EBV-IgM: Εξέταση Αίματος για Οξεία Λοίμωξη από Epstein-Barr
Τελευταία ενημέρωση:
Τι να θυμάστε: Το EBV-IgM είναι δείκτης πρόσφατης ή οξείας λοίμωξης από τον ιό Epstein-Barr. Σε αντίθεση με το IgG, δεν παραμένει εφ’ όρου ζωής και χρησιμοποιείται για τη χρονική τοποθέτηση της μόλυνσης.
1 Τι είναι το EBV-IgM
Η εξέταση EBV-IgM ανιχνεύει αντισώματα IgM έναντι του ιού Epstein-Barr (EBV). Τα IgM είναι τα πρώτα αντισώματα που εμφανίζονται μετά τη μόλυνση και αποτελούν δείκτη πρόσφατης ή οξείας λοίμωξης.
Σε αντίθεση με το EBV-IgG, που παραμένει θετικό για χρόνια ως ένδειξη ανοσολογικής μνήμης, το EBV-IgM εμφανίζεται νωρίς και στη συνέχεια υποχωρεί. Γι’ αυτό χρησιμοποιείται κυρίως για να απαντήσει στο ερώτημα: «είναι η λοίμωξη πρόσφατη;»
Κλινικό νόημα με 1 φράση: Το EBV-IgM είναι εξέταση «οξείας φάσης» και βοηθά να τεκμηριωθεί πρόσφατη πρωτολοίμωξη από EBV.
Στην καθημερινή πράξη, το EBV-IgM δεν αξιολογείται απομονωμένα αλλά πάντα σε συνδυασμό με EBV-IgG (και κατά περίπτωση EBNA), ώστε να υπάρχει σαφής χρονική τοποθέτηση της λοίμωξης.
Τι δείχνει – τι δεν δείχνει:
Το EBV-IgM δείχνει πρόσφατη ανοσολογική απάντηση στον ιό Epstein-Barr. Δεν αποτελεί δείκτη χρόνιας ενεργού λοίμωξης και δεν εξηγεί από μόνο του παρατεταμένη κόπωση ή μακροχρόνια συμπτώματα χωρίς άλλα εργαστηριακά ευρήματα.
Με απλά λόγια, το EBV-IgM απαντά στο «πότε» της λοίμωξης — όχι στο «γιατί» επίμονων συμπτωμάτων. Για τον λόγο αυτό, η ερμηνεία του γίνεται πάντα στο πλαίσιο συνολικού ορολογικού ελέγχου και κλινικής εικόνας.
Χρησιμοποιείται επίσης όταν χρειάζεται να ξεκαθαριστεί αν ένα θετικό EBV-IgG αντιστοιχεί σε παλαιά ή πρόσφατη λοίμωξη, καθώς και σε ειδικά κλινικά πλαίσια (π.χ. ανοσοκαταστολή).
Με απλά λόγια, το EBV-IgM ζητείται όταν το ζητούμενο δεν είναι αν «υπήρξε ποτέ EBV», αλλά αν η λοίμωξη είναι τρέχουσα ή πρόσφατη.
Πρακτική καθοδήγηση:
Το EBV-IgM έχει αξία όταν υπάρχει υποψία πρόσφατης λοίμωξης. Δεν ενδείκνυται ως γενικός «έλεγχος κόπωσης» χωρίς σαφή οξεία συμπτωματολογία.
Στην κλινική πράξη, η παραγγελία EBV-IgM γίνεται συνήθως στο πλαίσιο διερεύνησης οξέος εμπύρετου ή μονοπυρηνωτικού συνδρόμου. Ο στόχος είναι να τεκμηριωθεί αν τα συμπτώματα οφείλονται σε πρόσφατη EBV λοίμωξη ή αν απαιτείται αναζήτηση άλλης αιτίας.
Σε αντίστοιχη συμπτωματολογία, συχνά εξετάζονται παράλληλα ή διαδοχικά:
Σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς ή σε άτυπη κλινική εικόνα, το EBV-IgM μπορεί να συνδυαστεί με EBV-PCR, καθώς τα αντισώματα ενδέχεται να μην ακολουθούν το τυπικό πρότυπο.
Κλινική σύνοψη:
Το EBV-IgM ζητείται για επιβεβαίωση πρόσφατης EBV λοίμωξης σε οξεία συμπτώματα. Αν δεν υπάρχει εικόνα μονοπυρήνωσης, η διαγνωστική προσέγγιση πρέπει να διευρύνεται και να μην περιορίζεται στον EBV.
3
Πώς γίνεται η εξέταση
Η εξέταση EBV-IgM πραγματοποιείται σε δείγμα φλεβικού αίματος και αναλύεται με ανοσολογικές μεθόδους (συνήθως CLIA ή ELISA).
Δεν απαιτείται νηστεία και η αιμοληψία μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Το εργαστήριο ανιχνεύει ειδικά IgM αντισώματα έναντι αντιγόνων του ιού Epstein-Barr. Το αποτέλεσμα αποδίδεται ως θετικό / αρνητικό ή ως ημιποσοτικός δείκτης, ανάλογα με τη μέθοδο.
Εργαστηριακή σημείωση: Το EBV-IgM πρέπει να ερμηνεύεται πάντα μαζί με EBV-IgG (και κατά περίπτωση EBNA), ώστε να αποφεύγονται ψευδή συμπεράσματα.
Χρόνος αποτελέσματος: Συνήθως εντός 1 εργάσιμης ημέρας, ανάλογα με τον φόρτο του εργαστηρίου.
Σε ειδικές περιπτώσεις — όπως ανοσοκαταστολή, άτυπη κλινική εικόνα ή ασυμφωνία ορολογίας και συμπτωμάτων — μπορεί να ζητηθεί συμπληρωματικά EBV-PCR, ώστε να ανιχνευθεί άμεσα πιθανό ιικό φορτίο.
Κλινική πράξη: Τα αντισώματα δείχνουν το ανοσολογικό αποτύπωμα της λοίμωξης· το EBV-PCR χρησιμοποιείται όταν απαιτείται τεκμηρίωση ενεργού ιαιμίας, κυρίως σε ανοσοκατεσταλμένους.
Προετοιμασία ασθενούς για EBV-IgM:
Δεν απαιτείται νηστεία.
Δεν χρειάζεται διακοπή φαρμάκων, εκτός αν έχει δοθεί ειδική ιατρική οδηγία.
Η αιμοληψία μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Αν έχετε πρόσφατα συμπτώματα (<5 ημέρες), ενημερώστε το εργαστήριο — ενδέχεται να χρειαστεί επανέλεγχος.
Σε ανοσοκαταστολή ή πρόσφατη λοίμωξη, αναφέρετε το ιστορικό πριν την εξέταση.
4 Τι δείχνει ένα θετικό EBV-IgM
Ένα θετικό EBV-IgM υποδηλώνει συνήθως πρόσφατη ή οξεία λοίμωξη από τον ιό Epstein-Barr και αποτελεί τον βασικό εργαστηριακό δείκτη πρωτολοίμωξης, ιδίως όταν συνυπάρχουν συμπτώματα λοιμώδους μονοπυρήνωσης.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το EBV-IgM εμφανίζεται νωρίς μετά τη μόλυνση και υποχωρεί μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η ταυτόχρονη αξιολόγηση με EBV-IgG επιτρέπει σαφέστερη χρονική τοποθέτηση της λοίμωξης (πρώιμη, οξεία ή πρόσφατη).
Κλινική ερμηνεία:
Θετικό EBV-IgM με αρνητικό ή χαμηλό EBV-IgG είναι συμβατό με πρώιμη πρωτολοίμωξη.
Σπανιότερα, μπορεί να παρατηρηθεί παροδική θετικότητα IgM σε επανενεργοποίηση ή λόγω διασταυρούμενων αντιδράσεων με άλλες λοιμώξεις. Για τον λόγο αυτό, το αποτέλεσμα δεν ερμηνεύεται ποτέ απομονωμένα αλλά πάντα σε συνδυασμό με EBV-IgG, το συνολικό ορολογικό προφίλ και την κλινική εικόνα.
Πρακτική επισήμανση:
Το θετικό EBV-IgM τεκμηριώνει πρόσφατη έκθεση στον ιό — δεν ισοδυναμεί με χρόνια ενεργό EBV λοίμωξη.
Χρονικό παράθυρο EBV-IgM (πότε εμφανίζεται και πότε εξαφανίζεται):
Το EBV-IgM αρχίζει συνήθως να ανιχνεύεται 5–10 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων.
Φτάνει στο μέγιστο τις πρώτες 2–3 εβδομάδες.
Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μέσα σε 4–8 εβδομάδες.
Μετά την αποδρομή του IgM, παραμένει μόνο το EBV-IgG ως ένδειξη παλαιάς λοίμωξης.
Αυτό σημαίνει ότι πολύ πρώιμη αιμοληψία μπορεί να δώσει ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα, ενώ σε μεταγενέστερο έλεγχο το IgM μπορεί ήδη να έχει μηδενιστεί.
Για τον λόγο αυτό, όταν υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία, συνιστάται επανάληψη της ορολογίας μετά από 7–10 ημέρες.
Κλινικό συμπέρασμα:
Η σωστή χρονική στιγμή της εξέτασης είναι κρίσιμη. Ένα μεμονωμένο αποτέλεσμα EBV-IgM δεν αρκεί πάντα — η δυναμική μεταβολή IgM/IgG έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία.
5 Τι δείχνει ένα αρνητικό EBV-IgM
Αρνητικό EBV-IgM σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις πρόσφατης λοίμωξης τη χρονική στιγμή της εξέτασης. Ωστόσο, σε πολύ πρώιμο στάδιο μόλυνσης, το IgM μπορεί να μην έχει ακόμη εμφανιστεί.
Κλινικό tip: Αν υπάρχει ισχυρή υποψία οξείας EBV λοίμωξης με αρνητικό IgM, συνιστάται επανέλεγχος μετά από 7–10 ημέρες.
Αρνητικό EBV-IgM με θετικό EBV-IgG αντιστοιχεί συνήθως σε παλαιά λοίμωξη χωρίς ενεργή νόσο.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
EBV-IgM
EBV-IgG
Πιθανή κατάσταση
Κλινική προσέγγιση
Θετικό
Αρνητικό
Πρώιμη πρωτολοίμωξη
Επανάληψη IgG σε 7–14 ημέρες
Θετικό
Θετικό
Οξεία / πρόσφατη λοίμωξη
Κλινική παρακολούθηση
Αρνητικό
Θετικό
Παλαιά λοίμωξη
Δεν απαιτείται ειδική ενέργεια
Αρνητικό
Αρνητικό
Καμία έκθεση ή πολύ πρώιμο στάδιο
Επανέλεγχος αν υπάρχουν συμπτώματα
Γρήγορη πρακτική σύνοψη:
Το EBV-IgM δείχνει χρονικά «πρόσφατη» επαφή με τον ιό. Δεν αποτελεί ένδειξη χρόνιας ενεργού λοίμωξης και δεν ερμηνεύεται ποτέ απομονωμένα — απαιτείται πάντα συσχέτιση με EBV-IgG και συμπτώματα.
6 EBV-IgM και EBV-IgG
Ο συνδυασμός EBV-IgM και EBV-IgG αποτελεί τη βάση της ορολογικής διάγνωσης EBV και επιτρέπει τη χρονική τοποθέτηση της λοίμωξης (πρώιμη, οξεία ή παλαιά).
Στην πράξη, η ταυτόχρονη αξιολόγηση των δύο αντισωμάτων βοηθά να διαχωριστεί:
πρώιμη πρωτολοίμωξη (IgM+ / IgG−),
οξεία ή πρόσφατη λοίμωξη (IgM+ / IgG+),
παλαιά έκθεση με ανοσολογική μνήμη (IgM− / IgG+).
Σε περιπτώσεις αμφίβολης ορολογίας, άτυπης κλινικής εικόνας ή ανοσοκαταστολής, μπορεί να προστεθεί:
EBNA (για διαχωρισμό παλαιάς από πρόσφατη λοίμωξη),
EBV-PCR (για άμεση ανίχνευση ιικού φορτίου).
Κλινική πράξη:
Τα αντισώματα δείχνουν το ανοσολογικό αποτύπωμα της λοίμωξης· το EBV-PCR χρησιμοποιείται όταν απαιτείται τεκμηρίωση ενεργού ιαιμίας, κυρίως σε ανοσοκατεσταλμένους.
7 Μπορεί να δείξει επανενεργοποίηση;
Το EBV-IgM χρησιμοποιείται κυρίως για την τεκμηρίωση πρόσφατης πρωτολοίμωξης. Από μόνο του δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη επανενεργοποίησης, ιδιαίτερα σε ανοσοεπαρκή άτομα.
Σε υποψία επανενεργοποίησης απαιτείται συνδυασμός:
ορολογικού προφίλ (IgM, IgG, EBNA),
κλινικής εικόνας,
και, όταν χρειάζεται, EBV-PCR για ανίχνευση ιικού φορτίου.
Συχνό κλινικό λάθος: Να χαρακτηρίζεται ως «επανενεργοποίηση EBV» οποιοδήποτε θετικό EBV-IgM χωρίς συνοδά εργαστηριακά ή κλινικά ευρήματα.
Σε ανοσοκαταστολή (π.χ. μεταμοσχευμένοι, αιματολογικοί ασθενείς), η EBV-PCR έχει μεγαλύτερη πρακτική αξία από τα IgM.
8
EBV-IgM και συμπτώματα μονοπυρήνωσης
Το EBV-IgM είναι συχνά θετικό σε ασθενείς με οξεία λοιμώδη μονοπυρήνωση και χρησιμοποιείται για την τεκμηρίωση πρόσφατης EBV λοίμωξης όταν υπάρχει συμβατή συμπτωματολογία.
Η κλασική εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει:
πυρετό,
φαρυγγίτιδα,
διογκωμένους τραχηλικούς λεμφαδένες,
έντονη κόπωση,
σπληνομεγαλία.
Στη γενική αίματος παρατηρείται συχνά σχετική λεμφοκυττάρωση με άτυπα λεμφοκύτταρα, ενώ μπορεί να εμφανιστεί και ήπια παροδική θρομβοπενία. Τα ευρήματα αυτά δεν είναι ειδικά, αλλά ενισχύουν την υποψία οξείας ιογενούς λοίμωξης όταν συνδυάζονται με θετικό EBV-IgM.
EBV-IgM vs CMV-IgM – πότε μπερδεύονται:
Ο EBV και ο CMV μπορούν και οι δύο να προκαλέσουν «μονοπυρηνωτικό σύνδρομο» με παρόμοια κλινική εικόνα (πυρετό, κόπωση, λεμφαδενοπάθεια, άτυπα λεμφοκύτταρα). Ένα θετικό EBV-IgM δεν αποκλείει αυτόματα CMV — και αντίστροφα.
Στην πράξη, όταν τα συμπτώματα μοιάζουν με μονοπυρήνωση αλλά το EBV-IgM είναι αρνητικό ή δεν συμβαδίζει με την κλινική εικόνα, ελέγχεται συχνά και CMV-IgM.
Ήπια αύξηση τρανσαμινασών με λιγότερη φαρυγγίτιδα και πιο έντονη κακουχία κατευθύνει συχνότερα προς CMV.
Πρακτικό μήνυμα:
Σε «μονοπυρηνωτική» συμπτωματολογία, η ασφαλής διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό EBV-IgM, EBV-IgG και — όταν χρειάζεται — CMV-IgM, μαζί με γενική αίματος (μορφολογία) και κλινική αξιολόγηση.
9 Σχέση με άλλα νοσήματα
Η οξεία EBV λοίμωξη μπορεί παροδικά να συνοδεύεται από ήπιες διαταραχές ηπατικών ενζύμων, αιματολογικές μεταβολές ή γενικευμένη κακουχία.
Παρότι ο EBV έχει μελετηθεί εκτενώς σε σχέση με αυτοάνοσα και φλεγμονώδη νοσήματα, το EBV-IgM δεν χρησιμοποιείται ως διαγνωστικός δείκτης τέτοιων καταστάσεων.
Στην καθημερινή κλινική πράξη, η σημασία του EBV-IgM περιορίζεται κυρίως στην οξεία λοιμώδη φάση και όχι στη διερεύνηση χρόνιων ή αυτοάνοσων νοσημάτων.
Πότε χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση πέρα από EBV:
Αν τα συμπτώματα επιμένουν πέραν της οξείας φάσης (συνήθως >6–8 εβδομάδες) ή δεν συμβαδίζουν με εικόνα λοιμώδους μονοπυρήνωσης, το EBV-IgM δεν αρκεί για εξήγηση της κλινικής εικόνας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η προσέγγιση μετατοπίζεται από τον EBV σε ευρύτερο διαγνωστικό έλεγχο, που μπορεί να περιλαμβάνει:
γενική αίματος και δείκτες φλεγμονής,
έλεγχο θυρεοειδικής λειτουργίας,
σίδηρο, φερριτίνη, βιταμίνη Β12, βιταμίνη D,
κατά περίπτωση CMV ή άλλες λοιμώξεις,
σε επιλεγμένα περιστατικά αυτοαντισώματα.
Κλινική σύνοψη:
Το EBV-IgM είναι εργαλείο τεκμηρίωσης πρόσφατης EBV λοίμωξης. Δεν αποτελεί εξήγηση για χρόνια κόπωση ή μακροχρόνια συμπτώματα χωρίς άλλα ευρήματα — σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται ευρύτερη ιατρική αξιολόγηση.
10 Σε ποιους έχει ιδιαίτερη σημασία
Η εξέταση EBV-IgM έχει αυξημένη κλινική αξία κυρίως σε:
ασθενείς με ύποπτη οξεία μονοπυρήνωση,
εφήβους και νεαρούς ενήλικες με αιφνίδια συμπτωματολογία,
ανοσοκατεσταλμένους (σε συνδυασμό με EBV-PCR),
άτυπες περιπτώσεις παρατεινόμενου πυρετού.
Σε αυτές τις ομάδες, το EBV-IgM συμβάλλει στην ταχεία διαφοροποίηση μεταξύ πρόσφατης EBV λοίμωξης και άλλων αιτιών εμπύρετου ή μονοπυρηνωτικού συνδρόμου.
Τι ΔΕΝ δείχνει το EBV-IgM:
Δεν αποτελεί δείκτη αυτοάνοσου νοσήματος, δεν τεκμηριώνει χρόνια ενεργό EBV λοίμωξη και δεν εξηγεί από μόνο του παρατεταμένη κόπωση μηνών χωρίς συνοδά ευρήματα.
Όταν τα συμπτώματα επιμένουν πέραν της οξείας φάσης (π.χ. κόπωση >6–8 εβδομάδων, αρθραλγίες, νευρολογικά ενοχλήματα), η διαγνωστική προσέγγιση πρέπει να διευρύνεται και να μην εστιάζει αποκλειστικά στον EBV. Τυπικά εξετάζονται:
γενική αίματος και δείκτες φλεγμονής,
έλεγχος θυρεοειδούς,
σιδηροπενία / βιταμίνη Β12 / βιταμίνη D,
κατά περίπτωση αυτοαντισώματα ή άλλες λοιμώξεις (π.χ. CMV).
Αυτό είναι κρίσιμο για την αποφυγή του συχνού φαινομένου όπου ένα παροδικό ή παλαιό εύρημα EBV οδηγεί σε καθυστέρηση της πραγματικής διάγνωσης.
Κλινική σύνοψη:
Το EBV-IgM είναι εργαλείο για την αναγνώριση πρόσφατης EBV λοίμωξης. Αν τα συμπτώματα δεν συμβαδίζουν με οξεία μονοπυρήνωση, απαιτείται ευρύτερος εργαστηριακός έλεγχος και όχι επαναλαμβανόμενα EBV τεστ.
11 Περιορισμοί της εξέτασης
Το EBV-IgM αποτελεί χρήσιμο δείκτη πρόσφατης λοίμωξης, όμως έχει σαφείς περιορισμούς όταν χρησιμοποιείται απομονωμένα.
Δεν διαχωρίζει με απόλυτη ακρίβεια πρωτολοίμωξη από σπάνια επανενεργοποίηση.
Μπορεί να εμφανίσει παροδική ή ψευδώς θετική αντίδραση.
Σε πολύ πρώιμη φάση μπορεί να είναι ακόμη αρνητικό.
Σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς το ορολογικό προφίλ μπορεί να είναι άτυπο.
Συχνό κλινικό λάθος: Η ερμηνεία του EBV-IgM χωρίς ταυτόχρονη αξιολόγηση EBV-IgG και χωρίς συσχέτιση με τα συμπτώματα.
Για τον λόγο αυτό, η σωστή προσέγγιση είναι πάντα συνδυαστική: IgM, IgG (και κατά περίπτωση EBNA ή EBV-PCR) μαζί με την κλινική εικόνα.
12 Σχέση με τον ίδιο τον ιό EBV
Το EBV-IgM αποτελεί μόνο ένα τμήμα της συνολικής εικόνας της λοίμωξης από τον ιό Epstein-Barr. Ο ίδιος ο EBV χαρακτηρίζεται από ικανότητα λανθάνουσας παραμονής στον οργανισμό και ευρύ φάσμα κλινικών εκδηλώσεων — από ήπια πρωτολοίμωξη έως κλασική λοιμώδη μονοπυρήνωση.
Η κατανόηση του πότε μια λοίμωξη είναι πραγματικά ενεργή και πότε απλώς καταγεγραμμένη στο ανοσολογικό ιστορικό απαιτεί συνδυασμό ορολογίας, μοριακών εξετάσεων και ιατρικής αξιολόγησης.
Για αναλυτική παρουσίαση του ίδιου του ιού Epstein-Barr, των πιθανών επιπτώσεων και των συχνών παρανοήσεων, μπορείς να δεις τον πλήρη ιατρικό οδηγό εδώ:
Ένα θετικό EBV-IgM υποδηλώνει συνήθως πρόσφατη λοίμωξη από EBV. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική (ξεκούραση, ενυδάτωση, αναλγητικά όπου χρειάζεται), καθώς δεν υπάρχει ειδική αντι-EBV αγωγή για την απλή μονοπυρήνωση.
Τα συμπτώματα βελτιώνονται σταδιακά μέσα σε εβδομάδες, ενώ η έντονη κόπωση μπορεί να επιμείνει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Τι να θυμάστε:
Το EBV-IgM δείχνει πρόσφατη λοίμωξη, όχι μόνιμη κατάσταση.
Δεν απαιτείται ειδική θεραπεία στις περισσότερες περιπτώσεις.
Η κόπωση μπορεί να επιμείνει ακόμη και μετά την υποχώρηση των άλλων συμπτωμάτων.
Η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με EBV-IgG και κλινική εικόνα.
Επικοινωνήστε με τον ιατρό σας αν εμφανιστούν:
έντονος ή παρατεταμένος πυρετός,
σοβαρός πόνος στο άνω αριστερό τεταρτημόριο κοιλίας (πιθανή σπληνομεγαλία),
δυσκολία στην αναπνοή ή κατάποση,
επιμονή συμπτωμάτων πέραν των αναμενόμενων εβδομάδων.
14 Συχνό κλινικό λάθος
Το συχνότερο λάθος είναι η υπερερμηνεία ενός θετικού EBV-IgM χωρίς συσχέτιση με EBV-IgG και συμπτώματα, οδηγώντας σε άσκοπες επαναλήψεις εξετάσεων ή περιττό άγχος.
Ιδιαίτερα προβληματική είναι η απόδοση χρόνιων ή άτυπων συμπτωμάτων αποκλειστικά στον EBV, χωρίς πλήρη εργαστηριακή διερεύνηση.
Η σωστή προσέγγιση είναι πάντα κλινικοεργαστηριακή: συνδυασμός ορολογίας, κλινικής εικόνας και — όταν χρειάζεται — μοριακού ελέγχου.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
EBV-IgM
EBV-IgG
Συμπτώματα
Ορθή κλινική προσέγγιση
Θετικό
Αρνητικό
Παρόντα
Πιθανή πρώιμη πρωτολοίμωξη → επανέλεγχος IgG σε 7–14 ημέρες
Θετικό
Θετικό
Παρόντα
Συμβατό με οξεία/πρόσφατη EBV λοίμωξη → υποστηρικτική αγωγή
Υποδηλώνει συνήθως πρόσφατη ή οξεία λοίμωξη από EBV, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από συμπτώματα και χαμηλό ή αρνητικό EBV-IgG.
Χρειάζεται ειδική θεραπεία;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική (ξεκούραση, υγρά, αναλγητικά), καθώς δεν υπάρχει ειδική αντι-EBV αγωγή για την απλή μονοπυρήνωση.
Πόσο διαρκεί η θετικότητα του EBV-IgM;
Συνήθως διαρκεί λίγες εβδομάδες και στη συνέχεια υποχωρεί, ενώ το EBV-IgG παραμένει θετικό μακροχρόνια ως ένδειξη προηγούμενης έκθεσης.
Μπορεί να είναι ψευδώς θετικό;
Σπάνια ναι. Για αυτό απαιτείται πάντα συνδυασμός με EBV-IgG και συσχέτιση με την κλινική εικόνα.
Πότε χρειάζεται επανέλεγχος;
Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή όταν το εργαστηριακό αποτέλεσμα δεν συμβαδίζει με την κλινική εικόνα.
16 Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Κλείστε εύκολα εξέταση EBV-IgM ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
Ο HHV-7 (Human Herpesvirus 7) είναι μέλος της οικογένειας των ερπητοϊών (Herpesviridae), ειδικότερα ανήκει στο γένος βήτα-ερπητοϊών, μαζί με τον HHV-6 και τον CMV (κυτταρομεγαλοϊό).
Ανακαλύφθηκε το 1990 και έχει συσχετιστεί με ποικίλες λοιμώξεις, κυρίως σε παιδιά αλλά και σε ενήλικες με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
ℹ️ Infobox – Βασικά Χαρακτηριστικά HHV-7
Οικογένεια: Herpesviridae
Υποοικογένεια: Betaherpesvirinae
Γένος: Roseolovirus
Ανακάλυψη: 1990
Συγγένεια: HHV-6, CMV
Πρωτογενής Λοίμωξη: συνήθως παιδική ηλικία
Η κλινική σημασία του HHV-7 παραμένει λιγότερο ξεκάθαρη σε σχέση με τον HHV-6, ωστόσο ενοχοποιείται για εξάνθημα ροδόλα, νευρολογικές διαταραχές,
καρδιολογικές επιπλοκές και δευτερογενείς λοιμώξεις.
2) Ιός & Ιολογία του HHV-7
Ο HHV-7 είναι ένας διπλής έλικας DNA ιός, μέλος της οικογένειας Herpesviridae.
Η βιολογική του συμπεριφορά μοιάζει πολύ με τον HHV-6, με τον οποίο μοιράζεται σημαντικά γονιδιωματικά και αντιγονικά χαρακτηριστικά.
Ο ιός έχει ικανότητα λανθάνουσας μόλυνσης και επανενεργοποίησης, χαρακτηριστικό που τον καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό για ασθενείς με ανοσοκαταστολή.
Ο HHV-7 παρουσιάζει τροπισμό κυρίως για τα CD4+ T-λεμφοκύτταρα, τα οποία αποτελούν κρίσιμους ρυθμιστές της ανοσολογικής απόκρισης.
Η μόλυνση μπορεί να οδηγήσει σε καταστολή της έκφρασης του CD4 και σε ανοσολογικές δυσλειτουργίες.
Σημαντική ιδιότητα του HHV-7 είναι η ικανότητά του να επιμένει σε λανθάνουσα μορφή μέσα στο DNA των κυττάρων του ξενιστή και να επανενεργοποιείται
όταν το ανοσοποιητικό αποδυναμώνεται. Αυτός ο κύκλος λανθάνουσας και ενεργής μόλυνσης είναι κοινός σε όλους τους ερπητοϊούς.
📌 Info – Σύγκριση HHV-6 και HHV-7
Και οι δύο προκαλούν παιδικές λοιμώξεις (ροδόλα).
Ο HHV-6 συνδέεται συχνότερα με νευρολογικές επιπλοκές.
Ο HHV-7 είναι λιγότερο μελετημένος αλλά συχνός.
Συχνά ανιχνεύονται ταυτόχρονα (συλλοίμωξη).
3) Επιδημιολογία του HHV-7
Ο HHV-7 είναι παγκοσμίως διαδεδομένος ερπητοϊός με πολύ υψηλή οροεπιπολασμότητα στους ενήλικες.
Η πρωτολοίμωξη συμβαίνει κυρίως στην πρώιμη παιδική ηλικία (συνήθως έως 5–6 ετών) και στη συνέχεια ο ιός παραμένει
λανθάνων ισοβίως, με πιθανές επαναενεργοποιήσεις κατά τη διάρκεια της ζωής, ειδικά σε καταστάσεις ανοσοκαταστολής.
📦 Infobox – Γρήγορα Στοιχεία
Παγκόσμια οροεπιπολασμός ενηλίκων: >85–95%
Ηλικία πρωτολοίμωξης: νήπια/παιδιά (συχνά 1–5 έτη)
Εποχικότητα: ήπια-μέτρια, συχνότερα άνοιξη–καλοκαίρι σε ορισμένες σειρές
Συν-κυκλοφορία: συχνή με HHV-6
Οδός μετάδοσης: κυρίως σίελος ενδοοικογενειακά
Μελέτες οροεπιπολασμού δείχνουν ότι το ποσοστό θετικότητας αυξάνει γρήγορα από τη νηπιακή στην παιδική ηλικία, φτάνοντας
σε υψηλές τιμές στην εφηβεία και σχεδόν καθολική έκθεση στην ενήλικη ζωή. Οι μικρές διακυμάνσεις μεταξύ ηπείρων
σχετίζονται με κοινωνικο-οικονομικούς και οικογενειακούς παράγοντες (π.χ. οικογενειακή συνάθροιση, συνήθειες φροντίδας παιδιών).
Ηλικιακή Ομάδα
Εκτιμώμενη Οροθετικότητα HHV-7
Σχόλια
Βρέφη (<12 μηνών)
Χαμηλή–μέτρια (παθητικά μητρικά IgG)
Σταδιακή πτώση μητρικών αντισωμάτων
Νήπια (1–3 ετών)
Αύξηση (συχνά >30–50%)
Έναρξη πρωτολοίμωξης ενδοοικογενειακά
Παιδιά (4–6 ετών)
Υψηλή (συχνά >60–70%)
Κορύφωση νέων λοιμώξεων
Έφηβοι
Πολύ υψηλή (συχνά >80–90%)
Σχεδόν καθολική έκθεση
Ενήλικες
>85–95%
Ισοβιότητα με λανθάνουσα κατάσταση
📌 Σημεία-κλειδιά για την πράξη
Η ενδοοικογενειακή μετάδοση (γονείς → παιδιά) είναι ο κανόνας.
Συχνή συλλοίμωξη με HHV-6 σε μικρές ηλικίες.
Οι οξείες εξάρσεις σε κοινότητες παιδικής φροντίδας μπορεί να αυξάνουν την κυκλοφορία.
Η εποχικότητα ποικίλλει και δεν είναι τόσο έντονη όσο σε αναπνευστικούς ιούς.
Παρά τη μεγάλη διασπορά, ο HHV-7 παραμένει υποδιαγνωσμένος σε σύγκριση με άλλους ερπητοϊούς, κυρίως επειδή
η πρωτολοίμωξη είναι συχνά ήπια ή ασυμπτωματική και οι επιπλοκές εμφανίζονται σπανιότερα ή αποδίδονται σε άλλες αιτίες.
Η ευρύτερη χρήση μοριακών τεχνικών (PCR) έχει βελτιώσει την ανίχνευση του ιού σε κλινικά δείγματα.
4) Τρόποι Μετάδοσης του HHV-7
Ο HHV-7 μεταδίδεται κυρίως μέσω του σιέλου σε στενή, καθημερινή επαφή. Η μετάδοση είναι συχνότερη ενδοοικογενειακά
(γονείς/αδέλφια → παιδιά), αλλά μπορεί να συμβεί και σε χώρους παιδικής φροντίδας και σχολεία. Ο ιός ανιχνεύεται συχνά σε
στοματοφαρυγγικά δείγματα και μπορεί να αποβάλλεται ασυμπτωματικά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, όπως συμβαίνει με άλλους ερπητοϊούς.
📦 Infobox – Κύριες Οδοί Μετάδοσης
Σάλιο/στοματοφαρυγγική επαφή (κύρια οδός)
Κοινή χρήση σκευών/ποτηριών σε οικιακό περιβάλλον
Στενή επαφή σε παιδικούς σταθμούς/σχολεία
Πιθανή μετάδοση μέσω σταγονιδίων σε πολύ κοντινή απόσταση
Επανενεργοποίηση σε ενήλικες → ασυμπτωματική αποβολή και μετάδοση
Η ασυμπτωματική αποβολή του ιού είναι συχνή και εξηγεί την υψηλή οροεπιπολασμότητα. Η ποσότητα ιικού φορτίου και η συχνότητα αποβολής διαφοροποιούνται ανά άτομο και ηλικία. Σε περιόδους επανενεργοποίησης (stress, λοιμώξεις, ανοσοκαταστολή),
η αποβολή μπορεί να αυξηθεί.
Βιολογικό Υλικό
Συχνότητα Ανίχνευσης
Κλινική Χρήση
Σίελος/στοματοφαρυγγικό επίχρισμα
Υψηλή
Κύριο δείγμα για PCR
Αίμα (ολικό/πλάσμα/PBMCs)
Μεταβλητή
Ιοαιμία σε πρωτολοίμωξη/ανοσοκαταστολή
ΕΝΥ (εγκεφαλονωτιαίο υγρό)
Χαμηλή–μέτρια
Σε υποψία νευρολοίμωξης
Δέρμα/βλάβες
Μεμονωμένη
Εξειδικευμένη διερεύνηση
📌 Σημαντικές Παρατηρήσεις
Η στενή επαφή (φιλί, κοινή χρήση κουταλιού/μπουκαλιού) αυξάνει τον κίνδυνο.
Η καλή υγιεινή χεριών και η αποφυγή κοινής χρήσης σκευών μειώνουν τη μετάδοση.
Η μεταφορά χωρίς συμπτώματα είναι συχνή: η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει μεταδοτικότητα.
Η συλλοίμωξη με HHV-6 μπορεί να ενισχύσει τη συνολική ιογενή αποβολή.
4.1 Παράγοντες που Επηρεάζουν τη Μεταδοτικότητα
Ηλικία: Τα μικρά παιδιά έχουν συχνότερη και υψηλότερη αποβολή.
Συν-λοιμώξεις/στρες: Μπορούν να πυροδοτήσουν επανενεργοποίηση.
🔬 Infobox – Δυναμική Αποβολής
Ασυμπτωματική αποβολή: συχνή, διαλείπουσα.
Ποσότητα ιού: διαφέρει → δεν συσχετίζεται πάντα με συμπτώματα.
Διάρκεια αποβολής: εβδομάδες–μήνες, με υφέσεις/υποτροπές.
Η PCR είναι πιο ευαίσθητη από καλλιέργεια για ανίχνευση αποβολής.
4.2 Πρακτικές Συστάσεις Πρόληψης στην Κοινότητα
Αποφύγετε κοινή χρήση ποτηριών/μαχαιροπήρουνων, ειδικά με μικρά παιδιά.
Υγιεινή χεριών μετά από στένωση επαφών/φροντίδα παιδιών.
Ενημέρωση προσωπικού σε παιδικούς σταθμούς για βασικές πρακτικές υγιεινής.
Σε υποψία λοίμωξης: αποφυγή στενής στοματοφαρυγγικής επαφής για λίγες ημέρες.
🚨 Infobox – Τι ΔΕΝ Γνωρίζουμε με Βεβαιότητα
Δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα για ελάχιστη μολυσματική δόση.
Δεν έχει τεκμηριωθεί σταθερά αερογενής μετάδοση σε απόσταση.
Η μετάδοση μέσω αντικειμένων/επιφανειών θεωρείται πιθανή αλλά δευτερεύουσα.
Συνολικά, ο HHV-7 συμπεριφέρεται όπως οι άλλοι βήτα-ερπητοϊοί: ευρεία, αθόρυβη κυκλοφορία με επίμονη λανθάνουσα φάση και
διαλείπουσα αποβολή. Οι πρακτικές υγιεινής μειώνουν, αλλά δεν εξαλείφουν, την πιθανότητα μετάδοσης.
5) Κλινικές Εκδηλώσεις του HHV-7
Ο HHV-7 προκαλεί συνήθως ήπια ή ασυμπτωματική πρωτολοίμωξη στην παιδική ηλικία, αλλά μπορεί να σχετίζεται
με ποικίλο φάσμα εκδηλώσεων από το δέρμα, το νευρικό, το καρδιαγγειακό και το αιματολογικό σύστημα. Σε ανοσοεπαρκή άτομα
οι εκδηλώσεις είναι κατά κανόνα αυτοπεριοριζόμενες· σε ανοσοκατεσταλμένους, η κλινική εικόνα μπορεί να είναι σοβαρότερη.
📦 Infobox – Γρήγορη Επισκόπηση Εκδηλώσεων
Παιδιά: εμπύρετο σύνδρομο, ιογενής φαρυγγίτιδα, ροδόλα-όμοιο εξάνθημα, σπασμοί από πυρετό.
Η πρωτολοίμωξη εμφανίζεται συνήθως στην ηλικία 1–5 ετών και μπορεί να εκδηλωθεί με παρατεινόμενο πυρετό (3–5 ημέρες), φαρυγγαλγία, ευερεθιστότητα και ήπια τραχηλική λεμφαδενοπάθεια. Το εξάνθημα είναι συχνά
μακουλοπαπουλώδες, λεπτό, ξεκινά από τον κορμό και επεκτείνεται κεντρομόλα. Συνοδά: διάρροια, ανορεξία, βήχας.
🔬 Infobox – Ροδόλα-όμοιο Σύνδρομο
Πυρετός 39–40°C για 3–4 ημέρες, με απότομη πτώση και εμφάνιση εξανθήματος.
Εξάνθημα: ροδόχροο, μη κνησμώδες, διάρκειας 1–3 ημερών.
Συχνά προηγείται ιογενής φαρυγγίτιδα και ήπια ρινίτιδα.
Σε μικρά παιδιά, ο υψηλός πυρετός μπορεί να προκαλέσει πυρετικούς σπασμούς. Η συννοσηρότητα με HHV-6 δεν είναι σπάνια
και μπορεί να εντείνει τον πυρετό ή να παρατείνει τα συμπτώματα.
5.2 Έφηβοι & Ενήλικες
Η πρωτοδιάγνωση σε ενήλικες είναι λιγότερο συχνή· συνήθως πρόκειται για επανενεργοποίηση ή υποκλινική αποβολή.
Όταν εμφανίζεται συμπτωματική νόσος, συχνά μιμείται ιογενές σύνδρομο με κακουχία, μυαλγίες, κεφαλαλγία, υποπύρετο/πυρετό,
λεμφαδενοπάθεια και μερικές φορές μονοπυρηνοειδή εικόνα (λεμφοκυττάρωση/άτυπα λεμφοκύτταρα).
Μιμητικά φαρμακοεξανθήματος: σπάνια, απαιτείται διαφοροδιάγνωση με αντίδραση φαρμάκου.
Εξάνθημα μετά από αντιβιοτικά: πιθανή συμπτωματική σύμπτωση (όπως σε EBV), προσοχή στην εσφαλμένη αλλεργική ετικέτα.
📌 Tips Δερματολογίας
Η εμφάνιση εξανθήματος μετά την πτώση του πυρετού ευνοεί ροδόλα-όμοια αιτιολογία (HHV-6/7).
Απουσία έντονου κνησμού και ταχείας αποδρομής → ιογενής αιτιολογία πιθανή.
Σε εμμονή/άτυπα στοιχεία, εξετάστε άλλες διαγνώσεις (ερυθηματώδης λύκος, ρικετσιώσεις, εντεροϊοί, φάρμακα).
5.4 Νευρολογικές Εκδηλώσεις (Σπάνιες αλλά σημαντικές)
Ο HHV-7 έχει ενοχοποιηθεί (κυρίως με PCR σε ΕΝΥ) για άσηπτη μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα,
οξύ εγκάρσιο μυελίτιδα, περιφερική νευροπάθεια και σπάνια παρεγκεφαλιδίτιδα. Η αιτιολογική απόδοση
απαιτεί συσχέτιση κλινικής εικόνας – απεικόνισης – εργαστηριακών, και αποκλεισμό άλλων ιών (HSV, VZV, EBV, εντεροϊοί).
🚨 Red Flags – Να αναζητηθεί άμεσα ιατρική εκτίμηση
Επιμένουσα/επιδεινούμενη κεφαλαλγία με αυχενική δυσκαμψία, φωτοφοβία.
Έχουν αναφερθεί σχέσεις με παρατεινόμενη κόπωση, κεφαλαλγία τάσης ή δυσλειτουργία αυτόνομου νευρικού συστήματος·
η αιτιολογική συσχέτιση παραμένει αβέβαιη και χρειάζεται προσεκτική κλινική αξιολόγηση για αποκλεισμό άλλων αιτιών.
Συμπερασματικά, ο HHV-7 προκαλεί κατά κανόνα ήπια νόσο, με σημαντικές αλλά σπάνιες νευρολογικές/καρδιακές εκδηλώσεις.
Η προσεκτική κλινική εκτίμηση και η στοχευμένη εργαστηριακή διερεύνηση βοηθούν στην ορθή απόδοση αιτιολογίας και στη διαχείριση.
6) HHV-7 στην Παιδική Ηλικία (Practical Guide)
Ο HHV-7 προκαλεί κατά κανόνα ήπια πρωτολοίμωξη σε ηλικίες 1–5 ετών, με εμπύρετο σύνδρομο και ροδόλα-όμοιο εξάνθημα.
Παρά ταύτα, σε μικρό ποσοστό μπορεί να εμφανιστούν πυρετικοί σπασμοί ή σπανιότερα νευρολογικές/συστηματικές επιπλοκές.
Η σωστή κλινική εκτίμηση και η στοχευμένη εργαστηριακή διερεύνηση αποτρέπουν υπερδιάγνωση/υπερθεραπεία.
Η ταυτόχρονη ανίχνευση HHV-6/7 είναι συχνή. Κλινικά μπορεί να παρατείνει τον πυρετό ή να αυξήσει τον κίνδυνο
πυρετικών σπασμών. Η PCR πάνελ σε σίελο/αίμα/ΕΝΥ βοηθά στη διαλεύκανση όταν υπάρχει σοβαρή εικόνα.
6.8 Πρακτικός Αλγόριθμος (Outpatient)
Εκτίμηση ζωτικών/γενικής εικόνας → Red flags; αν ναι, παραπομπή/νοσηλεία.
Τυπικό μοτίβο ροδόλας με καλή κατάσταση → υποστηρικτική αγωγή, χωρίς εργαστηριακό έλεγχο.
Νευρολογικά σημεία → Επείγουσα εκτίμηση, απεικόνιση/ΕΝΥ και PCR πάνελ.
Επανεκτίμηση 24–48 ωρών ή νωρίτερα αν επιδείνωση.
ℹ️ Σημείωση
Το παρόν υλικό είναι εκπαιδευτικό και δεν υποκαθιστά την ιατρική γνωμάτευση. Για δοσολογία/παρεμβάσεις
ακολουθείτε πάντα οδηγίες παιδιάτρου και φύλλων οδηγιών προϊόντων.
7) Ανοσολογική Απόκριση στον HHV-7
Ο HHV-7, ως βήτα-ερπητοϊός, εγκαθιδρύει λανθάνουσα λοίμωξη μετά την πρωτολοίμωξη
και παραμένει ισοβίως στον ξενιστή με διαλείπουσες επανενεργοποιήσεις. Η ανοσοαπόκριση
περιλαμβάνει έμφυτους και επίκτητους μηχανισμούς (κυτταρική & χυμική ανοσία) που περιορίζουν
τον πολλαπλασιασμό και ελέγχουν την παθογονικότητα.
📦 Infobox – Γενική Εικόνα Ανοσίας
Έμφυτη ανοσία: IFN-I/III, NK κύτταρα, μακροφάγα/δενδριτικά.
Ο HHV-7 εγκαθίσταται σε CD4+ T-λεμφοκύτταρα και άλλα μονοπύρηνα κύτταρα.
Κατά τη λανθάνουσα φάση η ιική έκφραση είναι ελάχιστη, αποφεύγοντας την ανοσοεπιτήρηση.
Η ισορροπία ξενιστή–ιού καθορίζεται από την κυτταρική ανοσία και εξηγεί γιατί σε
ανοσοεπαρκείς οι επανενεργοποιήσεις είναι συχνά υποκλινικές.
HIV: θεωρητικές αλληλεπιδράσεις λόγω CD4 τροπισμού· κλινική σημασία μεταβλητή.
CMV/EBV: συνυπάρξεις σε ανοσοκαταστολή → περίπλοκη ερμηνεία PCR.
✅ Infobox – Τι σημαίνει για τη διάγνωση
Προτιμήστε PCR σε συμβατή κλινική εικόνα (ειδικά ΕΝΥ για νευρολογικά).
Ερμηνεύστε θετικά αποτελέσματα με κλινικό συσχετισμό (πιθανή ασυμπτωματική αποβολή).
Σε ανοσοκαταστολή, αξιολογήστε ιικό φορτίο και δυναμική (σειριακές μετρήσεις).
Συνολικά, η ανοσολογική ισορροπία καθορίζει την κλινική έκφραση του HHV-7: σε ανοσοεπαρκείς, συνήθως ήπια/σιωπηλή πορεία· σε ανοσοκαταστολή, αυξημένος κίνδυνος συμπτωματικών επανενεργοποιήσεων.
8) Επανενεργοποίηση & Συννοσηρότητες
Ο HHV-7 παραμένει λανθάνων ισοβίως και μπορεί να επανενεργοποιηθεί διαλείπουσα, ιδιαίτερα σε καταστάσεις ανοσοκαταστολής ή σωματικού/ψυχολογικού στρες. Η κλινική έκφραση κυμαίνεται από ασυμπτωματική αποβολή
μέχρι συμπτωματικά σύνδρομα (εμπύρετο, δερματικές/νευρολογικές εκδηλώσεις). Συχνά συνυπάρχει με άλλους ερπητοϊούς,
ιδίως HHV-6, αλλά και CMV/EBV σε ανοσοκατασταλμένους.
📦 Infobox – Πότε να υποψιαστώ επανενεργοποίηση HHV-7;
Επίμονος υψηλός πυρετός >7 ημέρες ή αιμοδυναμική αστάθεια.
✅ Infobox – Checklist για κλινικούς
Επιβεβαίωση συμβατής κλινικής εικόνας πριν την ερμηνεία PCR.
Προτιμήστε ποσοτική PCR & σειριακή παρακολούθηση.
Εξετάστε συν-λοιμώξεις (HHV-6/CMV/EBV) και λοιπούς εκλυτικούς παράγοντες.
Θεραπευτικές αποφάσεις: εξατομίκευση με βάση βαρύτητα, ανοσολογικό status, όργανο-στόχο.
Συνοψίζοντας, η επανενεργοποίηση HHV-7 είναι συχνά σιωπηλή και κλινικά ήπια. Η βαρύτητα αυξάνει σε ανοσοκαταστολή και όταν εμπλέκονται ΚΝΣ ή καρδιά. Η διάγνωση στηρίζεται σε PCR με σωστή δειγματοληψία
και κλινικό συσχετισμό, ενώ η θεραπεία εξατομικεύεται.
9) Διάγνωση του HHV-7
Η διάγνωση του HHV-7 βασίζεται κυρίως στη μοριακή ανίχνευση (PCR) σε κατάλληλο δείγμα, με κλινικό συσχετισμό. Η ορολογία (IgM/IgG) έχει περιορισμένη αξία λόγω υψηλής οροθετικότητας στον πληθυσμό και
πιθανών διασταυρούμενων αντιδράσεων. Σε νευρολογικά σενάρια, η PCR σε ΕΝΥ είναι το πιο χρήσιμο τεστ.
📦 Infobox – Τι θεωρείται «καλό» διαγνωστικό σενάριο για HHV-7;
Συμβατή κλινική εικόνα (π.χ. ροδόλα-όμοιο, νευρολογικά συμπτώματα, εμπύρετο σε ανοσοκαταστολή)
Κατάλληλο δείγμα για το όργανο-στόχο (ΕΝΥ για ΚΝΣ, αίμα για ιαιμία, σίελος για ενδοοικογενειακή κυκλοφορία)
Μέθοδος: προτιμάται ποσοτική PCR & σειριακή παρακολούθηση όπου χρειάζεται
Παράλληλος έλεγχος άλλων ερπητοϊών (HHV-6, CMV, EBV) όταν ενδείκνυται
9.1 Τύποι Δειγμάτων & Ενδείξεις
Δείγμα
Πότε ενδείκνυται
Σχόλια/Παγίδες
ΕΝΥ (CSF)
Υποψία μηνιγγίτιδας/εγκεφαλίτιδας
Υψηλή διαγνωστική αξία όταν συνδυάζεται με MRI & κυτταροχημεία
Συμπέρασμα: Η PCR στο σωστό δείγμα και ο κλινικός συσχετισμός είναι το κλειδί της διάγνωσης HHV-7.
Η ορολογία έχει δευτερεύοντα ρόλο· οι αποφάσεις στηρίζονται στην βαρύτητα, το ανοσολογικό status και την εντόπιση.
10) Θεραπευτικές Προσεγγίσεις
Για τον HHV-7 δεν υπάρχουν εγκεκριμένες ειδικές θεραπείες σε ανοσοεπαρκείς με ήπια νόσο· η αντιμετώπιση είναι
κατά βάση υποστηρικτική. Σε σοβαρή νόσο ή ανοσοκαταστολή (μεταμόσχευση, χημειοθεραπεία, προχωρημένη HIV λοίμωξη),
η θεραπευτική στρατηγική εξατομικεύεται, συχνά σε συνεργασία με λοιμωξιολόγο. Ορισμένα αντιϊκά έχουν in vitro και κλινική δραστικότητα
(κυρίως γανσικλοβίρη/βαλγανσικλοβίρη και φοσκαρνέτη), αλλά η χρήση τους είναι off-label για HHV-7 και απαιτεί προσεκτική εκτίμηση
οφέλους–κινδύνου.
📦 Infobox – Βασικές Αρχές
Ανοσοεπαρκείς με ήπιο νόσημα: υποστηρικτική αγωγή (ενυδάτωση, αντιπυρετικά, ξεκούραση).
*Ενδεικτικά σχήματα ενηλίκων· απαιτείται προσαρμογή βάσει Νεφρικής λειτουργίας/αιματολογίας και ιατρική έγκριση. Η χρήση για HHV-7 είναι off-label.
10.3 Παιδιατρική δοσολογία (ενδεικτικά)
Φάρμακο
Δόση (mg/kg)
Συχνότητα
Σχόλια ασφαλείας
Γανσικλοβίρη IV
5 mg/kg
κάθε 12 ώρες
CBC συχνά· προσαρμογή σε ΧΝΑ
Φοσκαρνέτη IV
60 mg/kg
κάθε 8 ώρες
Ενυδάτωση, ηλεκτρολύτες/νεφρική λειτουργία
Οι παιδιατρικές δόσεις ποικίλλουν με βάση ηλικία/βάρος/νεφρική λειτουργία και ένδειξη· ακολουθείτε πάντα παιδιατρικές κατευθυντήριες και φύλλα οδηγιών.
🚨 Monitoring & Ασφάλεια
CBC 2–3×/εβδ. με γανσικλοβίρη/βαλγανσικλοβίρη (κίνδυνος ουδετεροπενίας).
Ουρία/κρεατινίνη & ηλεκτρολύτες με φοσκαρνέτη/σιντοφοβίρη (νεφροτοξικότητα).
Προσαρμογή δόσεων βάσει eGFR· διακοπή/τροποποίηση σε τοξικότητα.
Σημείωση ασφάλειας: Οι παραπάνω πληροφορίες έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν ιατρική γνωμάτευση.
Η χρήση αντιϊκών για HHV-7 είναι συχνά off-label και απαιτεί εξατομικευμένη απόφαση από ειδικό, με στενή παρακολούθηση τοξικοτήτων.
11) HHV-7 & Ανοσοκαταστολή
Σε καταστάσεις ανοσοκαταστολής (μεταμόσχευση, HIV, χημειοθεραπεία/βιολογικά) ο HHV-7 μπορεί να επανενεργοποιείται συχνότερα και να σχετίζεται με συμπτωματικές εκδηλώσεις (εμπύρετο, δερματικά,
νευρολογικά) ή/και συν-ενεργοποιήσεις άλλων ερπητοϊών (HHV-6, CMV, EBV). Δεν υπάρχουν καθολικά
επικυρωμένα κατώφλια ιικού φορτίου για θεραπευτικές αποφάσεις· η διαχείριση εξατομικεύεται
με βάση τη βαρύτητα, το όργανο-στόχο και τη δυναμική της ιαιμίας.
📦 Infobox – Κεντρικές Αρχές
Προτιμήστε ποσοτική PCR αίματος και σειριακή παρακολούθηση σε συμπτωματικούς.
Ελέγξτε παράλληλα HHV-6/CMV/EBV σε επιδείνωση, ιδίως μετά από μεταμόσχευση.
Αξιολογήστε όργανο-στόχο (ΚΝΣ, καρδιά, ήπαρ, μυελός) με κατάλληλη δειγματοληψία/απεικόνιση.
Σκεφτείτε προσαρμογή ανοσοκαταστολής μόνο σε συνεργασία με τη θεράπουσα ομάδα.
11.1 Μεταμόσχευση Αιμοποιητικών Κυττάρων (HSCT)
Μετά από HSCT, η επανενεργοποίηση ερπητοϊών είναι συχνή. Ο HHV-7 μπορεί να ανιχνευθεί σε αίμα/σίελο και
να συνυπάρχει με HHV-6/CMV. Κλινικά, αναφέρονται εμπύρετα σύνδρομα, δερματικές εκδηλώσεις και σπάνια νευρολογική συμμετοχή. Η διαγνωστική/θεραπευτική προσέγγιση εστιάζει στη δυναμική του ιικού φορτίου και
στην κλινική βαρύτητα.
Επανάληψη PCR σε 3–7 ημέρες αν επιμένει· κλινικός συσχετισμός
Νευρολογικά συμπτώματα
MRI + ΕΝΥ με PCR πάνελ (HSV/VZV/εντεροϊοί/HHV-6/7/CMV/EBV)
Νοσηλεία· σκέψη για στοχευμένα αντιϊκά εφόσον συμβατή εικόνα
Δερματικές βλάβες/εξάνθημα
Κλινική εκτίμηση ± PCR από βλάβη αν άτυπη
Συμπτωματική αγωγή· διερεύνηση συν-λοιμώξεων
ℹ️ Σχόλια (HSCT)
Η μόνη θετική PCR αίματος χωρίς συμπτώματα σπάνια οδηγεί σε αγωγή· προέχει η τάση & το κλινικό πλαίσιο.
Συχνή συν-ενεργοποίηση HHV-6· ελέγχετε/θεραπεύετε την επικρατούσα αιτία οργανοπάθειας.
Σκέψη για προσαρμογή ανοσοκαταστολής μόνο σε διεπιστημονικό συμβούλιο.
11.2 Μεταμόσχευση Συμπαγών Οργάνων (SOT)
Σε SOT, ο HHV-7 ανιχνεύεται κυρίως ως ασυμπτωματική ιαιμία ή ήπια συμπτωματολογία. Η συννοσηρότητα με CMV/EBV
είναι κρίσιμη, ιδίως σε ασθενείς υψηλού κινδύνου. Η απόφαση για αντιϊκή αγωγή λαμβάνει υπόψη όργανο-στόχο, επίμονα αυξανόμενη ιαιμία και την παρουσία συμβατών συμπτωμάτων.
Σενάριο (SOT)
Διερεύνηση
Στρατηγική
Επίμονο εμπύρετο/κακουχία
PCR HHV-7/HHV-6/CMV/EBV αίματος, βασικά labs
Σειριακή PCR· αγωγή μόνο με συμβατά συμπτώματα/οργανοπάθεια
Εξατομικευμένη αντιϊκή αγωγή σε συνεργασία με ομάδα μεταμόσχευσης
11.3 HIV Λοίμωξη
Σε προχωρημένη HIV με χαμηλά CD4, οι ερπητοϊοί επανενεργοποιούνται συχνότερα. Ο HHV-7 μπορεί να σχετίζεται
με επίμονα εμπύρετα, δερματικές εκδηλώσεις ή σπάνια νευρολογική νόσο. Η προτεραιότητα είναι η βέλτιστη αντιρετροϊκή θεραπεία (ART) και η διερεύνηση άλλων ευκαιριακών λοιμώξεων.
✅ Πρακτικά σημεία (HIV)
Ελέγξτε CD4/VL και ART συμμόρφωση· διορθώστε αλληλεπιδράσεις φαρμάκων.
Σε νευρολογικά: MRI + ΕΝΥ PCR πάνελ· διαφορική με JC virus, CMV, HSV, τοξόπλασμα.
HHV-7 ειδική θεραπεία σπάνια απαιτείται· προέχει η αντιμετώπιση της υποκείμενης ανοσοανεπάρκειας.
Χημειοθεραπεία, anti-CD20, κορτικοειδή υψηλών δόσεων και μεταμοσχευτικά σχήματα αυξάνουν την πιθανότητα επανενεργοποίησης. Τα συμπτώματα είναι μη ειδικά (πυρετός/εξάνθημα/κακουχία), συχνά με συν-ενεργοποιήσεις
CMV/EBV/HHV-6. Η θεραπευτική απόφαση λαμβάνει υπόψη μυελοτοξικότητα των αντιϊκών και επικαλύψεις τοξικοτήτων.
Σειριακή παρακολούθηση (3–7 ημέρες) εάν επιμένουν τα συμπτώματα.
Απόφαση θεραπείας με βάση βαρύτητα + ιαιμία + συν-ενεργοποιήσεις.
Ανασκόπηση ανοσοκαταστολής σε συμβούλιο (όταν εφικτό)· προσεκτικές τροποποιήσεις.
ℹ️ Συχνά λάθη
Ερμηνεία μοναδικής θετικής PCR σιέλου ως ένδειξη ενεργού νόσου.
Παράβλεψη άλλων ερπητοϊών (ειδικά HHV-6/CMV) που συχνά ευθύνονται για οργανοπάθεια.
Έναρξη αντιϊκών χωρίς κλινικό συσχετισμό ή χωρίς αξιολόγηση τοξικοτήτων/αλληλεπιδράσεων.
Σημείωση: Το κείμενο έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ιατρική γνωμάτευση.
Οι θεραπευτικές αποφάσεις για ανοσοκατασταλμένους πρέπει να λαμβάνονται από εξειδικευμένες ομάδες με βάση το πλήρες κλινικό/εργαστηριακό προφίλ.
12) HHV-7 στην Εγκυμοσύνη & στο Νεογνό
Ο HHV-7 είναι εκτεταμένα διαδεδομένος στην κοινότητα και η πλειονότητα των ενηλίκων είναι οροθετικοί.
Στην εγκυμοσύνη, η λοίμωξη από HHV-7 φαίνεται να είναι συνήθως ήπια και δεν έχει τεκμηριωθεί σταθερά
ως σημαντική αιτία εμβρυϊκής βλάβης, σε αντίθεση με άλλους ερπητοϊούς (π.χ. CMV). Η κάθετη μετάδοση θεωρείται ασυνήθης,
ενώ η μεταγεννητική έκθεση μέσω σιέλου οικογενειακών μελών είναι πιθανότερη οδός μετάδοσης για το βρέφος.
📦 Infobox – Σε τι συμφωνεί η βιβλιογραφία
Σοβαρή συγγενής νόσος:δεν έχει τεκμηριωθεί σταθερά για HHV-7.
Κάθετη μετάδοση: πιθανή αλλά φαίνεται σπάνια.
Μεταγεννητική μετάδοση: πιθανότερη μέσω σιέλου εντός οικογένειας.
Προληπτικός έλεγχος:δεν συνιστάται ρουτίνα στην κύηση.
Στα νεογνά, η συμπτωματική HHV-7 νόσος φαίνεται σπάνια. Όταν υπάρχει, εκδηλώνεται με εμπύρετο,
μη ειδικό ιογενές σύνδρομο ή σπάνια άσηπτη μηνιγγίτιδα/εγκεφαλίτιδα. Η διαφορική διάγνωση καλύπτει πρώτα HSV, CMV, εντεροϊούς και βακτηριακές λοιμώξεις.
🚨 Red Flags στο νεογνό
Κακή σίτιση, λήθαργος, υποθερμία/υπερθερμία.
Απνοϊκά επεισόδια, αναπνευστική δυσχέρεια.
Σπασμοί, ευερεθιστότητα με βοή ή υπόταση πρόσθιας πηγής.
Κοινότητα/οικογένεια με πρόσφατο ιογενές εξάνθημα: Σκέψη για στοματοφαρυγγικό PCR πολλαπλών ιών.
🔬 Infobox – Ερμηνεία νεογνικών αποτελεσμάτων
Θετικό HHV-7 σε σίελο χωρίς συμπτώματα = μπορεί να αντιπροσωπεύει παθητική/μεταγεννητική έκθεση.
Θετικό HHV-7 σε ΕΝΥ με συμβατή εικόνα → ενισχύει αιτιολογικό ρόλο· απαιτείται νοσηλεία.
Πάντα παράλληλος έλεγχος για HSV/εντεροϊούς (υψηλότερη προτεραιότητα στο νεογνό).
12.5 Θεραπεία στο νεογνό
Εμπειρική κάλυψη για HSV με ακυκλοβίρη IV όταν υπάρχει υποψία ΚΝΣ/διασποράς — πριν γνωστοποιηθεί HHV-7.
HHV-7-ειδική αγωγή: δεν υπάρχει καθιερωμένη· σε τεκμηριωμένη HHV-7 νευρολοίμωξη έχει χρησιμοποιηθεί γανσικλοβίρη/φοσκαρνέτης (off-label) με εξατομίκευση και στενή παρακολούθηση τοξικοτήτων.
Υποστηρικτική: υγρά, αναπνευστική υποστήριξη, αντιεπιληπτικά αν απαιτηθούν, έλεγχος ηλεκτρολυτών/σάκχου.
Θέμα
Σύσταση προς γονείς/φροντιστές
Γιατί
Φιλιά στο στόμα
Αποφύγετε φιλιά στο στόμα του βρέφους, ειδικά αν έχετε πυρετό/φαρυγγίτιδα
Μειώνει μετάδοση ιών σιέλου (HHV-6/7, άλλοι)
Κοινή χρήση σκευών
Μην μοιράζεστε ποτήρια/κουτάλια με το βρέφος
Περιορίζει στοματοφαρυγγική μετάδοση
Υγιεινή χεριών
Πλύσιμο χεριών πριν την επαφή/σίτιση
Γενικό μέτρο κατά ιογενών/βακτηριακών λοιμώξεων
12.6 Μαιευτική διαχείριση & τρόπος τοκετού
Δεν υπάρχουν δεδομένα που να υποστηρίζουν προγραμματισμένη ΚΤ αποκλειστικά για HHV-7.
Ο τρόπος τοκετού καθορίζεται από μαιευτικές ενδείξεις.
Τυπικές προφυλάξεις επαφής/σταγονιδίων σε εμπύρετη μητέρα κατά τη νοσηλεία.
ℹ️ Τι παραμένει αβέβαιο
Ο ακριβής κίνδυνος κάθετης μετάδοσης σε πρωτολοίμωξη κύησης.
Η κλινική σημασία της ανίχνευσης HHV-7 DNA στο μητρικό γάλα.
Καθιερωμένα πρωτόκολλα αγωγής για νεογνική HHV-7 νόσο.
Μητέρα με ήπιο ιογενές σύνδρομο: υποστηρικτική αγωγή· συνέχιση θηλασμού· υγιεινή χεριών/αποφυγή φιλιών στο στόμα.
Μητέρα με σοβαρά/νευρολογικά: διερεύνηση σε νοσοκομείο· PCR πάνελ· εξατομικευμένη απόφαση για αντιϊκά.
Νεογνό συμπτωματικό (<28 ημερών): πλήρης σηπτικός έλεγχος, PCR για HSV/εντεροϊούς (πρώτη προτεραιότητα),
σκέψη για HHV-7 σε αρνητικό βασικό πάνελ/συμβατή εικόνα.
Θετικό HHV-7 σε ΕΝΥ/αίμα με συμβατή εικόνα: νοσηλεία· συζήτηση για GCV/FOS (off-label) με νεογνολόγο/λοιμωξιολόγο.
Σημείωση: Οι παραπάνω πληροφορίες είναι εκπαιδευτικές. Οι αποφάσεις στην κύηση και στο νεογνό πρέπει να λαμβάνονται
από εξειδικευμένες ομάδες (μαιευτήρας–νεογνολόγος–λοιμωξιολόγος), με εξατομίκευση κινδύνου/οφέλους.
13) Νευρολογικές Επιπλοκές από HHV-7
Ο HHV-7 μπορεί, σπανιότερα, να εμπλέκεται σε λοίμωξη ή φλεγμονή του ΚΝΣ, παρουσιάζοντας φάσμα εκδηλώσεων από άσηπτη μηνιγγίτιδα έως εγκεφαλίτιδα, ενώ έχουν περιγραφεί οξεία εγκάρσια μυελίτιδα, ριζιτικές νευροπάθειες, παρεγκεφαλιδίτιδα και νευρίτιδα οπτικού. Η απόδοση αιτιότητας απαιτεί σύνθεση κλινικών, απεικονιστικών και εργαστηριακών δεδομένων
και αποκλεισμό συχνότερων παθογόνων (HSV-1/2, VZV, εντεροϊοί, CMV/EBV) και μη λοιμωδών αιτιών (αυτοάνοσες εγκεφαλίτιδες).
Εμπειρική θεραπεία εγκεφαλίτιδας: ξεκινά άμεσα κάλυψη για HSV/VZV (π.χ. ακυκλοβίρη IV) μέχρι να αποκλειστούν,
σύμφωνα με τοπικά πρωτόκολλα.
Στοχευμένα αντιϊκά για HHV-7 (off-label): γανσικλοβίρη/βαλγανσικλοβίρη ή φοσκαρνέτης
μπορούν να ληφθούν υπόψη όταν υπάρχει θετική PCR ΕΝΥ και συμβατή κλινική/απεικονιστική εικόνα.
Ανοσοθεραπεία (επιλεγμένα σενάρια): σε υποψία ανοσομεσολαβούμενης βλάβης (π.χ. ADEM-όμοια)
μπορεί να συζητηθεί κορτικοθεραπεία/IVIGμόνο με αποκλεισμό ενεργού λιθοτρόπου λοίμωξης και ειδική καθοδήγηση.
Στα παιδιά, οι πυρετικοί σπασμοί είναι συχνότεροι από τεκμηριωμένη εγκεφαλίτιδα HHV-7.
Σε ύποπτη ΚΝΣ νόσο: διαδρομή όπως στους ενήλικες (MRI, ΕΝΥ, πάνελ), με χαμηλό ουδό νοσηλείας.
Η πρόγνωση συνήθως είναι καλή, ειδικά χωρίς εστιακά ελλείμματα· απαιτείται νευροαναπτυξιακή παρακολούθηση όπου δει.
13.5 Πρόγνωση & follow-up
Μηνιγγίτιδα: καλή έκβαση στις περισσότερες περιπτώσεις.
Εγκεφαλίτιδα: μεταβλητή· ο κίνδυνος νευρογνωστικών υπολειμμάτων αυξάνει με την καθυστέρηση διάγνωσης/θεραπείας.
Μυελίτιδα/οπτική νευρίτιδα: συχνά ανακάμπτουν μερικώς· πρώιμη αποκατάσταση/φυσικοθεραπεία & οφθαλμολογική παρακολούθηση.
ℹ️ Συχνές Παγίδες
Ερμηνεία θετικής PCR σιέλου ως απόδειξη ΚΝΣ νόσου.
Καθυστέρηση εμπειρικής ακυκλοβίρης σε ύποπτη εγκεφαλίτιδα.
Παράλειψη διερεύνησης αυτοάνοσων αιτιών όταν τα ιολογικά είναι αρνητικά.
13.6 Εξιτήριο & οδηγίες
Επανεκτίμηση σε νευρολογικό ιατρείο 2–6 εβδομάδες μετά, με γνωστική/λειτουργική αξιολόγηση.
Εκπαίδευση για αναγνώριση υποτροπών: πυρετός με σύγχυση, νέοι σπασμοί, επίμονη κεφαλαλγία.
Αποκατάσταση (φυσιοθεραπεία/λογοθεραπεία) κατά περίπτωση.
Σημείωση: Οι πληροφορίες είναι εκπαιδευτικές και δεν υποκαθιστούν ιατρική γνωμάτευση.
Η διαχείριση νευρολογικών επιπλοκών πρέπει να γίνεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον με πολυεπιστημονική ομάδα.
14) Δερματολογικές Εκδηλώσεις σχετιζόμενες με HHV-7
Ο HHV-7 σχετίζεται κυρίως με ιογενή μακουλοπαπουλώδη εξανθήματα τύπου ροδόλας και, σε ένα μέρος των περιστατικών,
με την ροδόχρου πιτυρίαση (pityriasis rosea, PR), πιθανώς στο πλαίσιο επανενεργοποίησης HHV-6/7.
Τα εξανθήματα είναι συχνά ήπια, αυτοπεριοριζόμενα και με προτίμηση στον κορμό και τις εγγύς επιφάνειες των άκρων.
Η διάγνωση είναι κατά κανόνα κλινική· μοριακός έλεγχος γίνεται μόνο σε άτυπες περιπτώσεις.
📦 Infobox – Συνηθέστερα δερματικά μοτίβα
Ροδόλα-όμοιο μακουλοπαπουλώδες εξάνθημα (μετά την πτώση πυρετού).
Ροδόχρους πιτυρίαση (PR): herald patch → «χριστουγεννιάτικο δέντρο» στον κορμό.
Μη ειδικά ιογενή εξανθήματα ενηλίκων (ήπιος κνησμός, ταχεία αποδρομή).
Σπάνια: ερυθηματώδεις πλάκες ή PR-όμοια εξανθήματα σε ανοσοκαταστολή.
Η εμφάνιση εξανθήματος μετά την ύφεση του πυρετού υποστηρίζει ιογενή αιτιολογία τύπου ροδόλας.
Η καλή γενική κατάσταση και η ταχεία αποδρομή είναι τυπικές.
14.2 Ροδόχρους πιτυρίαση (Pityriasis rosea, PR)
Η PR είναι συχνό, καλοήθες εξάνθημα νεαρών ενηλίκων/εφήβων με πιθανή σύνδεση με επανενεργοποίηση HHV-6/7.
Συχνά προηγείται herald patch (προδρόμος πλάκα), ακολουθούμενο από πολυάριθμες οβάλ πλάκες με λεπτή περιφερική απολέπιση
σε διάταξη «χριστουγεννιάτικου δέντρου» κατά μήκος των γραμμών Langer στον κορμό.
🔬 Infobox – PR σε 60’’
Herald patch: 2–5 cm οβάλ, ροδόχρους πλάκα με κολερεττίωση.
Δευτερογενείς βλάβες: μικρότερες οβάλ πλάκες σε παράλληλη διάταξη στον κορμό.
Κνησμός: συνήθως ήπιος–μέτριος· απουσιάζει σε αρκετούς.
Χρησιμοποιήστε ενυδατικές & ήπια τοπικά στεροειδή για κνησμό
Βελτιώνει συμπτώματα, προστατεύει τον δερματικό φραγμό
Επιστροφή αν επιμένει >8–12 εβδομ. ή εμφανιστούν νέα συμπτώματα
Αποκλεισμός εναλλακτικών διαγνώσεων
14.6 Ειδικοί πληθυσμοί
Κύηση: PR γενικά καλοήθης· αντιμετώπιση κυρίως συμπτωματική· διεπιστημονική εκτίμηση σε εκτεταμένες/συμπτωματικές περιπτώσεις.
Ανοσοκαταστολή: PR-όμοια/εκτεταμένα εξανθήματα — χαμηλός ουδός για έλεγχο διαφορικής (μυκητιάσεις, φάρμακα)·
συζήτηση με λοιμωξιολόγο αν υπάρχει συσχέτιση με ιαιμία HHV-6/7.
Η PCR HHV-7 από σίελο ή δέρμα μπορεί να είναι θετική χωρίς να σημαίνει αιτιολογική σχέση με το εξάνθημα.
Η απόδοση αιτίας βασίζεται σε κλινικό μοτίβο, αποκλεισμό άλλων αιτιών και, όπου χρειάζεται, στην εξέλιξη της εικόνας.
Disclaimer: Το κείμενο είναι εκπαιδευτικό και δεν υποκαθιστά ιατρική γνωμάτευση. Σε επιμένοντα/άτυπα εξανθήματα ή συνοδά συστηματικά συμπτώματα, ζητήστε ιατρική αξιολόγηση.
15) HHV-7 & Ογκολογία
Σε αντίθεση με άλλους ερπητοϊούς (π.χ. EBV/HHV-4 και HHV-8), ο HHV-7
δεν έχει τεκμηριωθεί ως ογκογόνος ιός. Η βιβλιογραφία περιλαμβάνει μεμονωμένες παρατηρήσεις
ή μικρές σειρές όπου ανιχνεύεται HHV-7 DNA/RNA σε ιστικά δείγματα ή αίμα ασθενών με νεοπλασίες,
αλλά η αιτιολογική σχέση παραμένει μη αποδεδειγμένη. Τις περισσότερες φορές,
η παρουσία ιικού υλικού ερμηνεύεται ως «συνοδός» (bystander) λόγω της επίμονης λανθάνουσας λοίμωξης σε Τ-λεμφοκύτταρα.
📦 Infobox – Τι ξέρουμε / Τι δεν ξέρουμε
Δεν έχει αναγνωριστεί ως αιτία συγκεκριμένης κακοήθειας.
Περιστασιακή ανίχνευση HHV-7 σε δείγματα νεοπλασιών, χωρίς σταθερή αναπαραγωγιμότητα.
Πιθανή έμμεση επίδραση μέσω ανοσορρύθμισης σε ευπαθείς (π.χ. ανοσοκαταστολή).
Απουσιάζουν μεγάλες προοπτικές μελέτες με ισχυρά καταληκτικά σημεία.
Απουσία in situ τεκμηρίωσης (π.χ. ιστική έκφραση πρωτεϊνών/τρανσκριπτομική) σε πολλές μελέτες.
15.2 Πρακτικές επιπτώσεις για κλινικούς
Μην αποδίδετε κακοήθεια στον HHV-7 μόνο λόγω θετικής PCR σε αίμα/ιστό.
Θεραπευτικές αποφάσεις βασίζονται στα ογκολογικά πρωτόκολλα και όχι σε HHV-7 θετικότητα.
Σε ανοσοκαταστολή/μεταμόσχευση, αναζητήστε κυρίως EBV (PTLD) και άλλες καθιερωμένες αιτίες.
Αν συνυπάρχει κλινικά σημαντική ιογενής νόσος (π.χ. νευρολογική) με HHV-7, η αντιμετώπιση γίνεται ως λοίμωξη (βλ. θεραπεία), όχι ως ογκολογικός στόχος.
✅ Infobox – Take-home messages
Ο HHV-7 δεν θεωρείται αποδεδειγμένα ογκογόνος.
Θετικές μοριακές δοκιμές απαιτούν προσεκτική ερμηνεία με κλινικό συσχετισμό.
Η ανοσορρύθμιση μπορεί να παίζει ρόλο, αλλά η αιτιολογία καρκίνου παραμένει μη τεκμηριωμένη.
15.3 Κατευθύνσεις έρευνας
Προοπτικές κοόρτες με συστηματική καταγραφή ιαιμίας/ιστικής έκφρασης & κλινικών εκβάσεων.
In situ υβριδισμός/ιστοχημεία & single-cell για χαρτογράφηση ιικού φορτίου εντός μικροπεριβάλλοντος όγκου.
Μεταγραφωμική/πρωτεωμική για διερεύνηση πιθανών ιικών πρωτεϊνών που επηρεάζουν σηματοδότηση/πρόληψη απόπτωσης.
Συν-λοίμωξη μοντέλα με EBV/HHV-8 για έλεγχο συνεργιστικών επιδράσεων.
🧭 Επίλογος (Ογκολογία)
Μέχρι σήμερα, ο HHV-7 δεν συνιστά επιβεβαιωμένο ογκολογικό στόχο. Η παρουσία του σε δείγματα
ερμηνεύεται κυρίως ως συνοδός λόγω της εκτεταμένης λανθάνουσας λοίμωξης στον πληθυσμό. Η κλινική πράξη
εστιάζει στην τεκμηριωμένη αιτιολογία κάθε νεοπλασίας και στη στοχευμένη θεραπεία βάσει κατευθυντήριων.
16) Εργαστηριακές Εξετάσεις για HHV-7 (Practical Lab Guide)
Η εργαστηριακή προσέγγιση στον HHV-7 είναι PCR-κεντρική (ποιοτική/ποσοτική), με έμφαση στο σωστό δείγμα,
στην προ-αναλυτική ποιότητα και στην ορθή ερμηνεία σε συνάφεια με το κλινικό σενάριο. Η ορολογία έχει δευτερεύοντα ρόλο. Παρακάτω παρέχεται πρακτικός οδηγός παραγγελίας, λήψης, ανάλυσης και αναφοράς.
Ποσοτική PCR: βαθμονόμηση με standards, αναφορά σε copies/mL (πλάσμα/ΕΝΥ) ή copies/106 PBMCs.
Multiplex: προσοχή σε competition/αναστολή· επιβεβαίωση θετικών στόχων με μονοπλεκτική αν χρειαστεί.
QC/QA στοιχείο
Σκοπός
Ενέργεια αν αποτύχει
Εσωτερικός μάρτυρας (IC)
Έλεγχος αναστολής/εκχύλισης
Επανάληψη εκχύλισης/αραίωση δείγματος
Αρνητικός μάρτυρας (NTC)
Έλεγχος επιμόλυνσης
Stop run, απολύμανση, επανάληψη
Θετικός μάρτυρας
Ακεραιότητα αντιδραστηρίων/πλατφόρμας
Έλεγχος καμπύλης/LOD, αντικατάσταση kit
🔬 Infobox – Τεχνικές Σημειώσεις
Στόχοι γονιδίων: εξειδικευμένοι εκκινητές για HHV-7 ώστε να μην ενισχύουν HHV-6.
LOD/LOQ: να αναφέρεται στο δελτίο· το Ctδεν είναι απόλυτα συγκρίσιμο μεταξύ πλατφορμών.
PBMCs: αυξημένη ευαισθησία για λανθάνουσα δεξαμενή· πλάσμα για ενεργή ιαιμία.
16.4 Ερμηνεία αποτελεσμάτων (matrix)
Δείγμα
PCR
Κλινικό πλαίσιο
Ερμηνεία
Επόμενα βήματα
ΕΝΥ
Θετική
Συμβατή ΚΝΣ νόσος
Ισχυρή ένδειξη αιτιότητας
Θεραπεία κατά κρίση, έλεγχος για συν-ιοί
ΕΝΥ
Αρνητική
Υψηλή υποψία
Δεν αποκλείει πρώιμα
Επανάληψη/νέο δείγμα, εναλλακτικές αιτίες
Αίμα (πλάσμα)
Χαμηλό φορτίο
Ήπια συμπτώματα
Πιθανή παροδική ιαιμία
Σειριακή παρακολούθηση 3–7 ημ.
Σίελος
Θετική
Χωρίς κλινικά σημεία
Συχνή ασυμπτωματική αποβολή
Καμία θεραπευτική ενέργεια· κλινικός συσχετισμός
🚨 Triggers για άμεση επικοινωνία με κλινικό
Θετική PCR ΕΝΥ για HHV-7.
Ταχεία αύξηση ιικού φορτίου αίματος σε ανοσοκαταστολή.
Συν-θετικότητα με HHV-6/CMV/EBV σε συμβατή οργανοπάθεια.
16.5 Αναφορά αποτελεσμάτων – Πρότυπα
Εξέταση: HHV-7 DNA PCR (ποσοτική)
Δείγμα: Πλάσμα (EDTA)
Αποτέλεσμα: 2.8 × 103 copies/mL
LOD/LOQ: 200 / 500 copies/mL
Σχόλιο ερμηνείας: Χαμηλού επιπέδου ιαιμία. Συνιστάται κλινικός συσχετισμός και,
εφόσον ενδείκνυται, σειριακή μέτρηση σε 3–7 ημέρες. Σε ανοσοκαταστολή προτείνεται παράλληλος έλεγχος HHV-6/CMV/EBV.
Εξέταση: HHV-7 DNA PCR (ποιοτική, ΕΝΥ)
Αποτέλεσμα: Θετικό
Σχόλιο: Η ανίχνευση HHV-7 DNA στο ΕΝΥ σε συμβατή κλινική εικόνα υποστηρίζει εμπλοκή του ιού στο ΚΝΣ.
Συνιστάται αξιολόγηση για άλλους ερπητοϊούς (HSV-1/2, VZV, HHV-6, CMV/EBV) και θεραπευτική εκτίμηση.
16.6 Reflex testing & αλγόριθμοι
ΚΝΣ δείγμα → multiplex πάνελ. Αν HHV-7 μόνο θετικό: επιβεβαιωτική μονοπλεκτική + ενημέρωση κλινικής ομάδας.
Ανοσοκαταστολή με ιαιμία → παράλληλη ποσοτική PCR HHV-6/CMV/EBV και επανάληψη εντός 3–7 ημερών.
Χαμηλό φορτίο κοντά στο LOD → επανάληψη εκχύλισης και/ή νέο δείγμα.
16.7 Διασφάλιση ποιότητας & διαπίστευση
ISO 15189 διαδικασίες: validation/verification, ακρίβεια, επαναληψιμότητα, αβεβαιότητα μέτρησης (ποσοτική PCR).
EQA/Proficiency: συμμετοχή σε εξωτερικά σχήματα όπου διατίθενται.
✅ Infobox – «Καθαρό» report που αγαπούν οι κλινικοί
Τύπος δείγματος & χρόνος λήψης.
Μέθοδος (RT-PCR), LOD/LOQ, τυχόν αναστολή.
Αποτέλεσμα με μονάδες (copies/mL ή copies/106 PBMCs).
Σύντομο σχόλιο ερμηνείας & πρόταση επανάληψης όπου δει.
16.8 Επικοινωνία εργαστηρίου–κλινικού
Critical values: θετική ΕΝΥ PCR κοινοποιείται τηλεφωνικά με καταγραφή.
Διαφοροποιήσεις: ασυνήθιστα μοτίβα (π.χ. υψηλό φορτίο χωρίς συμπτώματα) → συζήτηση για επαναληπτικό δείγμα.
Εκπαίδευση: ενημερωτικά φύλλα για «Ct ≠ φορτίο» και μη συγκρισιμότητα μεταξύ πλατφορμών.
ℹ️ Συχνές παγίδες
Υπερερμηνεία θετικού σιέλου ως ενεργού νόσου.
Σύγχυση Ct με απόλυτο ιικό φορτίο μεταξύ διαφορετικών κιτ.
Παράλειψη ελέγχου HHV-6/CMV/EBV σε ανοσοκαταστολή.
Σημείωση: Το παρόν SOP είναι εκπαιδευτικό και απαιτεί προσαρμογή στις διαδικασίες του εκάστοτε εργαστηρίου,
στα κιτ/πλατφόρμες και στις τοπικές κατευθυντήριες. Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται σε στενή συνεργασία με την κλινική ομάδα.
17) Δημόσια Υγεία & Πρόληψη για HHV-7
Ο HHV-7 κυκλοφορεί ευρέως στην κοινότητα και μεταδίδεται κυρίως μέσω σιέλου/στενής επαφής
(π.χ. κοινή χρήση ποτηριών, «φιλιά στο στόμα», παιχνίδια που μπαίνουν στο στόμα). Τα περισσότερα επεισόδια είναι ήπια
ή ασυμπτωματικά· η πρόληψη εστιάζει σε υγιεινή χεριών, καθαρισμό επιφανειών και εκπαίδευση.
Δεν υπάρχει εμβόλιο για HHV-7.
📦 Infobox – Βασικά Μηνύματα Δημόσιας Υγείας
Μετάδοση: κυρίως σιέλος, στενή επαφή, κοινά σκεύη/αντικείμενα.
Καταγραφή αυξημένων απουσιών με πυρετό/εξάνθημα ανά τάξη.
Ενίσχυση καθαρισμών υψηλής αφής (2×/ημ. για 1–2 εβδομάδες).
Ενημερωτικό προς γονείς με μέτρα υγιεινής & κριτήρια επιστροφής (template).
Στοχευμένη επικοινωνία με ευπαθείς (ανοσοκαταστολή στο σπίτι) για εξατομίκευση.
Ανάλυση μετά 2 εβδομάδες: επάνοδος στη συνήθη ρουτίνα εφόσον μειωθούν τα κρούσματα.
17.3 Χώροι Εργασίας & Κοινότητα
Παρουσία στην εργασία: αποφυγή όταν υπάρχει πυρετός ή συστηματικά συμπτώματα· επιστροφή μετά 24h απυρεξίας.
Μέτρα ρουτίνας: υγιεινή χεριών, «αναπνευστική εθιμοτυπία», καθαρισμός κοινόχρηστων.
Εκδηλώσεις/συνάθροιση: αν είστε εμπύρετος/καταπονημένος, προτιμήστε να αναβάλετε.
🔬 Infobox – Υγειονομικές Δομές
Precautions: Standard Precautions· γάντια/μάσκα μόνο εφόσον υπάρχει έκθεση σε σάλιο ή αναπνευστικά συμπτώματα.
Περιβάλλον: συνήθη πρωτόκολλα καθαρισμού επαρκούν (οι ερπητοϊοί είναι enveloped και ευαίσθητοι στα απολυμαντικά).
Ενημέρωση προσωπικού για αποφυγή κοινής χρήσης σκευών/μπουκαλιών νερού.
17.4 Ευπαθείς Ομάδες
Ανοσοκαταστολή/Μεταμοσχευμένοι: εξατομικευμένη συμβουλή· έμφαση στην υγιεινή & αποφυγή στενής επαφής με εμπύρετα άτομα.
Κύηση: γενική υγιεινή· αποφυγή κοινών σκευών με μικρά παιδιά· συμβουλή ιατρού σε επιμένοντα συμπτώματα.
Βρέφη: αποφυγή «φιλιών στο στόμα», καθαρισμός παιχνιδιών, υγιεινή χεριών φροντιστών.
ℹ️ Νομικό/Δηλωτικό Πλαίσιο
Ο HHV-7 συνήθως δεν αποτελεί νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης· ακολουθήστε πάντα τους τοπικούς/εθνικούς κανονισμούς
και τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών για διαχείριση συρροών σε σχολεία/ιδρύματα.
17.5 «Myth-busting» – Μύθοι & Γεγονότα
Μύθος
Γεγονός
«Κάθε εξάνθημα παιδιού = επικίνδυνο για συμμαθητές»
Τα περισσότερα ιογενή εξανθήματα είναι ήπια & αυτοπεριοριζόμενα. Επιστροφή μετά 24h απυρεξίας.
«Χρειάζεται ειδικό απολυμαντικό υψηλής ισχύος»
Τα συνήθη εγκεκριμένα απολυμαντικά επαρκούν για enveloped ιούς όπως οι ερπητοϊοί.
«Πρέπει να κάνουν όλοι τεστ για HHV-7»
Ο εργαστηριακός έλεγχος δεν απαιτείται ρουτίνα· έχει αξία μόνο με κλινική ένδειξη.
17.6 Έτοιμα Templates Επικοινωνίας
Για γονείς (σύντομο σημείωμα):
«Στο τμήμα παρατηρούνται μεμονωμένα περιστατικά εμπύρετου/εξανθήματος συμβατά με ιογενή λοίμωξη (όπως HHV-6/7).
Τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπια και αυτοπεριοριζόμενα. Παρακλούμε ενισχύστε την υγιεινή χεριών,
αποφύγετε την κοινή χρήση σκευών και κρατήστε τα παιδιά στο σπίτι αν έχουν πυρετό.
Επιστροφή στο σχολείο μετά 24 ώρες απυρεξίας και καλή γενική κατάσταση.»
Για προσωπικό καθαριότητας (οδηγία 1 σελίδας):
Επιφάνειες υψηλής αφής: καθαρισμός/απολύμανση 1–2×/ημ. με εγκεκριμένο προϊόν.
Παιχνίδια/υλικά στοματικής επαφής: πλύσιμο μετά από χρήση· αντικατάσταση αν φθαρούν.
Γάντια όταν χειριζόμαστε υλικά με σάλιο· υγιεινή χεριών μετά την αφαίρεση.
Επικοινωνία: Σύντομο ενημερωτικό σε γονείς/προσωπικό χωρίς πανικό.
Επανεκτίμηση: Μετά 1–2 εβδομάδες με βάση απουσίες/συμπτώματα.
Σημείωση: Το παρόν κεφάλαιο έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά οδηγίες δημόσιας υγείας.
Ακολουθήστε τις τοπικές κατευθυντήριες/νόρμες για σχολεία, χώρους εργασίας και υγειονομικές δομές.
18) Συχνά Λάθη & Checklists (HHV-7)
Η κλινική και εργαστηριακή ερμηνεία του HHV-7 σκοντάφτει συχνά σε υπερερμηνεία μοριακών αποτελεσμάτων, λανθασμένη επιλογή δείγματος και μη αναγνώριση κρίσιμων κλινικών σημάτων (ιδίως στο ΚΝΣ και στην ανοσοκαταστολή).
Το παρόν τμήμα συμπυκνώνει τα συχνότερα σφάλματα και παρέχει πρακτικά checklists για άμεση χρήση.
🚫 Infobox – Top 10 Συχνά Λάθη
Ερμηνεία θετικής PCR σιέλου ως ενεργού νόσου χωρίς κλινικό συσχετισμό.
Χρήση ορολογίας (IgM/IgG) για διάγνωση πρόσφατης λοίμωξης.
Παράλειψη ποσοτικής PCR & σειριακής παρακολούθησης σε ανοσοκαταστολή.
Καθυστέρηση οσφυονωτιαίας παρακέντησης σε ύποπτη ΚΝΣ νόσο.
Υπερχρήση αντιϊκών σε ήπια/αυτοπεριοριζόμενα σενάρια.
Μη προσαρμογή δόσης σε ΧΝΑ (GCV/VGC/FOS) & ανεπαρκές monitoring τοξικοτήτων.
Παράβλεψη άλλων ερπητοϊών (HHV-6/CMV/EBV) σε μεταμόσχευση/ανοσοκαταστολή.
Σύγχυση Ct τιμών μεταξύ διαφορετικών πλατφορμών (μη συγκρίσιμες).
Θεραπεία: Υποστηρικτική για ήπια· αντιϊκά off-label μόνο σε σοβαρά/οργανοπάθεια.
Δημόσια υγεία: Επιστροφή σχολείο/δουλειά μετά 24h απυρεξίας.
Σημείωση: Οι λίστες λειτουργούν ως πρακτικές υπενθυμίσεις και δεν υποκαθιστούν πρωτόκολλα/κατευθυντήριες της μονάδας σας.
19) Συμβουλευτική Ασθενούς & Επικοινωνία
Η επικοινωνία για τον HHV-7 πρέπει να είναι σαφής, καθησυχαστική και προσαρμοσμένη στο κοινό (γονείς, έγκυες, ανοσοκατεσταλμένοι).
Το μεγαλύτερο μέρος των λοιμώξεων είναι ήπιο ή ασυμπτωματικό, ενώ τα «κόκκινα σημαιάκια» απαιτούν άμεση αξιολόγηση.
Παρακάτω παρέχονται έτοιμα scripts, cards, FAQ και templates που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτούσια.
🎯 Infobox – «Elevator pitch» για HHV-7 (30″)
«Ο HHV-7 είναι ένας πολύ συχνός ιός που συνήθως προκαλεί ήπια συμπτώματα, όπως πυρετό και παροδικό εξάνθημα.
Οι περισσότεροι αναρρώνουν μόνο με ξεκούραση και ενυδάτωση. Εξετάσεις/θεραπείες χρειάζονται μόνο όταν υπάρχουν
ειδικές ενδείξεις (π.χ. νευρολογικά συμπτώματα ή σοβαρή ανοσοκαταστολή).»
19.1 Τι λέω σε απλό λόγο (plain language)
Τι είναι: Ένας κοινός ιός της οικογένειας του έρπη που μένει «ήσυχος» στο σώμα.
Πώς κολλάει: Με σάλιο/στενή επαφή (ποτήρια, κουτάλια, φιλιά στο στόμα).
Συμπτώματα: Στα παιδιά συχνά πυρετός και μετά ένα ροζ εξάνθημα που περνά μόνο του. Στους ενήλικες, συνήθως ήπιο.
Θεραπεία: Κυρίως υγρά, ξεκούραση, αντιπυρετικά. Ειδικά αντιιικά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.
Πρόληψη: Πλύσιμο χεριών, όχι κοινή χρήση σκευών, αποφυγή «φιλιών στο στόμα» με βρέφη.
✅ Teach-back (1 λεπτό)
«Πώς θα περιγράφατε σε δικό σας άνθρωπο τι είναι ο HHV-7;»
«Ποια 2 πράγματα θα κάνετε στο σπίτι σήμερα;»
«Ποια σημάδια θα σας κάνουν να μας καλέσετε άμεσα;»
19.2 Scripts ανά σενάριο
Σενάριο
Μήνυμα (λέξη προς λέξη)
Call-to-action
Γονέας με παιδί «ροδόλα»
«Το εξάνθημα εμφανίζεται αφού πέσει ο πυρετός και φεύγει μόνο του σε λίγες μέρες. Δώστε υγρά, παρακεταμόλη αν χρειαστεί, και αφήστε το παιδί να ξεκουραστεί.»
Επιστροφή σχολείο μετά 24h απυρεξίας & καλή διάθεση
Ανοσοκατεσταλμένος ενήλικας με κακουχία
«Επειδή τα φάρμακά σας χαμηλώνουν την άμυνα, θα ελέγξουμε με ειδικό τεστ το αίμα. Αν δούμε αύξηση ή συμπτώματα, θα προσαρμόσουμε τη θεραπεία σας.»
Σειριακή PCR, επικοινωνία αν πυρετός >38.5°C ή νέα συμπτώματα
Έγκυος με ήπιο σύνδρομο
«Τα περισσότερα περιστατικά είναι ήπια και δεν χρειάζονται ειδικές εξετάσεις. Θα δώσουμε οδηγίες για ενυδάτωση και ξεκούραση, και θα επανεκτιμήσουμε αν κάτι αλλάξει.»
Επικοινωνία για επιμένοντα υψηλό πυρετό ή νευρολογικά
Τηλεφωνική συμβουλή για εξάνθημα ενηλίκου
«Αν δεν υπάρχει πυρετός/δύσπνοια/ζάλη, μπορείτε να δοκιμάσετε ενυδατική και ήπιο αντιισταμινικό. Αν επιμείνει >2 εβδομάδες ή χειροτερέψει, κλείστε ραντεβού.»
Ραντεβού εντός 7–10 ημερών αν δεν βελτιωθεί
📝 Οδηγίες εξιτηρίου (1 σελίδα)
Σήμερα: Υγρά/ξεκούραση, ελαφριά διατροφή, αντιπυρετικό αν χρειάζεται.
Εργασία/σχολείο: Επιστροφή μετά 24h απυρεξίας & καλή γενική κατάσταση.
19.3 Καρτέλες ανά πληθυσμό
👨👩👧 Γονείς
Το εξάνθημα μετά τον πυρετό είναι συνηθισμένο και περνά μόνο του.
Δώστε υγρά/παρακεταμόλη, αποφύγετε ασπιρίνη.
Ζητήστε βοήθεια αν το παιδί είναι υπερβολικά νωθρό ή κάνει σπασμούς.
🛡️ Ανοσοκατεσταλμένοι
Ειδοποιήστε για πυρετό, εξάνθημα με κακουχία ή νευρολογικά.
Μπορεί να χρειαστούν επαναληπτικά τεστ αίματος (PCR).
Μην αλλάζετε μόνοι σας την ανοσοκαταστολή.
🤰 Κύηση
Τα περιστατικά είναι συνήθως ήπια· συνεχίστε ενυδάτωση/ανάπαυση.
Καλέστε αν ο πυρετός επιμένει ή υπάρχουν νευρολογικά.
Ο θηλασμός γενικά συνεχίζεται με καλή υγιεινή χεριών.
ℹ️ Μύθοι & Αλήθειες
Μύθος: «Κάθε εξάνθημα σημαίνει σοβαρή λοίμωξη» → Αλήθεια: τα περισσότερα είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενα.
Μύθος: «Χρειάζονται πάντα αντιιικά» → Αλήθεια: μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.
Μύθος: «Το εξάνθημα είναι μεταδοτικό» → Αλήθεια: συχνά εμφανίζεται αφού μειωθεί η μεταδοτικότητα.
19.4 Επικοινωνιακά «κλειδιά» για επαγγελματίες
Ενσυναίσθηση πρώτα: «Καταλαβαίνω ότι το εξάνθημα αγχώνει· ας το δούμε μαζί βήμα-βήμα».
Κανονικοποίηση: «Το βλέπουμε συχνά και συνήθως περνά γρήγορα».
Σαφή όρια: δώστε 3–4 συγκεκριμένα red flags και γραπτές οδηγίες.
Teach-back: ζητήστε από τον ασθενή να επαναδιατυπώσει το πλάνο.
💬 Templates (SMS/Portal)
Μετά την επίσκεψη: «Σύμφωνα με την αξιολόγηση, τα συμπτώματά σας είναι συμβατά με ήπια ιογενή λοίμωξη (π.χ. HHV-6/7). Υγρά, ανάπαυση, αντιπυρετικό αν χρειαστεί. Επικοινωνήστε άμεσα αν εμφανιστούν: επίμονος πυρετός >38.5°C >3–5 ημέρες, έντονη υπνηλία/σύγχυση, σπασμοί, δύσπνοια, πόνος στο στήθος.»
Ανοσοκαταστολή: «Θα επαναλάβουμε εξετάσεις αίματος (PCR) σε 3–7 ημέρες. Καλέστε εάν έχετε νέο πυρετό ή επιδείνωση.»
19.5 «Τρίλεπτη» συμβουλευτική (δομημένη)
Αναγνώριση ανησυχίας (20″) – «Ποιο είναι το μεγαλύτερο άγχος σας σήμερα;»
Πλαίσιο/προσδοκίες (40″) – «Συνήθως είναι ήπιο και αυτοπεριοριζόμενο…»
Σημείωση: Το παρόν υλικό προορίζεται για ενημέρωση και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
20) Βιβλιογραφία & Περαιτέρω Ανάγνωση (HHV-7)
Επιλεγμένες πηγές με σύντομες σημειώσεις ανά θεματική. Περιλαμβάνονται σύγχρονες ανασκοπήσεις, κλινικές σειρές, εργαστηριακές οδηγίες και ελληνικές πηγές για δημόσια υγεία/ποιότητα.
20.1 Ανασκοπήσεις & «θεμέλια» για HHV-7
Verbeek R et al. Update on human herpesvirus 7 pathogenesis and clinical disease (2024). Αναλυτική επισκόπηση παθογένεσης, επιδημιολογίας και κενών γνώσης· προτείνει μοντέλο παθογένεσης. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
ESPID Review (Παιδιατρικές λοιμώξεις): Human Herpesvirus 6 and 7 infections in immunocompetent children (2025, PDF). Πρακτικές κλινικές συστάσεις για πρωτογενείς λοιμώξεις/ερμηνεία PCR. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
StatPearls – Roseola infantum (τελευταία ενημέρωση 2023–2025). Περιγράφει «πυρετός→ταχεία ύφεση→εξάνθημα», HHV-6 ως κύριο αίτιο και HHV-7 σπανιότερα. Χρήσιμο για γρήγορη ανασκόπηση. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
20.2 Νευρολογικές εκδηλώσεις & ΚΝΣ
Virology Journal (2025): Σειρά 12 ανοσοεπαρκών παιδιών με σοβαρή εγκεφαλίτιδα HHV-7 (mNGS σε ΕΝΥ). Φωτίζει σπάνια αλλά υπαρκτή βαρειά νόσο· χρήσιμο για red flags/διαγνωστική στρατηγική. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
Lynch M et al. (2023): Λιμβική εγκεφαλίτιδα σχετιζόμενη με HHV-7· λεπτομερές κλινικό/απεικονιστικό προφίλ. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
Yang J et al. (2022): Αυτοάνοση εγκεφαλίτιδα με θετικό HHV-7—τονίζει τη σπανιότητα σε ανοσοεπαρκείς και τη νευροτροπικότητα. :contentReference[oaicite:5]{index=5}
Kurc MA et al. (2024): Systematic review/meta-analysis για συσχέτιση PR με HHV-6/7· υποστηρίζει αιτιολογικό ρόλο και συζητά σύγχυση στη βιβλιογραφία. :contentReference[oaicite:6]{index=6}
Drugs in R&D (2025): Σύνοψη αποδείξεων για αποτελεσματικότητα acyclovir στην PR (RR 2.45–5.72 σε αναλύσεις) — πιθανή εμπλοκή HHV-6/7. :contentReference[oaicite:7]{index=7}
Critical Care (2023): HHV-7 σε κατώτερο αναπνευστικό σε βαριά πνευμονία· συζήτηση για κλινική σημασία ανεύρεσης έναντι «bystander». :contentReference[oaicite:9]{index=9}
Pilot study (2024): Ανίχνευση HHV-7/HHV-6/5 σε ούρα υγιών—στρατηγικές «immune profiling»· βοηθά στην κατανόηση φορείας/απέκκρισης. :contentReference[oaicite:10]{index=10}
20.5 Εργαστηριακά – Διάγνωση & ερμηνεία
Eurofins Biomnis – οδηγός εξέτασης HHV-7 PCR: συνοπτικά για είδος δείγματος/κλινική αξία· καλή υπενθύμιση για «σωστό δείγμα για σωστή ερώτηση». :contentReference[oaicite:11]{index=11}
Δείκτες οροεπιπολασμού: μελέτη 2023 για HHV-7 IgG σε παιδιά—χρήσιμη για counseling γονέων (πρώιμη έκθεση). :contentReference[oaicite:12]{index=12}
ECDC – Συστηματική ανασκόπηση επώασης/μεταδοτικότητας στα παιδιά (συμπεριλαμβάνει στοιχεία για ροδοέξανθημα: επώαση ~10 ημέρες, απέκκριση σε σάλιο/κόπρανα εβδομάδων). :contentReference[oaicite:13]{index=13}
Cleveland Clinic / RCH Melbourne / DermNet: σαφή ενημερωτικά για ροδοέξανθημα, χρήσιμα για έγγραφα επικοινωνίας/AVS. :contentReference[oaicite:14]{index=14}
Mayo Clinic & Medscape – επικαιροποιημένα facts για αιτιολογία/κλινική φυσική ιστορία. :contentReference[oaicite:15]{index=15}
Ανασκόπηση 2025: επανενεργοποίηση HHV-6/7 σε allogeneic CAR-T—σημασία για παρακολούθηση/mitigation στη βιομηχανική παραγωγή. :contentReference[oaicite:16]{index=16}
ΕΟΔΥ: επίσημες σελίδες για ιογενή εξανθήματα άλλων αιτίων που μπαίνουν στη διαφορική (Parvovirus B19, Coxsackie)—χρήσιμες για σχολεία/δομές. :contentReference[oaicite:17]{index=17}
Υπουργείο Υγείας (Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών 2024–2025): επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα/συστάσεις—βοηθά στην ορθή επικοινωνία προς γονείς. :contentReference[oaicite:18]{index=18}
ΕΣΥΔ – ISO 15189: Κατευθυντήρια για διαπίστευση κλινικών εργαστηρίων· σχετικό με ενότητες προ-/μετά-αναλυτικών και αναφοράς αποτελεσμάτων. :contentReference[oaicite:19]{index=19}
Επιστημονικό Knowledge Hub.
Η παρούσα σελίδα συγκεντρώνει
την ιολογία, παθογένεια, κλινική εικόνα, διάγνωση, αντοχή και θεραπευτικές στρατηγικές
της οικογένειας Herpesviridae (HSV-1, HSV-2, VZV, EBV, CMV, HHV-6/7/8),
ως κεντρική επιστημονική αναφορά για το mikrobiologikolamia.gr.
1
Τι είναι οι Ερπητοϊοί (Herpesviridae)
Η οικογένεια Herpesviridae περιλαμβάνει μεγάλους DNA ιούς με κοινό βιολογικό χαρακτηριστικό:
μετά την πρωτολοίμωξη εγκαθίστανται σε λανθάνουσα μορφή στον οργανισμό και μπορούν να επανενεργοποιηθούν σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής.
Στον άνθρωπο έχουν αναγνωριστεί οκτώ ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8), οι οποίοι διακρίνονται σε τρεις
υποοικογένειες:
Οι ερπητοϊοί ευθύνονται για ένα ευρύ φάσμα κλινικών συνδρόμων,
από ήπιες δερματικές και βλεννογονικές βλάβες έως σοβαρές λοιμώξεις του κεντρικού νευρικού συστήματος,
νεογνικές λοιμώξεις και ογκογενετικά σύνδρομα.
Η κλινική διαχείριση βασίζεται σε μοριακή διάγνωση (PCR) και ορολογικές μεθόδους (IgM, IgG, avidity),
ενώ τα αντιερπητικά φάρμακα όπως valacyclovir και ganciclovir μειώνουν τη δραστηριότητα του ιού χωρίς να τον εκριζώνουν.
2
Οι 8 ανθρώπινοι ερπητοϊοί (HHV-1 έως HHV-8)
Η οικογένεια Herpesviridae περιλαμβάνει οκτώ διαφορετικούς ιούς που μολύνουν τον άνθρωπο.
Παρότι όλοι μοιράζονται το χαρακτηριστικό της διά βίου λανθάνουσας λοίμωξης,
διαφέρουν σημαντικά ως προς τον κυτταρικό τροπισμό, το κλινικό φάσμα
και τη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση.
Αυτή η ετερογένεια εξηγεί γιατί η εργαστηριακή και κλινική προσέγγιση
διαφέρει ριζικά μεταξύ των επιμέρους ερπητοϊών,
παρότι ανήκουν στην ίδια οικογένεια.
3
Παθογένεια, λανθάνουσα λοίμωξη και επανενεργοποίηση
Οι ερπητοϊοί μοιράζονται έναν κοινό βιολογικό κύκλο: πρωτολοίμωξη → εγκατάσταση λανθάνουσας φάσης → πιθανή επανενεργοποίηση.
Κατά την είσοδο, ο ιός προσδένεται σε ειδικούς υποδοχείς της κυτταρικής μεμβράνης,
συντήκεται με αυτήν και απελευθερώνει το DNA του στον πυρήνα του ξενιστή.
Ακολουθεί διαδοχική έκφραση immediate-early, early και late γονιδίων,
η οποία οδηγεί σε αντιγραφή του ιικού DNA, συναρμολόγηση καψιδίων
και παραγωγή νέων ιικών σωματιδίων.
Αυτή η φάση συνοδεύεται από τοπική φλεγμονή και
κλινικές εκδηλώσεις όπως φυσαλίδες, έλκη ή εξάνθημα.
Ανοσοδιαφυγή:
Ιοί όπως ο CMV
και ο EBV
αναστέλλουν την παρουσίαση αντιγόνων (MHC-I),
τροποποιούν την απόπτωση και εκφράζουν γονίδια λανθάνουσας φάσης
(LAT στον HSV, EBNA/LMP στον EBV), επιτρέποντας μακροχρόνια επιβίωση στον ξενιστή.
Στη λανθάνουσα φάση, το ιικό γονιδίωμα παραμένει σιωπηλό
σε συγκεκριμένους κυτταρικούς πληθυσμούς:
νευρώνες για HSV-1, HSV-2 και VZV,
Β-λεμφοκύτταρα για EBV,
μονοκύτταρα και ενδοθηλιακά κύτταρα για CMV,
Τ-λεμφοκύτταρα για HHV-6/7 και ενδοθήλιο ή Β-κύτταρα για HHV-8.
Η επανενεργοποίηση πυροδοτείται από καταστάσεις που μειώνουν
την ανοσολογική επιτήρηση, όπως
στρες, πυρετός, υπεριώδης ακτινοβολία,
ορμονικές μεταβολές ή ανοσοκαταστολή.
Τότε, επανεκκινούνται τα ιικά γονίδια και ο ιός μεταφέρεται
(ιδίως μέσω αξόνων σε HSV/VZV) προς την περιφέρεια,
προκαλώντας υποτροπές και μεταδοτικότητα.
Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών εξηγεί γιατί
η PCR ανιχνεύει ενεργή αναπαραγωγή,
ενώ ο συνδυασμός IgM, IgG και avidity
χρησιμοποιείται για τη χρονολόγηση της λοίμωξης,
ιδιαίτερα σε εγκυμοσύνη και ανοσοκαταστολή.
4
Κλινικά σύνδρομα που προκαλούν οι ερπητοϊοί
Παρότι όλοι οι ερπητοϊοί μοιράζονται κοινή βιολογία,
το κλινικό φάσμα τους διαφέρει σημαντικά
ανάλογα με τον ιό και τον ξενιστή.
Οι εκδηλώσεις κυμαίνονται από ήπιες βλάβες δέρματος και βλεννογόνων
έως νευρολογικές, συγγενείς και ογκολογικές νόσους.
HSV-1 και HSV-2
Ο HSV-1
και ο HSV-2
προκαλούν κυρίως δερματοβλεννογόνιες και νευρολογικές λοιμώξεις.
Δερματοβλεννογόνιες βλάβες: ομαδοποιημένες φυσαλίδες σε ερυθηματώδη βάση (χείλη, στόμα, γεννητικά).
Νεογνικός έρπης: δερματικός, ΚΝΣ ή διάχυτος τύπος με υψηλή θνητότητα χωρίς έγκαιρη αγωγή.
Κλινικό pearl:
Το μυρμήγκιασμα ή κάψιμο πριν την έκθυση βλαβών αποτελεί προειδοποιητικό σημείο υποτροπής.
Η ασυμπτωματική αποβολή εξηγεί μεταδόσεις χωρίς ορατές βλάβες.
VZV (HHV-3)
Ο VZV
προκαλεί ανεμευλογιά στην πρωτολοίμωξη και έρπητα ζωστήρα κατά την επανενεργοποίηση.
Σάρκωμα Kaposi: αγγειογενείς βλάβες σε δέρμα, βλεννογόνους και σπλάγχνα.
Άλλα: πρωτοπαθές πλευριτικό λέμφωμα (PEL) και πολυκεντρική νόσος Castleman.
5
Εργαστηριακή διάγνωση των ερπητοϊών
Η διάγνωση των λοιμώξεων από ερπητοϊούς βασίζεται στον συνδυασμό μοριακών τεχνικών και ορολογικών εξετάσεων,
ανάλογα με το κλινικό σενάριο, τον τύπο του ιού και το στάδιο της λοίμωξης.
Μοριακές μέθοδοι (PCR / NAAT)
Η PCR αποτελεί τη μέθοδο πρώτης γραμμής
για την ανίχνευση ενεργού αναπαραγωγής.
Χρησιμοποιείται σε δείγματα από δερματικές βλάβες για HSV και VZV,
καθώς και σε αίμα ή πλάσμα για CMV
και EBV σε ανοσοκαταστολή ή μεταμόσχευση.
Υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα
Ταχεία έκδοση αποτελεσμάτων
Δυνατότητα ποσοτικοποίησης (ιικό φορτίο) για παρακολούθηση θεραπείας
Ορολογικές εξετάσεις
Η ορολογία χρησιμοποιείται κυρίως για τη διάκριση πρόσφατης από παλαιά λοίμωξη
και για έλεγχο ανοσίας.
IgM: συνήθως εμφανίζεται στην πρωτολοίμωξη, αλλά μπορεί να επιμείνει ή να εμφανιστεί και σε επανενεργοποίηση.
IgG: αντανακλά παρελθούσα έκθεση και παραμένει θετική δια βίου.
Avidity IgG: χαμηλή avidity υποδηλώνει πρόσφατη πρωτολοίμωξη, ιδιαίτερα κρίσιμη στην εγκυμοσύνη.
Κλινική χρήση:
Ο συνδυασμός IgM, IgG και avidity είναι απαραίτητος
για την ασφαλή χρονολόγηση της λοίμωξης,
ιδίως για CMV
και EBV.
Δειγματοληψία
Δερματικές βλάβες: υγρό από φρέσκες φυσαλίδες σε VTM για PCR.
Αίμα: EDTA πλάσμα για ιικό φορτίο CMV/EBV.
Οφθαλμός ή ΚΝΣ: κερατοεπιθήλιο ή ΕΝΥ για PCR.
Εγκυμοσύνη: ορολογία ± PCR· σε επιλεγμένες περιπτώσεις αμνιοπαρακέντηση για CMV.
Καλλιέργεια και ειδικές μέθοδοι
Η κλασική καλλιέργεια έχει αντικατασταθεί σχεδόν πλήρως από την PCR.
Εξειδικευμένες τεχνικές, όπως το αντιγόνο pp65 για CMV,
χρησιμοποιούνται κυρίως σε μεταμοσχευτικά κέντρα.
6
Αντιερπητική θεραπεία και αρχές χρήσης
Η θεραπεία των λοιμώξεων από ερπητοϊούς βασίζεται κυρίως σε νουκλεοσιδικά και νουκλεοτιδικά ανάλογα που αναστέλλουν
την ιική DNA πολυμεράση.
Η επιλογή φαρμάκου καθορίζεται από τον τύπο του ιού,
τη βαρύτητα της νόσου, την ανοσολογική κατάσταση του ασθενούς
και την πιθανότητα ανθεκτικών στελεχών.
Η έγκαιρη έναρξη αντιϊκής αγωγής είναι κρίσιμη σε σοβαρές λοιμώξεις,
όπως εγκεφαλίτιδα από HSV ή οφθαλμικός ζωστήρας,
καθώς μειώνει μόνιμες βλάβες και θνητότητα.
Κλινικές αρχές:
Η δοσολογία πρέπει πάντα να προσαρμόζεται στη νεφρική λειτουργία.
Η πρόωρη διακοπή ή η καθυστερημένη έναρξη θεραπείας
αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπών και επιπλοκών.
7
Αντοχή στα αντιερπητικά φάρμακα
Η αντοχή στους ερπητοϊούς οφείλεται σε γενετικές μεταλλάξεις
που μειώνουν την ευαισθησία στα αντιϊκά φάρμακα,
κυρίως στη θυμιδινική κινάση ή στην ιική DNA πολυμεράση.
Κλινικά εκδηλώνεται ως αποτυχία ανταπόκρισης
παρά σωστή δοσολογία και συμμόρφωση.
Η αντοχή είναι σπάνια σε ανοσοεπαρκείς,
αλλά συχνότερη σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς,
μεταμοσχευμένους και νεογνά.
Πότε πρέπει να υποπτευθεί αντοχή
Επιμονή ή επέκταση βλαβών HSV ή VZV μετά από 5–7 ημέρες κατάλληλης θεραπείας.
Συνεχείς υποτροπές παρά κατασταλτική αγωγή.
Στασιμότητα ή αύξηση ιικού φορτίου CMV κατά τη θεραπεία με (βαλ)γανσικλοβίρη.
Αποτυχία θεραπείας με (βαλ)γανσικλοβίρη και ενίοτε ευρύτερη αντοχή
Διαγνωστική προσέγγιση
Η επιβεβαίωση αντοχής απαιτεί PCR για ενεργό λοίμωξη
και, όπου είναι διαθέσιμο, γονιδιωματική ανάλυση ανθεκτικότητας
(π.χ. UL97/UL54 για CMV, TK/DNA πολυμεράση για HSV).
Σε CMV, η δυναμική του ποσοτικού ιικού φορτίου
αποτελεί βασικό δείκτη θεραπευτικής αποτυχίας.
Θεραπευτικές εναλλακτικές
Σε ανθεκτικά στελέχη,
η θεραπεία μετατοπίζεται σε φάρμακα που παρακάμπτουν την θυμιδινική κινάση:
Foscarnet για ανθεκτικό HSV, VZV και CMV.
Cidofovir σε επιλεγμένες περιπτώσεις ανθεκτικού CMV ή HSV.
Τα φάρμακα αυτά είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά,
αλλά συνοδεύονται από σημαντική νεφροτοξικότητα και ηλεκτρολυτικές διαταραχές
και απαιτούν στενή βιοχημική και κλινική παρακολούθηση.
Κλινική σύσταση:
Η διαχείριση ανθεκτικών ερπητοϊών,
ιδίως σε ανοσοκαταστολή ή νεογνά,
πρέπει να γίνεται σε συνεργασία με εξειδικευμένα κέντρα λοιμώξεων ή μεταμοσχεύσεων.
Οι ερπητοϊοί αποκτούν ιδιαίτερη κλινική σημασία σε εγκύους, νεογνά και ανοσοκατασταλμένους,
καθώς η ανοσολογική άμυνα είναι μειωμένη
και ο κίνδυνος σοβαρής νόσου αυξημένος.
Εγκυμοσύνη και νεογνά
HSV: πρωτολοίμωξη κοντά στον τοκετό συνεπάγεται υψηλό κίνδυνο νεογνικού έρπητα· η παρουσία ενεργών βλαβών ή πρόδρομων συμπτωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε καισαρική τομή.
CMV: αποτελεί την συχνότερη αιτία συγγενούς ιογενούς λοίμωξης· η πρόληψη βασίζεται σε υγιεινή χεριών και στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο όταν υπάρχει ένδειξη.
VZV: έκθεση εγκύου χωρίς ανοσία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση και ενδεχομένως παθητική ανοσοπροφύλαξη.
Ανοσοκαταστολή
Σε μεταμοσχευμένους, ασθενείς με HIV ή σε χημειοθεραπεία,
η επανενεργοποίηση ερπητοϊών μπορεί να είναι βαριά και παρατεταμένη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο
CMV, αλλά και HSV, VZV και HHV-8.
Σε αυτές τις ομάδες εφαρμόζονται προληπτικά ή προemptive πρωτόκολλα
με παρακολούθηση ιικού φορτίου,
ιδίως για CMV μετά από μεταμόσχευση.
9
Πρόληψη και εμβολιασμοί
Η πρόληψη των λοιμώξεων από ερπητοϊούς στοχεύει στη μείωση της μετάδοσης,
στην αποφυγή σοβαρών επιπλοκών
και στην προστασία ευάλωτων πληθυσμών.
Συμπεριφορική πρόληψη
Αποφυγή επαφής με ενεργές βλάβες HSV.
Χρήση προφυλακτικού στον γεννητικό έρπη (μειώνει, δεν μηδενίζει τη μετάδοση).
Υγιεινή χεριών και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων για CMV και VZV.
Εκπαίδευση για πρόδρομα συμπτώματα και έγκαιρη θεραπεία.
Εγκυμοσύνη
Έκθεση εγκύου σε VZV χωρίς τεκμηριωμένη ανοσία απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.
Για CMV, η σχολαστική υγιεινή και η αποφυγή επαφής με σάλιο ή ούρα μικρών παιδιών είναι κρίσιμες.
Γεννητικός HSV στο τρίτο τρίμηνο ή κοντά στον τοκετό απαιτεί εξατομικευμένη στρατηγική τοκετού.
Εμβολιασμοί
Εμβόλιο
Στόχος
Ενδείξεις
Σχόλια
Ανεμευλογιάς (VZV)
Πρόληψη πρωτολοίμωξης
Παιδιά και ανεμβολίαστοι χωρίς ανοσία
Ζων εξασθενημένο
Ζωστήρα (π.χ. Shingrix)
Πρόληψη ζωστήρα και PHN
≥50 ετών και επιλεγμένες ευπαθείς ομάδες
Μη ζων, ανασυνδυασμένο
Ο συνδυασμός εμβολιασμού, συμπεριφορικών μέτρων
και έγκαιρης θεραπείας αποτελεί τη βάση
της συνολικής στρατηγικής πρόληψης.
10
Δημόσια υγεία, μετάδοση και συμπεριφορικές παρεμβάσεις
Οι ερπητοϊοί μεταδίδονται κυρίως με στενή επαφή δέρμα–δέρμα ή βλεννογόνων,
με σταγονίδια (ιδίως ο VZV),
με σωματικά υγρά (κυρίως CMV)
και με σεξουαλική επαφή
(HSV-2, HHV-8).
Κεντρικός μηχανισμός διασποράς είναι η ασυμπτωματική αποβολή ιού,
ιδίως για HSV-1,
HSV-2 και CMV,
δηλαδή η μετάδοση μπορεί να συμβεί ακόμη και
χωρίς ορατές βλάβες.
Συμπεριφορικές παρεμβάσεις
Εκπαίδευση για αναγνώριση πρόδρομων συμπτωμάτων (μυρμήγκιασμα, κάψιμο πριν τις βλάβες HSV).
Αποχή από επαφή κατά την ενεργό φάση και χρήση προφυλακτικού στον γεννητικό έρπη.
Σχολαστική υγιεινή χεριών και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων σε CMV και VZV.
Σε επίπεδο δημόσιας υγείας,
ο συνδυασμός ενημέρωσης, έγκαιρης διάγνωσης
και στοχευμένης πρόληψης (π.χ. εμβολιασμός για VZV)
μειώνει σημαντικά τη συνολική επιβάρυνση από ερπητοϊούς.
11
Συχνά κλινικά λάθη και παγίδες
Καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση
Οφθαλμικός πόνος, φωτοφοβία ή θάμβος σε HSV/VZV → επείγουσα οφθαλμολογική εκτίμηση.
Νευρολογικά συμπτώματα (κεφαλαλγία, σύγχυση, διαταραχή συνείδησης) → υποψία HSV εγκεφαλίτιδας και άμεση IV ακυκλοβίρη.
Εγκυμοσύνη με πρωτολοίμωξη HSV στο τρίτο τρίμηνο ή έκθεση σε VZV χωρίς ανοσία.
Ανοσοκαταστολή με πυρετό ή οργανική δυσλειτουργία → αποκλεισμός CMV
με ποσοτικό PCR.
Διαγνωστικές παγίδες
Υπερερμηνεία IgM: μπορεί να επιμείνει ή να εμφανιστεί σε επανενεργοποίηση· απαιτείται συσχέτιση με IgG, avidity και κλινική εικόνα.
CMV: ιικό φορτίο πρέπει να μετράται σε EDTA πλάσμα και όχι σε ορό.
HSV: για οξείες βλάβες η PCR από τη βλάβη υπερέχει της ορολογίας.
Θεραπευτικά λάθη
Καθυστέρηση έναρξης αντιϊκών στον ζωστήρα πέραν των 72 ωρών.
Μη προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία για acyclovir, valacyclovir ή ganciclovir.
Ανεπαρκής ενυδάτωση με IV acyclovir ή foscarnet.
Παράβλεψη αλληλεπιδράσεων και μυελοκαταστολής με βαλγανσικλοβίρη.
Χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών σε οφθαλμικό HSV χωρίς ειδικό.
Η σωστή επιλογή δείγματος, η έγκαιρη έναρξη θεραπείας
και η προσαρμογή της αγωγής σε ειδικούς πληθυσμούς
είναι καθοριστικές για την πρόγνωση.
12
Συχνές ερωτήσεις για τους ερπητοϊούς
Γιατί ο έρπης επανέρχεται και δεν «θεραπεύεται» οριστικά;
Οι ερπητοϊοί παραμένουν σε λανθάνουσα μορφή σε νευρικά ή αιμοποιητικά κύτταρα και επανενεργοποιούνται όταν μειώνεται η ανοσία ή αυξάνεται το στρες. Η θεραπεία μειώνει διάρκεια και μεταδοτικότητα αλλά δεν εκριζώνει τον ιό.
Πόσο διαρκούν τα IgM και μπορούν να ξαναεμφανιστούν;
Συνήθως 2–8 εβδομάδες μετά την πρωτολοίμωξη, αλλά μπορεί να επιμείνουν ή να επανεμφανιστούν σε επανενεργοποίηση· ερμηνεύονται πάντα μαζί με IgG, avidity και κλινική εικόνα.
Τα IgG είναι διά βίου;
Συνήθως ναι και υποδηλώνουν παλαιά έκθεση ή ανοσία, αλλά τα επίπεδα μπορεί να μειωθούν με τον χρόνο ή σε ανοσοκαταστολή.
Μπορώ να μεταδώσω HSV χωρίς ορατές βλάβες;
Ναι· η ασυμπτωματική αποβολή είναι συχνή, γι’ αυτό προφυλακτικό και κατασταλτική αγωγή μειώνουν αλλά δεν μηδενίζουν τη μετάδοση.
Πότε προτιμάται PCR και πότε ορολογία;
Για δερματικές ή βλεννογονικές βλάβες HSV/VZV προτιμάται PCR από τη βλάβη· η ορολογία είναι χρήσιμη για CMV/EBV και στη χρονολόγηση ή στην εγκυμοσύνη.
Τι ισχύει για τον εμβολιασμό κατά του ζωστήρα;
Το ανασυνδυασμένο εμβόλιο (π.χ. Shingrix) μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ζωστήρα και μεθερπητικής νευραλγίας σε μεγαλύτερες ηλικίες και ευπαθείς ομάδες.
Πότε χρειάζεται προφυλακτική αντιϊκή αγωγή;
Σε συχνές ή βαριές υποτροπές γεννητικού HSV και σε ανοσοκαταστολή ή μεταμοσχευμένους για CMV, πάντα με εξατομίκευση.
Είναι ασφαλή τα αντιερπητικά στην εγκυμοσύνη;
Η ακυκλοβίρη και η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιούνται όταν ενδείκνυται· σε έκθεση σε VZV ή ενεργό γεννητικό HSV κοντά στον τοκετό απαιτείται άμεση ιατρική καθοδήγηση.
Πώς ξεχωρίζω ζωστήρα από αλλεργικό εξάνθημα;
Ο ζωστήρας είναι μονόπλευρος, επώδυνος και ακολουθεί δερμοτόμιο· η PCR από τη βλάβη επιβεβαιώνει τη διάγνωση.
Πόσο γρήγορα πρέπει να αρχίσω θεραπεία στον ζωστήρα;
Ιδανικά εντός 72 ωρών από το εξάνθημα ή ήδη από τα πρόδρομα συμπτώματα.
Μπορεί ο έρπης να επηρεάσει την όραση;
Ναι· η κερατίτιδα HSV και ο οφθαλμικός ζωστήρας είναι επείγουσες καταστάσεις που απαιτούν άμεση εκτίμηση.
Τι είναι η μεθερπητική νευραλγία;
Επίμονος νευροπαθητικός πόνος μετά τον ζωστήρα, που προλαμβάνεται με έγκαιρη αντιϊκή αγωγή και εμβολιασμό.
Πώς προστατεύομαι από CMV σε βρεφονηπιακούς χώρους;
Με σχολαστική υγιεινή χεριών, αποφυγή κοινής χρήσης σκευών και καθαρισμό επιφανειών, ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
Μπορώ να γυμναστώ με ενεργό έρπη;
Αποφεύγονται αθλήματα με στενή επαφή στην ενεργή φάση για να μειωθεί η μετάδοση και η επιμόλυνση των βλαβών.
Πότε υποπτεύομαι αντοχή στα αντιϊκά;
Όταν η κλινική ανταπόκριση είναι φτωχή παρά επαρκείς δόσεις και συμμόρφωση, οπότε απαιτείται εργαστηριακή τεκμηρίωση και αλλαγή αγωγής.
13
Σύνοψη για ασθενείς (οδηγός 1 λεπτού)
Συνοπτική κατανόηση
Οι ερπητοϊοί αποτελούν οικογένεια ιών που παραμένουν στον οργανισμό δια βίου (λανθάνουσα λοίμωξη).
Η επανενεργοποίηση σχετίζεται με στρες, κόπωση και μείωση της ανοσιακής άμυνας.
Οι ερπητοϊοί παραμένουν δια βίου, αλλά με κατάλληλη παρακολούθηση και θεραπευτικό έλεγχο η πρόγνωση είναι συνήθως καλή.
Σε ειδικές καταστάσεις (κύηση, ανοσοκαταστολή, οφθαλμική ή νευρολογική νόσος) απαιτείται εξειδικευμένη αντιμετώπιση.
14
Θεραπευτικές στρατηγικές και πρόληψη
Κεντρικοί θεραπευτικοί στόχοι
Ταχεία μείωση της ιικής αναπαραγωγής και των συμπτωμάτων.
Πρόληψη οφθαλμικών, νευρολογικών και μεταλοιμωδών επιπλοκών.
Μείωση ιικής αποβολής και δευτερογενούς μετάδοσης.
Προληπτική ή pre-emptive θεραπεία σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Ενδείξεις έναρξης αντιϊκής αγωγής
Έρπητας ζωστήρας, ιδίως εντός των πρώτων 72 ωρών.
Οφθαλμική ή νευρολογική συμμετοχή HSV/VZV.
Συμπτωματικός γεννητικός HSV (επεισοδιακή ή κατασταλτική αγωγή).
Ανοσοκαταστολή με ενεργό ή απειλούμενη νόσο.
Κλινικές προφυλάξεις
Υποχρεωτική προσαρμογή δόσης σε νεφρική δυσλειτουργία.
Επαρκής ενυδάτωση στα ενδοφλέβια σχήματα.
Έλεγχος αιματολογικών και βιοχημικών παραμέτρων.
Οι δόσεις και η διάρκεια καθορίζονται αποκλειστικά από ιατρό.
Οι ακόλουθες πληροφορίες για τα αντιϊκά φάρμακα και τα δοσολογικά παραδείγματα παρέχονται αποκλειστικά για
εκπαιδευτικούς και επιστημονικούς σκοπούς και δεν υποκαθιστούν ιατρική οδηγία ή συνταγογράφηση.
15
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Κλείστε εύκολα εξετάσεις HSV, VZV, EBV ή CMV ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση, γνωστή και ως “νόσος του φιλιού”, είναι μια ιογενής λοίμωξη που προκαλείται κυρίως από τον ιό Epstein-Barr (EBV), μέλος της οικογένειας των ερπητοϊών. Χαρακτηρίζεται από πυρετό, φαρυγγίτιδα, λεμφαδενοπάθεια και κόπωση, και επηρεάζει κυρίως εφήβους και νεαρούς ενήλικες.
Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενη, μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ιδιαίτερα σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα.
🔬 Αιτιολογία – Πώς Προκαλείται η Λοιμώδης Μονοπυρήνωση;
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση προκαλείται κυρίως από τον ιό Epstein–Barr (EBV), έναν DNA ιό της οικογένειας των ερπητοϊών (Herpesviridae), συγκεκριμένα του γένους γ-ερπητοϊών (γ-herpesviruses).
📌 Ο Ιός Epstein-Barr (EBV)
Ο EBV είναι ένας από τους πιο διαδεδομένους ιούς παγκοσμίως, με περισσότερο από το 90-95% του ενήλικου πληθυσμού να έχει εκτεθεί σε αυτόν μέχρι την ηλικία των 35-40 ετών. Μετά την αρχική λοίμωξη, ο ιός παραμένει λανθάνων στο σώμα, κυρίως στα Β-λεμφοκύτταρα και στους σιελογόνους αδένες.
Ο EBV ανήκει σε μια ειδική κατηγορία ιών που έχουν την ικανότητα να παραμένουν λανθάνοντες και να επανενεργοποιούνται. Η λανθάνουσα φάση δεν σχετίζεται πάντα με συμπτώματα, αλλά μπορεί να συμβάλει σε δευτερογενείς παθολογίες (όπως λεμφώματα, καρκίνος ρινοφάρυγγα ή πολλαπλή σκλήρυνση).
🧬 Παθογένεια
Η λοίμωξη ξεκινά όταν ο EBV προσβάλλει τα επιθηλιακά κύτταρα του στοματοφάρυγγα και τα Β-λεμφοκύτταρα. Ο ιός εισέρχεται σε αυτά τα κύτταρα μέσω του υποδοχέα CD21 (συμπληρωματικός υποδοχέας C3d), με τη βοήθεια γλυκοπρωτεϊνών επιφανείας.
Μόλις εγκατασταθεί, ο EBV προκαλεί έντονη ανοσολογική απόκριση. Τα Τ-λεμφοκύτταρα ενεργοποιούνται και προσπαθούν να εξαλείψουν τα μολυσμένα Β-κύτταρα. Αυτή η κυτταρική ανοσία ευθύνεται για πολλά από τα συμπτώματα της λοίμωξης, όπως ο πυρετός, η λεμφαδενοπάθεια και η διόγκωση του ήπατος και της σπλήνας.
🧪 Άλλοι Ιοί που Μπορούν να Προκαλέσουν Λοιμώδη Μονοπυρήνωση
Αν και ο EBV είναι ο κύριος ένοχος, υπάρχουν και άλλοι ιοί που μπορεί να προκαλέσουν παρόμοιο σύνδρομο μονοπυρήνωσης:
Cytomegalovirus (CMV): προκαλεί συχνότερα άτυπη μονοπυρήνωση σε ενήλικες.
Τοξόπλασμα (Toxoplasma gondii): σε σπάνιες περιπτώσεις, κυρίως σε ανοσοκατεσταλμένους.
HIV (πρώιμη λοίμωξη): μπορεί να παρουσιάσει μονοπυρηνοειδή σύνδρομα.
Αδενοϊοί, ιός της ηπατίτιδας Α, ιός της ιλαράς: σπανιότερα.
Σε πολλές περιπτώσεις όπου δεν επιβεβαιώνεται ο EBV, γίνεται λόγος για “μονοπυρηνοειδές σύνδρομο”, το οποίο μπορεί να έχει ποικίλες αιτίες και παρόμοια κλινική εικόνα.
⚠️ EBV και Νεοπλασίες
Ο EBV συνδέεται με ορισμένες κακοήθειες, όπως:
Λέμφωμα Burkitt
Νόσος Hodgkin
Καρκίνος ρινοφάρυγγα
Λεμφοϋπερπλαστικά σύνδρομα σε ανοσοκατεσταλμένους
Αν και αυτές οι περιπτώσεις είναι σπάνιες και εμφανίζονται κυρίως σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες (π.χ. ανοσοκατεσταλμένοι, μεταμοσχευμένοι), καταδεικνύουν τη σημασία του EBV ως ιού με ογκογόνο δυναμικό.
Φάση ανάρρωσης: μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες έως και μήνες, με έντονη κόπωση
Λανθάνουσα φάση: ο EBV παραμένει σε Β-λεμφοκύτταρα ισόβια
ℹ️ Τι Πρέπει να Ξέρετε για τον EBV
Ο ιός Epstein–Barr (EBV) είναι υπεύθυνος για την πλειονότητα των περιπτώσεων λοιμώδους μονοπυρήνωσης.
Μεταδίδεται μέσω του σάλιου – εξ ου και η ονομασία «νόσος του φιλιού».
Μπορεί να παραμείνει λανθάνων ισόβια στα Β-λεμφοκύτταρα και στους σιελογόνους αδένες.
Η ανοσολογική απόκριση στον EBV ευθύνεται για τα περισσότερα συμπτώματα της νόσου.
Σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα, σχετίζεται με συγκεκριμένες μορφές καρκίνου.
🧬 Τρόποι Μετάδοσης της Λοιμώδους Μονοπυρήνωσης
Η κύρια οδός μετάδοσης της λοιμώδους μονοπυρήνωσης είναι μέσω της άμεσης επαφής με το σάλιο ατόμου που φέρει τον ιό Epstein-Barr (EBV). Από αυτή τη βασική οδό προκύπτει και η ευρέως διαδεδομένη ονομασία της νόσου: «νόσος του φιλιού».
💋 Μέσω Φιλιού
Ο πιο συχνός τρόπος μετάδοσης του EBV είναι το φιλί, ειδικά ανάμεσα σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Αυτό εξηγεί γιατί η ασθένεια είναι τόσο συχνή στις ηλικιακές ομάδες 15–30 ετών.
🍼 Μέσω Κοινής Χρήσης Αντικειμένων
Αν και λιγότερο συχνά, ο EBV μπορεί να μεταδοθεί και μέσω κοινής χρήσης αντικειμένων που έχουν έρθει σε επαφή με σάλιο, όπως:
Οδοντόβουρτσες
Ποτήρια, καλαμάκια, μαχαιροπίρουνα
Παιχνίδια ή θήλαστρα σε βρέφη και μικρά παιδιά
🏥 Μετάδοση σε Ιατρικά Πλαίσια
Η μετάδοση μέσω αίματος (μετάγγιση) ή μοσχευμάτων είναι εξαιρετικά σπάνια, αλλά μπορεί να συμβεί, ειδικά σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα.
👶 Μετάδοση σε Παιδιά
Τα μικρά παιδιά μπορεί να εκτεθούν στον EBV από τους γονείς ή φροντιστές μέσω φιλιά ή επαφής με αντικείμενα που έχουν μολυνθεί με σάλιο. Συνήθως, στα παιδιά η λοίμωξη είναι ασυμπτωματική ή ήπια.
😷 Πόσο Μεταδοτική Είναι η Λοιμώδης Μονοπυρήνωση;
Η λοίμωξη από EBV δεν είναι τόσο μεταδοτική όσο το κοινό κρυολόγημα ή η γρίπη, αλλά η μεταδοτικότητα διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα – συχνά εβδομάδες ή και μήνες μετά την αποδρομή των συμπτωμάτων.
Άτομα με ενεργή λοίμωξη μπορεί να συνεχίσουν να αποβάλλουν τον ιό στο σάλιο τους για αρκετό καιρό. Σε κάποιες περιπτώσεις, ο EBV παραμένει ανιχνεύσιμος στο σάλιο για πολλούς μήνες ή και χρόνια.
📅 Πότε Είναι Κάποιος Πιο Μεταδοτικός;
Κατά την οξεία φάση: μέγιστη μεταδοτικότητα
Κατά την ανάρρωση: ακόμα μεταδοτικός, αν και λιγότερο
Σε λανθάνουσα φάση: μικρή πιθανότητα μεταδοτικότητας, αλλά υπάρχει
Δεν υπάρχει τρόπος να προβλεφθεί με ακρίβεια πότε ένα άτομο με EBV παύει να είναι μεταδοτικό, κάτι που καθιστά δύσκολο τον πλήρη έλεγχο της μετάδοσης.
📌 Πώς Μεταδίδεται η Λοιμώδης Μονοπυρήνωση;
💋 Μέσω φιλιού – πιο συχνή οδός μετάδοσης
🥤 Μέσω μολυσμένων αντικειμένων (ποτήρια, καλαμάκια)
🧸 Μέσω κοινών παιχνιδιών ή αντικειμένων σε παιδιά
🩸 Σπάνια μέσω αίματος ή μεταμόσχευσης
😷 Μεταδοτική για εβδομάδες έως και μήνες μετά την ανάρρωση
🤒 Συμπτώματα & Πορεία της Λοιμώδους Μονοπυρήνωσης
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση έχει χαρακτηριστική κλινική εικόνα, ιδιαίτερα στους εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Ωστόσο, στα παιδιά μπορεί να είναι ασυμπτωματική ή να εμφανίζεται με ήπια συμπτώματα, που μοιάζουν με κοινό κρυολόγημα.
🔥 Τυπικά Συμπτώματα
Πυρετός: Συνήθως υψηλός (μέχρι 39–40°C), διάρκειας 7–10 ημερών.
Έντονη φαρυγγίτιδα: Πονόλαιμος, αμυγδαλίτιδα με ή χωρίς πυώδη επίχρισμα.
Λεμφαδενοπάθεια: Συνήθως αυχενικοί, αλλά και μασχαλιαίοι ή βουβωνικοί λεμφαδένες.
Έντονη κόπωση: Διαρκεί συχνά για εβδομάδες ή και μήνες.
Ηπατομεγαλία και σπληνομεγαλία: Διόγκωση ήπατος και σπλήνα σε >50% των περιπτώσεων.
Πονοκέφαλος και μυαλγίες (μυϊκοί πόνοι)
Εξάνθημα: Κηλιδώδες ή κηλιδοβλατιδώδες, κυρίως μετά από χορήγηση αμπικιλλίνης ή αμοξικιλλίνης
📊 Στατιστικά Συχνότητας Συμπτωμάτων
Πυρετός – 95%
Αμυγδαλίτιδα – 85%
Αυχενική λεμφαδενοπάθεια – 80%
Σπληνομεγαλία – 50–60%
Ηπατομεγαλία – 30%
Εξάνθημα – 10%
🧒 Πώς Εκδηλώνεται σε Παιδιά
Στα παιδιά κάτω των 10 ετών, η λοίμωξη είναι συχνά ήπια ή ασυμπτωματική. Συχνά παρουσιάζεται με:
Ήπιο πυρετό
Ρινική καταρροή και πονόλαιμο
Διάρροια ή κοιλιακό άλγος
Ελάχιστη λεμφαδενοπάθεια
📉 Πορεία της Νόσου
Επώαση: 30–50 ημέρες (συνήθως άνευ συμπτωμάτων)
Οξεία φάση: 2–3 εβδομάδες, με πλήρη εικόνα πυρετού, φαρυγγίτιδας, λεμφαδενοπάθειας
Φάση ανάρρωσης: Συμπτώματα υποχωρούν, αλλά η κόπωση μπορεί να επιμείνει για μήνες
Λανθάνουσα φάση: Ο ιός μένει στο σώμα σε ανενεργή κατάσταση
⚠️ Προσοχή σε Αυτά τα Συμπτώματα
Εάν εμφανιστούν τα παρακάτω, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση:
Ξαφνικός πόνος στην άνω αριστερή κοιλία (κίνδυνος ρήξης σπλήνα)
Κίτρινη χροιά δέρματος/οφθαλμών (ηπατίτιδα)
Δύσπνοια, θωρακικός πόνος (σπάνιες επιπλοκές)
Πολυήμερος υψηλός πυρετός (>10 ημέρες)
📋 Τα 5 Πιο Συχνά Συμπτώματα της Λοιμώδους Μονοπυρήνωσης
Υψηλός πυρετός (>38.5°C)
Έντονος πονόλαιμος και φαρυγγίτιδα
Διόγκωση λεμφαδένων (ειδικά στον τράχηλο)
Κόπωση που διαρκεί εβδομάδες
Σπληνομεγαλία (αυξημένος κίνδυνος ρήξης)
🧪 Διάγνωση & Εργαστηριακές Εξετάσεις
Η διάγνωση της λοιμώδους μονοπυρήνωσης βασίζεται στον συνδυασμό κλινικής εικόνας και εργαστηριακών ευρημάτων. Οι εξετάσεις βοηθούν τόσο στην επιβεβαίωση της νόσου όσο και στον αποκλεισμό άλλων παρόμοιων λοιμώξεων.
🧫 1. Γενική Αίματος
Η γενική αίματος είναι συχνά το πρώτο διαγνωστικό εργαλείο:
Αυξημένος αριθμός λευκοκυττάρων (λευκοκυττάρωση >10.000/μL)
Λεμφοκυττάρωση: ποσοστό λεμφοκυττάρων >50%
Ατυπά λεμφοκύτταρα: μεγαλύτερα, με βασεόφιλο κυτταρόπλασμα – πολύ χαρακτηριστικά
VCA IgM (+), EBNA (+): Υποτροπή ή μεταγενέστερη ενεργοποίηση
🧪 4. PCR (Μοριακή Ανίχνευση EBV DNA)
Η PCR μπορεί να ανιχνεύσει το DNA του ιού στο αίμα ή σε ιστούς:
Χρήσιμη σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς ή για διαφορική διάγνωση
Προσδιορίζει το ιικό φορτίο
Χρησιμοποιείται και σε παρακολούθηση EBV-σχετιζόμενων νεοπλασιών
🧴 5. Ηπατικά Ένζυμα
Συχνά παρατηρούνται αυξήσεις στις τρανσαμινάσες (ALT, AST), ακόμα και χωρίς συμπτώματα ηπατίτιδας:
ALT και AST αυξάνονται στο 50–80% των περιπτώσεων
ALP ή GGT μπορεί να είναι αυξημένες
Σπάνια παρατηρείται χολερυθριναιμία
🧠 6. Απεικονιστικός Έλεγχος (εάν υπάρχει υποψία επιπλοκής)
Υπέρηχος κοιλίας: για εκτίμηση σπληνομεγαλίας/ηπατομεγαλίας
CT ή MRI: σε υποψία ρήξης σπλήνα ή επιπλοκών στο ΚΝΣ
📋 Διαφορική Διάγνωση
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση μοιάζει με άλλες ιογενείς και βακτηριακές λοιμώξεις:
Στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα
CMV μονοπυρήνωση (EBV-like)
Τοξοπλάσμωση
Οξεία HIV λοίμωξη
Ιλαρά, ερυθρά, αδενοϊός
Λευχαιμία/λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα
🔎 Επιβεβαίωση Διάγνωσης: Τι Πρέπει να Ζητήσετε
🧫 Γενική αίματος με ατυπά λεμφοκύτταρα
🧪 Monospot test (ανώτερο των 12 ετών)
🧬 Αντισώματα EBV: VCA IgM, VCA IgG, EBNA
📈 Ηπατικά ένζυμα (ALT, AST)
🧾 PCR για ειδικές περιπτώσεις (ανοσοκαταστολή, νεοπλασίες)
💊 Θεραπεία & Αντιμετώπιση της Λοιμώδους Μονοπυρήνωσης
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση δεν απαιτεί ειδική αντιική θεραπεία στις περισσότερες περιπτώσεις. Πρόκειται για μια αυτοπεριοριζόμενη ιογενή λοίμωξη, και η αντιμετώπιση είναι κυρίως συμπτωματική. Η πλειονότητα των ασθενών αναρρώνει πλήρως με ξεκούραση και υποστηρικτικά μέτρα.
🛌 Γενικές Αρχές Αντιμετώπισης
Ξεκούραση: Αποφυγή σωματικής καταπόνησης, ιδιαίτερα την πρώτη 1–2 εβδομάδα
Επαρκής ενυδάτωση: Κατανάλωση υγρών για την αποτροπή αφυδάτωσης και την ανακούφιση του πυρετού
Διατροφή: Ήπια, εύπεπτη δίαιτα, εμπλουτισμένη με βιταμίνες και φρούτα
🌡️ Αντιπυρετικά & Παυσίπονα
Η χορήγηση αντιπυρετικών βοηθά στην ανακούφιση από πυρετό και πονοκέφαλο:
Παρακεταμόλη (Depon/Panadol): 1η επιλογή
Ιβουπροφαίνη (Brufen): Εναλλακτικά, με προσοχή στο στομάχι
⚠️ Ασπιρίνη απαγορεύεται σε παιδιά & εφήβους λόγω κινδύνου για σύνδρομο Reye.
❌ Αντιβιοτικά: Όχι Χωρίς Δευτερογενή Λοίμωξη
Τα αντιβιοτικά δεν είναι αποτελεσματικά κατά των ιών και δεν ενδείκνυνται για τη λοιμώδη μονοπυρήνωση.
Ωστόσο, χορηγούνται μόνο εφόσον υπάρχει επιβεβαιωμένη δευτερογενής βακτηριακή λοίμωξη (π.χ. στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα).
⚠️ Αμπικιλλίνη ή Αμοξικιλλίνη προκαλούν εξάνθημα στο 80–90% των ασθενών με EBV και πρέπει να αποφεύγονται!
🧴 Γαργάρες & Τοπική Ανακούφιση
Γαργάρες με αλατόνερο ή φαρμακευτικά διαλύματα
Αναλγητικές παστίλιες
Σπρέι φαρυγγικής ανακούφισης
⚠️ Πότε Χορηγούνται Κορτικοστεροειδή
Η χρήση στεροειδών δεν ενδείκνυται ρουτίνα, αλλά μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις με επιπλοκές:
Απόφραξη ανώτερου αεραγωγού (λόγω σοβαρής λεμφαδενοπάθειας ή αμυγδαλικής υπερτροφίας)
Αιμολυτική αναιμία ή θρομβοπενία
Νευρολογικές επιπλοκές (π.χ. εγκεφαλίτιδα)
Ρήξη σπλήνα ή έντονη σπληνομεγαλία με κοιλιακό άλγος
Χρησιμοποιούνται π.χ. Πρεδνιζολόνη (5–10 ημέρες, με σταδιακή διακοπή).
🚫 Αποφυγή Άσκησης – Κίνδυνος Ρήξης Σπλήνα
Ο σπλήνας είναι διογκωμένος σε πάνω από 50% των ασθενών και υπάρχει κίνδυνος ρήξης, ιδιαίτερα σε άτομα που ασκούνται ή παίζουν αθλήματα επαφής.
Συστάσεις:
⛔ Αποχή από αθλήματα για τουλάχιστον 4 εβδομάδες μετά τη διάγνωση
✅ Υπέρηχος σπληνός σε αθλητές πριν την επιστροφή σε δραστηριότητες
🛌 Ξεκούραση τις πρώτες 10–14 ημέρες ανεξαρτήτως συμπτωμάτων
👩⚕️ Παρακολούθηση
Επανέλεγχος τρανσαμινασών και αιματολογικών δεικτών 2–4 εβδομάδες μετά
Σε επιμονή συμπτωμάτων >4 εβδομάδες, περαιτέρω διερεύνηση (π.χ. CMV, HIV)
Προσοχή σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα – πιθανή επανενεργοποίηση
📝 Αντιμετώπιση στο Σπίτι – Τι να Κάνετε
Ξεκουραστείτε όσο χρειάζεται – αποφύγετε πίεση και κόπωση
Πίνετε πολλά υγρά – βοηθούν στον πυρετό και την αποβολή τοξινών
Χρησιμοποιήστε παυσίπονα για την ανακούφιση του πονόλαιμου και του πυρετού
Μην παίρνετε αντιβιοτικά χωρίς ιατρική οδηγία
Αποφύγετε αθλήματα για 4 εβδομάδες (λόγω σπλήνα)
⚠️ Επιπλοκές της Λοιμώδους Μονοπυρήνωσης
Αν και η πλειονότητα των περιπτώσεων λοιμώδους μονοπυρήνωσης έχει καλοήθη πορεία, σε ένα μικρό ποσοστό των ασθενών μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές ή και απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές. Οι επιπλοκές επηρεάζουν κυρίως το αιματολογικό, ηπατικό, νευρολογικό και σπληνικό σύστημα.
🩸 1. Αιματολογικές Επιπλοκές
Θρομβοπενία: μείωση αιμοπεταλίων (συνήθως ήπια), μπορεί να οδηγήσει σε εύκολες εκχυμώσεις ή αιμορραγία
Αιμολυτική αναιμία: ανοσομεσολαβούμενη, εμφανίζεται με μείωση αιμοσφαιρίνης και αυξημένη LDH
Πανκυτταροπενία: πολύ σπάνια, συνήθως σε ανοσοκατεσταλμένους
Δευτερογενής βακτηριακή λοίμωξη: π.χ. στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα, πνευμονία
🧠 2. Νευρολογικές Επιπλοκές
Σύνδρομο Guillain-Barré: οξεία πολυριζονευρίτιδα, με παράλυση κάτω άκρων
Πολύ συχνή επιπλοκή, ειδικά σε εφήβους και ενήλικες. Η κόπωση μπορεί να διαρκέσει:
⏳ 2–6 εβδομάδες σε ήπιες περιπτώσεις
🕒 >3 μήνες σε ένα ποσοστό (σύνδρομο χρόνιας κόπωσης)
Συνιστάται βαθμιαία επανένταξη σε δραστηριότητες και υποστήριξη μέσω διατροφής, ψυχολογικής ενίσχυσης και καλού ύπνου.
⚠️ Οι 5 Πιο Επικίνδυνες Επιπλοκές
Ρήξη σπλήνα – απειλητική για τη ζωή
Απόφραξη αεραγωγού – επείγουσα κατάσταση
Εγκεφαλίτιδα ή σύνδρομο Guillain-Barré
Αιμολυτική αναιμία & θρομβοπενία
Μεταλοιμώδης χρόνια κόπωση
👨👩👧👦 Λοιμώδης Μονοπυρήνωση σε Παιδιά, Ενήλικες & Εγκύους
Η κλινική εικόνα και η πορεία της λοιμώδους μονοπυρήνωσης μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την ηλικία, το ανοσολογικό υπόβαθρο και την εγκυμοσύνη. Παρακάτω παρουσιάζονται οι ιδιαιτερότητες της νόσου σε αυτές τις κατηγορίες.
🧒 Παιδιά & Βρέφη
Στα παιδιά, και ιδιαίτερα στα βρέφη:
Η λοίμωξη είναι συχνά <strongασυμπτωματική ή εμφανίζεται με ήπια συμπτώματα (π.χ. καταρροή, ελαφρύς πυρετός, πονόλαιμος)
Το τεστ Monospot έχει χαμηλή ευαισθησία (<50%) σε παιδιά κάτω των 12 ετών
Η πλήρης εικόνα (πυρετός – φαρυγγίτιδα – λεμφαδενοπάθεια) είναι λιγότερο συχνή
Σπάνιες οι επιπλοκές – καλύτερη πρόγνωση από τους ενήλικες
🧪 Συμβουλή:
Σε παιδιά με ύποπτη μονοπυρήνωση, προτιμάται η ορολογική διάγνωση (EBV VCA IgM/IgG) αντί για Monospot.
🧍♂️ Ενήλικες & Νεαροί Άνθρωποι
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση εμφανίζεται πιο έντονα – με έντονο πυρετό, σοβαρή κόπωση και λεμφαδενοπάθεια
Συχνή προσβολή ήπατος και σπλήνα – προσοχή στη σπληνομεγαλία
Κίνδυνος για μεταλοιμώδη κόπωση που διαρκεί εβδομάδες ή και μήνες
Περισσότερες επιπλοκές σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα
🤰 Έγκυες Γυναίκες
Η λοίμωξη από EBV κατά την εγκυμοσύνη είναι σπάνια και συνήθως δεν προκαλεί σοβαρές επιπλοκές στο έμβρυο, σε αντίθεση με άλλους ιούς όπως ο CMV ή το τοξόπλασμα.
Δεν τεκμηριώνεται σαφής συσχέτιση με αποβολές ή συγγενείς ανωμαλίες
Περιστασιακά έχουν καταγραφεί περιπτώσεις επιπλεγμένης ηπατίτιδας ή σοβαρής κόπωσης στη μητέρα
Η διάγνωση γίνεται με EBV IgM/IgG και όχι με Monospot
Δεν υπάρχει ανάγκη διακοπής κύησης λόγω EBV – απαιτείται όμως παρακολούθηση
📌 Σημείωση:
Ο EBV δεν είναι TORCH ιός (όπως CMV, Rubella, HSV), άρα δεν περιλαμβάνεται στον τυπικό προγεννητικό έλεγχο.
🧬 Ανοσοκατεσταλμένοι Ασθενείς
Υψηλότερος κίνδυνος επανενεργοποίησης EBV
Κίνδυνος ανάπτυξης λεμφώματος, λεμφοϋπερπλαστικών νοσημάτων ή σοβαρής πολυοργανικής λοίμωξης
Χρήση PCR για παρακολούθηση ιικού φορτίου
Μπορεί να απαιτηθεί αντι-EBV αγωγή (σε έρευνα: rituximab, valganciclovir)
Η EBV λοίμωξη σε μεταμοσχευμένους (όργανο/μυελός) μπορεί να οδηγήσει σε:
Η λοιμώδης μονοπυρήνωση συχνά συγχέεται με άλλες λοιμώξεις, κυρίως λόγω κοινών συμπτωμάτων όπως πυρετός, λεμφαδενοπάθεια, φαρυγγίτιδα και κόπωση. Η διαφορική διάγνωση είναι κρίσιμη, καθώς ορισμένες καταστάσεις απαιτούν άμεση ή εντελώς διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση.
🦠 Λοιμώξεις που Μοιάζουν Κλινικά με EBV
CMV (Cytomegalovirus): Μοιάζει σε συμπτώματα, αλλά με λιγότερη φαρυγγίτιδα. Συχνότερο σε ενήλικες.
Οξεία HIV λοίμωξη: Παρουσιάζει πυρετό, λεμφαδενοπάθεια, εξάνθημα και αμυγδαλίτιδα. Απαιτεί ειδικές εξετάσεις.
Στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα: Έντονος πονόλαιμος, χωρίς λεμφαδενοπάθεια ή κόπωση. Θετικό rapid strep test.
Τοξοπλάσμωση: Πυρετός και λεμφαδενοπάθεια, συνήθως ήπια και χωρίς φαρυγγίτιδα.
Αδενοϊός: Προκαλεί φαρυγγίτιδα και πυρετό, συχνότερα σε παιδιά.
Ιλαρά / Ερυθρά: Πυρετός και εξάνθημα. Διαφοροδιάγνωση με βάση ορολογικές εξετάσεις και επιδημιολογικά δεδομένα.
Οξεία λευχαιμία ή λέμφωμα: Λεμφαδενοπάθεια και αναιμία. Συνοδεύεται από αιματολογικές διαταραχές και κακή γενική κατάσταση.
📋 Συγκριτικός Πίνακας Διαφορικής Διάγνωσης
Κατάσταση
Πυρετός
Φαρυγγίτιδα
Λεμφαδένες
Κόπωση
Ειδικά Χαρακτηριστικά
Λοιμώδης Μονοπυρήνωση (EBV)
✔️
✔️
✔️ (αυχενικοί)
✔️
Ατυπά λεμφοκύτταρα, +VCA IgM
CMV
✔️
❌/✔️ (ήπια)
✔️
✔️
VCA(-), CMV IgM(+)
HIV (πρώιμη)
✔️
✔️
✔️ (γενικευμένη)
✔️
HIV Ag/Ab θετικό
Στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα
✔️
✔️ (έντονη)
❌/✔️
❌
Rapid Strep Test (+)
Τοξόπλασμα
❌/✔️
❌
✔️
❌
IgM(+), χωρίς φαρυγγίτιδα
Οξεία Λευχαιμία
✔️
✔️/❌
✔️ (διάχυτη)
✔️
Αναιμία, ουδετεροπενία, blast cells
❓ Πότε η Μονοπυρηνοειδής Εικόνα δεν Οφείλεται σε EBV;
Monospot αρνητικό αλλά συμπτώματα μονοπυρήνωσης → CMV ή HIV
Πολύ παρατεταμένος πυρετός χωρίς ανταπόκριση → Λευχαιμία ή λέμφωμα
Πονοκέφαλος + εξάνθημα + φαρυγγίτιδα → Ιλαρά ή ερυθρά
Έντονη φαρυγγίτιδα χωρίς λεμφαδενοπάθεια → Στρεπτόκοκκος
Μόνο λεμφαδενοπάθεια χωρίς πονόλαιμο → Τοξόπλασμα
🛡️ Πρόληψη & Συμβουλές
Η πρόληψη της λοιμώδους μονοπυρήνωσης επικεντρώνεται κυρίως στην αποφυγή επαφής με σάλιο από άτομα που νοσούν ή βρίσκονται σε περίοδο επαναφοράς του ιού. Δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τον ιό Epstein-Barr (EBV), συνεπώς τα μέτρα υγιεινής και οι προσεκτικές συνήθειες είναι βασικοί τρόποι περιορισμού της μετάδοσης.
🚫 Τρόποι Πρόληψης Μετάδοσης
Αποφύγετε τα φιλιά και τη στενή επαφή με άτομα που έχουν πυρετό, πονόλαιμο ή είναι πρόσφατα αναρρώσαντα από EBV
Μην μοιράζεστε ποτήρια, μπουκάλια, κουτάλια, καλαμάκια ή κραγιόν
Πλένετε καλά τα χέρια – ειδικά μετά από επαφή με στόμα/μύτη/μάτια
Απολυμαίνετε συχνά κοινά αντικείμενα σε παιδικούς σταθμούς ή σχολεία
Εκπαιδεύστε τα παιδιά για τις σωστές πρακτικές καθαριότητας
🍽️ Διατροφή & Υποστήριξη Ανοσοποιητικού
Μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη άμυνα του οργανισμού:
Κατανάλωση τροφών πλούσιων σε βιταμίνη C (π.χ. εσπεριδοειδή)
Επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης (βοηθά στην αποκατάσταση των ιστών)
Πολύ νερό για ενυδάτωση
Αποφυγή αλκοόλ – ιδιαίτερα σε άτομα με αυξημένες τρανσαμινάσες
Περιορισμός βαρέων γευμάτων σε περιόδους κόπωσης
🎓 Επιστροφή στο Σχολείο ή την Εργασία
Η επιστροφή εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και την κλινική κατάσταση:
Αν δεν υπάρχει πυρετός και σοβαρή κόπωση, μπορεί να επιστρέψει μετά από 7–10 ημέρες
Σε περιπτώσεις κόπωσης, συνιστάται σταδιακή επανένταξη
Αποφυγή σωματικής άσκησης και αθλημάτων για τουλάχιστον 4–6 εβδομάδες λόγω κινδύνου ρήξης σπλήνα
⚕️ Παρακολούθηση και Προσοχή Μετά την Ανάρρωση
Επανέλεγχος εξετάσεων αίματος & ηπατικών ενζύμων μετά από 2–4 εβδομάδες
Προσοχή σε έντονη κόπωση, κοιλιακό πόνο ή πυρετό μετά την 3η εβδομάδα – πιθανές επιπλοκές
Εκπαίδευση του ασθενούς για σημάδια υποτροπής ή επανενεργοποίησης
✅ 5 Πρακτικά Βήματα για να Προφυλαχθείτε
Μην φιλάτε άτομα που είναι άρρωστα ή αναρρώνουν
Μην μοιράζεστε ποτήρια, σκεύη ή βούρτσες
Πλένετε τα χέρια σας συχνά και σωστά
Φροντίστε τη διατροφή και την ξεκούραση του οργανισμού
Αποφύγετε την έντονη άσκηση για 1 μήνα μετά τη διάγνωση
❓ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
🕒 Πόσο διαρκεί η λοιμώδης μονοπυρήνωση;
Η οξεία φάση διαρκεί 2–3 εβδομάδες, με πυρετό, κόπωση και πονόλαιμο. Η πλήρης ανάρρωση μπορεί να πάρει έως και 4–6 εβδομάδες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κόπωση επιμένει για μήνες.
👶 Είναι επικίνδυνη για τα παιδιά;
Όχι. Στα παιδιά, η λοίμωξη είναι συνήθως ήπια ή ακόμα και ασυμπτωματική. Οι επιπλοκές είναι σπάνιες και η πρόγνωση εξαιρετική.
🤰 Κολλάει η λοιμώδης μονοπυρήνωση στην εγκυμοσύνη;
Ο EBV σπάνια επηρεάζει το έμβρυο και δεν θεωρείται TORCH λοίμωξη. Δεν σχετίζεται με συγγενείς ανωμαλίες. Παρόλα αυτά, απαιτείται παρακολούθηση της εγκύου για ηπατικές ή αιματολογικές επιπλοκές.
🏃 Πότε μπορώ να ξανακάνω άσκηση ή αθλήματα;
Η έντονη σωματική δραστηριότητα θα πρέπει να αποφεύγεται για τουλάχιστον 4 εβδομάδες λόγω κινδύνου ρήξης σπλήνα. Ασφαλέστερα είναι η επιστροφή στην άθληση να γίνεται μετά από ιατρική εκτίμηση ή υπέρηχο σπλήνα.
🧪 Ποιες εξετάσεις χρειάζονται για διάγνωση;
Οι βασικές εξετάσεις είναι: γενική αίματος (ατυπά λεμφοκύτταρα), Monospot (σε >12 ετών), ορολογικός έλεγχος EBV (VCA IgM, IgG, EBNA), ηπατικά ένζυμα και, σε ειδικές περιπτώσεις, PCR.
🧬 Είναι η μονοπυρήνωση μεταδοτική μετά την ανάρρωση;
Ναι. Ο EBV μπορεί να αποβάλλεται στο σάλιο για εβδομάδες ή και μήνες μετά την ανάρρωση, ακόμη και χωρίς συμπτώματα. Ωστόσο, η μεταδοτικότητα μειώνεται με τον χρόνο.
💉 Υπάρχει εμβόλιο ή ειδική θεραπεία για EBV;
Όχι. Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για EBV. Η θεραπεία είναι υποστηρικτική (παυσίπονα, ξεκούραση, ενυδάτωση). Τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν, εκτός αν υπάρξει βακτηριακή επιπλοκή.
🧫 Τι είναι τα ατυπά λεμφοκύτταρα;
Είναι μεγάλα, μεταμορφωμένα λεμφοκύτταρα με ενεργοποιημένη εμφάνιση που παρατηρούνται στο μικροσκόπιο και είναι χαρακτηριστικά της μονοπυρήνωσης. Δεν σημαίνουν κακοήθεια.
🧍♂️ Αν νόσησα μία φορά, μπορώ να ξανακολλήσω;
Συνήθως όχι. Ο EBV παραμένει στον οργανισμό για πάντα σε λανθάνουσα μορφή. Επανενεργοποίηση μπορεί να συμβεί σε ανοσοκαταστολή, αλλά σπάνια προκαλεί νέα συμπτωματική λοίμωξη.
📚 Βιβλιογραφία & Πηγές
Η παρακάτω βιβλιογραφία περιλαμβάνει έγκυρες ελληνικές και διεθνείς πηγές για τη λοιμώδη μονοπυρήνωση και τον ιό Epstein–Barr, κατάλληλες για επαγγελματίες υγείας και το ευρύ κοινό.
Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.