Advantan Κρέμα και Αλοιφή: Κορτιζόνη, Έκζεμα, Χρήση και Παρενέργειες

1
Τι είναι το Advantan;

Το Advantan είναι φαρμακευτικό σκεύασμα για τοπική εφαρμογή στο δέρμα. Περιέχει ακεπονική μεθυλπρεδνιζολόνη, ένα ισχυρό τοπικό κορτικοστεροειδές με αντιφλεγμονώδη δράση.

Στην καθημερινή γλώσσα μπορεί να αναφέρεται ως «κορτιζονούχα κρέμα» ή «κορτιζονούχα αλοιφή». Αυτό είναι ουσιαστικά σωστό, αλλά δεν σημαίνει ότι πρόκειται για μία απλή κρέμα που μπορεί να χρησιμοποιείται σε οποιοδήποτε εξάνθημα.

Η τοπική κορτιζόνη έχει συγκεκριμένες ενδείξεις. Εάν η αιτία της δερματικής βλάβης είναι διαφορετική — για παράδειγμα μυκητίαση, βακτηριακή ή ιογενής λοίμωξη — η χρήση κορτικοστεροειδούς χωρίς σωστή διάγνωση μπορεί να καλύψει την πραγματική εικόνα ή να επιδεινώσει το πρόβλημα.

2
Δραστική ουσία και πόσο ισχυρή κορτιζόνη είναι

Κάθε γραμμάριο κρέμας ή αλοιφής Advantan περιέχει 1 mg ακεπονικής μεθυλπρεδνιζολόνης, δηλαδή συγκέντρωση 0,1% w/w.

Η ακεπονική μεθυλπρεδνιζολόνη ανήκει στα ισχυρά τοπικά κορτικοστεροειδή. Αυτό είναι σημαντικό, επειδή η επιλογή ενός κορτικοστεροειδούς δεν γίνεται μόνο από το όνομα του φαρμάκου αλλά και από:

• τη διάγνωση,
• την περιοχή του σώματος,
• την ηλικία του ασθενούς,
• την έκταση της βλάβης,
• τη διάρκεια της θεραπείας,
• την κατάσταση του δερματικού φραγμού.

Πρόσωπο, βλέφαρα, πτυχές και γεννητική περιοχή απορροφούν διαφορετικά τα τοπικά κορτικοστεροειδή σε σχέση με παχύτερες περιοχές του δέρματος. Γι’ αυτό η ίδια κρέμα δεν χρησιμοποιείται με τον ίδιο τρόπο παντού.

3
Advantan κρέμα ή αλοιφή;

Η κρέμα και η αλοιφή περιέχουν την ίδια δραστική ουσία και την ίδια συγκέντρωση. Η βασική διαφορά βρίσκεται στη φαρμακευτική βάση.

Εάν κατά την παρατεταμένη χρήση της κρέμας το δέρμα γίνει υπερβολικά ξηρό, το επίσημο φύλλο οδηγιών αναφέρει ότι μπορεί να χρειαστεί μετάβαση στην αλοιφή.

4
Σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται;

Σύμφωνα με τις εγκεκριμένες πληροφορίες του προϊόντος, η κρέμα και η αλοιφή Advantan χρησιμοποιούνται σε δερματίτιδα, ιδιαίτερα σε αλλεργικά εκζέματα εξ επαφής, καθώς και σε ψωρίαση.

Η παρουσία κοκκινίλας ή κνησμού από μόνη της δεν αρκεί για να επιβεβαιώσει ότι χρειάζεται κορτιζόνη. Παρόμοια εικόνα μπορεί να εμφανιστεί σε μυκητιάσεις, λοιμώξεις, ροδόχρου ακμή, περιστοματική δερματίτιδα ή άλλες καταστάσεις στις οποίες η αυθαίρετη χρήση ισχυρού κορτικοστεροειδούς μπορεί να είναι προβληματική.

5
Advantan για έκζεμα και δερματίτιδα

Στο έκζεμα και στις κορτικοστεροειδο-ανταποκρινόμενες δερματίτιδες, το Advantan μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή και συμπτώματα όπως:

• ερυθρότητα,
• κνησμό,
• οίδημα,
• κάψιμο,
• ερεθισμό.

Το κορτικοστεροειδές αντιμετωπίζει κυρίως τη φλεγμονώδη έξαρση. Δεν αντικαθιστά τη βασική φροντίδα του δερματικού φραγμού, όπως τα κατάλληλα μαλακτικά ή ενυδατικά προϊόντα, όταν αυτά αποτελούν μέρος της θεραπευτικής στρατηγικής.

Σε επαναλαμβανόμενα εκζέματα είναι σημαντικό να αναζητείται και ο παράγοντας που προκαλεί ή συντηρεί τη φλεγμονή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία αλλεργικής δερματίτιδας εξ επαφής.

6
Advantan για ψωρίαση

Η ψωρίαση περιλαμβάνεται στις εγκεκριμένες ενδείξεις της κρέμας και της αλοιφής Advantan. Η χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών στην ψωρίαση χρειάζεται όμως σωστό σχεδιασμό και ιατρική παρακολούθηση.

Δεν είναι σωστό να επαναλαμβάνονται ανεξέλεγκτα μεγάλοι κύκλοι ισχυρής κορτιζόνης κάθε φορά που εμφανίζεται πλάκα. Το επίσημο φύλλο οδηγιών επισημαίνει ότι στην ψωρίαση τα τοπικά κορτικοστεροειδή πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ και επίβλεψη ειδικού, επειδή μετά από παρατεταμένη χρήση ή διακοπή μπορεί να εμφανιστεί επιδείνωση της νόσου.

7
Πώς δρα στο δέρμα;

Τα τοπικά κορτικοστεροειδή μειώνουν τη φλεγμονώδη αντίδραση του δέρματος. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται η ερυθρότητα, το οίδημα και ο κνησμός.

Η βελτίωση των συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι εξαφανίστηκε και η αιτία της πάθησης. Για παράδειγμα, αν υπάρχει αλλεργιογόνο, συνεχής ερεθιστική έκθεση ή λοίμωξη, μπορεί να χρειάζεται διαφορετική ή πρόσθετη αντιμετώπιση.

8
Πώς χρησιμοποιείται σωστά;

Η συνήθης εγκεκριμένη εφαρμογή της κρέμας ή αλοιφής Advantan είναι:

Περισσότερη ποσότητα ή συχνότερη εφαρμογή δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο αποτέλεσμα και μπορεί να αυξήσει την έκθεση στο κορτικοστεροειδές.

Πρέπει να αποφεύγεται η επαφή με:

• τα μάτια,
• τους βλεννογόνους,
• βαθιές ανοικτές πληγές.

Η στεγανή κάλυψη της περιοχής δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετα, επειδή μπορεί να αυξήσει σημαντικά την απορρόφηση του κορτικοστεροειδούς.

9
Για πόσες ημέρες μπορεί να χρησιμοποιηθεί;

Στους ενήλικες, οι εγκεκριμένες πληροφορίες αναφέρουν ότι η συνολική διάρκεια χρήσης της κρέμας/αλοιφής γενικά δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 12 εβδομάδες.

Αυτό όμως είναι ανώτατο γενικό όριο και όχι προτεινόμενη διάρκεια για κάθε ασθενή. Η θεραπεία πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο σύντομη και να προσαρμόζεται στη διάγνωση, στην περιοχή και στην ανταπόκριση.

Στο ελληνικό φύλλο οδηγιών αναφέρεται επίσης ότι τα τοπικά κορτικοστεροειδή δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για περισσότερο από τρεις εβδομάδες χωρίς επανεξέταση από δερματολόγο.

Στα παιδιά, η διάρκεια της κρέμας/αλοιφής Advantan γενικά δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 4 εβδομάδες.

10
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πρόσωπο;

Η χρήση ισχυρού τοπικού κορτικοστεροειδούς στο πρόσωπο απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή, επειδή το δέρμα είναι λεπτότερο και περισσότερο ευάλωτο σε ανεπιθύμητες ενέργειες.

Η μακροχρόνια ή ακατάλληλη εφαρμογή στο πρόσωπο μπορεί να συνδεθεί με:

• λέπτυνση του δέρματος,
• ευρυαγγείες,
• ακμοειδείς βλάβες,
• περιστοματική δερματίτιδα,
• μεταβολές στο χρώμα του δέρματος.

Επιπλέον, το Advantan δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για ροδόχρου ακμή, κοινή ακμή ή περιστοματική δερματίτιδα.

11
Μάτια, βλέφαρα και περιοχή γύρω από τα μάτια

Το Advantan δεν πρέπει να έρχεται σε επαφή με τα μάτια. Η εφαρμογή κορτικοστεροειδών γύρω από τα μάτια χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Η παρατεταμένη χρήση, οι μεγάλες ποσότητες ή η εφαρμογή πολύ κοντά στα μάτια μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο οφθαλμικών επιπλοκών. Το φύλλο οδηγιών αναφέρει μεταξύ άλλων πιθανότητα καταρράκτη ή γλαυκώματος σε συνθήκες αυξημένης έκθεσης.

Εάν εμφανιστεί θολή όραση ή άλλη οπτική διαταραχή, χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό.

12
Πτυχές, γεννητική και περιπρωκτική περιοχή

Οι πτυχές του σώματος λειτουργούν συχνά σαν περιοχές με μεγαλύτερη απόφραξη και αυξημένη απορρόφηση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε:

• μασχάλες,
• βουβωνική περιοχή,
• κάτω από τους μαστούς,
• περιπρωκτική περιοχή.

Η χρήση ισχυρού κορτικοστεροειδούς στις περιοχές αυτές χρειάζεται ιδιαίτερη φειδώ.

Επιπλέον, η αλοιφή Advantan περιέχει παραφίνη και η κρέμα λιπαρά έκδοχα που, όταν εφαρμόζονται στη γεννητική ή περιπρωκτική περιοχή, μπορεί να επηρεάσουν την αντοχή και την ασφάλεια προϊόντων από latex, όπως ορισμένα προφυλακτικά.

13
Advantan σε παιδιά και βρέφη

Η ασφάλεια της κρέμας/αλοιφής Advantan σε βρέφη κάτω των 4 μηνών δεν έχει τεκμηριωθεί.

Σε βρέφη από 4 μηνών, παιδιά και εφήβους δεν απαιτείται γενικά προσαρμογή της δοσολογίας σύμφωνα με τις εγκεκριμένες πληροφορίες, αλλά η θεραπεία πρέπει να περιορίζεται στην απολύτως απαραίτητη διάρκεια.

Η συνολική διάρκεια χρήσης στα παιδιά γενικά δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 4 εβδομάδες.

Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα σε συστηματική απορρόφηση των τοπικών κορτικοστεροειδών επειδή έχουν μεγαλύτερη επιφάνεια δέρματος σε σχέση με το σωματικό τους βάρος.

Ιδιαίτερη προσοχή στις πάνες: μπορεί να λειτουργήσουν σαν στεγανή επίδεση και να αυξήσουν την απορρόφηση.

14
Μύκητες, βακτήρια και δερματικές λοιμώξεις

Το Advantan δεν είναι αντιμυκητιασικό και δεν είναι αντιβιοτικό.

Η κορτιζόνη μπορεί να μειώσει προσωρινά την κοκκινίλα και τον κνησμό μιας λοίμωξης και να δημιουργήσει την εντύπωση ότι η κατάσταση βελτιώνεται, ενώ το λοιμώδες αίτιο εξακολουθεί να υπάρχει.

Σύμφωνα με τις εγκεκριμένες πληροφορίες, σε βακτηριακές ή μυκητιασικές δερματικές λοιμώξεις χρειάζεται κατάλληλη ειδική θεραπεία. Η τοπική χρήση κορτικοστεροειδών μπορεί διαφορετικά να επιδεινώσει την υπάρχουσα λοίμωξη.

Το Advantan επίσης δεν πρέπει να χρησιμοποιείται πάνω σε βλάβες από ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις, όπως έρπητα ή ανεμοβλογιά/έρπητα ζωστήρα.

15
Παρενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες που έχουν παρατηρηθεί με κρέμα ή αλοιφή Advantan είναι κάψιμο και κνησμός στη θέση εφαρμογής.

Άλλες πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν:

• ξηρότητα,
• κοκκινίλα ή ερεθισμό,
• φυσαλίδες,
• θυλακίτιδα,
• εξάνθημα,
• ατροφία ή λέπτυνση του δέρματος,
• ευρυαγγείες,
• ραγάδες ή ραβδώσεις,
• ακμή,
• αλλαγές στο χρώμα του δέρματος,
• υπερτρίχωση,
• περιστοματική δερματίτιδα,
• δευτεροπαθή λοίμωξη.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες γίνονται πιθανότερες όταν ισχυρά τοπικά κορτικοστεροειδή χρησιμοποιούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, σε μεγάλη έκταση, σε ευαίσθητες περιοχές ή κάτω από στεγανή κάλυψη.

16
Μακροχρόνια χρήση και μεγάλες επιφάνειες

Η τοπική εφαρμογή δεν σημαίνει ότι η απορρόφηση είναι πάντοτε μηδενική. Ο κίνδυνος συστηματικής απορρόφησης αυξάνεται όταν:

• θεραπεύονται μεγάλες επιφάνειες,
• η θεραπεία διαρκεί μεγάλο χρονικό διάστημα,
• χρησιμοποιείται στεγανή επίδεση,
• η εφαρμογή γίνεται σε πτυχές,
• χρησιμοποιείται σε μικρά παιδιά.

Σε σημαντική και παρατεταμένη έκθεση στα τοπικά κορτικοστεροειδή μπορεί να εμφανιστούν συστηματικές επιδράσεις, όπως καταστολή της λειτουργίας του άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–επινεφριδίων.

Για τη συνηθισμένη περιορισμένη και σωστά καθοδηγούμενη τοπική χρήση, δεν απαιτούνται συνήθως εξετάσεις αίματος. Εργαστηριακός ή ενδοκρινολογικός έλεγχος αφορά ειδικές περιπτώσεις παρατεταμένης, εκτεταμένης ή ασυνήθιστα μεγάλης έκθεσης.

17
Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Κατά την εγκυμοσύνη η χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών πρέπει να γίνεται μόνο μετά από εκτίμηση του οφέλους και του πιθανού κινδύνου.

Οι εγκεκριμένες πληροφορίες του Advantan συστήνουν γενικά να αποφεύγεται η χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών κατά το πρώτο τρίμηνο, ιδιαίτερα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό πρέπει επίσης να αποφεύγονται:

• η θεραπεία μεγάλων επιφανειών,
• η παρατεταμένη χρήση,
• η στεγανή επίδεση.

Κατά τον θηλασμό δεν πρέπει να εφαρμόζεται Advantan στην περιοχή των μαστών όπου θα μπορούσε να έρθει σε επαφή το βρέφος.

18
Αλληλεπιδράσεις και άλλα προϊόντα στο δέρμα

Δεν είναι γνωστές σημαντικές φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις του Advantan όταν χρησιμοποιείται στη συνιστώμενη δοσολογία.

Πρακτικά όμως έχει σημασία ποια άλλα προϊόντα εφαρμόζονται στην ίδια περιοχή. Αν χρησιμοποιούνται ενυδατικά, αντιμυκητιασικά, αντιβιοτικά ή άλλες φαρμακευτικές κρέμες, ο γιατρός μπορεί να καθορίσει διαφορετικό χρόνο εφαρμογής.

Δεν πρέπει να προστίθεται δεύτερο κορτικοστεροειδές στην ίδια περιοχή χωρίς συγκεκριμένη οδηγία, επειδή μπορεί να αυξηθεί χωρίς λόγο η συνολική έκθεση.

19
Πότε χρειάζεται ιατρική επανεκτίμηση;

Χρειάζεται επανεκτίμηση όταν:

• δεν υπάρχει η αναμενόμενη βελτίωση,
• το εξάνθημα εξαπλώνεται παρά τη θεραπεία,
• εμφανίζεται πύον, υγρό, κρούστα ή έντονος πόνος,
• εμφανίζεται πυρετός,
• η βλάβη επανέρχεται αμέσως μετά τη διακοπή,
• χρειάζεται επανειλημμένα κορτιζόνη στην ίδια περιοχή,
• παρουσιάζεται έντονη λέπτυνση, αλλαγή χρώματος ή ευρυαγγείες,
• εμφανιστεί θολή όραση ή άλλη οπτική διαταραχή.

Ιδιαίτερα όταν μία φαινομενικά «απλή δερματίτιδα» χειροτερεύει με κορτιζόνη, πρέπει να επανεξετάζεται η διάγνωση και να αποκλείεται μεταξύ άλλων μυκητιασική ή άλλη λοίμωξη.

20
Advantan, Elocon, Betnovate και Pharmecort

Τα Advantan, Elocon, Betnovate και Pharmecort ανήκουν στην ευρύτερη κατηγορία των τοπικών κορτικοστεροειδών, αλλά δεν είναι το ίδιο φάρμακο.

Η σύγκριση δεν πρέπει να γίνεται μόνο με το ερώτημα «ποιο είναι πιο δυνατό». Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τη διάγνωση, την περιοχή, την ηλικία, τον τύπο της βλάβης και τη διάρκεια της θεραπείας.

21
Συχνές ερωτήσεις

22
Τι να θυμάστε

Βιβλιογραφία και πηγές

1. Φύλλο Οδηγιών Χρήσης Advantan 0,1% κρέμα/αλοιφή – πληροφορίες προϊόντος ΕΟΦ
2. Advantan 0,1% – Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος
3. Γαληνός – Advantan / ακεπονική μεθυλπρεδνιζολόνη
4. Therapeutic Goods Administration – Advantan, methylprednisolone aceponate