική θεραπεία μεγαλύτερης διάρκειας.

Σοβαρή ανοσοκαταστολή

Σε ουδετεροπενία ή μετά από μεταμόσχευση απαιτείται συνεννόηση με την εξειδικευμένη ομάδα για προφύλαξη και δοσολογική προσαρμογή.

11

Αντιμετώπιση Πόνου και Τοπική Φροντίδα

Αναλγησία: παρακεταμόλη ή μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις.
Τοπικά αναισθητικά: γέλη λιδοκαΐνης βραχείας δράσης για συμπτωματική ανακούφιση.
Υγιεινή: ήπιος καθαρισμός, ενυδάτωση χειλιών, αποφυγή αποκόλλησης της κρούστας.
Αποφυγή: τοπικών κορτικοστεροειδών πάνω σε ενεργή ερπητική βλάβη και ερεθιστικών προϊόντων.

Βασικοί κανόνες υγιεινής

Συχνό πλύσιμο χεριών μετά από επαφή με τη βλάβη.
Μη κοινή χρήση ποτηριών, σκευών ή καλλυντικών.
Αποφυγή επαφής με τα μάτια αμέσως μετά την επαφή με την περιοχή.

12

Επιπλοκές και Πότε να ζητήσω βοήθεια

Ερπητική κερατίτιδα ή επιπεφυκίτιδα: πόνος, ερυθρότητα ή φωτοφοβία στο μάτι απαιτούν άμεση οφθαλμολογική εκτίμηση.
Eczema herpeticum: εκτεταμένες επώδυνες βλάβες σε ατοπικό δέρμα με πυρετό απαιτούν επείγουσα αντιμετώπιση.
Επίμονες ή μεγάλες βλάβες: ιδίως σε ανοσοκαταστολή, χρειάζονται έλεγχο και πιθανή τροποποίηση αγωγής.
Συχνές υποτροπές: συζήτηση για κατασταλτική θεραπεία.

Επείγουσα επικοινωνία

Πόνος, ερυθρότητα ή θολή όραση στο μάτι.
Υψηλός πυρετός, κακουχία ή εκτεταμένες βλάβες.
Αδυναμία λήψης υγρών ή τροφής, ιδιαίτερα σε παιδιά.

13

Πρόληψη, Υγιεινή και Δημόσια Υγεία

Αποφυγή φιλιού, στενής επαφής και κοινής χρήσης σκευών όταν υπάρχει ενεργή βλάβη.
Χρήση λιποαντηλιακού με SPF στα χείλη και προστασία από τον ήλιο.
Επαρκής ύπνος, διαχείριση stress και αποφυγή τοπικού τραύματος.
Εκπαίδευση για αποφυγή μεταφοράς του ιού στα μάτια ή σε άλλες περιοχές.

Εργασία και σχολείο

Συνήθως δεν απαιτείται αποχή όταν η βλάβη καλύπτεται και τηρούνται τα μέτρα υγιεινής. Σε χώρους με νεογνά απαιτείται ιατρική συμβουλή.

14

Οδοντιατρικές και Δερματολογικές Πράξεις και Reactivation

Ορισμένες επεμβάσεις στα χείλη ή στο πρόσωπο (οδοντιατρικές πράξεις, laser, fillers) μπορούν να προκαλέσουν επανενεργοποίηση του HSV σε άτομα με ιστορικό υποτροπών.

Μπορεί να χρειαστεί προφυλακτική αντι-ιική αγωγή μετά από ιατρική σύσταση.
Συνηθισμένο σχήμα είναι βαλακυκλοβίρη 500 mg έως 1 g ημερησίως από 1–2 ημέρες πριν και για 2–3 ημέρες μετά την πράξη, με εξατομίκευση.
Μετά από αισθητικές πράξεις απαιτείται ήπια περιποίηση και προστασία από τον ήλιο.

Πρακτική εφαρμογή

Άτομο με ιστορικό υποτροπών και προγραμματισμένο laser στα χείλη θα πρέπει να συζητήσει προφυλακτική αγωγή πριν από την επέμβαση.

15

Διατροφή, Συμπληρώματα και Τρόπος Ζωής

Η επίδραση της διατροφής στις υποτροπές του επιχείλιου έρπη δεν είναι απόλυτα τεκμηριωμένη. Η ισορροπία λυσίνης και αργινίνης έχει μελετηθεί, αλλά τα αποτελέσματα δεν είναι πάντα συνεπή.

Ισορροπημένη διατροφή με επαρκή πρωτεΐνη και αποφυγή υπερβολών.
Λυσίνη ως συμπλήρωμα χρησιμοποιείται από ορισμένους, αλλά απαιτεί συζήτηση με επαγγελματία υγείας.
Ύπνος και stress: επαρκής ξεκούραση και τεχνικές διαχείρισης άγχους.

Αποφυγή μη τεκμηριωμένων προϊόντων

Πριν από συμπληρώματα ή «ισχυρά» τοπικά σκευάσματα, ζήτησε ιατρική ή φαρμακευτική συμβουλή.

16

Συχνά λάθη για τον επιχείλιο έρπη

Μύθος: Είναι πάντα αφροδίσιο νόσημα

Αλήθεια: Συνήθως αφορά HSV-1 και μεταδίδεται στοματο-στοματικά, αλλά μπορεί και στοματογεννητικά.

Μύθος: Με την κρούστα δεν μεταδίδεται

Αλήθεια: Η μεταδοτικότητα μειώνεται αλλά δεν μηδενίζεται έως την πλήρη ίαση.

Μύθος: Τα αντιβιοτικά βοηθούν

Αλήθεια: Είναι ιογενής λοίμωξη· αντιβιοτικά μόνο σε βακτηριακή επιμόλυνση.

Μύθος: Η κορτιζόνη «στεγνώνει» τον έρπη

Αλήθεια: Αποφεύγεται στην ενεργή βλάβη· βάση θεραπείας είναι τα αντι-ιικά.

Μύθος: Η οδοντόκρεμα βοηθά

Αλήθεια: Συχνά ερεθίζει και παρατείνει το επεισόδιο.

Μύθος: Μόνο τα παιδιά κολλάνε

Αλήθεια: Όλες οι ηλικίες μπορούν να μολυνθούν και να εμφανίσουν υποτροπές.

Μύθος: Δεν έχει σημασία πότε ξεκινά η αγωγή

Αλήθεια: Η έναρξη στο πρόδρομο στάδιο μειώνει διάρκεια και ένταση.

Μύθος: Μπορώ να χρησιμοποιώ τα ίδια καλλυντικά

Αλήθεια: Προϊόντα που άγγιξαν ενεργή βλάβη καλό είναι να αντικαθίστανται.

Μύθος: Η λυσίνη θεραπεύει οριστικά

Αλήθεια: Δεν υπάρχει οριστική ίαση· ο ιός παραμένει λανθάνων.

Μύθος: Αν σπάσω τη φυσαλίδα περνά πιο γρήγορα

Αλήθεια: Αυξάνει τον κίνδυνο επιμόλυνσης και καθυστερεί την επούλωση.

Τι να θυμάσαι

SPF και ενυδάτωση χειλιών
Έναρξη αγωγής στο πρόδρομο στάδιο
Αποφυγή κοινής χρήσης σκευών και καλλυντικών

Τι να αποφεύγεις

Κορτικοστεροειδή πάνω σε ενεργή βλάβη
Αποκόλληση κρούστας ή σκάσιμο φυσαλίδων
Επαφή με νεογνά στην ενεργή φάση

17

Συχνά Σενάρια και Μικρο-Αλγόριθμοι Πράξης

Αλγόριθμος 1 – Πρώιμο μυρμήγκιασμα

Έναρξη άμεσα τοπικής κρέμας (ακυκλοβίρη ή πενσικλοβίρη) ή συστηματικής αγωγής (π.χ. βαλακυκλοβίρη 2 g ανά 12 ώρες για 1 ημέρα).
Αναλγησία κατά ανάγκη, υγιεινή και ενυδάτωση χειλιών.
Αποφυγή φιλιού και κοινών σκευών έως τον σχηματισμό κρούστας.

Αλγόριθμος 2 – Υποτροπές μετά από ήλιο

Λιποαντηλιακό SPF για χείλη και σκιά.
Σκέψου βραχεία προφύλαξη (π.χ. βαλακυκλοβίρη 500 mg ημερησίως) μετά από ιατρική σύσταση.

Αλγόριθμος 3 – Έξι ή περισσότερες υποτροπές ανά έτος

Συζήτηση για συνεχόμενη κατασταλτική αγωγή (π.χ. βαλακυκλοβίρη 500 mg ημερησίως).
Επανεκτίμηση μετά από 6–12 μήνες.

Αλγόριθμος 4 – Πράξη στα χείλη (laser, fillers, οδοντιατρικό)

Ιστορικό υποτροπών: προφυλακτική αντι-ιική αγωγή κατόπιν σύστασης.
Συνέχιση για 2–3 ημέρες μετά την πράξη.

18

Συχνές Ερωτήσεις

Τι προκαλεί τον επιχείλιο έρπη;

Κυρίως ο HSV-1. Μετά την πρωτολοίμωξη ο ιός παραμένει λανθάνων στο γάγγλιο τριδύμου και μπορεί να επανενεργοποιείται από UV, πυρετό, stress, ορμόνες ή τοπικό τραύμα.

Πόσο διαρκεί ένα επεισόδιο;

Συνήθως 7–10 ημέρες με διαδοχικά στάδια από το πρόδρομο έως την πλήρη ίαση.

Πότε είμαι πιο μεταδοτικός;

Στο στάδιο φυσαλίδων και ελκών. Μετά την κρούστα η μεταδοτικότητα μειώνεται αλλά δεν μηδενίζεται έως την πλήρη ίαση.

Πότε να ξεκινήσω θεραπεία;

Όσο πιο νωρίς γίνεται, ιδανικά στο πρόδρομο στάδιο με μυρμήγκιασμα ή κάψιμο.

Τοπική ή συστηματική αγωγή;

Τοπική για ήπια επεισόδια. Συστηματική για έντονα, εκτεταμένα ή συχνά επεισόδια.

Υπάρχει σχήμα μίας ημέρας;

Ναι: βαλακυκλοβίρη 2 g ανά 12 ώρες για 1 ημέρα ή φαμσικλοβίρη 1500 mg εφάπαξ, με προσαρμογή σε νεφρική δυσλειτουργία.

Πότε χρειάζεται κατασταλτική αγωγή;

Σε συχνές υποτροπές (π.χ. έξι ή περισσότερες ανά έτος), βαριά επεισόδια ή ανοσοκαταστολή.

Είναι ασφαλή τα αντι-ιικά;

Γενικά καλά ανεκτά. Σε νεφρική δυσλειτουργία απαιτείται προσαρμογή δόσης.

Τι ισχύει στην κύηση ή στον θηλασμό;

Τα τοπικά έχουν χαμηλή απορρόφηση. Η συστηματική αγωγή αξιολογείται εξατομικευμένα. Αποφυγή επαφής με νεογνό όταν υπάρχει ενεργή βλάβη.

Πότε χρειάζεται PCR;

Σε άτυπη εικόνα, ανοσοκαταστολή, επιπλοκές ή πριν από μακροχρόνια καταστολή.

Πώς φροντίζω την περιοχή;

Ήπιος καθαρισμός, όχι αποκόλληση κρούστας, ενυδάτωση και αποφυγή ερεθιστικών.

Μπορεί να προσβληθεί το μάτι;

Ναι. Πόνος, ερυθρότητα ή θάμβος απαιτούν άμεση οφθαλμολογική εκτίμηση.

Υπάρχει εμβόλιο;

Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για HSV-1 ή HSV-2.

19

Σύνοψη για Ασθενείς (οδηγός 1 λεπτού)

Έναρξη νωρίς: ξεκίνα αγωγή στο μυρμήγκιασμα ή στο κάψιμο.
Προστασία τρίτων: όχι φιλί ή κοινά σκεύη έως τον σχηματισμό κρούστας.
Πρόληψη UV: SPF για χείλη όταν εκτίθεσαι στον ήλιο.
Υποτροπές: συζήτησε κατασταλτική αγωγή αν είναι συχνές.
Επείγον: οφθαλμικά συμπτώματα ή εκτεταμένες βλάβες απαιτούν άμεση εκτίμηση.

Γρήγορος πρακτικός οδηγός

Σε ενεργό επεισόδιο

Έναρξη τοπικής ή συστηματικής αντι-ιικής αγωγής όσο το δυνατόν νωρίτερα.
Καλή υγιεινή, χωρίς αποκόλληση κρούστας, με ενυδάτωση χειλιών.
Αναλγησία κατά ανάγκη.
Αποφυγή φιλιού και κοινών σκευών έως τον σχηματισμό κρούστας.

Πρόληψη υποτροπών

SPF για χείλη, καπέλο και αποφυγή έντονης ηλιοέκθεσης.
Σταθερός ύπνος και έλεγχος stress.
Πριν από επεμβάσεις στα χείλη, συζήτηση για βραχεία προφύλαξη.
Σε συχνές υποτροπές, κατασταλτική αντι-ιική αγωγή.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια

Πόνος, ερυθρότητα, φωτοφοβία ή θάμβος στο μάτι.
Υψηλός πυρετός ή εκτεταμένες ή επίμονες βλάβες.
Παιδί με δυσκολία στη λήψη υγρών ή τροφής.

Σημείωση: Οι δόσεις εξατομικεύονται και προσαρμόζονται στη νεφρική λειτουργία.

20

Γλωσσάριο Όρων

HSV: Ιός απλού έρπητα (Herpes Simplex Virus).
Λανθάνων: παραμονή του ιού σε «ύπνωση» στα αισθητικά γάγγλια.
Εφελκίδα: κρούστα που σχηματίζεται κατά την επούλωση.
Κατασταλτική αγωγή: μακροχρόνια χαμηλή δόση αντι-ιικού για πρόληψη υποτροπών.

Τελικές σημειώσεις

Έγκαιρη θεραπεία, καλή υγιεινή και στοχευμένη πρόληψη (SPF, αποφυγή triggers, προφύλαξη σε επεμβάσεις) είναι τα βασικά για έλεγχο του επιχείλιου έρπη.

21

Βιβλιογραφία

1. Herpes simplex virus (HSV-1, HSV-2) – Fact Sheet. World Health Organization.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus

2. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines: Herpes. Centers for Disease Control and Prevention.
https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/herpes.htm

3. Spruance SL et al. High-dose, short-duration, early valacyclovir therapy for herpes labialis. J Am Acad Dermatol. 2003.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12637915/

4. Spruance SL et al. Single-dose famciclovir for herpes labialis. J Am Acad Dermatol. 2006.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16781291/

5. Cold sores (herpes labialis) – Diagnosis and treatment. Mayo Clinic.
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cold-sore/diagnosis-treatment/drc-20371023

6. Διαθέσιμες εξετάσεις για ιούς και λοιμώξεις στο Μικροβιολογικό Λαμία.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Παντελής Αναγνωστόπουλος

20/Aug/2025

Τι είναι η Βαλακυκλοβίρη ;

Η βαλακυκλοβίρη (valacyclovir) είναι ένα αντιικό φάρμακο που ανήκει στην κατηγορία των νουκλεοσιδικών αναλόγων.
Πρόκειται για το προφάρμακο της ακυκλοβίρης, το οποίο μετατρέπεται ταχέως στον οργανισμό σε ακυκλοβίρη,
ασκώντας την αντιική του δράση κυρίως έναντι των ιών του απλού έρπητα (HSV-1, HSV-2) και του
ιός ανεμευλογιάς–ζωστήρα (VZV).

Χρησιμοποιείται ευρέως στην κλινική πράξη για την αντιμετώπιση λοιμώξεων όπως:

Ο έρπητας γεννητικών οργάνων (πρώτο επεισόδιο, υποτροπές και κατασταλτική θεραπεία).
Ο επιχείλιος έρπητας (HSV-1).
Ο έρπητας ζωστήρας (Herpes zoster – ενεργοποίηση του VZV).
Η ανεμευλογιά σε ενήλικες και ειδικές κατηγορίες ασθενών.
Προφύλαξη από υποτροπές ή επιπλοκές σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς (π.χ. μετά από μεταμόσχευση).

Σε σύγκριση με την απλή ακυκλοβίρη, η βαλακυκλοβίρη παρουσιάζει
μεγαλύτερη βιοδιαθεσιμότητα (55–70%), επιτρέποντας
λιγότερες δόσεις ημερησίως και άρα καλύτερη συμμόρφωση των ασθενών.

Το φάρμακο κυκλοφορεί διεθνώς με την εμπορική ονομασία Valtrex® και διατίθεται σε μορφή δισκίων
(500 mg & 1000 mg). Στην Ελλάδα κυκλοφορεί σε γενόσημα σκευάσματα και χορηγείται με ιατρική συνταγή.

Μηχανισμός Δράσης

Η βαλακυκλοβίρη είναι το L-βαλυλικό εστέρας της ακυκλοβίρης, δηλαδή ένα προφάρμακο που
μετατρέπεται γρήγορα στον οργανισμό σε ακυκλοβίρη μέσω της δράσης ενζύμων στο ήπαρ και στο έντερο.
Η ακυκλοβίρη αποτελεί το κύριο δραστικό μόριο που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των ιών της οικογένειας των
Herpesviridae.

Ο μηχανισμός δράσης περιλαμβάνει τα εξής βήματα:

Ενεργοποίηση από ιική θυμιδινική κινάση:
Η ακυκλοβίρη φωσφορυλιώνεται από το ένζυμο θυμιδινική κινάση που εκφράζεται μόνο στα κύτταρα που έχουν
μολυνθεί από τον ιό. Αυτό προσδίδει εκλεκτικότητα στη δράση της.
Σχηματισμός τριφωσφορικής ακυκλοβίρης (ACV-TP):
Στη συνέχεια, τα κυτταρικά ένζυμα ολοκληρώνουν τη διαδικασία μετατρέποντας το μόριο σε ακυκλοβίρη-τριφωσφορική.
Αναστολή DNA πολυμεράσης του ιού:
Η ACV-TP ενσωματώνεται στο ιικό DNA, δρώντας ως «ψευδής» νουκλεοσίδης και σταματώντας την αλυσίδα.
Έτσι, η ιική DNA πολυμεράση δεν μπορεί να συνεχίσει τον πολλαπλασιασμό.
Εκλεκτικότητα:
Επειδή η ενεργοποίηση απαιτεί την παρουσία του ιικού ενζύμου, τα υγιή κύτταρα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό
ανεπηρέαστα, γεγονός που εξηγεί και το καλό προφίλ ασφάλειας.

Με τον τρόπο αυτό η βαλακυκλοβίρη:

Μειώνει τη διάρκεια και τη σοβαρότητα των επεισοδίων έρπητα.
Περιορίζει τη μετάδοση του ιού σε άλλους.
Προλαμβάνει την εμφάνιση επιπλοκών σε ασθενείς με ανοσοκαταστολή.

Σημαντικό είναι ότι η βαλακυκλοβίρη δεν εξαλείφει τον ιό από τον οργανισμό, αλλά
ελέγχει τις εξάρσεις και μειώνει τον κίνδυνο υποτροπών.

Ενδείξεις Χρήσης

Η βαλακυκλοβίρη ενδείκνυται για τη θεραπεία και την προφύλαξη λοιμώξεων από ιούς της οικογένειας
Herpesviridae, με κύριους στόχους τους HSV-1, HSV-2 και VZV.
Παρακάτω παρουσιάζονται οι βασικές κλινικές ενδείξεις με πρακτικές επισημάνσεις για την καθημερινή πράξη.

Έρπητας Γεννητικών Οργάνων (HSV-2 & HSV-1)

Ο έρπητας γεννητικών οργάνων είναι συχνή, υποτροπιάζουσα λοίμωξη. Η βαλακυκλοβίρη μειώνει τη
διάρκεια συμπτωμάτων, το ιικό φορτίο και τον κίνδυνο μετάδοσης, και χρησιμοποιείται τόσο
θεραπευτικά σε επεισόδια όσο και κατασταλτικά για μείωση υποτροπών.

Πρώτο επεισόδιο: Στόχος η ταχεία ανακούφιση από πόνο/καύσο, επιτάχυνση επούλωσης βλαβών και μείωση επιπλοκών.
Υποτροπιάζων έρπητας: Έναρξη θεραπείας στα πρόδρομα συμπτώματα (μυρμήγκιασμα/κάψιμο) βελτιστοποιεί το αποτέλεσμα.
Κατασταλτική θεραπεία (suppressive): Ενδείκνυται όταν υπάρχουν συχνές υποτροπές ή υψηλός κίνδυνος μετάδοσης στον/στη σύντροφο.
Μείωση μετάδοσης: Η παρατεταμένη χορήγηση μειώνει την ασυμπτωματική αποβολή ιού και τον κίνδυνο μετάδοσης, χωρίς να την εκμηδενίζει.

Κλινικό Tip: Συνοδευτικά μέτρα (π.χ. προφυλακτικό, αποφυγή επαφής κατά την ενεργή φάση, ενημέρωση συντρόφου)
παραμένουν κρίσιμα ακόμη και με κατασταλτική αγωγή.

Επιχείλιος Έρπητας (HSV-1)

Η βαλακυκλοβίρη μειώνει τη διάρκεια των συμπτωμάτων (άλγος, ερύθημα, φυσαλίδες, εφελκίδες) όταν χορηγείται
νωρίς, κατά προτίμηση στα πρόδρομα συμπτώματα. Εναλλακτικά ή συμπληρωματικά χρησιμοποιούνται τοπικές κρέμες,
αλλά η συστηματική θεραπεία προσφέρει πιο σταθερό όφελος σε έντονες υποτροπές.

Στόχος: Μείωση διάρκειας βλαβών και κινδύνου μετάδοσης σε οικείες επαφές (π.χ. παιδιά, ανοσοκατεσταλμένοι).
Πότε να ξεκινήσει: Μόλις εμφανιστεί «μυρμήγκιασμα» ή καύσος στο χείλος.

Σημείωση: Αποφυγή κοινής χρήσης ποτηριών/κραγιόν και στενής επαφής με βρέφη ή ανοσοκατεσταλμένους κατά την ενεργό φάση.

Έρπητας Ζωστήρας (VZV)

Η συστηματική θεραπεία με βαλακυκλοβίρη είναι σημαντική, ιδίως σε ηλικιωμένους και ασθενείς με συνοσηρότητες,
διότι μειώνει τη διάρκεια του οξέος πόνου και ενδέχεται να περιορίσει τον κίνδυνο
μεθερπητικής νευραλγίας όταν ξεκινά εντός 72 ωρών από την έναρξη του εξανθήματος.

Οξεία φάση: Στόχος η ταχεία αναστολή πολλαπλασιασμού του VZV και η ανακούφιση από πόνο/καύσο.
Οφθαλμικός ζωστήρας: Επείγουσα αξιολόγηση από οφθαλμίατρο· απαιτείται άμεση συστηματική αγωγή.
Ανοσοκαταστολή: Χαμηλότερο όριο για έναρξη και εντατικοποίηση θεραπείας.

Κλινικό Tip: Συνδυασμός με αναλγητική στρατηγική (π.χ. παρακεταμόλη, νευροπαθηκά αναλγητικά)
συχνά απαιτείται για τον έλεγχο του πόνου.

Ανεμευλογιά (VZV)

Σε ενήλικες, εγκύους (κατά ένδειξη/ειδικά πρωτόκολλα) και σε άτομα υψηλού κινδύνου,
η βαλακυκλοβίρη μπορεί να μειώσει τη βαρύτητα και τη διάρκεια της νόσου. Στα παιδιά η συστηματική θεραπεία
εξετάζεται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες.

Στόχος: Περιορισμός εξανθήματος, πυρετού και κινδύνου βακτηριακών επιμολύνσεων.
Χρονισμός: Καλύτερα όσο το δυνατόν πιο νωρίς από την έναρξη εξανθήματος/συμπτωμάτων.

Θυμήσου: Ο εμβολιασμός έναντι VZV μειώνει την επίπτωση και τις επιπλοκές—η αντιική θεραπεία δεν υποκαθιστά την πρόληψη.

Προφύλαξη σε Ανοσοκατεσταλμένους & Ειδικές Καταστάσεις

Η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιείται για δευτερογενή προφύλαξη υποτροπών HSV και για μείωση ιαιμίας/επιπλοκών
σε μεταμοσχευμένους ή άλλους ανοσοκατεσταλμένους, σύμφωνα με πρωτόκολλα του κέντρου θεραπείας.

Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων/οργάνου: Μείωση κινδύνου αντιδραστηριοποιήσεων HSV/VZV.
HIV λοίμωξη: Μείωση συχνότητας και βαρύτητας επεισοδίων HSV—συντονισμός με ART και λοιπές προφυλάξεις.
Στενές επαφές υψηλού κινδύνου: Κατά περίπτωση, με στόχο τη μείωση μετάδοσης HSV (μαζί με προφυλακτικές πρακτικές).

Πρακτικό πλαίσιο: Τα πρωτόκολλα προφύλαξης διαφοροποιούνται ανά κέντρο·
απαιτείται εξατομίκευση δόσης βάσει νεφρικής λειτουργίας και συνοδών φαρμάκων.

Δοσολογία & Χορήγηση

Η βαλακυκλοβίρη διατίθεται σε δισκία 500 mg και 1000 mg.
Λόγω της υψηλότερης βιοδιαθεσιμότητας έναντι της ακυκλοβίρης, επιτρέπει λιγότερες ημερήσιες δόσεις
με ισοδύναμη αποτελεσματικότητα. Ακολουθούν οι τυπικές δοσολογίες ενηλίκων ανά ένδειξη
(εκτός αν ο ιατρός σας δώσει διαφορετικές οδηγίες).

Ένδειξη	Σχήμα	Συχνότητα	Διάρκεια	Σχόλια
Έρπητας γεννητικών οργάνων – 1ο επεισόδιο	1000 mg	2 φορές/ημέρα	7–10 ημέρες	Έναρξη το συντομότερο μετά την εμφάνιση βλαβών.
Έρπητας γεννητικών οργάνων – υποτροπές (επιδραστική θεραπεία)	500 mg	2 φορές/ημέρα	3 ημέρες	Έναρξη στα πρόδρομα συμπτώματα (μυρμήγκιασμα/κάψιμο). Εναλλακτικά: 1000 mg 1 φορά/ημέρα για 5 ημέρες.
Έρπητας γεννητικών οργάνων – κατασταλτική (suppressive)	500–1000 mg	1 φορά/ημέρα	Μακροχρόνια (επαναξιολόγηση ανά 6–12 μ.)	500 mg/ημ. συχνά επαρκούν σε ≤9 υποτροπές/έτος· 1000 mg/ημ. σε συχνότερες υποτροπές.
Μείωση μετάδοσης HSV σε ζευγάρια (discordant)	500 mg	1 φορά/ημέρα	Διαρκής, μαζί με προφυλάξεις	Μειώνει αλλά δεν μηδενίζει τη μετάδοση.
Επιχείλιος έρπητας (HSV-1)	2000 mg	2 δόσεις σε 1 ημέρα	1 ημέρα	2 γρ. στην έναρξη + 2 γρ. μετά ~12 ώρες (μόνο για 1 ημέρα).
Έρπητας ζωστήρας (VZV)	1000 mg	3 φορές/ημέρα	7 ημέρες	Ιδανικά έναρξη εντός 72 ωρών από το εξάνθημα. Επείγον σε οφθαλμικό ζωστήρα.
Ανεμευλογιά ενηλίκων	1000 mg	3 φορές/ημέρα	5–7 ημέρες	Έναρξη νωρίς στην πορεία της νόσου για μεγαλύτερο όφελος.
Προφύλαξη σε ανοσοκατεσταλμένους	Κατά περίπτωση (συνήθως 500–1000 mg)	1–2 φορές/ημέρα	Όσο διαρκεί ο κίνδυνος	Σύμφωνα με πρωτόκολλα κέντρου/μεταμόσχευσης· εξατομίκευση.

Σημαντικό: Οι δοσολογίες παραπάνω αφορούν ενηλίκους. Για παιδιά/εφήβους
απαιτείται παιδίατρος/λοιμωξιολόγος και ειδική τιτλοδότηση ανά ηλικία/βάρος και ένδειξη.

Ρύθμιση Δόσης σε Νεφρική Δυσλειτουργία (ΧΝΑ)

Η βαλακυκλοβίρη απεκκρίνεται κυρίως από τους νεφρούς· συνεπώς, σε μειωμένη νεφρική λειτουργία
οι δόσεις πρέπει να προσαρμόζονται με βάση το eGFR/CrCl και την ένδειξη.
Γενική αρχή: όσο χαμηλότερη η νεφρική λειτουργία, τόσο μειώνουμε τη δόση ή/και αραιώνουμε τα μεσοδιαστήματα.

eGFR/CrCl (mL/min)	Γενική προσαρμογή (ενδεικτικά)	Σχόλια
>= 50	Κανονική δόση	Χωρίς προσαρμογή.
30–49	Συνήθως ~50–75% της συνήθους έκθεσης	Συχνά αραίωση συχνότητας (π.χ. από 2x/ημ. σε 1x/ημ. ανά ένδειξη).
10–29	Περαιτέρω μείωση δόσης/αραίωση μεσοδιαστήματος	Προσαρμόστε ανά ένδειξη· αποφύγετε υψηλές «φορτωτικές» δόσεις.
< 10 ή Αιμοκάθαρση	Χαμηλές δόσεις, συχνά μετά την κάθαρση	Συντονισμός με νεφρολόγο· δώστε δόση μετά την συνεδρία HD όταν απαιτείται.

Πρακτικό tip: Παρακολουθήστε κλινικά και με εργαστηριακά (κρεατινίνη/eGFR)·
σε αφυδάτωση, ηλικιωμένους ή συγχορήγηση νεφροτοξικών (π.χ. ΜΣΑΦ), εξετάστε περαιτέρω μείωση ή πιο στενή παρακολούθηση.

Τρόπος Λήψης & Χρονοδότηση

Με ή χωρίς τροφή: Μπορεί να ληφθεί ανεξάρτητα από τα γεύματα.
Ενυδάτωση: Πίνετε επαρκή υγρά κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Έναρξη: Όσο πιο νωρίς τόσο καλύτερα: ιδίως σε επιχείλιο/γεννητικό έρπητα (στα πρόδρομα συμπτώματα) και σε ζωστήρα (εντός 72 ωρών).
Σταθερότητα ωραρίου: Κρατήστε σταθερά μεσοδιαστήματα (π.χ. κάθε 12 ώρες σε σχήμα BID).
Μην μασάτε/σπάτε: Εκτός αν το έχει επιβεβαιώσει ο φαρμακοποιός/ιατρός.

Ξεχασμένη Δόση

Αν ξεχάσετε μία δόση, λάβετε την μόλις το θυμηθείτε. Αν όμως πλησιάζει η ώρα της επόμενης,
παραλείψτε την χαμένη δόση και συνεχίστε στο κανονικό σας ωράριο. Μην διπλασιάζετε δόσεις.

Συμμόρφωση & Πρακτικά Βοηθήματα

Χρησιμοποιήστε υπενθυμίσεις στο κινητό για σταθερή λήψη.
Έχετε πάντα διαθέσιμες λίγες δόσεις για επιδραστική θεραπεία στα πρώτα συμπτώματα.
Συζητήστε με τον/την σύντροφο για μέτρα μείωσης μετάδοσης σε έρπητα γεννητικών οργάνων.

Αποποίηση: Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
Ακολουθήστε πάντα τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού και του επίσημου φύλλου οδηγιών προϊόντος.

Φαρμακοκινητική

Η βαλακυκλοβίρη είναι προφάρμακο της ακυκλοβίρης, σχεδιασμένο για βελτιωμένη
εντερική απορρόφηση και υψηλότερη βιοδιαθεσιμότητα. Μετά τη χορήγηση από το στόμα,
μετατρέπεται ταχέως σε ακυκλοβίρη και L-βαλίνη μέσω ηπατικών και εντερικών εστερασών.

Απορρόφηση

Η βαλακυκλοβίρη απορροφάται ταχέως από το γαστρεντερικό, αξιοποιώντας μεταφορείς πεπτιδίων
(π.χ. PEPT1) στο εντερικό επιθήλιο, χάρη στο L-βαλυλικό εστέρας.
Η ίδια η βαλακυκλοβίρη εμφανίζεται παροδικά στο πλάσμα (χαμηλά επίπεδα),
καθώς μετατρέπεται γρήγορα σε ακυκλοβίρη κατά το first-pass.
Ο χρόνος μέχρι τη μέγιστη συγκέντρωση (T_max) της ακυκλοβίρης μετά από δόση βαλακυκλοβίρης
είναι συνήθως ~1–2 ώρες.
Τροφή: Η πρόσληψη με γεύμα δεν επηρεάζει κλινικά σημαντικά την απορρόφηση—μπορεί να ληφθεί
με ή χωρίς φαγητό.

Κλινικό tip: Σε επιχείλιο/γεννητικό έρπητα, η έγκαιρη έναρξη (στα πρόδρομα συμπτώματα)
αξιοποιεί τη γρήγορη απορρόφηση και βελτιώνει το κλινικό όφελος.

Βιοδιαθεσιμότητα

Η από του στόματος βιοδιαθεσιμότητα της ακυκλοβίρης όταν χορηγείται ως βαλακυκλοβίρη είναι
πολλαπλάσια σε σχέση με την απευθείας ακυκλοβίρη
(τυπικά ~50–60% έναντι ~10–20% της σκέτης ακυκλοβίρης).
Η υψηλότερη βιοδιαθεσιμότητα επιτρέπει αραιότερα δοσολογικά σχήματα (π.χ. 1–3 δόσεις/ημέρα)
με διατήρηση ισοδύναμης έκθεσης.
Η αιχμή συγκέντρωσης της ακυκλοβίρης (C_max) μετά από συνήθεις δόσεις βαλακυκλοβίρης είναι
σαφώς υψηλότερη από την αντίστοιχη από του στόματος ακυκλοβίρη, με συγκρίσιμη ασφάλεια.

Γιατί έχει σημασία: Η καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα μεταφράζεται σε
λιγότερες δόσεις, άρα καλύτερη συμμόρφωση, ιδιαίτερα σε κατασταλτική θεραπεία.

Κατανομή

Η ακυκλοβίρη κατανέμεται ευρέως στους ιστούς· ο όγκος κατανομής είναι κοντά στο
ολικό ύδωρ σώματος (ενδεικτικά ~0,6 L/kg).
Σύνδεση με πρωτεΐνες: Χαμηλή (περίπου 15%), άρα περιορισμένες φαρμακοκινητικές
αλληλεπιδράσεις μέσω μετατόπισης από πρωτεΐνες.
ΚΝΣ/ΕΝΥ: Επίπεδα στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (~50% των αντίστοιχων πλάσματος),
γεγονός σημαντικό για τις ερπητικές νευρολοιμώξεις (σε ενδοφλέβιες χορηγήσεις ακυκλοβίρης κατά βάση).
Βιολογικά υγρά: Ανιχνεύεται σε σίελο, δάκρυα και υγρό φυσαλίδων—σχετικό με τη μεταδοτικότητα HSV/VZV.
Κύηση/γαλουχία: Περνά πλακούντα και σε μικρές ποσότητες στο μητρικό γάλα (βλ. ειδική ενότητα για
κλινική ερμηνεία).

Νεφρική Απέκκριση & Μεταβολισμός

Η ακυκλοβίρη αποβάλλεται κυρίως από τους νεφρούς ως αναλλοίωτη ουσία μέσω
σπειραματικής διήθησης και σωληναριακής έκκρισης.
Μικρό ποσοστό μεταβολίζεται σε 9-καρβοξυ-μεθοξυμεθυλογουανίνη (CMMG).
Η συσσώρευση CMMG σε βαριά ΧΝΑ έχει συσχετιστεί με νευρολογικές εκδηλώσεις
(σύγχυση, υπνηλία, σπάνια παραλήρημα/σπασμοί).
Ο μέσος χρόνος ημίσειας ζωής της ακυκλοβίρης σε φυσιολογική νεφρική λειτουργία είναι περίπου ~3 ώρες.
Σε σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια, ο χρόνος ημίσειας ζωής παρατείνεται σημαντικά (πολλαπλάσιος,
π.χ. >10 ώρες), γι’ αυτό απαιτείται προσαρμογή δόσης.
Αιμοκάθαρση (HD): Απομακρύνει ουσιαστικό ποσοστό ακυκλοβίρης· συστήνεται χορήγηση δόσης
μετά την συνεδρία όταν απαιτείται θεραπεία.
Περιτοναϊκή κάθαρση (PD): Αφαιρεί μικρότερο ποσοστό—τιτλοδότηση εξατομικευμένα.

Προσοχή: Τα νεφροτοξικά ή που μειώνουν τη σωληναριακή απέκκριση (π.χ.
προβενεσίδη, ΜΣΑΦ, υψηλές δόσεις κυκλοσπορίνης/τακρόλιμους) μπορούν να αυξήσουν την έκθεση στην ακυκλοβίρη.

Επιδράσεις Ηλικίας & Χρόνιας Νεφρικής Νόσου (ΧΝΑ)

Ηλικιωμένοι: Συχνά μειωμένη νεφρική κάθαρση ακόμη και με «φυσιολογική» κρεατινίνη
(λόγω χαμηλής μυϊκής μάζας). Απαιτείται εκτίμηση eGFR και πιθανή μείωση δόσης.
Κίνδυνος αφυδάτωσης: Ηλικιωμένοι και ασθενείς με συνοσηρότητες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
οξείας νεφρικής βλάβης· συνιστάται επαρκής ενυδάτωση.
ΧΝΑ σταδίου 3–5: Απαιτείται προσαρμογή δόσης/συχνότητας (βλ. σχετικό πίνακα
στη Δοσολογία). Παρακολουθήστε για νευρολογικά συμπτώματα που υποδηλώνουν υπερδοσολογία (π.χ. σύγχυση).
Αιμοκάθαρση: Συγχρονίστε τις δόσεις με τις συνεδρίες· κατά κανόνα δόση μετά την HD.
Ηπατική δυσλειτουργία: Δεν επηρεάζει ουσιωδώς την απέκκριση της ακυκλοβίρης, αλλά μπορεί να
επηρεάσει την πρώιμη μετατροπή βαλακυκλοβίρης→ακυκλοβίρη. Συνήθως δεν απαιτούνται μεγάλες προσαρμογές.

Παράμετρος	Τιμή/Εύρος (ενδεικτικά)	Σχόλια
T_max (ακυκλοβίρη)	~1–2 ώρες	Μετά από από του στόματος βαλακυκλοβίρη.
Βιοδιαθεσιμότητα	~50–60%	Σημαντικά υψηλότερη vs per os ακυκλοβίρη (~10–20%).
Σύνδεση με πρωτεΐνες	Χαμηλή (~15%)	Μικρό δυναμικό εκτόπισης.
Κατανομή σε ΕΝΥ	~50% των επιπέδων πλάσματος	Σημαντικό για HSV νευρολοιμώξεις.
t_1/2 (φυσιολογικό eGFR)	~3 ώρες	Για την ακυκλοβίρη, το δραστικό μόριο.
t_1/2 (σοβαρή ΧΝΑ)	Πολλαπλάσια (>10 ώρες)	Απαιτεί προσαρμογή δόσης.
Οδός απέκκρισης	Νεφρική (αναλλοίωτη κυρίως)	Σπειραματική διήθηση + σωληναριακή έκκριση.

Σύνοψη: Η βαλακυκλοβίρη πετυχαίνει γρήγορα και αποτελεσματικά θεραπευτικά επίπεδα ακυκλοβίρης
χάρη στην εξαιρετική απορρόφηση του προφαρμάκου. Η νεφρική λειτουργία είναι ο καθοριστικός παράγοντας
για την κάθαρση και την ασφάλεια—η προσαρμογή δόσης σε ΧΝΑ είναι απαραίτητη.

Παρενέργειες & Ανεπιθύμητες Ενέργειες

Η βαλακυκλοβίρη διαθέτει γενικά καλό προφίλ ασφάλειας. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες
είναι ήπιες και αυτοπεριοριζόμενες (π.χ. κεφαλαλγία, ναυτία). Σοβαρές αντιδράσεις είναι σπάνιες και
εμφανίζονται κυρίως σε ηλικιωμένους, σε όσους έχουν μειωμένη νεφρική λειτουργία ή
λαμβάνουν υψηλές δόσεις/συγχορηγούμενα νεφροτοξικά φάρμακα.

Συχνές & Ήπιες Παρενέργειες

Κεφαλαλγία, ζάλη, κόπωση.
Γαστρεντερικές: ναυτία, κοιλιακό άλγος, έμετος, περιστασιακή διάρροια ή δυσκοιλιότητα.
Δερματικές: ήπιο εξάνθημα, κνησμός.
Εργαστηριακές: παροδική ήπια ↑ τρανσαμινασών χωρίς κλινική σημασία, συνήθως αναστρέψιμη.

Διαχείριση: Συνήθως δεν απαιτείται διακοπή. Διατηρήστε καλή ενυδάτωση,
λάβετε την επόμενη δόση κανονικά. Επικοινωνήστε με ιατρό αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται.

Νευρολογικές/Νοητικές Εκδηλώσεις (σπανιότερες)

Εμφανίζονται κυρίως σε υπερδοσολογία ή ΧΝΑ (λόγω συσσώρευσης μεταβολιτών όπως CMMG),
και συνήθως είναι αναστρέψιμες μετά από διακοπή/διόρθωση δόσης:

Σύγχυση, υπνηλία, ανησυχία, διαταραχές συγκέντρωσης.
Παραίσθηση/ψευδαισθήσεις, αποπροσανατολισμός, σπάνια παραλήρημα.
Σπάνια σπασμοί ή επιδείνωση προϋπαρχόντων νευρολογικών διαταραχών.

Πρόληψη: Προσαρμόστε τη δόση βάσει eGFR, αποφύγετε αφυδάτωση,
ανασκοπήστε συγχορήγηση νεφροτοξικών. Σε συμπτώματα, επικοινωνήστε άμεσα με ιατρό.

Νεφρικές Ανεπιθύμητες

Η ακυκλοβίρη (δραστικό μόριο) απεκκρίνεται από τους νεφρούς. Σε προδιαθεσικούς παράγοντες μπορεί να προκληθεί:

Οξεία ↑ κρεατινίνης, μείωση GFR, δυσουρία/↓ διούρησης.
Κρυσταλλουρία/κρυσταλλική σωληναριακή βλάβη (πολύ πιο συχνά με ενδοφλέβια ακυκλοβίρη· σπάνια per os).

Κίνδυνος ↑ με αφυδάτωση, προϋπάρχουσα ΧΝΑ, υψηλές δόσεις, ταυτόχρονα ΜΣΑΦ, προβενεσίδη,
ή καλσινευρίνες (κυκλοσπορίνη/τακρόλιμους). Πρόληψη: επαρκή υγρά, σωστή τιτλοδότηση δόσης.

Δερματικές Αντιδράσεις & Υπερευαισθησία

Ήπιο εξάνθημα, κνίδωση, φωτοευαισθησία.
Αντιδράσεις υπερευαισθησίας με αγγειοοίδημα/βρογχόσπασμο είναι σπάνιες.
Σοβαρές δερματικές αντιδράσεις (SJS/TEN) είναι πολύ σπάνιες αλλά δυνητικά απειλητικές.

Ηπατικές & Αιματολογικές Εκδηλώσεις (ασυνήθεις–σπάνιες)

Παροδική ↑ τρανσαμινασών ή χολερυθρίνης χωρίς συμπτώματα.
Σπάνια θρομβοπενία ή λευκοπενία (συνήθως σε σοβαρή νόσο/ανοσοκαταστολή).
TTP/HUS: πολύ σπάνια, κυρίως σε βαριά ανοσοκατεσταλμένους.

Κατηγορία Συχνότητας*	Παραδείγματα	Τι να κάνω
Πολύ συχνές (≥1/10)	Κεφαλαλγία, ναυτία	Συνεχίστε, ενυδάτωση, ενημέρωση ιατρού αν επιμένει.
Συχνές (≥1/100–<1/10)	Κοιλιακό άλγος, έμετος/διάρροια, ζάλη, ήπιο εξάνθημα, παροδική ↑ τρανσαμινασών	Συμπτωματική αγωγή, ιατρός αν έντονα ή παρατεταμένα.
Όχι συχνές (≥1/1.000–<1/100)	Κνίδωση, φωτοευαισθησία, σύγχυση/υπνηλία (ιδίως σε ΧΝΑ), ήπια ↑ κρεατινίνης	Επικοινωνήστε με ιατρό, αξιολόγηση δόσης/eGFR.
Σπάνιες/πολύ σπάνιες (<1/1.000)	Οξεία νεφρική βλάβη, νευροτοξικότητα (παραλήρημα/σπασμοί), SJS/TEN, αναφυλαξία, TTP/HUS	Άμεση διακοπή & επείγουσα ιατρική βοήθεια.

* Οι κατηγορίες συχνότητας είναι ενδεικτικές και ενδέχεται να διαφέρουν ανά φύλλο οδηγιών/πληθυσμό.

🚩 Red Flags – Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε:

Έντονη υπνηλία, σύγχυση, παραλήρημα, σπασμούς.
Ξαφνική μείωση διούρησης, οίδημα, πόνο στη ράχη/πλευρά ή αιματουρία.
Εξάνθημα με φυσαλίδες/απολέπιση, σοβαρό εξάνθημα, στοματικές βλάβες (υποψία SJS/TEN).
Δυσκολία στην αναπνοή, αγγειοοίδημα (χείλη/γλώσσα/λαιμός), σημεία αναφυλαξίας.

Πρακτικά Βήματα σε Ανεπιθύμητη Ενέργεια

Ήπια συμπτώματα: συνεχίστε τη θεραπεία, ενυδάτωση, ενημερώστε τον ιατρό εάν επιμένουν >48–72 ώρες.
Σημεία νευροτοξικότητας ή νεφρικής δυσλειτουργίας: επικοινωνήστε άμεσα· απαιτείται έλεγχος δόσης/eGFR.
Σοβαρή αντίδραση ή red flag: διακόψτε το φάρμακο και αναζητήστε επείγουσα φροντίδα.
Αποφύγετε ταυτόχρονα ΜΣΑΦ/άλλα νεφροτοξικά χωρίς ιατρική οδηγία, αυξήστε τα υγρά.
Φαρμακοεπαγρύπνηση: ενημερώστε τον ιατρό σας και αναφέρετε περιστατικά στον εθνικό οργανισμό φαρμάκων (ΕΟΦ).

Σημείωση: Οι πληροφορίες είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
Πάντα ακολουθείτε το φύλλο οδηγιών και τον/την θεράποντα ιατρό, ιδίως αν έχετε ΧΝΑ, είστε
ηλικιωμένος/η ή λαμβάνετε πολλά φάρμακα.

Αλληλεπιδράσεις με άλλα Φάρμακα

Η βαλακυκλοβίρη (προφάρμακο της ακυκλοβίρης) παρουσιάζει κυρίως
νεφρική αποβολή και χαμηλή σύνδεση με πρωτεΐνες. Συνεπώς, οι σημαντικότερες
αλληλεπιδράσεις είναι εκείνες που επηρεάζουν τη νεφρική κάθαρση ή αυξάνουν τον
κίνδυνο νεφροτοξικότητας/νευροτοξικότητας. Παρακάτω διακρίνονται σε:

Φαρμακοκινητικές (PK): επηρεάζουν την αποβολή από τα νεφρά (σπειραματική διήθηση/σωληναριακή έκκριση).
Φαρμακοδυναμικές (PD): αυξάνουν κοινές τοξικότητες (π.χ. νεφρική, νευρολογική) ή επηρεάζουν την κλινική αποτελεσματικότητα (π.χ. εμβόλια).

Φαρμακοκινητικές Αλληλεπιδράσεις (PK)

Προβενεσίδη: Αναστέλλει τη σωληναριακή έκκριση οργανικών ανιόντων →
αύξηση επιπέδων ακυκλοβίρης (AUC)· ενδεχομένως ↑ κίνδυνος ανεπιθυμήτων (ιδίως σε ΧΝΑ).
Σιμετιδίνη και άλλα φάρμακα που μειώνουν τη νεφρική κάθαρση:
ήπια–μέτρια αύξηση επιπέδων ακυκλοβίρης· συνήθως κλινικά ήπια, αλλά απαιτείται προσοχή σε ηλικιωμένους/ΧΝΑ.
Τενοφοβίρη/Αδεφοβίρη και άλλα που απεκκρίνονται μέσω OAT/MATE: πιθανή αθροιστική αύξηση έκθεσης και
νεφρικός κίνδυνος· παρακολούθηση eGFR, ενυδάτωση.
Μυκοφαινολάτη μοφετίλη: αμοιβαίες μεταβολές AUC (ακυκλοβίρη/MPAG) έχουν περιγραφεί· συνήθως
χωρίς σημαντική κλινική συνέπεια, αλλά σε ΧΝΑ απαιτείται προσοχή.
Λίθιο: και τα δύο απεκκρίνονται νεφρικά· περιγραφικές περιπτώσεις νευροτοξικότητας με συνδυασμό.
Έλεγχος λιθίου/συμπτωμάτων, επαρκής ενυδάτωση, σκέψη για προσαρμογή δόσης.
Μεθοτρεξάτη, τριμεθοπρίμη (και άλλα που ανταγωνίζονται σωληναριακή έκκριση):
πιθανή ↑ έκθεσης/τοξικότητας· κλινική παρακολούθηση, ειδικά σε ΧΝΑ/ηλικιωμένους.

Tip: Σε συνδυασμούς με φάρμακα που μοιράζονται νεφρικές μεταφορίνες (OAT1/3, MATE1/2-K),
προγραμματίστε έλεγχο κρεατινίνης/eGFR και εκπαιδεύστε τον ασθενή για ενυδάτωση.

Φαρμακοδυναμικές Αλληλεπιδράσεις (PD)

ΜΣΑΦ (π.χ. ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, δικλοφενάκη):
↑ κίνδυνος οξείας νεφρικής βλάβης (αφυδάτωση/αγγειοσύσπαση προσαγωγών)
σε συνδυασμό με ακυκλοβίρη. Προτιμήστε παρακεταμόλη για αναλγησία όπου είναι δυνατόν.
Καλσινευρίνες (κυκλοσπορίνη/τακρόλιμους):
αθροιστική νεφροτοξικότητα· στενή παρακολούθηση νεφρικής λειτουργίας, προσαρμογή δόσεων.
Αμφοτερικίνη Β, αμινογλυκοσίδες, σκιαγραφικά σκιαστικά:
αυξημένος νεφρικός κίνδυνος σε ταυτόχρονη χρήση. Αποφύγετε συνδυασμούς όπου είναι εφικτό·
αν είναι απαραίτητοι, εντατική παρακολούθηση.
Αφυδάτωση/διουρητικά: έμμεση ↑ κινδύνου νεφρικής βλάβης/κρυσταλλουρίας —
εξασφαλίστε επαρκή ενυδάτωση.
Αντιρετροϊκά (π.χ. ριτοναβίρη-boosted σχήματα): όχι ισχυρή PK αλληλεπίδραση με ακυκλοβίρη,
αλλά επιβαρύνσεις στη νεφρική λειτουργία μπορεί να ενισχύσουν την τοξικότητα· να γίνεται παρακολούθηση.
Εμβόλια ανεμευλογιάς/ζωστήρα (ζωντανά εξασθενημένα):
αντιικά κατά HSV/VZV ενδέχεται να μειώσουν την αναπαραγωγή του εμβολιαστικού ιού και την ανοσολογική απάντηση·
συνιστάται διακοπή 24 ώρες πριν και αποφυγή για ~14 ημέρες μετά τον εμβολιασμό.
Το ανασυνδυασμένο εμβόλιο ζωστήρα (μη ζωντανό) δεν έχει αυτόν τον περιορισμό.

Κατηγορία/Φάρμακο	Μηχανισμός	Αναμενόμενο Αποτέλεσμα	Τι να κάνω
Προβενεσίδη	Αναστολή σωληναριακής έκκρισης	↑ AUC ακυκλοβίρης, τοξικότητα σε ΧΝΑ	Παρακολούθηση eGFR, σκέψη για μείωση δόσης
Σιμετιδίνη	Μείωση νεφρικής κάθαρσης	Ήπια ↑ επιπέδων	Προσοχή σε ηλικιωμένους/ΧΝΑ
ΜΣΑΦ	Αγγειοσύσπαση νεφρού/αφυδάτωση	↑ κίνδυνος οξείας ΝΒ	Αποφύγετε· προτιμήστε παρακεταμόλη
Κυκλοσπορίνη/Τακρόλιμους	Αθροιστική νεφροτοξικότητα	↑ κίνδυνος ΝΒ	Συχνός έλεγχος νεφρικής λειτουργίας
Τενοφοβίρη/Αδεφοβίρη	Ανταγωνισμός σωληναριακών μεταφορέων	Πιθανή ↑ έκθεσης/νεφρικού κινδύνου	Παρακολούθηση eGFR, ενυδάτωση
Μυκοφαινολάτη μοφετίλη	Μεταβολές AUC (ACV/MPAG)	Συνήθως ήσσονος σημασίας	Προσοχή σε ΧΝΑ· κλινική παρακολούθηση
Λίθιο	Νεφρική συνεξάρτηση κάθαρσης	Κίνδυνος νευροτοξικότητας	Έλεγχος επιπέδων λιθίου, ενυδάτωση
Αμφοτερικίνη Β/Αμινογλυκοσίδες	Αθροιστική νεφροτοξικότητα	↑ κίνδυνος ΝΒ	Αποφύγετε/στενή παρακολούθηση
Εμβόλιο VZV/ζωντανό ζωστήρα	Αντιικά καταστέλλουν τον εμβολιαστικό ιό	Μειωμένη ανοσοαπόκριση	Διακόψτε 24h πριν & 14 ημέρες μετά

Πρακτικές Οδηγίες & Παρακολούθηση

Λήψη ιστορικού φαρμάκων: ΜΣΑΦ, διουρητικά, ανοσοκατασταλτικά, αντιρετροϊκά, λιθίου κ.ά.
Έλεγχος eGFR πριν/κατά τη θεραπεία σε ηλικιωμένους ή με συνοσηρότητες.
Ενυδάτωση σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας· εκπαιδεύστε τον ασθενή.
Αναλγησία: προτιμήστε παρακεταμόλη αντί ΜΣΑΦ, όταν είναι εφικτό.
Εμβολιασμοί: συντονίστε το χρονοδιάγραμμα με τον ιατρό (ιδίως για ζωντανά VZV/ζωστήρα).

Σημείωση: Οι αλληλεπιδράσεις ποικίλλουν ανά δόση, διάρκεια, eGFR και συννοσηρότητες.
Η παρούσα ενότητα παρέχει γενικές γραμμές — ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού και τα επίσημα SmPC/φυλλάδια.

Βαλακυκλοβίρη στην Εγκυμοσύνη & Γαλουχία

Η χρήση της βαλακυκλοβίρης κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό αποτελεί σημαντικό πεδίο
κλινικής πρακτικής, καθώς ο έρπητας (HSV και VZV) μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές τόσο
στη μητέρα όσο και στο έμβρυο/νεογνό. Τα δεδομένα από μελέτες και καταγραφές χρήσης υποστηρίζουν
ικανοποιητικό προφίλ ασφάλειας, αλλά η χορήγηση γίνεται πάντα μετά από
αξιολόγηση κινδύνου–οφέλους από τον θεράποντα ιατρό.

Χρήση στην Εγκυμοσύνη

Κατηγορία FDA: Προηγουμένως Κατηγορία Β (δεν έδειξε τερατογένεση σε ζώα· επαρκή
ανθρώπινα δεδομένα καθησυχαστικά).
Μελέτες παρατήρησης σε χιλιάδες εγκύους με έκθεση σε ακυκλοβίρη/βαλακυκλοβίρη
δεν έδειξαν αύξηση κινδύνου για συγγενείς ανωμαλίες.
Κλινική χρήση:
- Σε υποτροπιάζοντα γεννητικό έρπητα: κατασταλτική αγωγή στο 3ο τρίμηνο
  μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής στον τοκετό και την ανάγκη για καισαρική.
- Σε πρώτο επεισόδιο γεννητικού έρπητα στην κύηση: άμεση θεραπεία για μείωση
  ιαιμίας/μετάδοσης.
- Σε έκθεση σε VZV (ανεμευλογιά): σε μη ανοσοποιημένες εγκύους, η βαλακυκλοβίρη μπορεί να περιορίσει
  τη βαρύτητα και να μειώσει τον κίνδυνο επιπλοκών (π.χ. πνευμονία).

Κλινικό όφελος: Η θεραπεία μειώνει τον κίνδυνο
νεογνικού έρπητα, μιας σοβαρής λοίμωξης με υψηλή θνητότητα/νοσηρότητα.

Χρήση στη Γαλουχία

Η βαλακυκλοβίρη μετατρέπεται σε ακυκλοβίρη, η οποία απεκκρίνεται σε μικρές ποσότητες στο μητρικό γάλα.
Μελέτες δείχνουν ότι η έκθεση του βρέφους μέσω θηλασμού είναι
πολύ μικρότερη από τη θεραπευτική δόση που χορηγείται απευθείας σε νεογνά/βρέφη.
Θεωρείται ασφαλής κατά τη γαλουχία· δεν απαιτείται διακοπή θηλασμού όταν χορηγείται στη μητέρα.
Συνιστάται όμως παρακολούθηση του βρέφους για ασυνήθιστα συμπτώματα (π.χ. διάρροια, εξάνθημα).

Tip: Σε μητέρες με ενεργές βλάβες έρπητα στο στήθος, αποφεύγεται ο άμεσος θηλασμός
από το προσβεβλημένο στήθος μέχρι την πλήρη επούλωση (λόγω κινδύνου τοπικής μετάδοσης).

Κατάσταση	Ασφάλεια	Κλινικές Σημειώσεις
Εγκυμοσύνη	Ασφαλής (σύμφωνα με δεδομένα) – Κατηγορία Β	Κατασταλτική στο 3ο τρίμηνο για HSV· θεραπεία σε πρώτο επεισόδιο ή VZV έκθεση
Γαλουχία	Ασφαλής	Ελάχιστη διέλευση στο γάλα· αποφυγή θηλασμού από μολυσμένο στήθος

Σημείωση: Η χορήγηση κατά την εγκυμοσύνη/γαλουχία πρέπει να γίνεται
μόνο με ιατρική καθοδήγηση, με βάση την ένδειξη και τον κίνδυνο για μητέρα–νεογνό.

Βαλακυκλοβίρη στα Παιδιά

Η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες παιδιατρικές ενδείξεις για λοιμώξεις από
HSV-1/HSV-2 και VZV. Η τυπική παιδιατρική πρακτική διαφοροποιείται ανά χώρα/SmPC·
ακολουθείστε τις εθνικές οδηγίες και την κρίση ειδικού (παιδιάτρου/λοιμωξιολόγου).

Κεντρική ιδέα: Για πολλά παιδιατρικά σενάρια,
ακυκλοβίρη παραμένει η standard επιλογή (ειδικά στα μικρότερα παιδιά).
Η βαλακυκλοβίρη, με καλύτερη βιοδιαθεσιμότητα και λιγότερες δόσεις, είναι χρήσιμη σε μεγαλύτερα παιδιά/εφήβους
που καταπίνουν δισκία.

Κύριες Ενδείξεις (ανά ηλικιακή ομάδα)

Επιχείλιος έρπητας (HSV-1) στους εφήβους ≥12 ετών:
σχήμα «μίας ημέρας» όπως στους ενήλικες (βλ. δοσολογία).
Ανεμευλογιά (VZV) σε παιδιά 2–<18 ετών:
θεραπεία σε επιλεγμένες περιπτώσεις για μείωση διάρκειας/βάρους νόσου· καλύτερα εντός 24 ωρών από το εξάνθημα.
Έρπητας γεννητικών οργάνων (HSV-2/HSV-1) σε εφήβους:
συνήθως εκτός ενδείξεων (off-label)· εξετάζεται σε μεγαλύτερους εφήβους, κατά προτίμηση από ειδικό.
Έρπητας ζωστήρας σε εφήβους: σπάνιος· συχνά off-label,
με σχήματα παρόμοια των ενηλίκων σε συνεργασία με ειδικό.
Ανοσοκαταστολή/μεταμόσχευση: συνήθως προτιμάται ακυκλοβίρη·
η βαλακυκλοβίρη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε εξατομικευμένα πρωτόκολλα κέντρων.

Δοσολογία – Παιδιατρικά Σχήματα

Ένδειξη	Ηλικία/Βάρος	Δόση	Συχνότητα	Διάρκεια	Σχόλια
Επιχείλιος έρπητας (HSV-1)	≥12 ετών	2000 mg	2 δόσεις / 1 ημέρα (0 & 12h)	1 ημέρα	Έναρξη στα πρόδρομα συμπτώματα· όχι >1 ημέρα θεραπείας.
Ανεμευλογιά (VZV)	2–<18 ετών	20 mg/kg/δόση (max 1000 mg ανά δόση)	3 φορές/ημέρα	5 ημέρες	Καλύτερα έναρξη εντός 24h από το εξάνθημα.
Έρπητας γεννητικών οργάνων – υποτροπές*	Έφηβοι	500 mg	2 φορές/ημέρα	3 ημέρες	*Off-label· προτεραιότητα σε εκτίμηση ειδικού.
Έρπητας γεννητικών οργάνων – 1ο επεισόδιο*	Έφηβοι	1000 mg	2 φορές/ημέρα	7–10 ημέρες	*Off-label· χαμηλό όριο για καλλιέργεια/NAAT & STD screening.
Έρπητας ζωστήρας*	Έφηβοι	1000 mg	3 φορές/ημέρα	7 ημέρες	*Off-label· έναρξη ιδανικά εντός 72h από εξάνθημα.

Σημ.: Οι παραπάνω δόσεις είναι ενδεικτικές και μπορεί να διαφοροποιούνται ανά SmPC/κατευθυντήριες οδηγίες.
Πάντα εξατομίκευση από ειδικό.

Γιγγοστοματίτιδα HSV σε μικρά παιδιά: κλασικά προτιμάται ακυκλοβίρη (per os).
Η βαλακυκλοβίρη μπορεί να εξεταστεί σε μεγαλύτερα παιδιά που καταπίνουν δισκία (off-label).

Νεογνά & Μικρά Βρέφη

Η νεογνική HSV λοίμωξη είναι επείγουσα κατάσταση με υψηλή θνητότητα/νοσηρότητα και
αντιμετωπίζεται με ενδοφλέβια ακυκλοβίρη σε νοσοκομείο.
Η βαλακυκλοβίρη per os δεν αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής σε αυτόν τον πληθυσμό.

Χαμηλό όριο για νοσηλεία/IV θεραπεία σε ύποπτα βρέφη.
Συνδυασμός με έλεγχο για σήψη, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα και λοιπές αιτίες πυρετού.

Προσαρμογή Δόσης σε Χρόνια Νεφρική Νόσο (ΧΝΑ)

Όπως και στους ενηλίκους, η ακυκλοβίρη (δραστικό μόριο) απεκκρίνεται κυρίως νεφρικά.
Σε παιδιά με μειωμένο eGFR/CrCl απαιτείται προσαρμογή δόσης/συχνότητας και στενή παρακολούθηση.

eGFR/CrCl (mL/min/1.73m²)	Γενική Προσέγγιση	Κλινικές Σημειώσεις
≥50	Συνήθη σχήματα	Χωρίς προσαρμογή.
30–49	Μείωση συχνότητας ή/και δόσης	Παρακολούθηση κρεατινίνης/υδάτωσης.
10–29	Σημαντική μείωση συνολικής ημερήσιας δόσης	Εξατομίκευση από νεφρολόγο/ειδικό.
<10 ή αιμοκάθαρση	Χαμηλές δόσεις, δόση συνήθως μετά την HD	Συντονισμός με νεφρολόγο· παρακολούθηση για νευροτοξικότητα.

Προσοχή: ΜΣΑΦ, αφυδάτωση και φάρμακα που μειώνουν τη σωληναριακή απέκκριση
αυξάνουν τον κίνδυνο οξείας ΝΒ/νευροτοξικότητας. Εκπαιδεύστε γονείς/εφήβους για επαρκή ενυδάτωση.

Μορφές & Θέματα Κατάποσης

Τα δισκία 500 mg/1000 mg είναι μεγάλα για μικρά παιδιά.
Εξετάζεται συγκρίσιμο παρασκεύασμα ακυκλοβίρης (υγρό) ή
εξατομικευμένο σκεύασμα (extemporaneous suspension) βαλακυκλοβίρης από φαρμακείο νοσοκομείου.
Μη μασάτε/σπάτε δισκία χωρίς επιβεβαίωση φαρμακοποιού. Η γεύση είναι έντονη/πικρή.
Ελέγξτε σωστή δόση σε mg/kg όταν χρησιμοποιείται suspension· δώστε σαφείς οδηγίες μέτρησης (mL).

Ασφάλεια & Παρακολούθηση στα Παιδιά

Συχνές ήπιες: κεφαλαλγία, ναυτία, κοιλιακό άλγος, κόπωση, περιστασιακό εξάνθημα.
Προσοχή σε νευροτοξικότητα (σύγχυση/υπνηλία, σπάνια σπασμοί) – υψηλότερος κίνδυνος σε ΧΝΑ/υπερδοσολογία.
Παρακολούθηση κρεατινίνης/eGFR σε παρατεταμένη χρήση ή σε ευάλωτους.
Εκπαίδευση για red flags: μειωμένη διούρηση, έντονη υπνηλία, σοβαρό εξάνθημα/στοματικές βλάβες.

Πρακτικές Οδηγίες για Γονείς/Εφήβους

Έγκαιρη έναρξη – ιδίως σε επιχείλιο έρπητα (πρόδρομα συμπτώματα) και ανεμευλογιά (≤24h).
Υγρά – διατηρήστε καλή ενυδάτωση σε όλη τη θεραπεία.
Αποφύγετε ΜΣΑΦ όταν είναι δυνατόν· προτιμήστε παρακεταμόλη για πυρετό/άλγος.
Συμμόρφωση – σταθερά μεσοδιαστήματα· ρυθμίστε υπενθυμίσεις.
Ξεχασμένη δόση – πάρτε την όταν το θυμηθείτε· αν πλησιάζει η επόμενη, παραλείψτε τη χαμένη. Όχι διπλή δόση.

Συμπέρασμα: Η βαλακυκλοβίρη είναι χρήσιμη σε μεγαλύτερα παιδιά/εφήβους για HSV/VZV,
με απλούστερα δοσολογικά σχήματα. Σε νεογνά/μικρά βρέφη και σε ανοσοκατεσταλμένους
απαιτείται στενή καθοδήγηση ειδικού. Η νεφρική λειτουργία καθορίζει την ασφάλεια/δοσολογία.

Βαλακυκλοβίρη & Νεφρική Λειτουργία

Η βαλακυκλοβίρη μετατρέπεται σε ακυκλοβίρη, η οποία απεκκρίνεται κυρίως
νεφρικά (σπειραματική διήθηση + σωληναριακή έκκριση). Συνεπώς, η νεφρική λειτουργία
καθορίζει την έκθεση στο φάρμακο και τον κίνδυνο νεφροτοξικότητας ή νευροτοξικότητας,
ιδίως σε ηλικιωμένους ή σε χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΑ).

Κύριοι Παράγοντες Κινδύνου για Ανεπιθύμητες στη Νεφρική Λειτουργία

Προϋπάρχουσα ΧΝΑ ή οξεία νεφρική βλάβη (AKI).
Αφυδάτωση, πυρετός, μειωμένη πρόσληψη υγρών.
Υψηλές δόσεις ή παρατεταμένα σχήματα χωρίς προσαρμογή.
Συγχορήγηση νεφροτοξικών (π.χ. ΜΣΑΦ, αμφοτερικίνη Β, αμινογλυκοσίδες, σκιαγραφικά).
Φάρμακα που μειώνουν σωληναριακή απέκκριση (π.χ. προβενεσίδη) ή μοιράζονται μεταφορείς (OAT/MATE).
Ηλικία (φυσιολογική μείωση GFR, χαμηλή μυϊκή μάζα «κρύβει» την κρεατινίνη).

Κλινικό σημείο: Νευρολογικά συμπτώματα (σύγχυση, υπνηλία, σπάνια σπασμοί) σε ασθενή με ΧΝΑ
συχνά υποδηλώνουν υπερέκθεση — ανασκοπήστε άμεσα δόση/eGFR & ενυδάτωση.

Αλγόριθμος Προσαρμογής Βάσει eGFR

Υπολογίστε eGFR/CrCl (CKD-EPI ή Cockcroft–Gault) και επιβεβαιώστε αν πρόκειται για ΧΝΑ ή AKI.
Κατατάξτε τον ασθενή:
- ≥50 mL/min: συνήθη σχήματα.
- 30–49 mL/min: συνήθως αραίωση συχνότητας (π.χ. από TID → BID, από BID → QD).
- 10–29 mL/min: περαιτέρω μείωση συχνότητας/δόσης (π.χ. QD με χαμηλότερη δόση).
- <10 mL/min ή αιμοκάθαρση: χαμηλές δόσεις, χρονοπρογραμματισμός μετά την HD.
Βελτιστοποιήστε την ενυδάτωση & αποφύγετε ΜΣΑΦ/νεφροτοξικά όπου γίνεται.
Παρακολουθήστε συμπτώματα και εργαστηριακά (κρεατινίνη, eGFR, ουρία). Προσαρμόστε εάν χρειαστεί.

Στόχος: Διατήρηση αποτελεσματικότητας με ελάχιστη τοξικότητα —
ρυθμίζουμε πρώτα τη συχνότητα, έπειτα τη δόση, ανάλογα με την ένδειξη.

Ένδειξη	Συνήθες σχήμα (eGFR ≥50)	eGFR 30–49	eGFR 10–29	eGFR <10 / HD	Σχόλια
Ζωστήρας (VZV)	1.000 mg TID × 7η	π.χ. 1.000 mg BID	π.χ. 1.000 mg QD	π.χ. 500 mg QD, δόση μετά την HD	Έναρξη ≤72h από εξάνθημα. Εξατομίκευση.
Γεννητικός HSV – 1ο επεισόδιο	1.000 mg BID × 7–10η	π.χ. 1.000 mg QD	π.χ. 500 mg QD	π.χ. 500 mg QD ή αραιότερα*	*Καθοδήγηση ειδικού σε βαριά ΧΝΑ.
Γεννητικός HSV – υποτροπή (επιδραστική)	500 mg BID × 3η	π.χ. 500 mg QD × 3η	π.χ. 500 mg QD × 2–3η	π.χ. 500 mg εφ’ ης ή QOD	Έναρξη στα πρόδρομα συμπτώματα.
Επιχείλιος HSV	2.000 mg × 2 δόσεις σε 1η	π.χ. 1.000 mg × 2	π.χ. 500 mg × 2	π.χ. 500 mg εφ’ ης	Μόνο 1 ημέρα θεραπείας.
Κατασταλτική (suppressive) HSV	500–1.000 mg QD	π.χ. 500 mg QD	π.χ. 500 mg QOD	π.χ. 500 mg κάθε 48–72h	Επανεκτίμηση ανά 6–12 μήνες.

Οι προσαρμογές είναι ενδεικτικές και ποικίλλουν ανά SmPC/πρωτόκολλο· να ακολουθούνται οι οδηγίες του θεράποντος.

Αιμοκάθαρση (HD) & Περιτοναϊκή Κάθαρση (PD)

HD: Η ακυκλοβίρη αφαιρείται σε σημαντικό ποσοστό — προτιμήστε χορήγηση μετά τη συνεδρία.
PD: Μικρότερη κάθαρση· απαιτείται εξατομίκευση και στενή παρακολούθηση.

Παρακολούθηση & Πρόληψη Νεφρικών Επιπλοκών

Βασική γραμμή: κρεατινίνη/eGFR πριν από θεραπεία σε ευάλωτους ασθενείς.
Υγρά: επαρκής ενυδάτωση καθ’ όλη τη διάρκεια (ιδίως σε πυρετό/έμετο/διάρροια).
Αποφύγετε ΜΣΑΦ όπου είναι δυνατόν· για άλγος προτιμήστε παρακεταμόλη.
Επανέλεγχος: κρεατινίνη σε 3–7 ημέρες για ζωστήρα ή παρατεταμένα σχήματα, νωρίτερα αν συμπτώματα.
Εκπαίδευση: ενημέρωση για μειωμένη διούρηση, οσφυαλγία, αιματουρία, υπνηλία/σύγχυση.

Σπάνια κρυσταλλουρία έχει περιγραφεί κυρίως με IV ακυκλοβίρη. Με από του στόματος βαλακυκλοβίρη
ο κίνδυνος είναι χαμηλός, αλλά η ενυδάτωση παραμένει βασικό προληπτικό μέτρο.

Πρακτικά Σενάρια

Σενάριο 1: 68 ετών, eGFR 58 mL/min, ζωστήρας →
τυπικό σχήμα (1.000 mg TID × 7η), έντονη σύσταση για ενυδάτωση και αποφυγή ΜΣΑΦ.

Σενάριο 2: 72 ετών, eGFR 35 mL/min, υποτροπή γεννητικού HSV →
αραίωση συχνότητας (π.χ. από 500 mg BID σε 500 mg QD × 3η), επανέλεγχος κρεατινίνης.

Σενάριο 3: ΧΝΑ σταδίου 4 (eGFR 20 mL/min), επιχείλιος HSV →
μειωμένη συνολική δόση για το σχήμα της 1ης ημέρας (π.χ. 500–1.000 mg × 2),
με ιατρική καθοδήγηση και στενή παρακολούθηση.

🚩 Red Flags (Νεφρολογικά):

Απότομη μείωση διούρησης, οίδημα, οσφυαλγία/πλευρικός πόνος.
Αιματουρία, έντονη ναυτία/έμετος με αδυναμία λήψης υγρών.
Νευρολογικά: σύγχυση, υπνηλία, παραισθήσεις, σπάνια σπασμοί (υποψία υπερέκθεσης).

Αποποίηση: Οι προσαρμογές δόσης είναι ενδεικτικές και εξαρτώνται από ένδειξη, ηλικία,
συννοσηρότητες και επίσημα πρωτόκολλα/SmPC. Ακολουθείτε πάντα την καθοδήγηση του θεράποντος ιατρού.

Βαλακυκλοβίρη σε Ηλικιωμένους

Στους ηλικιωμένους ασθενείς, η χρήση της βαλακυκλοβίρης απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή λόγω
της συχνότερης μείωσης της νεφρικής λειτουργίας, της πιθανής αφυδάτωσης και της πολυφαρμακίας.
Παρότι το φάρμακο έχει γενικά καλό προφίλ ασφάλειας, ο κίνδυνος νευροτοξικότητας και
νεφροτοξικότητας αυξάνεται όταν δεν γίνεται προσαρμογή δόσης με βάση το eGFR.

Ιδιαίτερες Ευπάθειες στον Ηλικιωμένο

«Κρυμμένη» ΧΝΑ: χαμηλή μυϊκή μάζα μπορεί να δίνει «φυσιολογική» κρεατινίνη αλλά μειωμένο eGFR.
Αφυδάτωση/κακή πρόσληψη υγρών: πυρετός, διουρητικά, γαστρεντερικά συμπτώματα επιδεινώνουν τον κίνδυνο AKI.
Πολυφαρμακία: ΜΣΑΦ, προβενεσίδη, καλσινευρίνες, αμινογλυκοσίδες κ.ά. αυξάνουν νεφρικό κίνδυνο (βλ. Αλληλεπιδράσεις).
Ευαλωτότητα ΚΝΣ: σύγχυση, υπνηλία, παραλήρημα σε υπερέκθεση/ΧΝΑ (βλ. Παρενέργειες).
Πτώσεις/αστάθεια: δευτερογενώς από ζάλη, καταβολή, διαταραχές ύπνου.

Δοσολογικές Αρχές & Ενυδάτωση

Υπολογισμός eGFR/CrCl (CKD-EPI ή Cockcroft–Gault) πριν την έναρξη και σε σχήματα >3–5 ημερών.
Προσαρμογή συχνότητας/δόσης βάσει eGFR (βλ. Βαλακυκλοβίρη & Νεφρική Λειτουργία).
Ενυδάτωση: συστήστε επαρκή πρόσληψη υγρών, ιδίως σε πυρετό/έμετο/διάρροια.
Αναλγησία σε ζωστήρα: προτιμήστε παρακεταμόλη· αποφύγετε ΜΣΑΦ όπου είναι δυνατόν.

Κλινικό tip: Σε ζωστήρα, η έναρξη εντός 72 ωρών από το εξάνθημα μειώνει πόνο/επιπλοκές.

Κατάσταση	Τι ελέγχω	Πότε	Τι κάνω αν είναι παθολογικό
Έναρξη θεραπείας	Κρεατινίνη, eGFR, φάρμακα (ΜΣΑΦ, διουρητικά, ανοσοκατασταλτικά)	Πριν την 1η δόση	Προσαρμογή δόσης/συχνότητας, εναλλακτική αναλγησία
Σχήματα 5–7 ημερών (π.χ. ζωστήρας)	Κρεατινίνη/eGFR, συμπτώματα ΚΝΣ	Ημέρα 3–5 ή νωρίτερα αν συμπτώματα	Μείωση δόσης/αραίωση μεσοδιαστήματος, ενυδάτωση
Κατασταλτική αγωγή HSV	eGFR, ανάγκη συνέχισης	Κάθε 6–12 μήνες	Τιτλοδότηση στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση

Έγκαιρη Αναγνώριση Τοξικότητας

Νευρολογικά: νέα σύγχυση, υπνηλία, αποπροσανατολισμός, σπάνια σπασμοί → υποψία υπερέκθεσης.
Νεφρικά: μείωση διούρησης, οσφυαλγία/πλευρικός πόνος, αιματουρία.
Γαστρεντερικά/δέρμα: επίμονη ναυτία/έμετος με αδυναμία λήψης υγρών· σοβαρό εξάνθημα.

🚩 Red flags: έντονη σύγχυση/παραισθήσεις, σπασμοί, απότομη μείωση διούρησης, σοβαρό φλυκταινώδες εξάνθημα.
Διακόψτε και ζητήστε επείγουσα εκτίμηση.

Πολυφαρμακία & Αλληλεπιδράσεις

Ανασκοπήστε συστηματικά την αγωγή: ΜΣΑΦ, προβενεσίδη,
κυκλοσπορίνη/τακρόλιμους, τενοφοβίρη, αμινογλυκοσίδες,
διουρητικά. Συνδυασμοί αυτοί αυξάνουν τον κίνδυνο τοξικότητας.
Δείτε αναλυτικά την ενότητα Αλληλεπιδράσεις.

Πρόβλημα	Πιθανή αιτία	Άμεση ενέργεια	Επόμενα βήματα
Νέα σύγχυση/υπνηλία	Υπερέκθεση (χαμηλό eGFR, αφυδάτωση, αλληλεπιδράσεις)	Διακοπή φαρμάκου, ενυδάτωση	Έλεγχος κρεατινίνης/eGFR, επανέναρξη με μειωμένη δόση εφόσον χρειαστεί
Μείωση διούρησης/οσφυαλγία	Οξεία νεφρική βλάβη, κρυσταλλουρία (σπάνια per os)	Διακοπή, υγρά	Εργαστηριακός έλεγχος, αποφυγή ΜΣΑΦ/νεφροτοξικών
Επίμονος πόνος ζωστήρα	Καθυστερημένη έναρξη, ανεπαρκής αναλγησία	Βέλτιστη αναλγησία (παρακεταμόλη ± νευροπαθηκά)	Επανεκτίμηση eGFR/δοσολογίας, παραπομπή αν εμμένει

Εκπαίδευση Ασθενούς

Πίνετε αρκετά υγρά και κρατήστε σταθερά μεσοδιαστήματα δόσεων.
Αποφύγετε ΜΣΑΦ για άλγος· προτιμήστε παρακεταμόλη όπου είναι κατάλληλο.
Αν παρουσιαστεί σύγχυση/υπνηλία ή μείωση διούρησης, επικοινωνήστε άμεσα με ιατρό.
Μη διπλασιάζετε δόσεις σε περίπτωση ξεχασμένης δόσης (βλ. σχετική ενότητα).

Σύνοψη: Στον ηλικιωμένο, η ασφάλεια της βαλακυκλοβίρης εξαρτάται από
σωστή εκτίμηση eGFR, ενυδάτωση, αποφυγή αλληλεπιδράσεων και έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων.

Βαλακυκλοβίρη & Νεφρική Λειτουργία

Κύριοι Παράγοντες Κινδύνου για Ανεπιθύμητες στη Νεφρική Λειτουργία

Προϋπάρχουσα ΧΝΑ ή οξεία νεφρική βλάβη (AKI).
Αφυδάτωση, πυρετός, μειωμένη πρόσληψη υγρών.
Υψηλές δόσεις ή παρατεταμένα σχήματα χωρίς προσαρμογή.
Συγχορήγηση νεφροτοξικών (π.χ. ΜΣΑΦ, αμφοτερικίνη Β, αμινογλυκοσίδες, σκιαγραφικά).
Φάρμακα που μειώνουν σωληναριακή απέκκριση (π.χ. προβενεσίδη) ή μοιράζονται μεταφορείς (OAT/MATE).
Ηλικία (φυσιολογική μείωση GFR, χαμηλή μυϊκή μάζα «κρύβει» την κρεατινίνη).

Αλγόριθμος Προσαρμογής Βάσει eGFR

Υπολογίστε eGFR/CrCl (CKD-EPI ή Cockcroft–Gault) και επιβεβαιώστε αν πρόκειται για ΧΝΑ ή AKI.
Κατατάξτε τον ασθενή:
- ≥50 mL/min: συνήθη σχήματα.
- 30–49 mL/min: συνήθως αραίωση συχνότητας (π.χ. από TID → BID, από BID → QD).
- 10–29 mL/min: περαιτέρω μείωση συχνότητας/δόσης (π.χ. QD με χαμηλότερη δόση).
- <10 mL/min ή αιμοκάθαρση: χαμηλές δόσεις, χρονοπρογραμματισμός μετά την HD.
Βελτιστοποιήστε την ενυδάτωση & αποφύγετε ΜΣΑΦ/νεφροτοξικά όπου γίνεται.
Παρακολουθήστε συμπτώματα και εργαστηριακά (κρεατινίνη, eGFR, ουρία). Προσαρμόστε εάν χρειαστεί.

Ένδειξη	Συνήθες σχήμα (eGFR ≥50)	eGFR 30–49	eGFR 10–29	eGFR <10 / HD	Σχόλια
Ζωστήρας (VZV)	1.000 mg TID × 7η	π.χ. 1.000 mg BID	π.χ. 1.000 mg QD	π.χ. 500 mg QD, δόση μετά την HD	Έναρξη ≤72h από εξάνθημα. Εξατομίκευση.
Γεννητικός HSV – 1ο επεισόδιο	1.000 mg BID × 7–10η	π.χ. 1.000 mg QD	π.χ. 500 mg QD	π.χ. 500 mg QD ή αραιότερα*	*Καθοδήγηση ειδικού σε βαριά ΧΝΑ.
Γεννητικός HSV – υποτροπή (επιδραστική)	500 mg BID × 3η	π.χ. 500 mg QD × 3η	π.χ. 500 mg QD × 2–3η	π.χ. 500 mg εφ’ ης ή QOD	Έναρξη στα πρόδρομα συμπτώματα.
Επιχείλιος HSV	2.000 mg × 2 δόσεις σε 1η	π.χ. 1.000 mg × 2	π.χ. 500 mg × 2	π.χ. 500 mg εφ’ ης	Μόνο 1 ημέρα θεραπείας.
Κατασταλτική (suppressive) HSV	500–1.000 mg QD	π.χ. 500 mg QD	π.χ. 500 mg QOD	π.χ. 500 mg κάθε 48–72h	Επανεκτίμηση ανά 6–12 μήνες.

Αιμοκάθαρση (HD) & Περιτοναϊκή Κάθαρση (PD)

HD: Η ακυκλοβίρη αφαιρείται σε σημαντικό ποσοστό — προτιμήστε χορήγηση μετά τη συνεδρία.
PD: Μικρότερη κάθαρση· απαιτείται εξατομίκευση και στενή παρακολούθηση.

Παρακολούθηση & Πρόληψη Νεφρικών Επιπλοκών

Βασική γραμμή: κρεατινίνη/eGFR πριν από θεραπεία σε ευάλωτους ασθενείς.
Υγρά: επαρκής ενυδάτωση καθ’ όλη τη διάρκεια (ιδίως σε πυρετό/έμετο/διάρροια).
Αποφύγετε ΜΣΑΦ όπου είναι δυνατόν· για άλγος προτιμήστε παρακεταμόλη.
Επανέλεγχος: κρεατινίνη σε 3–7 ημέρες για ζωστήρα ή παρατεταμένα σχήματα, νωρίτερα αν συμπτώματα.
Εκπαίδευση: ενημέρωση για μειωμένη διούρηση, οσφυαλγία, αιματουρία, υπνηλία/σύγχυση.

Πρακτικά Σενάρια

🚩 Red Flags (Νεφρολογικά):

Απότομη μείωση διούρησης, οίδημα, οσφυαλγία/πλευρικός πόνος.
Αιματουρία, έντονη ναυτία/έμετος με αδυναμία λήψης υγρών.
Νευρολογικά: σύγχυση, υπνηλία, παραισθήσεις, σπάνια σπασμοί (υποψία υπερέκθεσης).

Κλινικές Μελέτες & Αποτελεσματικότητα

Η βαλακυκλοβίρη (προφάρμακο της ακυκλοβίρης) έχει αξιολογηθεί εκτενώς σε τυχαίες, διπλά-τυφλές
κλινικές δοκιμές και μελέτες πραγματικού κόσμου σε κοινές ιογενείς λοιμώξεις από HSV-1/HSV-2 και
VZV. Κατωτέρω συνοψίζονται τα κυριότερα ευρήματα ανά κλινικό σενάριο, με έμφαση σε χρονισμό έναρξης,
μείωση συμπτωμάτων/υποτροπών και επιδράσεις στη μετάδοση/αποβολή του ιού.

Key takeaways:

Όσο νωρίτερα ξεκινά η θεραπεία (πρόδρομα/≤72h στο ζωστήρα), τόσο μεγαλύτερο το κλινικό όφελος.
Σε επεισοδιακή θεραπεία HSV, η βαλακυκλοβίρη είναι τουλάχιστον ισοδύναμη της ακυκλοβίρης και πιο εύχρηστη (λιγότερες δόσεις).
Σε κατασταλτική αγωγή HSV-2, μειώνει υποτροπές, αποβολή ιού και κίνδυνο μετάδοσης.
Στον έρπητα ζωστήρα, επιταχύνει την ύφεση πόνου & βλαβών· τα δεδομένα για PHN είναι μικτά, με οφέλη σε κάποιες μελέτες.

Γεννητικός Έρπητας (HSV-2/HSV-1)

Επεισοδιακή θεραπεία – 1ο επεισόδιο & υποτροπές

Τυφλές RCT δείχνουν ότι βαλακυκλοβίρη BID για βραχεία διάρκεια είναι εξίσου αποτελεσματική με ακυκλοβίρη 5×/ημέρα για ταχύτερη ύφεση βλαβών, πόνου και ιοαποβολής, με πλεονέκτημα τη συμμόρφωση. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
Εναλλακτικά σχήματα OD vs BID για υποτροπές έχουν δείξει κλινική ισοδυναμία για ίαση/πόνο όταν η θεραπεία εκκινεί άμεσα στα πρόδρομα. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
Οι κατευθυντήριες οδηγίες επισημαίνουν ότι τα ακυκλοβίρη/βαλακυκλοβίρη/φαμκυκλοβίρη είναι ισοδύναμα στην επεισοδιακή θεραπεία, αρκεί να αρχίσουν εντός 24 ωρών από την έναρξη βλαβών/προδρόμων. :contentReference[oaicite:2]{index=2}

Κατασταλτική αγωγή & μετάδοση

Σε ζευγάρια ασύμφωνα για HSV-2, 500 mg άπαξ ημερησίως για 8 μήνες μείωσαν:
- Τη συμπτωματική μετάδοση: 4/743 vs 16/741 (HR 0,25, 95% CI 0,08–0,75).
- Τη συνολική απόκτηση HSV-2: 1,9% vs 3,6% (HR 0,52, 95% CI 0,27–0,99).
- Τη ιοαποβολή: 2,9% vs 10,8% των ημερών. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
Κατασταλτικές δόσεις (π.χ. 1 g/ημ.) μειώνουν επίσης τη συνολική αποβολή HSV-2 σε ανοσοεπαρκείς με υποτροπές. :contentReference[oaicite:4]{index=4}

Πρακτικά: Δώστε συνταγή «stand-by» για άμεση έναρξη στα πρόδρομα. Συζητήστε για κατασταλτική αγωγή όταν οι υποτροπές είναι συχνές/βαριές ή όταν υπάρχει στόχος μείωσης μετάδοσης. :contentReference[oaicite:5]{index=5}

Επιχείλιος Έρπητας (HSV-1)

Δύο μεγάλες, τυχαιοποιημένες μελέτες υποστήριξαν το σχήμα «μίας ημέρας» (2 g × 2 δόσεις μέσα σε 12h στην πρώτη ημέρα),
με μείωση ~1 ημέρας στη διάρκεια επεισοδίου και ταχύτερη επούλωση & ύφεση πόνου έναντι εικονικού. Το όφελος
είναι μέγιστο όταν η λήψη γίνεται στα πρόδρομα. :contentReference[oaicite:6]{index=6}

Σημείωση: Το σχήμα 2 ημερών δεν υπερείχε του 1-ημέρας—προτιμήστε την απλούστερη αγωγή. :contentReference[oaicite:7]{index=7}

Έρπητας Ζωστήρας (VZV)

Τα αντιιικά (ακυκλοβίρη/βαλακυκλοβίρη/φαμκυκλοβίρη) μειώνουν τη βαρύτητα και τη διάρκεια του οξέος επεισοδίου όταν δοθούν
≤72 ώρες από την εμφάνιση εξανθήματος. :contentReference[oaicite:8]{index=8}
Σε RCT, η βαλακυκλοβίρη οδήγησε σε ταχύτερη πλήρη ύφεση πόνου (π.χ. 44 vs 51 ημέρες έναντι ακυκλοβίρης). :contentReference[oaicite:9]{index=9}
Σύγχρονες ανασκοπήσεις/μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι η βαλακυκλοβίρη μπορεί να είναι από τα πιο αποτελεσματικά σχήματα για
ανακούφιση πόνου στις 28–30 ημέρες, με ανάμικτα δεδομένα για επίδραση στην μεθερπητική νευραλγία (PHN). :contentReference[oaicite:10]{index=10}

Χρονισμός: Η έναρξη όσο το δυνατόν νωρίτερα (<72h) είναι κρίσιμη για την ανακούφιση πόνου/επιτάχυνση ίασης. :contentReference[oaicite:11]{index=11}

Ειδικοί Πληθυσμοί & Ενδείξεις Ετικέτας

Η επίσημη τεκμηρίωση (SmPC/label) επιβεβαιώνει ενδείξεις σε ζωστήρα, γεννητικό HSV (θεραπεία/καταστολή) και
επιχείλιο HSV ≥12 ετών, με έμφαση στην έγκαιρη έναρξη. :contentReference[oaicite:12]{index=12}
Σε ανοσοκατασταλμένους, τα οφέλη τεκμηριώνονται κυρίως με ακυκλοβίρη· η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιείται σε επιλεγμένα πρωτόκολλα,
κατά κανόνα με προσαρμογές και στενή παρακολούθηση. (Παραπομπή σε SmPC/μονογραφίες.) :contentReference[oaicite:13]{index=13}

Σύγκριση με Ακυκλοβίρη & Φαμκυκλοβίρη

Για επεισοδιακή θεραπεία γεννητικού HSV, οι τρεις επιλογές θεωρούνται ισοδύναμες σε αποτελεσματικότητα—η
βαλακυκλοβίρη πλεονεκτεί σε απλούστερη δοσολογία. :contentReference[oaicite:14]{index=14}
Στον ζωστήρα, η βαλακυκλοβίρη προσφέρει τουλάχιστον συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα με ακυκλοβίρη και μπορεί να
επιταχύνει την ύφεση πόνου, με παρόμοια αποτελεσματικότητα με φαμκυκλοβίρη. :contentReference[oaicite:15]{index=15}

Ένδειξη	Τι δείχνουν οι μελέτες	Κλινικό μήνυμα	Κρίσιμα δεδομένα
Γεννητικός HSV – επεισοδιακή	VACV BID ~ ACV 5×/ημέρα για ίαση/πόνο/ιοαποβολή	Έναρξη <24h από πρόδρομα· άνεση δοσολογίας	RCT ισοδυναμίας/ανωτερότητας συμμόρφωσης :contentReference[oaicite:16]{index=16}
Γεννητικός HSV – κατασταλτική	↓ Υποτροπές, ↓ ιοαποβολή, ↓ μετάδοση	Σκεφτείτε 500 mg QD σε ζευγάρια ασύμφωνα/συχνές υποτροπές	HR 0,25 (συμπτ. μετάδοση), HR 0,52 (συνολική απόκτηση); 2,9% vs 10,8% ημέρες ιοαποβολής :contentReference[oaicite:17]{index=17}
Επιχείλιος HSV	Σχήμα 1 ημέρας μειώνει διάρκεια/πόνο ≈1 ημέρα	Δώστε «stand-by»· λήψη στα πρόδρομα	Δύο RCT με στατιστικά σημαντική μείωση χρόνου :contentReference[oaicite:18]{index=18}
Έρπητας ζωστήρας	↓ Βαρύτητα & διάρκεια οξέος, πιθανή ↓ πόνος vs ACV	Έναρξη ≤72h–ιδανικά εντός 48h	44 vs 51 ημέρες μέχρι ύφεση πόνου· meta-analyses υποστηρικτικές :contentReference[oaicite:19]{index=19}

Πώς «μεταφράζονται» τα δεδομένα στην πράξη

Δώστε οδηγίες άμεσης έναρξης στους ασθενείς με ιστορικό HSV (πρόδρομα συμπτώματα = ξεκινώ).
Επιλέξτε κατασταλτική αγωγή όταν οι υποτροπές είναι συχνές/βαριές ή υπάρχει στόχος μείωσης μετάδοσης.
Στον ζωστήρα, μη χάνετε το παράθυρο ≤72h· έμφαση στην αναλγησία και στην πρόληψη νευροπαθητικού πόνου.
Προσαρμόστε δόση σε ΧΝΑ/ηλικιωμένους· η αποτελεσματικότητα δεν απαιτεί «υπερθεραπεία», αλλά σωστό χρονισμό.

Συμπέρασμα: Η βαλακυκλοβίρη είναι αποτελεσματική σε HSV/VZV όταν χορηγείται έγκαιρα,
προσφέρει απλούστερα σχήματα με ισοδύναμη ή ανώτερη κλινική απόδοση έναντι εναλλακτικών σε συγκεκριμένα τελικά σημεία,
και στην κατασταλτική αγωγή μειώνει αποδεδειγμένα την ιοαποβολή και τον κίνδυνο μετάδοσης.

Παραπομπές επιλεγμένων ευρημάτων: κατασταλτική & μετάδοση (NEJM 2004), επιχείλιος HSV «1-day» (Spruance 2003),
ζωστήρας – οδηγίες & RCT (AAFP 2017/2011), δίκτυο μετα-ανάλυσης πόνου (Pain Physician 2023), CDC STI Guidelines (2021+),
επίσημα SmPC/Labels (GSK/US FDA/EMA).

Δοσολογικά Σχήματα & Αλγόριθμοι (Quick Reference)

Βασικά δισκία

500 mg & 1000 mg. Λήψη με/χωρίς τροφή. Τονίστε ενυδάτωση.

Κρίσιμος χρονισμός

HSV: ξεκινώ στα πρόδρομα. Zoster: ≤ 72 ώρες από εξάνθημα.

Ενήλικες – Σύντομα Σχήματα ανά Ένδειξη

Ένδειξη	Δόση	Συχνότητα	Διάρκεια	Κλειδί επιτυχίας
Γεννητικός HSV – 1ο επεισόδιο	1000 mg	BID	7–10 ημ.	Έναρξη νωρίς· STD screen όπου δέον.
Γεννητικός HSV – υποτροπή (επιδραστική)	500 mg	BID	3 ημ.	Λήψη στα πρόδρομα· «stand-by» συνταγή.
Κατασταλτική HSV	500–1000 mg	QD	Μήνες–έτη	Επανεκτίμηση κάθε 6–12 μ.
Μείωση μετάδοσης HSV (ζευγάρια ασύμφωνα)	500 mg	QD	Συνεχής	Μαζί με προφυλάξεις/εκπαίδευση.
Επιχείλιος HSV (≥12 ετών)	2000 mg	×2 δόσεις/1η	1 ημέρα	Δόση 0h & 12h στα πρόδρομα.
Έρπητας ζωστήρας	1000 mg	TID	7 ημ.	Έναρξη ≤72h + αναλγησία.

Αλγόριθμος Απόφασης (Adults)

Επιβεβαίωση ένδειξης → HSV (labialis/genitalis) ή VZV (zoster).
Χρονισμός → Πρόδρομα/≤72h; αν ναι, προχωράς σε επεισοδιακό σχήμα.
eGFR → ≥50 κανονικά· 30–49 αραίωση· 10–29 περαιτέρω μείωση· <10/HD εξατομίκευση.
Αλληλεπιδράσεις/νεφροτοξικά → αποφυγή ΜΣΑΦ, έλεγχος συνοδών (κυκλοσπορίνη/τακρόλιμους, λίθιο κ.ά.).
Εκπαίδευση → ενυδάτωση, missed dose, red flags, stand-by για υποτροπές.

Γρήγορη Ματιά: Προσαρμογές βάσει eGFR

eGFR (mL/min)	Γεννήτ. HSV (BID→)	Labialis 1-day	Zoster (TID→)	Κατασταλτική
≥50	Συνήθες (1 g BID)	2 g ×2 (0h, 12h)	1 g TID	500–1000 mg QD
30–49	≈1 g QD	≈1 g ×2	≈1 g BID	500 mg QD
10–29	≈500 mg QD	≈500 mg ×2	≈1 g QD	500 mg QOD
<10 / HD	≤500 mg QD (μετά HD)	≤500 mg εφ’ ης	≤500 mg QD (μετά HD)	500 mg κάθε 48–72h

Ενδεικτικές τιμές· ακολουθήστε πάντα SmPC/πρωτόκολλα & τον θεράποντα.

Παιδιά & Έφηβοι – Γρήγορη Κάρτα

Labialis ≥12 ετών: 2 g ×2 (0h,12h) για 1 ημέρα.
Ανεμευλογιά 2–<18 ετών: 20 mg/kg/δόση (max 1 g) TID × 5 ημ. (έναρξη ≤24h).
Genital HSV έφηβοι: σχήματα ενηλίκων, συχνά off-label → ειδικός.
Νεογνά/βρέφη: IV ακυκλοβίρη σε νοσοκομείο (όχι βαλακυκλοβίρη πρώτης γραμμής).

Missed Dose & Stand-by στρατηγική

Ξεχασμένη δόση: Πάρτε την μόλις το θυμηθείτε. Αν πλησιάζει η επόμενη, παραλείψτε την χαμένη.
Μην διπλασιάζετε.

Stand-by για HSV: Έχετε διαθέσιμες δόσεις και ξεκινήστε στα πρόδρομα (μυρμήγκιασμα/κάψιμο)
για μέγιστο όφελος.

Safety Checklist (γρήγορος έλεγχος πριν τη συνταγή)

eGFR διαθέσιμο; Ναι → προσαρμογή αν <50. Όχι → ζητήστε πρόσφατη κρεατινίνη.
Νεφροτοξικά; Αποφύγετε ΜΣΑΦ, δείτε λίθιο/καλσινευρίνες, αμινογλυκοσίδες.
Ενυδάτωση; Δώστε σαφείς οδηγίες (ιδίως σε πυρετό/έμετο).
Εκπαίδευση red flags; Σύγχυση/υπνηλία, ↓ διούρηση, σοβαρό εξάνθημα → άμεση επικοινωνία.
Εμβολιασμοί VZV; Ζωντανό εμβόλιο: διακοπή 24h πριν & 14η μετά.

Σύνοψη: Επιλέξτε σχήμα βάσει ένδειξης & χρονισμού, προσαρμόστε με eGFR,
αποφύγετε νεφροτοξικά, επιμείνετε στην ενυδάτωση και στην έγκαιρη έναρξη — ειδικά σε HSV πρόδρομα και zoster ≤72h.

Πρακτικές Συμβουλές Χρήσης

1) Γρήγορη Εκκίνηση Θεραπείας

HSV επιχείλιος/γεννητικός: Ξεκίνα στα πρόδρομα (μυρμήγκιασμα/κάψιμο/τράβηγμα).
Zoster: Ιδανικά έναρξη ≤72 ώρες από την εμφάνιση εξανθήματος.
Stand-by πακέτο: Κράτα διαθέσιμες δόσεις στο νεσεσέρ/γραφείο (βλ. Quick Reference).

Mini-αλγόριθμος: Πρόδρομα → πάρε την 1η δόση τώρα → βάλε υπενθύμιση για την επόμενη →
μην διπλασιάζεις αν ξεχαστεί (βλ. Ξεχασμένη Δόση).

2) Μείωση Μετάδοσης & Υγιεινή

Αποφυγή επαφής με βλάβες: Μην τις αγγίζεις· αν το κάνεις, πλένε χέρια αμέσως.
Μη μοιράζεσαι ποτήρια, καλαμάκια, καλλυντικά χειλιών, πετσέτες.
Σεξουαλική επαφή: Αποφυγή κατά την ενεργό φάση. Χρήση προφυλακτικού εκτός έξαρσης
+ σκέψη για κατασταλτική αγωγή αν οι υποτροπές είναι συχνές.
Zoster: Κάλυψε το εξάνθημα, απόφυγε στενή επαφή με εγκύους χωρίς ανοσία, νεογνά,
ανοσοκατεσταλμένους μέχρι να εφελκιδοποιηθούν οι βλάβες.

3) Φροντίδα Βλαβών & Δέρματος

Μην «σπας» φυσαλίδες· αυξάνει κίνδυνο επιμόλυνσης/ουλής.
Ήπιος καθαρισμός με χλιαρό νερό· στέγνωμα με ταμποναριστές κινήσεις.
Επιχείλιος HSV: Αντηλιακό/βάλσαμο χειλιών· οι UV εξάρσεις είναι συχνές.
Zoster: Χαλαρά ρούχα, δροσερές κομπρέσες· όχι ισχυρά τοπικά αντιβιοτικά χωρίς οδηγία.

4) Διαχείριση Πόνου

Πρώτη επιλογή: Παρακεταμόλη (σύμφωνα με οδηγίες ιατρού).
Αποφυγή ΜΣΑΦ όπου είναι δυνατόν (νεφρικός κίνδυνος/αλληλεπιδράσεις· βλ. Αλληλεπιδράσεις).
Zoster: Εάν ο πόνος επιμένει, ιατρική εκτίμηση για νευροπαθηκά αναλγητικά.

5) Συμμόρφωση: Πώς να Μην Χάσεις Δόσεις

Σύνδεσε τις δόσεις με σταθερά σημεία της ημέρας (π.χ. πρωινό/βραδινό).
Χρησιμοποίησε υπενθυμίσεις κινητού και pill organizer.
Σχήματα BID: κράτα ~12 ώρες απόσταση (π.χ. 08:00–20:00). TID: 08:00–16:00–24:00.

6) Ταξίδια, Ζώνες Ώρας & Εργασία

Πάντα στην χειραποσκευή τα φάρμακα· κράτησε συνταγή/συνοδευτικό σημείωμα.
Jet lag: Προτεραιότητα στη σταθερή ημερήσια δόση· προσαρμόζεις σταδιακά στο νέο ωράριο.
Εργασία/Σχολείο: Επιχείλιος HSV: απόφυγε στενές επαφές μέχρι να ξεραθούν οι βλάβες.
Zoster: κάλυψη εξανθήματος, αποφυγή ευάλωτων ομάδων.
Αθλητισμός/πάλη: Όχι επαφή/κοινά στρώματα σε ενεργή έξαρση (herpes gladiatorum κίνδυνος).

7) Πρόληψη Υποτροπών (Triggers)

UV/ήλιος: Αντηλιακή προστασία χειλιών/προσώπου.
Stress/έλλειψη ύπνου: Ρουτίνα ύπνου, χαλάρωση, άσκηση.
Νόσηση/πυρετός: Γρήγορη αντιμετώπιση, επαρκή υγρά.
Συχνές υποτροπές: Συζήτησε κατασταλτική αγωγή.

8) Ειδικές Καταστάσεις

Εγκυμοσύνη/Θηλασμός: Βλ. ενότητα 8· πάντα με ιατρική καθοδήγηση.
Ηλικιωμένοι/ΧΝΑ: Βλ. ενότητα 10 & ενότητα 11 για προσαρμογές.
Παιδιά/Έφηβοι: Βλ. ενότητα 9 (δοσολογία/ασφάλεια).
Εμβολιασμός VZV/Ζωστήρα: Συντονισμός χρόνου με αντι-ιικά (βλ. Αλληλεπιδράσεις).

9) Αλληλεπιδράσεις – Do / Don’t

Do: Έλεγχος eGFR, επαρκή υγρά, ενημέρωση ιατρού για όλα τα φάρμακα (λιθίου, κυκλοσπορίνη/τακρόλιμους,
τενοφοβίρη κ.ά.), χρήση προφυλακτικού εκτός έξαρσης.

Don’t: ΜΣΑΦ χωρίς οδηγία, διπλές δόσεις αν ξεχαστεί μία, επαφή/μοίρασμα αντικειμένων στην ενεργή φάση,
πίεση/«σπάσιμο» βλαβών.

10) Πότε Επικοινωνώ Άμεσα με Ιατρό

Νευρολογικά: σύγχυση, υπνηλία, παραισθήσεις, σπασμοί.
Νεφρικά: απότομη μείωση διούρησης, οσφυαλγία/αιματουρία.
Δερματικά: εκτεταμένο φλυκταινώδες/αποφολιδωτικό εξάνθημα, στοματικές βλάβες (SJS/TEN υποψία).
Zoster οφθαλμού/προσώπου: επείγουσα οφθαλμολογική εκτίμηση.

(Δες και τα Red Flags στις παρενέργειες.)

11) Αποθήκευση & Καθημερινότητα

Φύλαξη σε θερμοκρασία δωματίου, μακριά από υγρασία/ήλιο.
Μακριά από παιδιά/κατοικίδια. Μην χρησιμοποιείς ληγμένα.
Αλκοόλ: Δεν υπάρχει ειδική αλληλεπίδραση· κράτα μέτρο και ενυδάτωση.

12) Μικρά Σενάρια – Παραδείγματα

Επιχείλιος HSV: Νιώθω μυρμήγκιασμα → 2 g τώρα & 2 g σε 12 ώρες → αντηλιακό χειλιών →
όχι φιλί/μοίρασμα ποτηριών μέχρι να ξεραθούν.

Γεννητικός HSV – υποτροπή: Μυρμήγκιασμα/κάψιμο → 500 mg BID × 3 ημέρες →
ενημέρωση συντρόφου, χρήση προφυλακτικού, αποφυγή επαφής σε ενεργές βλάβες.

Zoster: Εξάνθημα <72h + πόνος → 1.000 mg TID × 7 ημέρες → παρακεταμόλη ± ιατρική εκτίμηση
για νευροπαθηκά· κάλυψε βλάβες, απόφυγε ευάλωτους μέχρι εφελκίδες.

Σύνοψη: Έγκαιρη έναρξη, σταθερά μεσοδιαστήματα, ενυδάτωση, προσοχή σε αλληλεπιδράσεις,
καλή υγιεινή & επικοινωνία με σύντροφο/οικείους. Για συχνές υποτροπές ή ειδικές ομάδες, συζήτησε
κατασταλτική αγωγή και εξατομίκευση δόσης.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Οι παρακάτω απαντήσεις είναι ενημερωτικές και δεν υποκαθιστούν ιατρική συμβουλή. Ακολουθείτε πάντα τον/την θεράποντα ιατρό.

1) Τι είναι η βαλακυκλοβίρη; Είναι αντιβιοτικό;

Όχι, δεν είναι αντιβιοτικό· είναι αντιιικό φάρμακο (προφάρμακο της ακυκλοβίρης) που στοχεύει HSV-1, HSV-2 και VZV.
Δες τι είναι & μηχανισμό δράσης.

2) Θεραπεύει οριστικά τον έρπητα;

Όχι. Δεν «σκοτώνει» τον ιό που παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση. Μειώνει διάρκεια/σοβαρότητα εξάρσεων και τον κίνδυνο μετάδοσης. Δες ενδείξεις.

3) Πότε πρέπει να το ξεκινήσω;

Άμεσα. Σε HSV μόλις τα πρόδρομα (μυρμήγκιασμα/κάψιμο). Σε ζωστήρα ιδανικά ≤72 ώρες από το εξάνθημα.
Δες δοσολογία & πρακτικές συμβουλές.

4) Πόσο γρήγορα «πιάνει»;

Αρχίζει να δρα μέσα σε λίγες ώρες. Η κλινική βελτίωση συνήθως φαίνεται από το πρώτο 24ωρο· η πλήρης επούλωση εξαρτάται από την ένδειξη/χρονισμό έναρξης.
Δες κλινική αποτελεσματικότητα.

5) Αν νιώσω καλύτερα, μπορώ να το διακόψω νωρίτερα;

Όχι. Ολοκλήρωσε το σχήμα που έχει οριστεί (π.χ. 3, 5 ή 7 ημέρες). Η πρόωρη διακοπή αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπής.
Δες δοσολογία.

6) Ξέχασα μια δόση — τι κάνω;

Πάρε την μόλις το θυμηθείς. Αν πλησιάζει η επόμενη, παράλειψέ την χαμένη. Μην διπλασιάζεις.
Δες Ξεχασμένη δόση.

7) Να το πάρω με φαγητό; Τι γίνεται με το αλκοόλ;

Μπορεί με ή χωρίς τροφή. Με το αλκοόλ δεν υπάρχει ειδική αλληλεπίδραση, αλλά κράτησε μέτρο και ενυδάτωση.
Δες τρόπο λήψης.

8) Μπορώ να οδηγήσω;

Ναι, εκτός αν εμφανίσεις ζάλη/υπνηλία/σύγχυση. Αν παρουσιαστούν, απόφυγε οδήγηση και ενημέρωσε ιατρό.
Δες παρενέργειες.

9) Μπορώ να πάρω ιβουπροφαίνη ή άλλα ΜΣΑΦ μαζί;

Καλύτερα όχι χωρίς ιατρική οδηγία, ειδικά αν είσαι αφυδατωμένος/η ή έχεις ΧΝΑ· αυξάνουν τον κίνδυνο νεφρικής βλάβης.
Προτίμησε παρακεταμόλη όπου είναι κατάλληλο. Δες αλληλεπιδράσεις.

10) Με ποια άλλα φάρμακα θέλει προσοχή;

Προβενεσίδη, κυκλοσπορίνη/τακρόλιμους, λίθιο, τενοφοβίρη,
αμινογλυκοσίδες, αμφοτερικίνη Β, υψηλές δόσεις ΜΣΑΦ κ.ά. Δες πλήρη πίνακα στο
κεφάλαιο αλληλεπιδράσεων.

11) Έχω μειωμένη νεφρική λειτουργία — μπορώ να το πάρω;

Ναι, αλλά απαιτείται προσαρμογή δόσης και καλή ενυδάτωση. Συζήτησέ το με τον ιατρό σου.
Δες βαλακυκλοβίρη & νεφρική λειτουργία.

12) Είμαι μεγαλύτερης ηλικίας — αλλάζει κάτι;

Συχνά χρειάζεται έλεγχος eGFR και πιθανή προσαρμογή. Πρόσεξε σημεία σύγχυσης/υπνηλίας.
Δες ηλικιωμένοι.

13) Είναι ασφαλές στην εγκυμοσύνη;

Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι καθησυχαστικά και χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες ενδείξεις (π.χ. 3ο τρίμηνο για HSV).
Η χορήγηση γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση. Δες εγκυμοσύνη & γαλουχία.

14) Μπορώ να θηλάσω;

Θεωρείται γενικά ασφαλές στη γαλουχία. Απόφυγε θηλασμό από μαστό με ενεργές βλάβες μέχρι επούλωση.
Δες λεπτομέρειες.

15) Δίνεται σε παιδιά;

Ναι, σε επιλεγμένες ενδείξεις/ηλικίες (π.χ. ανεμευλογιά, επιχείλιος ≥12 ετών). Η ακυκλοβίρη συχνά προτιμάται στα μικρότερα παιδιά.
Δες παιδιά & δοσολογία.

16) Μειώνει τη μετάδοση του γεννητικού έρπητα;

Ναι, η κατασταλτική θεραπεία (π.χ. 500 mg/ημ.) μειώνει την ασυμπτωματική αποβολή και τον κίνδυνο μετάδοσης,
χωρίς να τον μηδενίζει. Συνδυάζεται με προφυλακτικό και αποφυγή επαφής στις εξάρσεις.
Δες ενδείξεις & δεδομένα.

17) Τι ισχύει με εμβόλια ανεμευλογιάς/ζωστήρα;

Τα αντιιικά μπορεί να μειώσουν την απόκριση στα ζωντανά εμβόλια VZV· συνιστάται διακοπή
24 ώρες πριν και αποφυγή για ~14 ημέρες μετά. Δεν ισχύει για το ανασυνδυασμένο (μη ζωντανό) ζωστήρα.
Δες αλληλεπιδράσεις.

18) Έχει νόημα να βάλω και τοπική κρέμα (acyclovir) μαζί;

Μπορείς, αλλά το επιπλέον όφελος είναι συνήθως μικρό σε σχέση με τη συστηματική θεραπεία. Προτεραιότητα στην έγκαιρη από του στόματος λήψη.
Δες επιχείλιος HSV.

19) Μπορώ να σπάσω/θρυμματίσω το δισκίο;

Γενικά όχι, εκτός αν το επιβεβαιώσει ο/η φαρμακοποιός. Η γεύση είναι πικρή και μπορεί να επηρεαστεί η συμμόρφωση.
Δες τρόπο λήψης.

20) Τι γίνεται αν «δεν πιάνει»; Υπάρχει ανθεκτικότητα;

Σπάνια σε ανοσοεπαρκείς· πιο συχνή σε ανοσοκατεσταλμένους. Αν οι βλάβες δεν βελτιώνονται ή επιδεινώνονται,
επικοινώνησε με ιατρό· μπορεί να χρειαστεί καλλιέργεια/εναλλακτικό αντιιικό.
Δες προφύλαξη ανοσοκατεσταλμένων.

21) Επηρεάζει αντισυλληπτικά ή γονιμότητα;

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάζει συνδυασμένα αντισυλληπτικά ή τη γονιμότητα. Συζήτησε εξατομικευμένα με ιατρό.

22) Μπορώ να το πάρω αν έχω ταυτόχρονα γρίπη ή COVID-19;

Ναι, δεν υπάρχει ειδική αντένδειξη· όμως πρόσεξε ενυδάτωση και πιθανές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα που λαμβάνεις.
Ρώτησε τον ιατρό σου αν είσαι σε πολλά φάρμακα.

23) Ταξιδεύω — τι να προσέξω;

Έχε stand-by δόσεις, κράτα το φάρμακο στη χειραποσκευή, ρύθμισε υπενθυμίσεις για ζώνες ώρας και πιες αρκετά υγρά.
Δες πρακτικές συμβουλές.

24) Στον ζωστήρα βοηθά στον πόνο; Προλαμβάνει τη μεθερπητική νευραλγία;

Βοηθά στη μείωση διάρκειας/σοβαρότητας του οξέος πόνου, ιδίως αν αρχίσει νωρίς. Τα δεδομένα για πρόληψη PHN
είναι μικτά — δώσε έμφαση και στη σωστή αναλγησία. Δες ζωστήρα & μελέτες.

25) Ποια συμπτώματα είναι «κόκκινες σημαίες»;

Σύγχυση/υπνηλία, σπασμοί, απότομη μείωση διούρησης, αιματουρία,
εκτεταμένο φλυκταινώδες/αποφολιδωτικό εξάνθημα. Διακόπτεις και ζητάς επείγουσα ιατρική βοήθεια.
Δες παρενέργειες.

26) Πώς φυλάσσεται; Τι κάνω με ληγμένα;

Σε θερμοκρασία δωματίου, μακριά από υγρασία/ήλιο και από παιδιά. Μην χρησιμοποιείς ληγμένα — απόρριψη σε φαρμακείο.
Δες πρακτικά.

27) Υπάρχουν γενόσημα; Είναι ισοδύναμα;

Ναι, κυκλοφορούν γενόσημα βαλακυκλοβίρης που θεωρούνται βιοϊσοδύναμα με το πρωτότυπο, σύμφωνα με τις αρχές βιοϊσοδυναμίας.

28) Έχω επιχείλιο έρπητα — πότε είμαι «μεταδοτικός»;

Από τα πρόδρομα μέχρι να ξεραθούν οι βλάβες (σχηματισμός εφελκίδων). Απόφυγε φιλί/μοίρασμα ποτηριών·
πλένε συχνά χέρια. Δες ενότητα επιχείλιου.

29) Πρώτο επεισόδιο γεννητικού HSV — χρειάζεται έλεγχος για άλλα ΣΜΝ;

Συνιστάται STD screening (π.χ. HIV, σύφιλη, χλαμύδια/γονόρροια κατά περίπτωση). Συζήτησέ το με τον/την ιατρό.
Δες γεννητικός HSV.

30) Πήρα κατά λάθος διπλή δόση — τι κάνω;

Μια μεμονωμένη διπλή δόση συνήθως δεν προκαλεί πρόβλημα σε υγιή νεφρά· ενυδατώσου, μην πάρεις επιπλέον δόση
και συνέχισε στο κανονικό ωράριο. Αν έχεις ΧΝΑ ή συμπτώματα (ζάλη, σύγχυση, ναυτία), επικοινώνησε με ιατρό.
Δες παρενέργειες.

Υπενθύμιση: Η έγκαιρη έναρξη, η σωστή δοσολογία και η ενυδάτωση είναι τα τρία βασικά κλειδιά για ασφαλή και αποτελεσματική χρήση.

Βιβλιογραφία (με συνδέσμους)

A. Κατευθυντήριες οδηγίες & επίσημα έγγραφα

CDC – Κατευθυντήριες οδηγίες για τις ΣΜΝ (ενότητα: Έρπητας).
Σελίδα ·
PDF.
WHO – Δελτίο πληροφοριών για τον ιό απλού έρπητα (HSV).
Fact sheet.
US FDA – Valtrex (valacyclovir) Prescribing Information (Πλήρες φυλλάδιο επαγγελματία υγείας, PDF).
Ετικέτα 2019.
EMA – Valtrex (valaciclovir) – Σύνοψη/παραπομπές προϊόντος.
Σελίδα EMA ·
Q&A (PDF).
Ηνωμένο Βασίλειο (eMC) – Valtrex 500 mg, ΠΧΠ (SmPC).
SmPC.
AAFP – Έρπητας ζωστήρας & μεθερπητική νευραλγία: πρόληψη & αντιμετώπιση (κλινική ανασκόπηση).
Άρθρο.

B. Τυχαιοποιημένες μελέτες & βασικές δημοσιεύσεις

Corey L, Wald A, Patel R, et al. Once-Daily Valacyclovir to Reduce the Risk of Transmission of Genital Herpes. N Engl J Med, 2004.
NEJM ·
PubMed.
Spruance SL, et al. High-Dose, Short-Duration, Early Valacyclovir for Cold Sores. JAAD/Antimicrob Agents Chemother, 2003.
Ανοικτή πρόσβαση (PMC) ·
PubMed.
Beutner KR, et al. Valaciclovir vs Acyclovir for Herpes Zoster. Antimicrob Agents Chemother, 1995.
PubMed ·
PDF.
Wood MJ, et al. Effect of Early (<48h) Treatment in Zoster. J Infect Dis, 1998 (συμπληρωματικά στοιχεία).
Σύνδεσμος.

C. Ανασκοπήσεις & μετα-αναλύσεις

Cochrane – Αντιιικά για πρόληψη μεθερπητικής νευραλγίας (PHN).
Πλήρες κείμενο ·
PubMed.
Cochrane – Κατασταλτική θεραπεία για επαναλαμβανόμενο γεννητικό έρπητα (HSV).
Σύνοψη.
Pain Physician (2023) – Δίκτυο μετα-ανάλυσης αντιιικών σε ζωστήρα (πόνος/λύση συμπτωμάτων).
PDF.
AAFP (2017) – Ανασκόπηση για ζωστήρα & PHN (κλινικά σημεία/αντιιικά).
Άρθρο.

D. Φαρμακοκινητική, ασφάλεια & αλληλεπιδράσεις

US FDA – Πληροφορίες προϊόντος (PK, δοσολογία, προσαρμογές).
Valtrex PI (PDF).
HPRA Ιρλανδίας – ΠΧΠ Valaciclovir (PK, CMMG, νεφρική απέκκριση).
SmPC (PDF).
DrugBank – Valaciclovir (μητρώο φαρμάκων, συμπληρωματικές πληροφορίες).
Σελίδα.

Σημείωση: Οι τίτλοι αποδίδονται στα ελληνικά για ευκολία· οι πρωτότυποι τίτλοι είναι στα αγγλικά. Προτιμώνται ανοικτής πρόσβασης
σύνδεσμοι (NEJM/PMC/Cochrane/AAFP/WHO/CDC) για άμεση ανάγνωση.

Glossary / Ορολογία

Σύντομες, πρακτικές εξηγήσεις για τους όρους που χρησιμοποιούνται στον οδηγό της βαλακυκλοβίρης.

Ιοί & Κλινικές Καταστάσεις

HSV-1 / HSV-2: Ιός απλού έρπητα τύπου 1 / 2. HSV-1: συχνά επιχείλιος. HSV-2: κυρίως γεννητικός, αλλά υπάρχει επικάλυψη.
VZV (Varicella-Zoster Virus): Ιός ανεμευλογιάς–ζωστήρα. Πρωτολοίμωξη = ανεμευλογιά· επανενεργοποίηση = έρπητας ζωστήρας.
Έρπητας ζωστήρας (Zoster/Shingles): Επανενεργοποίηση VZV κατά μήκος δερμοτομίων, με επώδυνο φυσαλιδώδες εξάνθημα.
PHN (Postherpetic Neuralgia) – Μεθερπητική νευραλγία: Επιμένων νευροπαθητικός πόνος μετά την ύφεση του ζωστήρα.
Πρόδρομα (Prodrome): Πρώιμα συμπτώματα πριν τις βλάβες (μυρμήγκιασμα/κάψιμο/τάση). Ιδανικό παράθυρο για έναρξη αντιικού.
Ιοαποβολή (Viral shedding): Απελευθέρωση ιού από βλάβες ή ασυμπτωματικά. Συνδέεται με μετάδοση.
Λανθάνουσα λοίμωξη (Latency): Ο ιός «κρύβεται» στα νεύρα και μπορεί να επανενεργοποιηθεί → υποτροπές.
Πρώτο επεισόδιο / Υποτροπή: Πρώτη κλινική εκδήλωση vs επαναλαμβανόμενα επεισόδια στον ίδιο ασθενή.
Herpes gladiatorum: HSV επιμολύνσεις σε αθλήματα επαφής (π.χ. πάλη). Χρειάζεται αποχή στην ενεργό φάση.

Φαρμακολογία – PK/PD

Βαλακυκλοβίρη (VACV): Προφάρμακο της ακυκλοβίρης με καλύτερη από του στόματος απορρόφηση.
Ακυκλοβίρη (ACV): Το δραστικό αντιιικό που προκύπτει από τη μετατροπή της βαλακυκλοβίρης.
Προφάρμακο (Prodrug): Ανενεργό μόριο που μετατρέπεται στον οργανισμό στην ενεργή μορφή.
Βιοδιαθεσιμότητα (Bioavailability): Ποσοστό φαρμάκου που φτάνει στη συστηματική κυκλοφορία (VACV > ACV per os).
First-pass μεταβολισμός: Μεταβολισμός στο έντερο/ήπαρ πριν την είσοδο στο αίμα. Για VACV → ταχεία μετατροπή σε ACV.
C_max, T_max, t_1/2: Μέγιστη συγκέντρωση, χρόνος μέχρι C_max, χρόνος ημίσειας ζωής.
AUC: Συνολική «έκθεση» στο φάρμακο (Area Under Curve).
V_d (Όγκος κατανομής): Θεωρητικός όγκος που περιγράφει την κατανομή στον οργανισμό.
Σύνδεση με πρωτεΐνες: Ποσοστό φαρμάκου που δεσμεύεται σε πρωτεΐνες πλάσματος. Για ACV χαμηλό (~15%).
ΕΝΥ / CSF: Εγκεφαλονωτιαίο υγρό — επίπεδα ACV ~50% του πλάσματος.
PEPT1: Εντερικός μεταφορέας πεπτιδίων που διευκολύνει την απορρόφηση VACV.
OAT1/3, MATE1/2-K: Νεφρικές μεταφορίνες που συμμετέχουν στη σωληναριακή έκκριση/απέκκριση πολλών φαρμάκων.
Κρυσταλλουρία: Κρύσταλλοι στα ούρα· σπάνιο per os ACV/VACV· πιο συχνό με IV ACV και αφυδάτωση.
Νεφροτοξικότητα / Νευροτοξικότητα: Βλάβη νεφρών / ΚΝΣ αντίστοιχα, ιδίως σε υπερέκθεση ή ΧΝΑ.

Νεφρολογία & Προσαρμογές

eGFR: Εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης. Καθοδηγεί προσαρμογές δόσης.
CrCl (Cockcroft–Gault): Κάθαρση κρεατινίνης. Εναλλακτική για δοσολογικές αποφάσεις.
CKD-EPI / Cockcroft–Gault: Εξισώσεις υπολογισμού eGFR/CrCl. Προσοχή σε ηλικιωμένους/χαμηλή μυϊκή μάζα.
CKD (ΧΝΑ): Χρόνια Νεφρική Νόσος (στάδια 1–5). Απαιτεί προσαρμογές σχήματος.
AKI (ΟΝΒ): Οξεία Νεφρική Βλάβη. Συχνά χρειάζονται μεγάλες μειώσεις/διακοπή μέχρι σταθεροποίηση.
HD / PD: Αιμοκάθαρση / Περιτοναϊκή κάθαρση. Συνήθως δόση μετά την HD· μικρότερη κάθαρση με PD.

Δοσολογία & Πρακτικά

OD / QD: Άπαξ ημερησίως.
BID / TID: Δύο / τρεις φορές ημερησίως, αντίστοιχα.
QOD: Κάθε δεύτερη μέρα (every other day).
PRN: Κατά περίπτωση, όταν χρειάζεται.
Επεισοδιακή θεραπεία: Σύντομο σχήμα με την έναρξη των συμπτωμάτων/προδρόμων.
Κατασταλτική αγωγή: Μακροχρόνια χαμηλή δόση για μείωση υποτροπών/μετάδοσης.
Stand-by συνταγή: Δόσεις διαθέσιμες για άμεση έναρξη στα πρόδρομα.
On-label / Off-label: Χρήση εντός/εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων της ετικέτας.

Διαγνωστικά

NAAT / PCR: Μοριακές μέθοδοι ανίχνευσης ιικού DNA. Υψηλή ευαισθησία/ειδικότητα.
Καλλιέργεια/Άμεσος ανοσοφθορισμός: Παλιότερες μέθοδοι· λιγότερο ευαίσθητες από NAAT/PCR.
Serodiscordant ζευγάρι: Ο ένας σύντροφος έχει HSV-2, ο άλλος όχι. Στόχος ↓ μετάδοσης.

Ασφάλεια & Αλληλεπιδράσεις

ΜΣΑΦ (NSAIDs): Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη. Αθροιστικός νεφρικός κίνδυνος με ACV/VACV σε αφυδάτωση/ΧΝΑ.
Προβενεσίδη: Αναστέλλει σωληναριακή έκκριση → ↑ επίπεδα ACV.
Καλσινευρίνες: Κυκλοσπορίνη/Τακρόλιμους. Αθροιστική νεφροτοξικότητα.
Τενοφοβίρη / Αδεφοβίρη: Νεφρικά απεκκρινόμενα — πιθανή αλληλεπίδραση σε σωληναριακές μεταφορίνες.
Λίθιο: Νεφρική κάθαρση· προσοχή σε συνδυασμό (νευροτοξικότητα).
SJS/TEN: Σοβαρές δερματικές αντιδράσεις υπερευαισθησίας (πολύ σπάνιες). Άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
TTP/HUS: Θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα / Αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο — εξαιρετικά σπάνιες αναφορές.
Red flags: Σημάδια επείγοντος: σύγχυση/σπασμοί, απότομη ↓ διούρησης/αιματουρία, εκτεταμένο φλυκταινώδες εξάνθημα.

Τεκμηρίωση & Στατιστικοί Όροι

SmPC / Prescribing Information (PI): Επίσημη μονογραφία/ετικέτα φαρμάκου (ΕΕ/ΗΠΑ).
RCT (Randomized Controlled Trial): Τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη — «χρυσό πρότυπο» για αποτελεσματικότητα.
CI (Confidence Interval): Διάστημα εμπιστοσύνης — εύρος μέσα στο οποίο πιθανότατα βρίσκεται το πραγματικό αποτέλεσμα.
HR (Hazard Ratio): Λόγος κινδύνου — συγκρίνει ταχύτητα εμφάνισης γεγονότος μεταξύ ομάδων.

Μικρά Χρηστικά

Αντηλιακή προστασία χειλιών: Συμβάλλει στην πρόληψη υποτροπών επιχείλιου HSV (UV trigger).
Κάλυψη εξανθήματος: Στον ζωστήρα, μειώνει επαφή/μετάδοση έως την εφελκιδοποίηση.
Ενυδάτωση: Κλειδί για ασφάλεια νεφρών και αποφυγή ανεπιθύμητων, ειδικά σε πυρετό/έμετο/διάρροια.

Tip: Για προσαρμογές δόσης βάσει eGFR δείτε το Section 11, ενώ για σύντομα σχήματα
ανατρέξτε στο Section 13 (Quick Reference).

Ερπητοϊοί (Herpesviridae): Συμπτώματα, Διάγνωση, Θεραπεία & Πρόληψη

1 Τι είναι οι Ερπητοϊοί (Herpesviridae)

2 Οι 8 ανθρώπινοι ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8)

3 Παθογένεια, λανθάνουσα λοίμωξη και επανενεργοποίηση

4 Κλινικά σύνδρομα που προκαλούν οι ερπητοϊοί

HSV-1 και HSV-2

VZV (HHV-3)

EBV (HHV-4)

CMV (HHV-5)

HHV-6 και HHV-7

HHV-8 (KSHV)

5 Εργαστηριακή διάγνωση των ερπητοϊών

Μοριακές μέθοδοι (PCR / NAAT)

Ορολογικές εξετάσεις

Δειγματοληψία

Καλλιέργεια και ειδικές μέθοδοι

6 Αντιερπητική θεραπεία και αρχές χρήσης

7 Αντοχή στα αντιερπητικά φάρμακα

Πότε πρέπει να υποπτευθεί αντοχή

Κύριοι μηχανισμοί αντοχής

Διαγνωστική προσέγγιση

Θεραπευτικές εναλλακτικές

8 Ειδικοί πληθυσμοί: εγκυμοσύνη, νεογνά, ανοσοκαταστολή

Εγκυμοσύνη και νεογνά

Ανοσοκαταστολή

9 Πρόληψη και εμβολιασμοί

Συμπεριφορική πρόληψη

Εγκυμοσύνη

Εμβολιασμοί

10 Δημόσια υγεία, μετάδοση και συμπεριφορικές παρεμβάσεις

Συμπεριφορικές παρεμβάσεις

11 Συχνά κλινικά λάθη και παγίδες

Καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση

Διαγνωστικές παγίδες

Θεραπευτικά λάθη

12 Συχνές ερωτήσεις για τους ερπητοϊούς

13 Σύνοψη για ασθενείς (οδηγός 1 λεπτού)

14 Θεραπευτικές στρατηγικές και πρόληψη

15 Κλείστε Ραντεβού

16 Βιβλιογραφία

1.Τι είναι ο HSV-2;

Βασικά Χαρακτηριστικά του HSV-2

Διαφορά HSV-1 vs HSV-2

Γιατί έχει σημασία ο HSV-2;

2.Επιδημιολογία & Στατιστικά

Επίπτωση (νέα περιστατικά) & επιπολασμός

Περιφερειακές διαφορές

Διαφορές φύλου & ηλικίας

HSV-1 vs HSV-2 στον γεννητικό έρπη

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη δημόσια υγεία;

3.Αιτιολογία & Παθογένεια

Δομή του HSV-2

Μηχανισμός λοίμωξης

Παράγοντες επανενεργοποίησης

Ανοσολογική απάντηση

Παθογένεια

4.Τρόποι Μετάδοσης

Κύριες οδοί μετάδοσης

Ασυμπτωματική αποβολή ιού (shedding)

Σχετική πιθανότητα μετάδοσης ανά πράξη

Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα μετάδοσης

Παράγοντες που μειώνουν την πιθανότητα μετάδοσης

Αυτοενοφθαλμισμός & αυτομετάδοση

Κάθετη μετάδοση (νεογνικός έρπης)

Μύθοι vs Αλήθειες

5.Κλινική Εικόνα & Συμπτώματα

5.1 Πρωτολοίμωξη (Primary infection)

Συχνές εντοπίσεις

5.2 Υποτροπές (Recurrent disease)

5.3 Ατοπικές/άτυπες εκδηλώσεις

5.4 Φύλο-ειδικές εκδηλώσεις

5.5 Πορεία/Χρονολόγηση (Timeline)

5.6 Σοβαρές/ειδικές καταστάσεις

5.7 Τι αισθάνεται ο/η ασθενής (patient perspective)

5.8 Διαφορικά σημεία έναντι άλλων καταστάσεων (μίνι οδηγός)

Διάγνωση & Εργαστηριακές Εξετάσεις

6.1 Πότε να εξεταστεί κάποιος

6.2 Δείγμα & τεχνική λήψης από βλάβη

6.3 PCR/NAAT από βλάβη (Gold Standard)

6.4 Καλλιέργεια ιού

1

Τι είναι οι Ερπητοϊοί (Herpesviridae)

2

Οι 8 ανθρώπινοι ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8)

3

Παθογένεια, λανθάνουσα λοίμωξη και επανενεργοποίηση

4

Κλινικά σύνδρομα που προκαλούν οι ερπητοϊοί

5

Εργαστηριακή διάγνωση των ερπητοϊών

6

Αντιερπητική θεραπεία και αρχές χρήσης

7

Αντοχή στα αντιερπητικά φάρμακα

8

Ειδικοί πληθυσμοί: εγκυμοσύνη, νεογνά, ανοσοκαταστολή

9

Πρόληψη και εμβολιασμοί

10

Δημόσια υγεία, μετάδοση και συμπεριφορικές παρεμβάσεις

11

Συχνά κλινικά λάθη και παγίδες

12

Συχνές ερωτήσεις για τους ερπητοϊούς

13

Σύνοψη για ασθενείς (οδηγός 1 λεπτού)

14

Θεραπευτικές στρατηγικές και πρόληψη

15

Κλείστε Ραντεβού

16

Βιβλιογραφία