Κρίση ουρικής αρθρίτιδας στο μεγάλο δάκτυλο – συμπτώματα, διάρκεια και αντιμετώπιση
Κρίση ουρικής αρθρίτιδας: έντονος πόνος, ερυθρότητα και πρήξιμο στην άρθρωση του μεγάλου δακτύλου λόγω κρυστάλλων ουρικού οξέος.
ΟΥΡΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ • ΟΞΕΙΑ ΚΡΙΣΗ • ΠΟΝΟΣ ΣΤΙΣ ΑΡΘΡΩΣΕΙΣ

Κρίση Ουρικής Αρθρίτιδας: Συμπτώματα, Διάρκεια και Αντιμετώπιση

Η κρίση ουρικής αρθρίτιδας εμφανίζεται συνήθως απότομα, συχνά μέσα στη νύχτα, με πολύ έντονο πόνο, πρήξιμο, θερμότητα και ερυθρότητα μιας άρθρωσης. Η βάση του μεγάλου δακτύλου είναι η πιο χαρακτηριστική εντόπιση, αλλά μπορεί να προσβληθούν επίσης ο αστράγαλος, το γόνατο, το πέλμα, ο καρπός, τα δάκτυλα ή ο αγκώνας. Η σωστή αντιμετώπιση πρέπει να ξεκινά όσο το δυνατόν νωρίτερα και να διαχωρίζεται από τη μακροχρόνια θεραπεία που μειώνει το ουρικό οξύ.

Γρήγορη απάντηση: Μια κρίση ουρικής αρθρίτιδας μπορεί να φτάσει στη μέγιστη έντασή της μέσα στις πρώτες 8–24 ώρες. Χωρίς θεραπεία συχνά διαρκεί περίπου 1–2 εβδομάδες, ενώ με έγκαιρη και κατάλληλη αγωγή ο πόνος και η φλεγμονή συνήθως αρχίζουν να υποχωρούν νωρίτερα. [4] [5]
📑 Περιεχόμενα άρθρου
  1. Τι είναι η κρίση ουρικής αρθρίτιδας
  2. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά συμπτώματα
  3. Σε ποιες αρθρώσεις εμφανίζεται
  4. Πόσο διαρκεί μια κρίση
  5. Γιατί ο πόνος είναι τόσο έντονος
  6. Τι μπορεί να πυροδοτήσει μια κρίση
  7. Πώς γίνεται η διάγνωση
  8. Μπορεί το ουρικό να είναι φυσιολογικό στην κρίση;
  9. Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν
  10. Τι κάνουμε μόλις αρχίσει η κρίση
  11. Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται
  12. Κολχικίνη στην οξεία κρίση
  13. ΜΣΑΦ και ουρική αρθρίτιδα
  14. Κορτικοστεροειδή
  15. Zyloric, Zylapour και Adenuric κατά την κρίση
  16. Τι να φάτε και τι να αποφύγετε στην κρίση
  17. Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση
  18. Τι πρέπει να γίνει μετά την κρίση
  19. Πώς προλαμβάνονται οι επόμενες κρίσεις
  20. Συχνές ερωτήσεις
  21. Τι πρέπει να θυμάστε
  22. Επικοινωνία
  23. Βιβλιογραφία

1Τι είναι η κρίση ουρικής αρθρίτιδας

Η κρίση ουρικής αρθρίτιδας είναι ένα οξύ επεισόδιο έντονης φλεγμονής που προκαλείται όταν κρύσταλλοι μονονατριούχου ουρικού υπάρχουν μέσα ή γύρω από μια άρθρωση και ενεργοποιούν μια ισχυρή φλεγμονώδη αντίδραση. Η παρουσία των κρυστάλλων σχετίζεται με παρατεταμένη αύξηση του ουρικού οξέος, χωρίς όμως να σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με αυξημένο ουρικό θα εμφανίσει απαραίτητα ουρική αρθρίτιδα.

Η οξεία κρίση χαρακτηρίζεται από την ταχύτητα με την οποία εμφανίζεται. Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι απολύτως καλά το βράδυ και λίγες ώρες αργότερα να ξυπνήσει με τόσο δυνατό πόνο ώστε ακόμη και η επαφή του σεντονιού με το πόδι να είναι δυσάρεστη. Η φλεγμονή μπορεί να εξελιχθεί πολύ γρήγορα και η άρθρωση να γίνει θερμή, πρησμένη, εξαιρετικά ευαίσθητη και κόκκινη. [1]

Η κρίση είναι διαφορετικό πρόβλημα από την απλή υπερουριχαιμία. Το αυξημένο ουρικό οξύ μπορεί να υπάρχει για πολλά χρόνια χωρίς συμπτώματα. Η ουρική αρθρίτιδα εμφανίζεται όταν οι εναποθέσεις κρυστάλλων προκαλέσουν κλινική φλεγμονή.

Με απλά λόγια: υψηλό ουρικό οξύ και κρίση ουρικής αρθρίτιδας δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η κρίση είναι η έντονη φλεγμονώδης αντίδραση της άρθρωσης στους κρυστάλλους ουρικού.

2Ποια είναι τα χαρακτηριστικά συμπτώματα

Η τυπική κρίση ουρικής αρθρίτιδας έχει αρκετά χαρακτηριστική εικόνα. Τα συμπτώματα συνήθως αναπτύσσονται γρήγορα, συχνά μέσα σε λίγες ώρες, και μπορεί να είναι πολύ πιο έντονα από ό,τι θα περίμενε κάποιος από την εξωτερική εικόνα της άρθρωσης.

  • Ξαφνικός και πολύ έντονος πόνος, συχνά τη νύχτα ή νωρίς το πρωί.
  • Οίδημα και εμφανές πρήξιμο γύρω από την άρθρωση.
  • Έντονη θερμότητα της προσβεβλημένης περιοχής.
  • Ερυθρότητα του δέρματος πάνω από την άρθρωση.
  • Εξαιρετική ευαισθησία στην αφή.
  • Δυσκολία στην κίνηση ή στη φόρτιση της άρθρωσης.
  • Στο μεγάλο δάκτυλο, ακόμη και η επαφή με κάλτσα ή σεντόνι μπορεί να προκαλεί έντονο πόνο.
  • Μερικές φορές εμφανίζονται πυρετική κίνηση ή κακουχία, γεγονός που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη διαφορική διάγνωση.

Ο πόνος συνήθως βρίσκεται στη μέγιστη έντασή του μέσα στις πρώτες ώρες. Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η κορύφωση είναι συχνή περίπου στις πρώτες 8–12 ώρες, ενώ στη συνέχεια μπορεί να παραμείνει ευαισθησία και ενόχληση για αρκετές ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες. [5]

3Σε ποιες αρθρώσεις εμφανίζεται

Η πιο χαρακτηριστική εντόπιση είναι η πρώτη μεταταρσιοφαλαγγική άρθρωση, δηλαδή η βάση του μεγάλου δακτύλου του ποδιού. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται ποδάγρα. Δεν είναι όμως η μόνη περιοχή που μπορεί να προσβληθεί.

Άρθρωση / περιοχήΠώς μπορεί να εμφανιστεί
Μεγάλο δάκτυλοΚλασική ποδάγρα, έντονος πόνος και αδυναμία βάδισης
ΑστράγαλοςΟίδημα και πόνος στη φόρτιση
ΓόνατοΈντονο πρήξιμο, θερμότητα και περιορισμός κάμψης
Μέσο πόδι / πέλμαΠόνος που δυσκολεύει σημαντικά το περπάτημα
Καρπός και δάκτυλαΠιο συχνά σε εγκατεστημένη ή υποτροπιάζουσα νόσο
ΑγκώναςΜπορεί να συνδυάζεται με ουρικούς τόφους

Στις πρώτες κρίσεις είναι συχνότερη η προσβολή μίας άρθρωσης. Καθώς όμως η νόσος εξελίσσεται χωρίς επαρκή ρύθμιση του ουρικού, οι κρίσεις μπορεί να γίνουν πολυαρθρικές, να εμφανίζονται συχνότερα και να διαρκούν περισσότερο.

4Πόσο διαρκεί μια κρίση ουρικής αρθρίτιδας

Η διάρκεια διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Μια μη θεραπευμένη κρίση συχνά διαρκεί περίπου 1–2 εβδομάδες. Ο πόνος δεν παραμένει στο ίδιο επίπεδο όλο αυτό το διάστημα. Συνήθως αυξάνεται γρήγορα, κορυφώνεται τις πρώτες ώρες και στη συνέχεια υποχωρεί σταδιακά. [4]

Χρονικό στάδιοΤυπική εικόνα
Πρώτες ώρεςΑπότομη έναρξη και γρήγορη αύξηση του πόνου
8–24 ώρεςΣυχνά η μεγαλύτερη ένταση πόνου, οιδήματος και ευαισθησίας
Επόμενες ημέρεςΣταδιακή μείωση φλεγμονής όταν η θεραπεία είναι αποτελεσματική
Έως 1–2 εβδομάδεςΜπορεί να παραμένει ευαισθησία ή υπολειπόμενος πόνος, ιδιαίτερα χωρίς θεραπεία

Η έγκαιρη θεραπεία έχει μεγάλη σημασία. Οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν η αντιμετώπιση να αρχίζει όσο γίνεται πιο γρήγορα μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. [2] [3]

5Γιατί ο πόνος είναι τόσο έντονος

Οι κρύσταλλοι μονονατριούχου ουρικού δεν προκαλούν απλώς μηχανικό ερεθισμό. Αναγνωρίζονται από το ανοσοποιητικό σύστημα και προκαλούν ταχεία ενεργοποίηση φλεγμονωδών μηχανισμών. Απελευθερώνονται κυτταροκίνες και προσέρχονται ουδετερόφιλα στην περιοχή, δημιουργώντας πολύ έντονη τοπική φλεγμονή.

Γι’ αυτό η άρθρωση γίνεται θερμή, διογκωμένη και εξαιρετικά ευαίσθητη. Ακόμη και μικρή πίεση αυξάνει σημαντικά τον πόνο. Η εικόνα αυτή εξηγεί και γιατί μια οξεία ουρική κρίση μπορεί κλινικά να μοιάζει με λοίμωξη της άρθρωσης.

6Τι μπορεί να πυροδοτήσει μια κρίση

Οι κρίσεις δεν προκαλούνται πάντα από ένα συγκεκριμένο γεύμα. Η ουρική αρθρίτιδα είναι νόσος εναπόθεσης κρυστάλλων και η διατροφή αποτελεί μόνο έναν από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο.

  • Μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, ιδιαίτερα μπύρας και ποτών σε σύντομο χρονικό διάστημα.
  • Αφυδάτωση.
  • Πολύ μεγάλο γεύμα με υψηλό φορτίο πουρινών.
  • Εντόσθια και μεγάλες ποσότητες κόκκινου κρέατος.
  • Ορισμένα θαλασσινά και ψάρια με υψηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες.
  • Ποτά και τρόφιμα με μεγάλες ποσότητες φρουκτόζης.
  • Απότομη απώλεια βάρους ή παρατεταμένη νηστεία.
  • Τραυματισμός ή χειρουργική επέμβαση.
  • Οξεία νόσος ή λοίμωξη.
  • Ορισμένα διουρητικά και άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τη νεφρική αποβολή του ουρικού.
  • Έναρξη ή απότομη μεταβολή θεραπείας που μειώνει το ουρικό, ιδιαίτερα χωρίς κατάλληλη προφύλαξη.

Οι οδηγίες ACR υποστηρίζουν τον περιορισμό της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, των τροφών υψηλής περιεκτικότητας σε πουρίνες και των προϊόντων με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη, αλλά επισημαίνουν ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν αντικαθιστούν τη φαρμακευτική ρύθμιση όταν υπάρχει σαφής ένδειξη μακροχρόνιας θεραπείας. [2]

7Πώς γίνεται η διάγνωση

Σε έναν ασθενή με γνωστή ουρική αρθρίτιδα και χαρακτηριστική υποτροπή, η κλινική εικόνα μπορεί να είναι ιδιαίτερα ενδεικτική. Στην πρώτη κρίση όμως δεν πρέπει να θεωρούμε αυτομάτως ότι κάθε κόκκινη και πρησμένη άρθρωση είναι ουρική αρθρίτιδα.

Το NICE συστήνει να εξετάζεται η πιθανότητα σηπτικής αρθρίτιδας, νόσου από κρυστάλλους πυροφωσφορικού ασβεστίου — της λεγόμενης ψευδοουρικής αρθρίτιδας — και άλλων φλεγμονωδών αρθρίτιδων όταν υπάρχει επώδυνη, κόκκινη και διογκωμένη άρθρωση. [1]

Όταν η διάγνωση παραμένει αβέβαιη, η παρακέντηση της άρθρωσης και η μικροσκοπική αναζήτηση κρυστάλλων μονονατριούχου ουρικού στο αρθρικό υγρό αποτελεί την πιο ειδική μέθοδο επιβεβαίωσης. Παράλληλα, όταν υπάρχει υποψία λοίμωξης, το υγρό μπορεί να εξεταστεί με Gram και καλλιέργεια.

8Μπορεί το ουρικό να είναι φυσιολογικό στην κρίση;

Ναι. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παγίδες στην αξιολόγηση μιας οξείας κρίσης. Μια φυσιολογική τιμή ουρικού οξέος κατά τη στιγμή του πόνου δεν αποκλείει την ουρική αρθρίτιδα.

Το ουρικό μπορεί να μειωθεί παροδικά κατά τη διάρκεια της οξείας φλεγμονής. Για αυτό, όταν η κλινική υποψία είναι ισχυρή αλλά η τιμή είναι κάτω από το αναμενόμενο, το NICE συστήνει επανάληψη της μέτρησης τουλάχιστον δύο εβδομάδες μετά την υποχώρηση της κρίσης. [1]

Σημαντικό: Δεν διαγιγνώσκουμε ούτε αποκλείουμε ουρική αρθρίτιδα μόνο από μία τιμή ουρικού οξέος.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εργαστηριακή εξέταση, τις τιμές και την ερμηνεία της, δείτε τον αναλυτικό οδηγό Ουρικό Οξύ: φυσιολογικές τιμές, υψηλό ουρικό και ουρική αρθρίτιδα.

9Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν

Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με το αν πρόκειται για πρώτη κρίση, αν υπάρχει γνωστή ουρική αρθρίτιδα, αν υπάρχουν συννοσηρότητες ή αν η εικόνα δημιουργεί υποψία λοίμωξης.

ΕξέτασηΤι πληροφορία δίνει
Ουρικό οξύΒασικός δείκτης για διάγνωση και μακροχρόνιο θεραπευτικό στόχο
Κρεατινίνη / eGFRΕκτίμηση νεφρικής λειτουργίας και ασφαλής επιλογή θεραπείας
CRP / ΤΚΕΜπορούν να αυξηθούν στην κρίση, αλλά δεν είναι ειδικές για ουρική αρθρίτιδα
Γενική αίματοςΧρήσιμη όταν υπάρχει έντονη φλεγμονή ή υποψία λοίμωξης
Αρθρικό υγρόΑναζήτηση κρυστάλλων και, όταν χρειάζεται, αποκλεισμός λοίμωξης

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπερηχογράφημα ή ειδική αξονική τομογραφία διπλής ενέργειας, ιδιαίτερα όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής ή υπάρχει υποψία σημαντικού φορτίου ουρικών εναποθέσεων.

10Τι κάνουμε μόλις αρχίσει η κρίση

Η θεραπεία της οξείας κρίσης στοχεύει κυρίως στη γρήγορη καταστολή της φλεγμονής. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η κατάλληλη αγωγή, τόσο μεγαλύτερη είναι συνήθως η πιθανότητα γρηγορότερης ανακούφισης.

  1. Επικοινωνήστε με τον γιατρό, ιδιαίτερα αν είναι η πρώτη κρίση.
  2. Ξεκουράστε την άρθρωση και αποφύγετε την πίεση ή την έντονη κίνηση.
  3. Ανυψώστε το άκρο όταν αυτό είναι εφικτό.
  4. Χρησιμοποιήστε ψυχρό επίθεμα τυλιγμένο σε πετσέτα για μικρά χρονικά διαστήματα. Το NICE και το ACR αναφέρουν ότι ο πάγος μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά μαζί με τη φαρμακευτική θεραπεία. [1] [2]
  5. Διατηρήστε επαρκή ενυδάτωση, εφόσον δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός υγρών λόγω καρδιακής ή νεφρικής νόσου.
  6. Αποφύγετε το αλκοόλ όσο διαρκεί η κρίση.
  7. Μην αλλάζετε μόνοι σας τη μόνιμη θεραπεία του ουρικού.

Σε ασθενείς με γνωστή ουρική αρθρίτιδα μπορεί να έχει συμφωνηθεί εκ των προτέρων με τον θεράποντα ιατρό ένα σχέδιο αντιμετώπισης για την έναρξη συμπτωμάτων. Η EULAR δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έγκαιρη αντιμετώπιση της κρίσης. [3]

11Ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται στην κρίση

Οι τρεις βασικές κατηγορίες θεραπείας πρώτης γραμμής είναι:

  • Κολχικίνη
  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα — ΜΣΑΦ
  • Κορτικοστεροειδή, από το στόμα ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενέσιμα ή ενδαρθρικά

Οι οδηγίες NICE και ACR δεν θεωρούν ότι μία από αυτές τις τρεις κατηγορίες είναι κατάλληλη για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από τη νεφρική λειτουργία, την ηλικία, το ιστορικό έλκους ή γαστρεντερικής αιμορραγίας, την καρδιαγγειακή κατάσταση, την αρτηριακή πίεση, την αντιπηκτική θεραπεία, τον σακχαρώδη διαβήτη, άλλα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής και προηγούμενη ανταπόκριση στη θεραπεία. [1] [2]

Προσοχή: Η θεραπεία της κρίσης δεν πρέπει να επιλέγεται μόνο με βάση το ποιο φάρμακο «έπιασε την προηγούμενη φορά». Νεφρική νόσος, αντιπηκτικά, καρδιαγγειακά προβλήματα και σημαντικές φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις μπορούν να αλλάξουν την ασφαλέστερη επιλογή.

12Κολχικίνη στην οξεία κρίση

Η κολχικίνη αποτελεί κλασική θεραπεία της οξείας ουρικής αρθρίτιδας. Δεν είναι κοινό αναλγητικό. Περιορίζει τη φλεγμονώδη αντίδραση που προκαλούν οι κρύσταλλοι ουρικού και είναι περισσότερο αποτελεσματική όταν χρησιμοποιείται νωρίς στην έναρξη της κρίσης.

Οι σύγχρονες οδηγίες προτιμούν χαμηλότερα θεραπευτικά σχήματα αντί των παλαιότερων υψηλών δόσεων, επειδή προσφέρουν αποτελεσματικότητα με λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. [2]

Η διάρροια, η ναυτία, ο κοιλιακός πόνος και οι έμετοι είναι γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε ασθενείς με νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία και όταν συγχορηγούνται φάρμακα που αυξάνουν τη συγκέντρωση της κολχικίνης στον οργανισμό. Η EULAR επισημαίνει σημαντικές αλληλεπιδράσεις, μεταξύ άλλων με ισχυρούς αναστολείς CYP3A4 ή P-glycoprotein. [3]

Δεν πρέπει να αυξάνεται αυθαίρετα η δόση επειδή ο πόνος παραμένει έντονος. Η κολχικίνη έχει στενό θεραπευτικό εύρος και η υπερδοσολογία μπορεί να είναι επικίνδυνη.

13ΜΣΑΦ και ουρική αρθρίτιδα

Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη μπορούν να μειώσουν γρήγορα πόνο και φλεγμονή και αποτελούν θεραπεία πρώτης γραμμής σε κατάλληλους ασθενείς. Δεν είναι όμως ασφαλή για όλους.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχουν:

  • χρόνια νεφρική νόσος ή σημαντικά μειωμένο eGFR,
  • ιστορικό γαστρικού ή δωδεκαδακτυλικού έλκους,
  • προηγούμενη γαστρεντερική αιμορραγία,
  • καρδιακή ανεπάρκεια ή σημαντική καρδιαγγειακή νόσος,
  • μη ρυθμισμένη υπέρταση,
  • αντιπηκτική θεραπεία,
  • αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα.

Το NICE αναφέρει ότι σε ασθενείς που λαμβάνουν ΜΣΑΦ για κρίση ουρικής αρθρίτιδας μπορεί να εξετάζεται παράλληλη γαστροπροστασία με αναστολέα αντλίας πρωτονίων, ανάλογα με τον ατομικό κίνδυνο. [1]

14Κορτικοστεροειδή

Τα κορτικοστεροειδή είναι επίσης αποτελεσματική επιλογή στην οξεία κρίση, ιδιαίτερα όταν η κολχικίνη ή τα ΜΣΑΦ δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Μπορούν να χορηγηθούν από το στόμα ή, σε κατάλληλες περιπτώσεις, ενδομυϊκά ή μέσα στην προσβεβλημένη άρθρωση.

Η ενδαρθρική χορήγηση μπορεί να είναι χρήσιμη όταν υπάρχει μία μόνο προσβεβλημένη άρθρωση και έχει αποκλειστεί λοίμωξη. Σε πολυαρθρική κρίση μπορεί να απαιτείται διαφορετική προσέγγιση.

Παρότι ένα σύντομο θεραπευτικό σχήμα είναι συνήθως καλά ανεκτό, απαιτείται εξατομίκευση σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, σοβαρή υπέρταση, ιστορικό λοιμώξεων ή άλλους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

15Zyloric, Zylapour και Adenuric κατά την κρίση

Η αλλοπουρινόλη — όπως στα Zyloric και Zylapour — και η φεβουξοστάτη — όπως στο Adenuric — έχουν διαφορετικό ρόλο από την κολχικίνη, τα ΜΣΑΦ και τα κορτικοστεροειδή.

Δεν είναι φάρμακα άμεσης ανακούφισης της κρίσης. Μειώνουν το ουρικό οξύ σε βάθος χρόνου με στόχο να σταματήσει η δημιουργία νέων εναποθέσεων και σταδιακά να μειωθεί το υπάρχον φορτίο κρυστάλλων.

Αν ένας ασθενής λαμβάνει ήδη σταθερά θεραπεία με αλλοπουρινόλη ή φεβουξοστάτη και εμφανίσει κρίση, δεν πρέπει να τη διακόπτει μόνος του. Η διακοπή ή οι αυθαίρετες μεταβολές της δόσης μπορεί να προκαλέσουν διακυμάνσεις στο ουρικό οξύ. Οι κατευθυντήριες οδηγίες υποστηρίζουν τη συνέχιση της ήδη εγκατεστημένης ουρικομειωτικής θεραπείας κατά την αντιμετώπιση μιας κρίσης. [2]

Υπάρχει επίσης ένα συχνό παράδοξο: κατά τους πρώτους μήνες μετά την έναρξη ή την αύξηση μιας αποτελεσματικής ουρικομειωτικής θεραπείας μπορεί προσωρινά να εμφανιστούν περισσότερες κρίσεις. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα αποτυχία της θεραπείας. Η μεταβολή των εναποθέσεων ουρικού μπορεί να κινητοποιήσει κρυστάλλους και για αυτό συχνά χρησιμοποιείται προφυλακτική αντιφλεγμονώδης αγωγή κατά τη φάση τιτλοποίησης. Το ACR συστήνει αντιφλεγμονώδη προφύλαξη για τουλάχιστον 3–6 μήνες κατά την έναρξη ουρικομειωτικής θεραπείας, με εξατομίκευση ανάλογα με την πορεία. [2]

16Τι να φάτε και τι να αποφύγετε στην κρίση

Δεν υπάρχει κάποια τροφή που μπορεί να σταματήσει μια οξεία κρίση αφού αυτή έχει ξεκινήσει. Η διατροφή λειτουργεί υποστηρικτικά και έχει μεγαλύτερη αξία στη μακροχρόνια πρόληψη.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης είναι λογικό να προτιμάτε:

  • νερό και επαρκή υγρά, εφόσον δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός,
  • λαχανικά,
  • φρούτα σε λογικές ποσότητες,
  • δημητριακά ολικής άλεσης,
  • γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών,
  • απλά, ισορροπημένα γεύματα χωρίς υπερβολές.

Περιορίστε ιδιαίτερα:

  • αλκοόλ, κυρίως μπύρα και μεγάλη κατανάλωση οινοπνευματωδών,
  • εντόσθια,
  • πολύ μεγάλες ποσότητες κόκκινου κρέατος,
  • ορισμένα ψάρια και θαλασσινά υψηλής περιεκτικότητας σε πουρίνες,
  • αναψυκτικά και ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη ή φρουκτόζη,
  • υπερφαγία και πολύ μεγάλα γεύματα.

Το NICE επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι μία συγκεκριμένη «δίαιτα ουρικής αρθρίτιδας» από μόνη της προλαμβάνει τις κρίσεις ή μειώνει επαρκώς το ουρικό. Η γενική σύσταση παραμένει μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή, έλεγχος βάρους και αποφυγή υπερβολικού αλκοόλ. [1]

Αναλυτικότερες πληροφορίες υπάρχουν στον οδηγό Ουρικό Οξύ, Ουρική Αρθρίτιδα και Διατροφή.

17Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση

Η σημαντικότερη κατάσταση που πρέπει να διαφοροποιηθεί από την ουρική αρθρίτιδα είναι η σηπτική αρθρίτιδα, δηλαδή λοίμωξη μέσα στην άρθρωση. Πρόκειται για επείγουσα κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει γρήγορα σημαντική βλάβη.

Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν:

  • είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται τόσο έντονος πόνος σε άρθρωση,
  • υπάρχει υψηλός πυρετός ή ρίγος,
  • ο ασθενής αισθάνεται γενικά πολύ άρρωστος,
  • ο πόνος και το πρήξιμο επιδεινώνονται γρήγορα,
  • υπάρχει πρόσφατο χειρουργείο, τραύμα ή επέμβαση στην περιοχή,
  • υπάρχει ανοσοκαταστολή,
  • η συνηθισμένη θεραπεία για γνωστή ουρική αρθρίτιδα δεν λειτουργεί,
  • η διάγνωση δεν είναι βέβαιη.

Το NICE αναφέρει ρητά ότι όταν υπάρχει υποψία σηπτικής αρθρίτιδας απαιτείται άμεση παραπομπή. [1] Η παρουσία κρυστάλλων ουρικού επίσης δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως απόλυτος λόγος για να αγνοηθεί ισχυρή κλινική υποψία λοίμωξης.

18Τι πρέπει να γίνει μετά την κρίση

Η υποχώρηση του πόνου δεν σημαίνει ότι έχει λυθεί το πρόβλημα. Μετά την κρίση είναι η κατάλληλη στιγμή να αξιολογηθεί γιατί εμφανίστηκε και πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος επανάληψης.

Η παρακολούθηση συνήθως περιλαμβάνει:

  • επανάληψη ουρικού οξέος όταν έχει υποχωρήσει η οξεία φλεγμονή,
  • έλεγχο κρεατινίνης και eGFR,
  • εκτίμηση της συχνότητας προηγούμενων κρίσεων,
  • έλεγχο για ουρικούς τόφους,
  • ιστορικό νεφρολιθίασης,
  • ανασκόπηση φαρμάκων που μπορεί να επηρεάζουν το ουρικό,
  • εκτίμηση υπέρτασης, σωματικού βάρους και άλλων μεταβολικών παραγόντων.

Σε ασθενείς που λαμβάνουν ουρικομειωτική θεραπεία, ο συνήθης θεραπευτικός στόχος είναι ουρικό οξύ κάτω από 6 mg/dL. Το ACR συνιστά στρατηγική treat-to-target, δηλαδή προσαρμογή της θεραπείας με βάση επαναλαμβανόμενες μετρήσεις μέχρι να επιτευχθεί και να διατηρηθεί ο στόχος. [2]

19Πώς προλαμβάνονται οι επόμενες κρίσεις

Η πραγματική μακροχρόνια πρόληψη δεν βασίζεται μόνο στην αποφυγή μιας συγκεκριμένης τροφής. Ο βασικός στόχος είναι να μειωθεί σταθερά το ουρικό οξύ σε επίπεδο όπου οι υπάρχοντες κρύσταλλοι μπορούν σταδιακά να διαλυθούν και δεν δημιουργούνται νέες εναποθέσεις.

Ουρικομειωτική θεραπεία συζητείται ιδιαίτερα όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες ή ενοχλητικές κρίσεις, τόφοι, χρόνια ουρική αρθρίτιδα, νεφρική νόσος ή άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εξέλιξης. [1] [2]

Η αλλοπουρινόλη αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής σε πολλές διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. Η φεβουξοστάτη αποτελεί επίσης αποτελεσματική επιλογή σε κατάλληλους ασθενείς. Η επιλογή, η αρχική δόση και η τιτλοποίηση εξαρτώνται από την κλινική εικόνα, τη νεφρική λειτουργία, τις προηγούμενες θεραπείες και τις συννοσηρότητες.

Στην καθημερινότητα βοηθούν επίσης:

  • σταθερή λήψη της συνταγογραφημένης θεραπείας,
  • επαρκής ενυδάτωση,
  • σταδιακή απώλεια βάρους όταν υπάρχει υπερβάλλον βάρος, χωρίς ακραίες δίαιτες,
  • περιορισμός υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ,
  • περιορισμός τροφών πολύ υψηλής περιεκτικότητας σε πουρίνες,
  • περιορισμός ποτών με μεγάλες ποσότητες φρουκτόζης,
  • εργαστηριακή παρακολούθηση του ουρικού και της νεφρικής λειτουργίας.
Ο θεραπευτικός στόχος δεν είναι απλώς «να μην πονάω». Η απουσία κρίσεων για μερικούς μήνες δεν αποδεικνύει ότι έχουν εξαφανιστεί οι κρύσταλλοι. Η μακροχρόνια επιτυχία αξιολογείται με τη σταθερή επίτευξη του στόχου του ουρικού και την κλινική πορεία.

20Συχνές ερωτήσεις

Πόσες ημέρες κρατά μια κρίση ουρικής αρθρίτιδας;
Χωρίς θεραπεία μια κρίση συχνά διαρκεί περίπου 1–2 εβδομάδες. Με έγκαιρη κατάλληλη θεραπεία τα συμπτώματα συνήθως αρχίζουν να μειώνονται νωρίτερα. [4]
Πότε είναι χειρότερος ο πόνος;
Η ένταση αυξάνεται πολύ γρήγορα και συχνά κορυφώνεται μέσα στις πρώτες 8–24 ώρες. Μετά το οξύ στάδιο μπορεί να παραμείνει ευαισθησία για ημέρες. [5]
Μπορεί να έχω κρίση με φυσιολογικό ουρικό;
Ναι. Το ουρικό μπορεί να είναι προσωρινά φυσιολογικό κατά τη διάρκεια της οξείας κρίσης. Αν υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία, η μέτρηση επαναλαμβάνεται μετά την υποχώρηση της κρίσης. [1]
Ποιο φάρμακο σταματά την κρίση;
Οι βασικές θεραπείες πρώτης γραμμής είναι κολχικίνη, ΜΣΑΦ ή κορτικοστεροειδή. Δεν υπάρχει μία επιλογή που να είναι καλύτερη και ασφαλέστερη για όλους· λαμβάνονται υπόψη νεφρική λειτουργία, καρδιαγγειακό ιστορικό, γαστρεντερικός κίνδυνος, άλλα φάρμακα και συννοσηρότητες.
Η κολχικίνη είναι παυσίπονο;
Όχι με την κλασική έννοια. Η κολχικίνη περιορίζει τη φλεγμονώδη αντίδραση που προκαλείται από τους κρυστάλλους ουρικού. Γι’ αυτό χρησιμοποιείται ειδικά στην ουρική αρθρίτιδα και σε ορισμένες άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις.
Να σταματήσω το Zylapour ή το Zyloric αν πάθω κρίση;
Αν ήδη λαμβάνετε σταθερά αλλοπουρινόλη, δεν πρέπει να τη διακόψετε αυθαίρετα επειδή εμφανίστηκε κρίση. Η κρίση αντιμετωπίζεται με την κατάλληλη αντιφλεγμονώδη θεραπεία, ενώ η μακροχρόνια θεραπεία του ουρικού συνήθως συνεχίζεται.
Το Adenuric σταματά τον πόνο μιας κρίσης;
Όχι. Η φεβουξοστάτη μειώνει το ουρικό οξύ μακροχρόνια. Δεν λειτουργεί ως άμεσο αντιφλεγμονώδες ή παυσίπονο της οξείας κρίσης.
Βοηθά ο πάγος;
Μπορεί να βοηθήσει συμπληρωματικά στη μείωση του πόνου. Χρησιμοποιείται τυλιγμένος σε πετσέτα και όχι απευθείας πάνω στο δέρμα. Δεν αντικαθιστά την κατάλληλη φαρμακευτική θεραπεία. [1]
Μπορώ να περπατήσω κανονικά;
Όταν η προσβεβλημένη άρθρωση βρίσκεται στο πόδι, η έντονη φόρτιση συχνά αυξάνει τον πόνο. Κατά την οξεία φάση είναι προτιμότερη η ανάπαυση και η αποφυγή περιττής πίεσης μέχρι να μειωθεί η φλεγμονή.
Γιατί παθαίνω κρίσεις ενώ το ουρικό αρχίζει να πέφτει;
Στην αρχή μιας αποτελεσματικής ουρικομειωτικής θεραπείας, οι μεταβολές στις εναποθέσεις των κρυστάλλων μπορούν προσωρινά να αυξήσουν τον κίνδυνο κρίσεων. Αυτός είναι ο λόγος που συχνά δίνεται προφυλακτική αντιφλεγμονώδης αγωγή κατά την έναρξη ή την τιτλοποίηση της θεραπείας. [2]
Ποιος είναι ο στόχος του ουρικού όταν έχω ουρική αρθρίτιδα;
Για τους περισσότερους ασθενείς που λαμβάνουν ουρικομειωτική θεραπεία, οι διεθνείς οδηγίες χρησιμοποιούν ως βασικό στόχο ουρικό οξύ κάτω από 6 mg/dL. Σε ειδικές περιπτώσεις σοβαρής νόσου μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυστηρότερος στόχος ανάλογα με την κατευθυντήρια οδηγία και την κλινική εικόνα.

21Τι πρέπει να θυμάστε

  • Η κρίση ουρικής αρθρίτιδας συνήθως αρχίζει ξαφνικά και μέσα σε λίγες ώρες.
  • Η χαρακτηριστική άρθρωση είναι η βάση του μεγάλου δακτύλου, αλλά μπορεί να προσβληθούν πολλές άλλες αρθρώσεις.
  • Ο πόνος συχνά κορυφώνεται μέσα στις πρώτες ώρες.
  • Χωρίς θεραπεία μια κρίση μπορεί να διαρκέσει περίπου 1–2 εβδομάδες.
  • Η θεραπεία είναι αποτελεσματικότερη όταν ξεκινήσει νωρίς.
  • Κολχικίνη, ΜΣΑΦ και κορτικοστεροειδή αποτελούν τις κύριες θεραπευτικές επιλογές της οξείας κρίσης.
  • Η επιλογή φαρμάκου πρέπει να λαμβάνει υπόψη νεφρική λειτουργία, καρδιαγγειακό και γαστρεντερικό ιστορικό και άλλα φάρμακα.
  • Μια φυσιολογική τιμή ουρικού κατά τη διάρκεια της κρίσης δεν αποκλείει ουρική αρθρίτιδα.
  • Η αλλοπουρινόλη και η φεβουξοστάτη είναι φάρμακα μακροχρόνιας ρύθμισης και όχι άμεσης ανακούφισης του πόνου.
  • Η ήδη εγκατεστημένη ουρικομειωτική θεραπεία δεν πρέπει να διακόπτεται αυθαίρετα επειδή εμφανίστηκε κρίση.
  • Κόκκινη, πολύ θερμή και επώδυνη άρθρωση με πυρετό χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση για αποκλεισμό λοίμωξης.
  • Μετά την κρίση πρέπει να αξιολογηθεί το ουρικό οξύ και ο κίνδυνος υποτροπής.
  • Ο συνήθης θεραπευτικός στόχος σε ουρική αρθρίτιδα υπό αγωγή είναι <6 mg/dL.

Για οργανωμένη ενημέρωση σχετικά με τις αιτίες, τις τιμές, τη διατροφή, τις εξετάσεις και τα φάρμακα της ουρικής αρθρίτιδας, επισκεφθείτε τον κεντρικό οδηγό Ουρικού Οξέος & Ουρικής Αρθρίτιδας.

22Επικοινωνία με το εργαστήριο

Για αιματολογικό έλεγχο ουρικού οξέος, νεφρικής λειτουργίας και σχετικών εργαστηριακών εξετάσεων μπορείτε να επικοινωνήσετε με το Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.

Ιατρική σημείωση:
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική εξέταση ή θεραπεία. Ιδιαίτερα σε πρώτη κρίση, πυρετό, έντονη κακουχία ή πιθανότητα λοίμωξης της άρθρωσης απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Βιβλιογραφία

  1. NICE. Gout: diagnosis and management. NICE Guideline NG219. Recommendations. https://www.nice.org.uk/guidance/ng219/chapter/Recommendations
  2. FitzGerald JD, Dalbeth N, Mikuls T, et al. 2020 American College of Rheumatology Guideline for the Management of Gout. Arthritis Care & Research. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10563586/
  3. Richette P, Doherty M, Pascual E, et al. 2016 updated EULAR evidence-based recommendations for the management of gout. Annals of the Rheumatic Diseases. https://ard.bmj.com/content/76/1/29
  4. NHS. Gout – Symptoms, treatment and duration of attacks. https://www.nhs.uk/conditions/gout/
  5. Mayo Clinic. Gout – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gout/symptoms-causes/syc-20372897
  6. American College of Rheumatology. Gout Clinical Practice Guideline. https://rheumatology.org/gout-guideline
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος
Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας
Μικροβιολογικό Λαμία
Διαχείριση cookies  GDPR Cookie Compliance
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.