Anti-DNA IgG με IIF: Η Απόλυτη Επιστημονική Προσέγγιση (Έμμεσος Ανοσοφθορισμός)

1

Η Ανοσολογική Βάση: Τι είναι η εξέταση Anti-DNA IgG;

Στην υγιή λειτουργία του οργανισμού, το ανοσοποιητικό σύστημα εκπαιδεύεται να αναγνωρίζει και να ανέχεται τα κύτταρα του ίδιου του σώματος, επιτιθέμενο μόνο σε ξένους εισβολείς (ιούς, μικρόβια). Η διαδικασία αυτή ονομάζεται ανοσολογική ανοχή (immune tolerance). Όταν η ανοχή αυτή καταρρέει, τα Β-λεμφοκύτταρα αρχίζουν να παράγουν «Αυτοαντισώματα»: πρωτεΐνες που βάζουν στο στόχαστρο υγιείς ιστούς.

Η εξέταση Anti-DNA IgG με IIF είναι μια κορυφαία, εξειδικευμένη ανοσολογική ανάλυση, η οποία αναζητά ακριβώς αυτό: Αυτο-αντισώματα τύπου G (IgG) τα οποία έχουν “ξεφύγει” και αναγνωρίζουν (χτυπούν) το ίδιο μας το DNA διπλής έλικας (το γενετικό υλικό που βρίσκεται στον πυρήνα όλων των ανθρώπινων κυττάρων).

Ο προσδιορισμός εστιάζει ειδικά στην ανοσοσφαιρίνη τύπου G (IgG). Ενώ υπάρχουν και άλλα ισότυπα (IgM και IgA) που μπορούν να δεσμεύσουν το DNA, τα IgG αυτοαντισώματα είναι τα πλέον παθογόνα. Αυτά εμπλέκονται άμεσα στη δημιουργία ανοσοσυμπλεγμάτων, την ενεργοποίηση του συστήματος του συμπληρώματος και την πρόκληση βαρύτατης ιστικής καταστροφής, χαρακτηρίζοντας την επιθετική φύση του Συστηματικού Ερυθηματώδη Λύκου (ΣΕΛ). ^[1]

2

Ο Στόχος: Δίκλωνο DNA (dsDNA) vs Μονόκλωνο (ssDNA)

Για να είναι η εξέταση διαγνωστικά ακριβής, ο εργαστηριακός στόχος (το αντιγόνο) πρέπει να είναι το Δίκλωνο DNA (double-stranded DNA – dsDNA). Πρόκειται για το DNA στη φυσική, τρισδιάστατη μορφή του (η γνωστή διπλή έλικα του Watson-Crick). Τα παθογόνα αντισώματα του Λύκου αναγνωρίζουν τους επιτόπους (τα δομικά χαρακτηριστικά) που δημιουργούνται από τον σκελετό δεοξυριβόζης-φωσφορικού οξέος στην εξωτερική επιφάνεια αυτής της διπλής έλικας.

Είναι ζωτικής σημασίας ο διαχωρισμός τους από τα αντισώματα έναντι μονόκλωνου (μετουσιωμένου) DNA (ssDNA). Τα αντισώματα anti-ssDNA συνδέονται με τις αζωτούχες βάσεις (πουρίνες και πυριμιδίνες) οι οποίες αποκαλύπτονται όταν η έλικα “ξετυλίγεται”. Τα anti-ssDNA δεν είναι ειδικά για τον Λύκο. Μπορούν να βρεθούν σε πλήθος άλλων φλεγμονωδών, ρευματικών και λοιμωδών νοσημάτων, ή ακόμα και από τη λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων. Επομένως, εάν ένα εργαστηριακό τεστ δεν είναι αυστηρά καθαρισμένο από ssDNA, θα παράγει ένα χάος ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων. Η μέθοδος IIF εκμηδενίζει αυτόν τον κίνδυνο. ^[4]

3

Η Μέθοδος (IIF): Ο Έμμεσος Ανοσοφθορισμός

Η προσθήκη του όρου IIF (Indirect Immunofluorescence – Έμμεσος Ανοσοφθορισμός) δίπλα στο Anti-DNA καθορίζει τη μέθοδο ανίχνευσης. Δεν βασίζεται σε φωτομετρικούς ή χημιφωταυγείς αναλυτές, αλλά στην άμεση οπτική παρατήρηση της αντίδρασης αντιγόνου-αντισώματος στο μικροσκόπιο. Η διαδικασία αποτελείται από δύο βασικά στάδια (“έμμεση” τεχνική):

• Πρώτο στάδιο (Επώαση): Ο ορός του ασθενούς απλώνεται πάνω σε ένα γυάλινο πλακίδιο (slide) που φέρει τα κύτταρα-στόχους. Εάν στο αίμα υπάρχουν αντισώματα Anti-dsDNA, αυτά θα συνδεθούν ισχυρά στο DNA του υποστρώματος. Το πλακίδιο στη συνέχεια εκπλένεται για να απομακρυνθούν όλες οι άσχετες πρωτεΐνες του αίματος.
• Δεύτερο στάδιο (Φθορισμός): Προστίθεται ένα ειδικό “συζευγμένο” αντίσωμα. Αυτό το αντίσωμα έχει κατασκευαστεί στο εργαστήριο ώστε να αναγνωρίζει τις ανθρώπινες ανοσοσφαιρίνες (IgG) και να φέρει πάνω του μια φθορίζουσα χρωστική (συνήθως FITC – Fluorescein isothiocyanate). Το πλακίδιο εκπλένεται ξανά.
• Ανάγνωση: Ο Ιατρός Βιοπαθολόγος τοποθετεί το πλακίδιο σε ειδικό Φθορίζον Μικροσκόπιο (με λάμπα LED ή υδραργύρου). Εάν υπάρχουν τα αντισώματα του ασθενούς, το συζευγμένο αντίσωμα έχει δεθεί πάνω τους, εκπέμποντας μια χαρακτηριστική, λαμπερή “μήλο-πράσινη” (apple-green) ακτινοβολία στα σημεία όπου υπάρχει το DNA.

4

Crithidia luciliae (CLIFT): Το “Μυστικό” του Εργαστηρίου

Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην ανίχνευση των Anti-dsDNA ήταν ανέκαθεν η “μόλυνση” των εργαστηριακών υποστρωμάτων με άλλες πρωτεΐνες του πυρήνα, όπως οι ιστόνες (Histones) ή το μονόκλωνο DNA, οδηγώντας σε ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Η λύση βρέθηκε στη Βιολογία και σε έναν απρόσμενο σύμμαχο: τη Crithidia luciliae.

Η εξέταση IIF για το DNA αναφέρεται διεθνώς και ως CLIFT (Crithidia luciliae Immunofluorescence Test). Η Crithidia είναι ένα μονοκύτταρο, μη παθογόνο μαστιγοφόρο παράσιτο. Το θαύμα αυτού του μικροοργανισμού βρίσκεται στο κινητοπλάστη (kinetoplast) του. Ο κινητοπλάστης είναι ένα γιγαντιαίο μιτοχόνδριο που βρίσκεται στη βάση του μαστιγίου του και περιέχει ένα τεράστιο, πυκνό δίκτυο από απολύτως καθαρό, κυκλικό δίκλωνο DNA (kDNA). ^[4]

Το πλεονέκτημα; Αυτό το DNA του κινητοπλάστη δεν περιέχει καθόλου ιστόνες ή άλλα ανθρώπινα πυρηνικά αντιγόνα. Κατά την οπτική εξέταση στο μικροσκόπιο, ο ιατρός αναζητά τη λάμψη ειδικά στον κινητοπλάστη. Εάν φωσφορίζει ο πυρήνας του μικροβίου (από άλλα αντιπυρηνικά αντισώματα ΑΝΑ) αλλά ο κινητοπλάστης παραμένει σκοτεινός, το τεστ είναι ξεκάθαρα Αρνητικό για Anti-dsDNA. Η χρήση της Crithidia luciliae προσδίδει στο CLIFT ειδικότητα που αγγίζει το 100% για τον ΣΕΛ.

5

Η Βιοχημική Διαφορά: IIF έναντι ELISA (Ποσοτικού)

Στους καταλόγους των εργαστηρίων, συναντάμε δύο βασικές εξετάσεις: Το Anti-DNA (IIF) και το Ποσοτικό Anti-dsDNA (που διενεργείται συνήθως με ELISA – Ανοσοενζυμική μέθοδο στερεάς φάσης, ή CLIA – Χημιφωταύγεια). Δεν αποτελούν διπλοτυπία, καθώς διαφέρουν ριζικά ως προς την αναλυτική τους συμπεριφορά. ^[5]

6

Συγγένεια (Avidity): Η παθογένεια των Αυτοαντισωμάτων

Γιατί η IIF θεωρείται ανώτερη διαγνωστικά; Το μυστικό βρίσκεται στον ανοσολογικό όρο “Avidity” (Συγγένεια – Ισχύς Δέσμευσης). Τα αυτοαντισώματα δεν είναι όλα το ίδιο επικίνδυνα. Κάποια συνδέονται χαλαρά με το DNA (low-avidity), ενώ κάποια άλλα γαντζώνονται επάνω του σαν μέγγενη (high-avidity). ^[4]

Τα αντισώματα χαμηλής συγγένειας είναι συνήθως αβλαβή. Μπορεί να εμφανιστούν προσωρινά μετά από μια ιογενή λοίμωξη. Η μέθοδος ELISA (Ποσοτικός προσδιορισμός), επειδή έχει παρατεταμένους χρόνους επώασης και τεχνητά αλλοιωμένο DNA, “τσιμπάει” και αυτά τα αβλαβή αντισώματα, δίνοντας ψευδώς θετικά αποτελέσματα (π.χ. 30 IU/mL σε υγιή άνθρωπο).

Αντιθέτως, στη μέθοδο της Crithidia luciliae (IIF), το περιβάλλον είναι αυστηρό (υψηλής ιοντικής ισχύος διαλύματα πλύσης). Μόνο τα αντισώματα εξαιρετικά υψηλής συγγένειας (High-Avidity) καταφέρνουν να μείνουν γαντζωμένα στον κινητοπλάστη και να φανούν στο μικροσκόπιο. Αυτά ακριβώς τα high-avidity αντισώματα είναι τα εξαιρετικά παθογόνα: αυτά ταξιδεύουν μέσω του αίματος, σφηνώνουν στα τριχοειδή αγγεία των νεφρών, και προκαλούν τη βαριά Νεφρίτιδα του Λύκου.

7

Πότε παραγγέλλεται η εξέταση από τον Ρευματολόγο

Το Anti-DNA (IIF) δεν είναι εξέταση ρουτίνας. Δεν θα τη βρείτε σε ετήσια πακέτα check-up. Παραγγέλλεται από τον Ειδικό (Ρευματολόγο, Παθολόγο, Νεφρολόγο) στοχευμένα, όταν υπάρχει υψηλή κλινική υποψία για Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο. Οι ενδείξεις περιλαμβάνουν:

• Δερματικές Εκδηλώσεις: Χαρακτηριστικό εξάνθημα τύπου “πεταλούδας” (Malar rash) στα μάγουλα και τη μύτη, έντονη φωτοευαισθησία, δισκοειδές εξάνθημα ή ανώδυνα έλκη (πληγές) στον στοματικό ή ρινικό βλεννογόνο.
• Αρθρικές Εκδηλώσεις: Φλεγμονώδης αρθρίτιδα (πόνος, οίδημα, πρωινή δυσκαμψία) σε περισσότερες από δύο αρθρώσεις, η οποία συνήθως δεν προκαλεί παραμορφώσεις (μη διαβρωτική).
• Νεφρική Συμμετοχή: Ανεξήγητη εμφάνιση πρωτεΐνης στα ούρα (πάνω από 500mg/24h) ή παρουσία ερυθροκυτταρικών κυλίνδρων στη γενική ούρων.
• Ορογονίτιδα: Πλευρίτιδα (υγρό στους πνεύμονες) ή Περικαρδίτιδα (υγρό γύρω από την καρδιά) χωρίς μικροβιακή αιτιολογία.
• Αιματολογικές Διαταραχές: Ανεξήγητη Λευκοπενία (χαμηλά λευκά αιμοσφαίρια), Λεμφοπενία, Θρομβοπενία (χαμηλά αιμοπετάλια) ή Αιμολυτική Αναιμία.
• Εργαστηριακή Αβεβαιότητα: Όταν το “Ποσοτικό” (ELISA) Anti-dsDNA βγαίνει χαμηλότιτλα ή οριακά θετικό (Borderline), και ο ιατρός θέλει να επιβεβαιώσει εάν πρόκειται για ψευδώς θετικό αποτέλεσμα ή για πραγματικό Λύκο.

8

Ο Ιατρικός Αλγόριθμος: Η σχέση με τα Αντιπυρηνικά (ANA)

Στην Ανοσολογία, δεν κάνουμε εξετάσεις “τυφλά”. Ακολουθούμε τον διαγνωστικό αλγόριθμο (Cascading). Τα Αντιπυρηνικά Αντισώματα (ANA) λειτουργούν ως η “εξέταση διαλογής” (Screening test), ενώ το Anti-DNA είναι η “εξέταση ταυτοποίησης”.

Η εξέταση των ΑΝΑ είναι η πιο ευαίσθητη. Σχεδόν το 98-99% των ασθενών με ΣΕΛ θα έχουν Θετικά ΑΝΑ. Επομένως, εάν τα ΑΝΑ είναι Αρνητικά (και ο ασθενής δεν έχει βαριά κλινική εικόνα), ο ιατρός δεν προχωρά ποτέ στην παραγγελία Anti-DNA. Η πιθανότητα να υπάρχει Λύκος με αρνητικά ΑΝΑ είναι σπανιότατη (το παλαιό concept του “ANA-negative lupus” οφειλόταν κυρίως σε κακές εργαστηριακές μεθόδους του παρελθόντος).

Εάν όμως τα ΑΝΑ βγουν Θετικά (σε κλινικά σημαντικό τίτλο, π.χ. ≥ 1:160) με ένα συγκεκριμένο μοτίβο φθορισμού (Ομοιογενές / Homogeneous, ή Στικτό / Speckled), το μικροβιολογικό εργαστήριο ή ο ιατρός προχωρά (Reflex testing) στην εξέταση του Anti-DNA (IIF). Τα Θετικά ΑΝΑ μας λένε “Υπάρχει κάποιο αυτοάνοσο”. Το Θετικό Anti-DNA απαντάει: “Το Αυτοάνοσο αυτό είναι ο Λύκος”.

9

Ερμηνεία Αποτελεσμάτων: Θετικό, Αρνητικό και Τίτλος

Το αποτέλεσμα του Έμμεσου Ανοσοφθορισμού δεν εκδίδεται σε ποσοτικές μονάδες (π.χ. IU/mL). Είναι πρωτίστως ποιοτικό, και δευτερευόντως ημι-ποσοτικό.

Ένα ιατρικό σφάλμα είναι η σύγκριση αυτού του τίτλου με το νούμερο της ELISA. Ένας Τίτλος IIF 1:80 δεν μετατρέπεται ποτέ στο νούμερο “80 IU/mL” του Αναλυτή. Αποτελούν δύο μη συγκρίσιμες μαθηματικές κλίμακες.

10

Διαγνωστική Βαρύτητα: Τι σημαίνει το Θετικό Αποτέλεσμα

Η ιατρική διάγνωση ενός Αυτοάνοσου δεν βγαίνει ποτέ “μόνο από το χαρτί του εργαστηρίου”. Η παρουσία των αντισωμάτων Anti-DNA είναι απλώς το ισχυρότερο κομμάτι του παζλ. Λόγω της απόλυτης ειδικότητας (Specificity ~100%) της μεθόδου CLIFT (IIF), ένα Θετικό αποτέλεσμα σε μέτριο ή υψηλό τίτλο (≥ 1:40), “φωτογραφίζει” πρακτικά τον Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο. ^[1]

Το Θετικό αποτέλεσμα “κλειδώνει” διαγνωστικά τον Λύκο, ΜΟΝΟ εάν συνοδεύεται από:

• Έντονα κλινικά συμπτώματα (Εξανθήματα, αρθρίτιδες, έλκη, φωτοευαισθησία).
• Υπάρχει ήδη Θετικό ΑΝΑ (σε υψηλό τίτλο, π.χ. > 1:160).
• Έχετε ταυτόχρονα Θετικά Αντισώματα Anti-Sm (Το “δίδυμο αδερφάκι” του Anti-DNA στη διάγνωση του Λύκου).
• Έχετε πτώση του Συμπληρώματος (Χαμηλό C3 και C4) στις αιματολογικές.
• Υπάρχει ήδη θετικό Ποσοτικό anti-dsDNA (ELISA).

Υπάρχουν ελάχιστες περιπτώσεις (cross-reactivities), όπου ένα χαμηλότιτλο (1:10) θετικό αποτέλεσμα μπορεί να προκληθεί από ιογενείς λοιμώξεις (π.χ. Ιός Epstein-Barr – Μονοπυρήνωση), Αυτοάνοση Ηπατίτιδα Τύπου 1, ή Ρευματοειδή Αρθρίτιδα. Εάν ο ασθενής είναι υγιέστατος και χωρίς συμπτώματα, δεν λαμβάνει αγωγή (Κορτιζόνη) βασιζόμενος σε μια απλή εργαστηριακή μέτρηση.

11

Οι Παγίδες του Αρνητικού Αποτελέσματος

Γιατί συμβαίνει αυτό ιατρικά;

• Η Βιολογία του Ασθενούς: Μόνο το 60% έως 70% των ασθενών με βαρύ, διαγνωσμένο Λύκο παράγουν αντισώματα Anti-DNA (Οροθετικός Λύκος). Το υπόλοιπο 30-40% των ασθενών (Οροαρνητικός για dsDNA Λύκος) πάσχουν κανονικά από τη νόσο, αλλά το ανοσοποιητικό τους επιτίθεται σε άλλα αντιγόνα του πυρήνα, και το αίμα τους για το DNA είναι ΠΕΝΤΑΚΑΘΑΡΟ (Αρνητικό).
• Η Ευαισθησία της Μεθόδου: Ο Ανοσοφθορισμός (IIF) θυσιάζει την Ευαισθησία για να πετύχει την απόλυτη Ειδικότητα. Είναι “σκληρός” κριτής. Αν τα αντισώματα είναι λίγα σε αριθμό, η τεχνική CLIFT δεν θα τα φωσφορίσει. “Χάνει” δηλαδή θετικά περιστατικά. ^[5]
• Η Θεραπευτική Καταστολή: Εάν ο ασθενής λαμβάνει ήδη υψηλές δόσεις Κορτικοστεροειδών (Πρεδνιζολόνη) ή Ανοσοκατασταλτικών (Αζαθειοπρίνη, Μυκοφαινολάτη), τα φάρμακα καταστέλλουν την παραγωγή των αντισωμάτων, καθιστώντας την εξέταση Αρνητική. (Αυτό είναι σημάδι Ύφεσης της νόσου).

Εάν τα κλινικά συμπτώματα φωνάζουν “Λύκος”, αλλά το Anti-DNA (IIF) βγει Αρνητικό, ο Ρευματολόγος δεν θα σταματήσει. Θα προχωρήσει σε έλεγχο όλου του ΕΝΑ Panel (Anti-Sm, Anti-SSA/Ro, Anti-SSB/La, Anti-RNP) για να βρει το ακριβές αυτοαντίσωμα που προκαλεί τη ζημιά.

12

Ασυμφωνία Μεθόδων (Θετική ELISA / Αρνητικό IIF)

Αποτελεί το πιο συχνό και στρεσογόνο σενάριο που αντιμετωπίζουν οι ιατροί. Ο ασθενής προσκομίζει εξετάσεις: Anti-dsDNA Ποσοτικό (ELISA): Θετικό (60 IU/mL) και ακριβώς από κάτω: Anti-DNA IIF (Ανοσοφθορισμός): Αρνητικό! Ποιο μηχάνημα έκανε λάθος;

Η ιατρική απάντηση: Κανένα από τα δύο. Είναι και τα δύο απολύτως σωστά!

• Το Ποσοτικό μηχάνημα (ELISA) είναι “Υπερ-ευαίσθητο”. Ψαρεύει όλα τα αντισώματα στο αίμα. Πολλές φορές, αντιδρά και με χαμηλής συγγένειας (low-avidity), αβλαβή αντισώματα, τα οποία δημιουργήθηκαν από μια απλή ίωση. Βγάζει λοιπόν ένα “Ψευδώς Θετικό” νούμερο. ^[4]
• Το Μικροσκόπιο (IIF – CLIFT) όπως αναλύσαμε, είναι “Αυστηρό”. Ανιχνεύει ΜΟΝΟ τα υψηλής συγγένειας (high-avidity), απολύτως Τοξικά και Παθογόνα αντισώματα που χτυπάνε τα νεφρά. ^[5]

Εάν ο Αναλυτής βγει Θετικός, αλλά το Μικροσκόπιο Αρνητικό, αυτό είναι ένα εξαιρετικό νέο για τον ασθενή. Σημαίνει ότι (παρότι το ανοσοποιητικό έχει “μπερδευτεί”), τα αντισώματα δεν είναι αρκετά ισχυρά/τοξικά για να “σφηνώσουν” στα νεφρά του. Η πιθανότητα για βαρύ, οργανικό Λύκο μειώνεται δραματικά.

13

Ο Ρόλος στα Κριτήρια EULAR/ACR 2019 (Score)

Το 2019, οι δύο κορυφαίες ρευματολογικές εταιρείες του κόσμου (Η Αμερικανική ACR και η Ευρωπαϊκή EULAR), ένωσαν τις δυνάμεις τους δημιουργώντας το απόλυτο “Σύστημα Βαθμολογίας” για την ταξινόμηση του Λύκου. ^[1]

Τα κριτήρια λειτουργούν με “Πόντους” (Score). Απαραίτητη προϋπόθεση (εισιτήριο) για να ξεκινήσει το μέτρημα, είναι ο ασθενής να έχει Θετικά ΑΝΑ (Τίτλος ≥ 1:80). Εφόσον ισχύει αυτό, για να διαγνωστεί επίσημα με ΣΕΛ, πρέπει να συγκεντρώσει τουλάχιστον 10 πόντους από τα κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια.

Η ύπαρξη ενός (εργαστηριακά πιστοποιημένου) Θετικού Anti-DNA, προσφέρει αυτόματα στον ασθενή 6 ολόκληρους πόντους! ^[1] Είναι η υψηλότερη βαθμολογία από όλα τα ανοσολογικά κριτήρια (μοιράζεται την κορυφή μόνο με το Anti-Sm, που δίνει επίσης 6 πόντους). Με λίγα λόγια, ένα θετικό Anti-DNA καλύπτει πάνω από τη μισή διαδρομή προς τη διάγνωση, αποδεικνύοντας τον κρίσιμο παθοφυσιολογικό του ρόλο στη νόσο.

Υπενθύμιση: Τα κριτήρια δημιουργήθηκαν για την ένταξη ασθενών σε ιατρικές έρευνες (Ταξινόμηση) και δεν αποτελούν τον απόλυτο Νόμο του Ιατρείου. Ένας έμπειρος Ρευματολόγος μπορεί να διαγνώσει τον Λύκο (βλέποντας τον άρρωστο) ακόμα κι αν το “score” δεν βγαίνει ακριβώς 10.

14

Νεφρίτιδα του Λύκου (Lupus Nephritis) και Παθοφυσιολογία

Τα αντισώματα Anti-DNA δεν κυκλοφορούν απλώς “βόλτα” στο αίμα. Έχουν μια καταστροφική “αγάπη” (διασταυρούμενη αντιδραστικότητα) για τους Νεφρούς. Αποτελούν τον κύριο παθοφυσιολογικό μηχανισμό για τη Νεφρίτιδα του Λύκου (Lupus Nephritis), την πιο βαριά, απειλητική για τη ζωή επιπλοκή του ΣΕΛ (η οποία προσβάλλει σχεδόν το 50% των ασθενών). ^[3]

Ο Μηχανισμός (Πώς καταστρέφεται ο Νεφρός): Καθώς το αίμα φιλτράρεται μέσα από τα σπειράματα του νεφρού, τα (High-Avidity) Αντισώματα-DNA συνδέονται απευθείας με πρωτεΐνες του νεφρού (όπως η α-ακτινίνη) ή με νουκλεοσώματα που έχουν “παγιδευτεί” στη βασική μεμβράνη. Εκεί δημιουργούν συμπαγή «Ανοσοσυμπλέγματα» (Immune Complexes). Αυτά τα συμπλέγματα δρουν σαν φάροι που προσελκύουν τα λευκά αιμοσφαίρια (ουδετερόφιλα), πυροδοτώντας μια τεράστια, τοπική φλεγμονή (Νεφρίτιδα), η οποία τρυπάει το φίλτρο του νεφρού. ^[3]

Το αποτέλεσμα; Ο Νεφρός χάνει την ικανότητα συγκράτησης των πρωτεϊνών, και η Λευκωματίνη (Αλβουμίνη) χύνεται στα ούρα. Η κλινική εικόνα παρουσιάζεται με: Αφρό στα ούρα, οίδημα (πρήξιμο) στα πόδια και γύρω από τα μάτια, και κατακόρυφη αύξηση της Αρτηριακής Πίεσης. Εάν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα με Ανοσοκατασταλτικά ή Βιολογικούς παράγοντες, οδηγεί σε Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια (Αιμοκάθαρση).

15

Το Σύστημα του Συμπληρώματος (C3 / C4)

Μία συνταγή Ρευματολόγου δεν θα περιλαμβάνει ποτέ μόνο το Anti-DNA. Θα συνοδεύεται ΠΑΝΤΟΤΕ (αναπόσπαστα) από την εξέταση των πρωτεϊνών C3 και C4 του Συμπληρώματος. Το Σύστημα του Συμπληρώματος είναι ο “στρατός” πρωτεϊνών που κυκλοφορεί στο αίμα και ενεργοποιείται από τα αντισώματα για να καταστρέψει τους ιστούς. ^[2]

Όταν τα Anti-DNA αντισώματα σφηνώνουν στα νεφρά (ή στα αγγεία) για να κάνουν ζημιά, “καταναλώνουν” (χρησιμοποιούν) ραγδαία τις πρωτεΐνες C3 και C4. Επομένως, το επίπεδό τους στο αίμα “στερεύει” (πέφτει).

Για περισσότερες πληροφορίες, διαβάστε τους αναλυτικούς οδηγούς του κέντρου μας για τη σημασία του C3 Συμπληρώματος και του C4 Συμπληρώματος.

16

Φαρμακευτικός Λύκος (DIL) και Ορολογικό Προφίλ

Ο “Φαρμακευτικός Λύκος” (Drug-Induced Lupus – DIL) είναι μια κλινική οντότητα όπου η λήψη συγκεκριμένων, συνταγογραφούμενων φαρμάκων, προκαλεί παροδικά συμπτώματα (πόνους, εξανθήματα) που μιμούνται 100% τον Ερυθηματώδη Λύκο. Τα “ένοχα” φάρμακα είναι ιστορικά η Υδραλαζίνη (για την πίεση), η Προκαϊναμίδη (αντιαρρυθμικό) και η Ισονιαζίδη (Αντιφυματικό).

Ο εργαστηριακός έλεγχος με Anti-DNA αποτελεί το κλειδί για να ξεχωρίσει ο ιατρός τον Φαρμακευτικό Λύκο από τον Πραγματικό (Ιδιοπαθή) Λύκο. Στον Φαρμακευτικό Λύκο, τα ΑΝΑ είναι μεν θετικά, αλλά το Anti-DNA (IIF) βγαίνει ΑΡΝΗΤΙΚΟ! Το αυτοανοσοποιητικό σύστημα στον DIL δεν χτυπάει το DNA, αλλά τις πρωτεΐνες που το τυλίγουν (τις Ιστόνες). Επομένως, σε αυτούς τους ασθενείς, βρίσκουμε θετικά τα Αντι-Ιστονικά Αντισώματα (Anti-Histone).

Εξαίρεση στον κανόνα: Τα σύγχρονα, “Βιολογικά” φάρμακα της Ρευματολογίας (Οι Αντι-TNFa Παράγοντες, όπως το Infliximab και το Adalimumab, που δίνονται για Ρευματοειδή Αρθρίτιδα ή Νόσο Crohn), μπορούν να προκαλέσουν ταυτόχρονα θετικό Anti-DNA και Φαρμακευτικό Λύκο. Τα συμπτώματα εξαφανίζονται σταδιακά με τη διακοπή του χημικού φαρμάκου.

17

Πρόβλεψη των Εξάρσεων (Flares)

Τα αυτοαντισώματα γενικά, δεν τα μετράμε ξανά και ξανά (π.χ. τα ΑΝΑ μένουν θετικά εφ’ όρου ζωής, ανεξάρτητα αν ο ασθενής είναι καλά ή στο νοσοκομείο). Το Anti-DNA (κυρίως το Ποσοτικό, αλλά και ο Τίτλος της IIF) αποτελεί τη λαμπρή εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα.

Τα επίπεδα (η ποσότητα) του Anti-dsDNA στο αίμα ανεβοκατεβαίνουν απολύτως παράλληλα με τη Φλεγμονή (την Έξαρση) της Νόσου. Μάλιστα, η ιατρική παρατήρηση (Ευρωπαϊκές Οδηγίες EULAR) έχει αποδείξει ότι οι Τίτλοι αυτών των αντισωμάτων αρχίζουν να “τσιμπάνε” (να ανεβαίνουν απότομα) 8 έως 12 εβδομάδες (2-3 μήνες) ΠΡΙΝ ο ασθενής νιώσει τον πρώτο πόνο ή εμφανίσει κλινική πρωτεϊνουρία (Νεφρίτιδα). ^[2]

Αυτός είναι ο λόγος που οι Ρευματολόγοι (ακόμα και όταν ο ασθενής με Λύκο νιώθει απολύτως υγιής και δεν πονάει), ζητούν επαναληπτικές αιματολογικές εξετάσεις (Ποσοτικό dsDNA / C3 / C4 / Ούρα) κάθε 3-4 μήνες. Η άνοδος του αριθμού λειτουργεί ως “Σειρήνα Προειδοποίησης”, επιτρέποντας στον Ιατρό να αυξήσει “προληπτικά” την Κορτιζόνη (Medrol), σβήνοντας τη φωτιά προτού προλάβει να κάψει τα Νεφρά του ασθενούς.

18

Προετοιμασία Ασθενούς και Απαιτήσεις Αιμοληψίας

Η εξέταση (CLIFT) γίνεται με απλή Αιμοληψία (Φλεβοκέντηση). Ο ορός του αίματος απομονώνεται (μέσω φυγοκέντρησης) και προωθείται στο Ανοσολογικό τμήμα του εργαστηρίου.

• Νηστεία: Τα Αντισώματα στο αίμα δεν επηρεάζονται από την κατανάλωση τροφής. Δεν απαιτείται νηστεία εάν κάνετε ΜΟΝΟ αυτή την εξέταση. Ωστόσο (επειδή συνήθως γράφεται “πακέτο” με Σάκχαρο / Χοληστερίνη / Νεφρά), οι ασθενείς προσέρχονται το πρωί νηστικοί (10 ώρες).
• Φάρμακα: Ποτέ (μα ΠΟΤΕ) δεν διακόπτετε την Κορτιζόνη (Medrol / Prezolon) ή τα Ανοσοκατασταλτικά (Plaquenil / Imuran) το πρωί της αιμοληψίας, εκτός εάν το έχει ζητήσει ρητά ο Ρευματολόγος σας! Το ζητούμενο είναι να δούμε αν η αγωγή “κατέστειλε” τα αντισώματα.

Είναι εξαιρετικά χρήσιμο (έως απαραίτητο) να έχετε μαζί σας το Ιστορικό (τον Φάκελο) με τα προηγούμενα ANA (Αντιπυρηνικά) και τις προηγούμενες τιμές Anti-dsDNA, ώστε ο ιατρός Μικροβιολόγος να αξιολογήσει συγκριτικά το φθορισμό στο μικροσκόπιο.

19

Εργαστηριακές Παρεμβολές (Λιπαιμία, Αιμόλυση)

Η ποιότητα του δείγματος αίματος (Ορού) είναι κρίσιμη, ειδικά στη μέθοδο του Ανοσοφθορισμού (IIF). Επειδή η μέθοδος βασίζεται στην Οπτική παρατήρηση ενός πλακιδίου κάτω από το Μικροσκόπιο, οτιδήποτε “θολώνει” το δείγμα, δημιουργεί ψευδή ή μη-αναγνώσιμα αποτελέσματα (background interference).

Τα πιο συχνά εργαστηριακά προβλήματα απόρριψης (όπου θα σας ζητηθεί επανάληψη αιμοληψίας) είναι:

• Λιπαιμικός Ορός: Εάν φάγατε ένα εξαιρετικά βαρύ, λιπαρό γεύμα αργά το προηγούμενο βράδυ (π.χ. σουβλάκια), το αίμα σας το πρωί θα είναι γεμάτο (θολό) από Τριγλυκερίδια και Χυλομικρά. Τα σωματίδια αυτά ανακλούν το φως του Μικροσκοπίου, καθιστώντας αδύνατη την οπτική διάγνωση.
• Αιμόλυση: Εάν το αίμα αντληθεί με δυσκολία (με μεγάλη πίεση της σύριγγας), τα Ερυθρά Αιμοσφαίρια “σπάνε” (Αιμόλυση), απελευθερώνοντας αιμοσφαιρίνη στον ορό, η οποία βάφει το δείγμα βαθύ κόκκινο, παρεμβαίνοντας στην εξέταση.

20

Συχνά Λάθη στην Ερμηνεία (Red Flags)

Η μεγαλύτερη παγίδα στην Ανοσολογία είναι η “αυτό-διάγνωση” (Γκουγκλάρισμα) από τον ασθενή μόλις πάρει το χαρτί των αποτελεσμάτων. Αποφύγετε τα παρακάτω 6 ολέθρια λάθη:

21

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

22

Επιστημονική Βιβλιογραφία (Πηγές)

Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) είναι ο “Μέγας Μιμητής” της Ιατρικής. Τα συμπτώματά του μπερδεύουν, και η διάγνωσή του απαιτεί τον τέλειο συνδυασμό κορυφαίας Κλινικής εμπειρίας (από τον Ρευματολόγο) και αλάνθαστων Εργαστηριακών Τεχνικών. Ένα Αρνητικό “Anti-DNA IIF” δεν σημαίνει ότι είστε υγιής, και ένα “Θετικό” δεν σημαίνει το τέλος του κόσμου.